Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego J.W. jako oczywiście bezzasadną

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Gliwicach z dnia 1 października 2025 r., IX K

1202/24, J.W. został uznany za winnego czynu z art. 244 k.k. i art. 180a k.k. w zw.

z art. 11 § 2 k.k., za który wymierzono mu karę 2 lat ograniczenia wolności

polegającą na obowiązku wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele

społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym. Sąd Rejonowy orzekł

IV KK 326/26

2

również wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich

pojazdów mechanicznych na okres 10 lat, świadczenie pieniężne na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w kwocie 5000 zł,

a także orzekł o zwrocie dowodu rzeczowego i kosztach procesu.

Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, zainicjowanego apelacją

obrońcy oskarżonego, Sąd Okręgowy w Gliwicach wyrokiem z dnia 17 marca 2026

r., VI Ka 1158/25, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od tego wyroku wniosła obrońca skazanego, która zaskarżyła ten

wyrok w całości i zarzuciła rażące naruszenie przepisów postępowania, mające

istotny wpływ na treść orzeczenia – w punkcie pierwszym „art. 439 § 1 pkt. 2 k.p.k.

oraz art. 6 ust. 1 EKPC i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, do którego doszło poprzez

wydanie zarówno w pierwszej, jak w drugiej instancji wyroku przez sąd, w którego

składzie orzekali sędziowie powołani w procedurze niespełniającej standardu „sądu

ustanowionego ustawą”, co skutkowało brakiem gwarancji niezależnego i

bezstronnego sądu”. Następnie w punktach od 2 do 7 obrońca zarzuciła rażące

naruszenie przepisów postępowania w postaci: art. 201 k.p.k., art. 202 § 1 i 2 k.p.k.,

art. 167 k.p.k. oraz art. 366 § 1 k.p.k.; art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k. oraz art. 5 § 2

k.p.k.; art. 7 k.p.k., art. 410 k.p.k., art. 424 § 1 pkt 1 k.p.k. oraz art. 5 § 2 k.p.k.; art.

7 k.p.k., art. 410 k.pk. oraz art. 5 § 2 k.p.k.; art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k.; art. 438 pkt

4 k.p.k. Obrońca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

do ponownego rozpoznania, alternatywnie o uniewinnienie oskarżonego. Kasacja

zawierała także wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego nią wyroku.

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej oraz o nieuwzględnienie wniosku o wstrzymanie

wykonania prawomocnego wyroku.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej oddalenie w

trybie art. 535 § 3 k.p.k.

IV KK 326/26

3

Z uwagi na fakt, że w tej sprawie wobec J.W. została prawomocnie

orzeczona kara wolnościowa – kara ograniczenia wolności, podstawy kasacyjne

były zawężone do bezwzględnych przyczyn odwoławczych z art. 439 § 1 k.p.k. (art.

523 § 2 i § 4 pkt 1 k.p.k.). Należy bowiem przypomnieć Autorce kasacji, że

„podniesienie zarzutu wystąpienia uchybienia z art. 439 § 1 k.p.k. nie przełamuje

ograniczenia przewidzianego w art. 523 § 2 k.p.k., a tym samym wymierzenie

oskarżonemu kary typu wolnościowego nie uprawnia jego obrońcy do podnoszenia

w kasacji innych zarzutów, niemających charakteru bezwzględnych podstaw

odwoławczych” (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 grudnia 2023 r., II KK

504/23; por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 2021 r., V KK

47/21). Wobec jednoznacznej treści art. 523 § 2 i 4 k.p.k., zarzuty z punktów od 2

do 7 kasacji, które wskazywały na rażące naruszenia prawa niestanowiące

bezwzględnych przyczyn odwoławczych, są niedopuszczalne i jako takie nie mogły

być rozpoznane przez Sąd Najwyższy. Dopuszczalny był wyłącznie pierwszy z

zarzutów, wskazujący na zaistnienie w tej sprawie uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k.

Uzasadnienie kasacji co do pierwszego zarzutu jest bardzo zwięzłe. Obrońca

ograniczyła się do wskazania, że postępowanie zarówno przed Sądem I instancji,

jak i Sądem odwoławczym, było prowadzone przez składy orzekające, w których

uczestniczyły osoby powołane na urząd sędziego w procedurze budzącej

zasadnicze wątpliwości co do spełnienia standardu „sądu ustanowionego ustawą”,

wielokrotnie podnoszone w orzecznictwie krajowym i europejskim.

Zasadnicze znaczenie w tej sprawie ma uchwała połączonych Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz.

