Sędzia z awansem z wadliwej procedury orzekał w apelacji. SN uchylił wyrok M.K.

Wyrokiem z dnia 14 listopada 2024 r., w sprawie o sygn. akt II K 289/24, Sąd

Rejonowy w Jastrzębiu - Zdroju uznał oskarżonego M.K. za winnego popełnienia

zarzucanego mu czynu z art. 197 § 1 i 2 k.k. i art. 191 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2

k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. przy zastosowaniu art. 64 §2 k.k. i za ten czyn na

podstawie art. 197 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 3 k.k. w zw. z art. 64 § 2 k.k. wymierzył

mu karę 6 lat pozbawienia wolności. Nadto wyrokiem tym rozstrzygnięto o zaliczeniu

na poczet kary pozbawienia wolności okresu tymczasowego aresztowania oraz

kosztach postępowania.

Wyrok ten w całości zaskarżył obrońca oskarżonego, który podnosząc zarzuty

obrazy prawa materialnego, procesowego oraz błędu w ustaleniach faktycznych

wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia

zarzucanego mu czynu.

Wyrokiem z dnia 12 maja 2025 r., w sprawie o sygn. akt VI Ka 80/25 Sąd

Okręgowy w Rybniku zaskarżony wyrok zmienił w ten sposób, że ustalił, iż oskarżony

zarzuconego czynu dopuścił się w ciągu pięciu lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy

kary pozbawienia wolności, orzeczonej wyrokiem Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-

Zdroju z dnia 16 września 2014 r., sygn. akt II K 2620/10 za czyn z art. 157 § 2 k.k.

przy zast. art. 64 § 1 k.k. w wymiarze 2 lat pozbawienia wolności, którą odbywał w

ramach wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Jastrzębiu-Zdroju z dnia 5 listopada

2015 r., sygn. akt II K 1168/14 w okresie od 5 stycznia 2016 r., godz. 15:40 do 1 lipca

2019 r., godz. 15:40, tj. przyjął, że oskarżony swoim zachowaniem wypełnił znamiona

przestępstwa z art. 197 § 1 i 2 k.k. i art. 191 § 1 k.k. i art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11

§ 2 k.k. przy zast. art. 64 § 1 k.k.; w pozostałym zakresie utrzymał w mocy zaskarżony

wyrok.

Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego i wskazując na rażące

naruszenia prawa, mające istotny wpływ na treść orzeczenia postawił szereg

zarzutów naruszenia prawa procesowego oraz prawa materialnego, przy czym co

należy podkreślić, żadne z tych uchybień nie było kwalifikowane z art. 439 § 1 k.p.k.

IV KK 426/25

3

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku jak i wyroku sądu I

instancji oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu

w Jastrzębiu - Zdroju.

W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Rejonowej w Jastrzębiu -

Zdroju wniósł o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. W trakcie rozprawy

kasacyjnej prokurator Prokuratury Krajowej wniósł o uchylenie wyroku na podstawie

art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., po sygnalizacji istnienia potencjalnego uchybienia z art. 439

§ 1 pkt 2 k.p.k. przez Sąd Najwyższy.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona przez obrońcę skazanego kasacja musiała prowadzić do uchylenia

prawomocnego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi

odwoławczemu, przy czym podstawą takiej decyzji było ustalenie istnienia

bezwzględnego powodu odwoławczego z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., a uchybienie to

uwzględnione zostało z urzędu (art. 536 k.p.k.). Oczywiste przy tym jest, że z uwagi

na skutek wskazany w art. 439 § 1 in principio k.p.k. zbyteczne było odnoszenie się

do zarzutów wskazanych w kasacji obrońcy skazanego (art. 436 k.p.k. w zw. z art.

