Wyrok za jazdę po alkoholu wydano wobec zmarłej oskarżonej. SN umorzył sprawę

IV KK 421/25

2

Sąd Rejonowy w Rybniku wyrokiem z dnia 24 marca 2025 r., sygn. akt III K 82/25,

oskarżoną B. R. uznał za winną tego, że w dniu 22 grudnia 2024 r. w R. prowadziła w stanie

nietrzeźwości (1mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu) w ruchu lądowym pojazd

mechaniczny, a to samochód osobowy m-ki V. nr rej. […]. , tj. czynu z art. 178a § 1 k.k. i za

to na podstawie tego przepisu wymierzył jej karę 5 miesięcy pozbawienia wolności,

warunkowo zawieszając jej wykonanie na okres próby 2 lat. Nadto orzekł wobec oskarżonej:

- na mocy art. 42 § 2 k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów

mechanicznych na okres 4 lat,

- na mocy art. 43a § 2 k.k. środek karny w postaci świadczenia pieniężnego w kwocie 6.000

zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej,

- na mocy art. 178a § 5 k.k. w zw. z art. 44b § 1 k.k. przepadek pojazdu mechanicznego

V. o numerze rejestracyjnym […]. , który prowadziła w dniu zdarzenia.

Zasądził do oskarżonej na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe w kwocie 180 zł.

Wyrok nie został zaskarżony przez żadną ze stron postępowania i uprawomocnił się z

dniem 1 kwietnia 2025 r.

Kasację od tego wyroku wniósł Prokurator Generalny. Na podstawie art. 521 § 1 k.p.k.

zaskarżył wyrok w całości na korzyść oskarżonej B. R. , zarzucając „rażące naruszenie

przepisu prawa procesowego, a mianowicie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., polegające na

przeprowadzeniu postępowania i wydaniu wobec B. R. wyroku skazującego, podczas gdy

oskarżona ta zmarła przed jego wydaniem, co stanowi bezwzględną przyczynę uchylenia

orzeczenia, określoną w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k.”. W konkluzji wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania na podstawie art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Kasacja jest oczywiście zasadna, co pozwoliło uwzględnić ją w całości w trybie art. 535 §

5 k.p.k. Należy zarazem zaznaczyć, że zgodnie z art. 529 k.p.k. śmierć oskarżonego nie stoi

na przeszkodzie rozpoznaniu kasacji wniesionej na jego korzyść.

Z akt sprawy wynika, że korespondencję wysyłaną przez Sąd Rejonowy w Rybniku do

oskarżonej B. R. , w tym zawiadomienie o terminie rozprawy, urząd pocztowy zwrócił

nadawcy z adnotacją, że nie została podjęta w terminie (k. 49, 50). W protokole rozprawy

głównej przeprowadzonej 24 marca 2025 r. odnotowano, że oskarżona B. R. nie stawiła się

na rozprawę, ale jest o niej prawidłowo zawiadomiona oraz że na podstawie art. 374 § 1

IV KK 421/25

3

k.p.k. Sąd postanowił „prowadzić rozprawę pomimo nieobecności oskarżonej prawidłowo

zawiadomionej o terminie rozprawy, uznając jej obecność za nieobowiązkową” (k.53). Na

rozprawie wydano wyrok skazujący B. R. .

W toku postępowania wykonawczego ustalono, że w systemie PESEL-SAD odnotowany

jest zgon B. R. , który nastąpił 6 lutego 2025 r. (k. 58). Skutkowało to wydaniem przez Sąd

Rejonowy w Rybniku w dniu 23 kwietnia 2025 r. postanowienia o umorzeniu postępowania

wykonawczego (k. 64). Dopiero później Sąd wystąpił do właściwego urzędu stanu cywilnego

o nadesłanie odpisu skróconego aktu zgonu B. R. . Urząd Stanu Cywilnego w R. przekazał

ten dokument, oznaczony numerem […]. Potwierdzono w nim, że B. R. urodzona […] 1973

r. w R., córka J. i T.(dane tożsame z podanymi w wyroku Sądu Rejonowego w Rybniku),

zmarła 6 lutego 2025 r., a zatem przed wydaniem skazującego ją wyroku. Oznacza to, że w

niniejszej sprawie już na etapie postępowania rozpoznawczego wystąpiła negatywna

przesłanka procesowa z art. 17 § 1 pkt 5 k.p.k., która powinna skutkować umorzeniem

postępowania karnego, co nie nastąpiło wobec braku wiedzy Sądu o śmierci oskarżonej. Nie

zmienia to jednak faktu, że zaistniało uchybienie określone w art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. i że

zachodzi konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego wyroku skazującego B. R. .

Mając powyższe na względzie, Sąd Najwyższy zgodnie z wnioskiem kasacji

uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Rybniku i na podstawie art. 17 § 1 pkt

5 k.p.k. umorzył postępowanie. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu znajduje oparcie

w art. 632 pkt 2 k.p.k.

[J.J.]

[a.ł]

Waldemar Płóciennik

Kazimierz Klugiewicz Zbigniew Puszkarski