Wniosek o wyłączenie sędziego SN za powołanie przez KRS pozostawiony bez rozpoznania

Do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek obrońcy skazanego o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego P.B. od rozpoznania sprawy o sygn. akt IV KK 422/22,

z uwagi na jego powołanie na urząd sędziego Sądu Najwyższego na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy

z 8 grudnia 2017 r. Obrońca wskazał, że tożsame uchybienia w procedurze

nominacyjnej zostały powołane w kasacji w odniesieniu do jednego z członków

składu orzekającego w drugiej instancji, zatem zastosowanie znalazła zasada

nemo iudex in causa sua.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

IV KK 422/22

2

Wniosek obrońcy skazanego należało pozostawić bez rozpoznania jako

niedopuszczalny z mocy ustawy.

Z całokształtu wniosku i przedstawionej w nim argumentacji wynika, że

kardynalnym powodem, dla którego wnioskodawca wystąpił z przedmiotowym

wnioskiem o wyłączenie sędziego jest okoliczność, że sędzia SN P.B. został

powołany na urząd sędziego - jak twierdzi wnioskodawca - w wadliwej procedurze

nominacyjnej przeprowadzonej przed Krajową Radą Sądownictwa ukształtowaną

ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

Podkreślić trzeba, że zawarte we wniosku okoliczności nie mogły zostać

rozpoznane w trybie 41 § 1 k.p.k. W orzecznictwie Sądu Najwyższego słusznie

podkreśla się, że wątpliwość co do bezstronności sędziego nie może być

wywodzona z samych kwestii ustrojowych związanych z jego powołaniem i to

niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi ułomnościami w procedurze

nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. postanowienie SN z dnia 21 czerwca

2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z dnia 31 października 2023 r., V KK

358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć bowiem charakteru abstrakcyjnego i

odnosić się do całych grup powołanych sędziów (zob. postanowienie SN z dnia 10

sierpnia 2023 r., V KK 162/22; postanowienie SN z dnia 4 czerwca 2025 r., IV KK

25/25).

Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego

z dnia 4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, z którego wynika, że art. 41 § 1 k.p.k. w

zw. z art. 42 § 1 k.p.k., w zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o

wyłączenie sędziego z powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta

Rzeczypospolitej Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której

wchodzą sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o

Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020

r. poz. 190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej.

W konsekwencji wniosek o wyłączenie sędziego, w którym na podstawie art.

41 § 1 k.p.k. kwestionuje się bezstronność sędziego tylko z powodu jego powołania

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. jest niedopuszczalny z mocy ustawy

IV KK 422/22

3

(zob. m.in. postanowienie SN z dnia 14 lutego 2024 r., I KO 52/23; postanowienie

SN z dnia 1 kwietnia 2026 r., III KB 190/25). Należy przy tym zaznaczyć, że

zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji RP, orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego

mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. W doktrynie dominuje

pogląd, że moc powszechnie obowiązująca orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego

powoduje, iż wszystkie inne organy władzy publicznej, również organy władzy

sądowniczej, mają obowiązek przestrzegania i stosowania tych orzeczeń (zob.

postanowienie SN z dnia 25 stycznia 2024 r., I KK 107/23). W świetle powyższego

stwierdzić należy, że brak jest normatywnych podstaw do podważania

konstytucyjnego umocowania Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie

określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. oraz jej uprawnień do

wykonywania zadań z zakresu wymiaru sprawiedliwości, a także kwestionowania

ważności i skuteczności powołań sędziowskich dokonanych przez Prezydenta RP

w ramach przysługującej mu wyłącznej i nie podlegającej weryfikacji prerogatywy,

na podstawie rekomendacji udzielonej przez ten organ (zob. m.in.: postanowienie

TK z dnia 3 czerwca 2008 r., Kpt 1/08; wyrok TK z dnia 25 czerwca 2012 r., K 18/09;

wyrok TK z dnia 11 września 2017 r., K 10/17, OTK-A 2017, poz. 64).

Powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa

ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw nie

stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. (zob.

postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść bowiem trzeba,

że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r.,

czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł Trybunał Konstytucyjny

w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18.

Powyższych ustaleń nie może zmienić treść uchwały trzech połączonych Izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, na którą

wskazuje wnioskodawca, a która na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z

dnia 20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, przestała obowiązywać, albowiem

Trybunał stwierdził, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz

Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20, jest niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art.

IV KK 422/22

4

45 ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji RP; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o

Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC.

Także z orzecznictwa międzynarodowego można wywnioskować, że udział

Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w procesie powoływania sędziów, nie może sama

w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości sędziów

wyłonionych w tym procesie ani statusu sądu z ich udziałem (zob. np. wyrok TSUE

z dna 21 grudnia 2023 r. L.G. przeciwko Krajowej Radzie Sądownictwa, C-718/21;

wyrok TSUE z dnia 24 marca 2026 r., C-521/21).

Niezasadny jest zarzut skarżącego, że awans sędziego P.B. do Sądu

Najwyższego, który nastąpił zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa,

powoduje wątpliwości dotyczące spełnienia standardu niezależnego bezstronnego

sądu.

W rozpatrywanej sprawie należy także podkreślić, że nie ma żadnych

podstaw do twierdzenia, że w sprawie mogła zostać naruszona zasada nemo iudex

in causa sua. Nie ma w tym zakresie żadnej mocy prawnej powoływana uchwała

siedmiu sędziów SN z dnia 2 czerwca 2022 r., sygn. akt I KZP 2/22, która wprost

odwołuje się do uchwały trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, która na skutek orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego przestała obowiązywać.

Należy w pełni podzielić pogląd, iż wniosków o wyłączenie usadowionych

tylko na podnoszeniu okoliczności o charakterze ustrojowym nie wolno uwzględniać

automatycznie z tego tylko powodu, iż przedmiot sprawy znajduje zastosowanie

także do osób ją rozstrzygających (zob. postanowienie SN z dnia 16 stycznia 2024

r., III KK 293/23; postanowienie SN z dnia 11 lipca 2024 r., IV KK 142/24). Bez

zindywidualizowania podnoszonych okoliczności w aspekcie konkretnych faktów

poddających się ocenie sądu, pozostają one w warstwie wyłącznie teoretycznej,

niepowiązanej odpowiednio ani z konkretną sprawą, od udziału w której wniosek o

wyłączenie zostaje złożony, ani z określonym sędzią, którego wniosek ten dotyczy

(zob. postanowienie SN z dnia 11 października 2024 r., II KO 110/24).

W uwarunkowaniach przedmiotowej sprawy nie mogłoby dojść do złamania

zasady nemo iudex in causa sua przez sędziego Sądu Najwyższego powołanego

IV KK 422/22

5

przez Krajową Radę Sądownictwa ukształtowaną ustawą z dnia 8 grudnia 2017 r.

Sędzia w takich okolicznościach nie orzeka bowiem „we własnej sprawie”, gdyż

przedmiot konkretnego postępowania nie stanowi „jego sprawy”, a wydane przez

niego orzeczenie w żaden sposób nie będzie miało wpływu na sferę jego własnych

uprawnień lub obowiązków prawnych (zob. postanowienie SN z dnia 30 listopada

2023 r., I Zo 75/2; postanowienie SN z dnia 4 września 2024 r., I Zo 144/24;

postanowienie SN z dnia 2 października 2024 r., V KK 282/24).

Z powyższych względów wniosek obrońcy skazanego był niedopuszczalny z

mocy ustawy, dlatego Sąd Najwyższy pozostawił go bez rozpoznania.

[WB]

[r.g.]