7). Zgodnie z tezą tej uchwały: „Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k. […] zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba

powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych

ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych

okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w

IV KK 326/26

4

rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw

Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności”. Oznacza to konieczność wykazania istnienia

„okoliczności” wskazujących na szczególnie bliski związek konkretnego sędziego z

organami władzy wykonawczej, prowadzący do wniosku, że sąd z udziałem takiego

sędziego nie spełnia wymaganych standardów bezstronności i niezależności (w ten

sposób także m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22, OSNK 2022, z. 6, poz. 22; a w kontekście standardu

międzynarodowego wyroki ETPCz: z dnia 22 lipca 2021 r., Reczkowicz przeciwko

Polsce, skarga 43447/19; z dnia 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek

przeciwko Polsce, skargi nr 49868/19 i 57511/19; z dnia 3 lutego 2022 r., Advance

Pharma sp. z o.o. przeciwko Polsce, skarga nr 1469/20; wyrok pilotażowy z dnia 23

listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21; wyrok TSUE z

dnia 24 marca 2026 r., C-521/21, ECLI:EU:C:2026:242).

Tymczasem w kasacji obrońca nie wskazała żadnych okoliczności

odnoszących się do konkretnych osób orzekających w tej sprawie. Zarówno w

odniesieniu do orzekającej w Sądzie odwoławczym SSO X. Y., jak również

orzekającej w Sądzie I instancji ASR X.1 Y.1 obrońca ograniczyła się do wskazania

na powołanie tych osób do pełnienia urzędu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 3; dalej: ustawa nowelizująca KRS).

W zakresie orzekania przez SSO X. Y. Sąd Najwyższy nie jest w posiadaniu

z urzędu żadnych informacji, które wskazywałyby, że Sąd z jej udziałem był sądem

nienależycie obsadzonym w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Nie wynikają one z

uchwały KRS nr [...] dotyczącej rekomendacji Pani X. Y. do pełnienia urzędu na

stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w Gliwicach, jak również nie dotarto do

żadnych innych informacji dostępnych w domenach publicznych sugerujących

ścisłe powiązania SSO X. Y. z przedstawicielami ówczesnej władzy wykonawczej.

W szczególności, sędzia nie podpisywała list poparcia kandydatów do wadliwie

ukształtowanej KRS. Ponadto, Sąd Najwyższy badał już spełnienie standardu

IV KK 326/26

5

instytucjonalnej niezależności i bezstronności w przypadku orzekania przez Sąd z

udziałem Pani X. Y. i nie stwierdził uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por.

postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2025 r., IV KK 326/25;

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2026 r., IV KK 334/25).

Co się zaś tyczy orzekania w pierwszej instancji przez ASR X.1 Y.1, wyjść

należy od wskazania, że już w uzasadnieniu uchwały połączonych Izb Sąd

Najwyższy zróżnicował pozycję ustrojową różnych osób stających przed wadliwie

ukształtowaną Krajową Radą Sądownictwa (zob. pkt 48 uzasadnienia). Co

kluczowe, w orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że nie należy

utożsamiać sytuacji sędziów starających się o awans w procedurze konkursowej

przed KRS ukształtowaną przepisami ustawy nowelizującej oraz asesorów

sądowych. Trafnie podkreślono, że w przypadku sędziów jednym z kryteriów

branych pod uwagę przy ocenie, czy dane orzeczenie dotknięte jest uchybieniem z

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., jest dobrowolność udziału w procedurze konkursowej.

Sytuacja jest fundamentalnie inna w odniesieniu do absolwentów Krajowej Szkoły

Sądownictwa i Prokuratury (KSSiP), takich jak asesor sądowy orzekająca w tej

sprawie. Osoby te nie miały możliwości wyboru innej ścieżki powołania na

stanowisko asesora sądowego, gdyż ewentualna odmowa poddania się ustawowo

zdefiniowanej procedurze (kończącej wieloletni okres edukacyjny) byłaby

równoznaczna z rezygnacją z objęcia stanowiska, co pozbawiłoby je możliwości

wykonywania zawodu. Sam fakt przejścia procedury opisanej w ustawie, by zostać

asesorem sądowym, nie powoduje uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (por.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 13 sierpnia 2025 r., IV KK 259/25; z dnia

23 lipca 2025 r., II KK 236/25). Ma to szczególne znaczenie przy braku

dodatkowych okoliczności mogących obrazować powiązania Pani X.1 Y.1 z

ówczesną władzą wykonawczą. W uzasadnieniu kasacji żadnych takich

okoliczności nie przedstawiono, nie dostarcza ich też lektura uchwały KRS nr [...],

nie wynikają one także z informacji dostępnych w domenach publicznych.

Mając na uwadze powyższą argumentację, kasację obrońcy skazanego

należało oddalić jako oczywiście bezzasadną.

IV KK 326/26

6

Na skutek zapadłego rozstrzygnięcia rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie

wykonania zaskarżonego wyroku było bezprzedmiotowe.

Rozstrzygnięcie o kosztach uzasadnia art. 637a k.p.k. w zw. z art. 636 § 1

k.p.k.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[WB]

[r.g.]