518 k.p.k.). Zanim zostaną przedstawione okoliczności uzasadniające przyjęcie

zaistnienia w tej sprawie, w składzie sądu odwoławczego, uchybienia z art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k., wypada wyjaśnić, że w sprawie kasacyjnej o sygn. akt IV KK 346/25,

która była przedmiotem kontroli Sądu Najwyższego w dniu 28 stycznia 2026 r.

obrońca skazanej postawił pod adresem sądu odwoławczego, w składzie którego

orzekał sędzia Sądu Okręgowego w Rybniku X. Y., zarzut z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

co skutkowało podjęciem czynności związanych z przeprowadzeniem testu co do

tego sędziego. W oparciu o dokumentację dotyczącą drogi służbowej zawartą w

aktach osobowych tego sędziego, ale również dokumentację przesłaną przez

Krajową Radę Sądownictwa (KRS) oraz dostępne informacje z domeny publicznej

(listy poparcia dla kandydatów do KRS), Sąd Najwyższy uznał, że zarzut ten jest

trafny i w konsekwencji uchylił zaskarżony wyrok co do tej skazanej oraz także innej

osoby (art. 435 k.p.k. w zw. z art. 536 k.p.k.) i sprawę przekazał do ponownego

rozpoznania sądowi odwoławczemu. Jest więc oczywiste, że okoliczności związane

z rozpoznaniem kasacji w sprawie IV KK 346/25 były znane także temu składowi

IV KK 426/25

4

Sądu Najwyższego, a akta tej sprawy zostały ujawnione w toku postępowania

kasacyjnego.

Odnosząc się więc do dostrzeżonego z urzędu uchybienia z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. trzeba podkreślić, iż wiąże się ono z orzekaniem w sprawie o sygn. akt VI Ka

80/25 Sądu Okręgowego w Rybniku sędziego X. Y. Sędzia ten status sędziego Sądu

Okręgowego uzyskał na skutek wniosku Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej

w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o

Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz.

3). Co do kwestii związanej z uzyskaniem statusu sędziego w taki sposób (w takiej

procedurze) Sąd Najwyższy wypowiedział się w uchwale trzech Izb Sądu

Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. BSA I-4110-1/2020 (OSNK 2020, z. 2, poz.

7), w której stwierdzono: "Nienależyta obsada sądu w rozumieniu art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. albo sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4

k.p.c. zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na

urząd sędziego w sądzie powszechnym albo wojskowym na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli

wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do

naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych

wolności." Uchwała ta z chwilą jej podjęcia uzyskała moc zasady prawnej i wiąże

każdy skład Sądu Najwyższego, dopóty nie nastąpi odstąpienie od niej w trybie art.

88 ust. 2 ustawy o Sądzie Najwyższym (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 622; dalej ustawa o

SN). W orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie wskazywano, że uchwała

ta - pomimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku w sprawie U 2/20 - dalej

jest wiążąca (por. np. orzeczenia Sądu Najwyższego - postanowienia z dnia: 16

września 2021 r., I KZ 29/21 (OSNK 2021, z. 10, poz. 41), 23 listopada 2022 r., I KO

79/21 oraz I KO 80/21, 21 stycznia 2022 r., III CO 6/22, uchwały z dnia: 5 kwietnia

2022 r., III PZP 1/22, 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22) czy

wyroki z dnia: 26 lipca 2022 r., III KK 404/21 (OSNK 2023, z. 5-6, poz. 22), 19 kwietnia

2023 r., III KK 375/21 (OSNK 2023, z. 5-6, poz. 29]). Podkreślano w tych

IV KK 426/25

5

orzeczeniach, że uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. nie mógł

„unieważnić" wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie U 2/20, nie tylko dlatego,

iż zasiadały w składzie tego organu nieuprawnione osoby, ale również z tego

powodu, że w „orzeczeniu" tym nie dokonano oceny zgodności przepisów aktu

prawnego z Konstytucją, w zakresie w jakim mowa jest w art. 188 pkt 1 Konstytucji

oraz nie orzeczono w żadnej innej sprawie wskazanej w art. 188 Konstytucji. W

istocie wykroczono poza katalog orzeczeń, które z mocy art. 190 ust. 1 Konstytucji

uzyskują moc powszechnie obowiązującą. Zasadnie także w judykatach tych

wskazywano, że przywołany wyrok Trybunału Konstytucyjnego w odniesieniu do

badania zgodności uchwały Sądu Najwyższego z Konwencją o ochronie praw

człowieka i podstawowych wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr

61, poz. 284 z późn. zm. - dalej jako EKPC lub konwencja) nie mógł kreować żadnej

relacji normatywnej, albowiem wyłącznie Europejski Trybunał Praw Człowieka

(ETPC) jest uprawniony do wiążącej oceny i interpretacji konwencji (art. 19 i 32

konwencji), a zatem to ten organ ma monopol jurysdykcyjny do ustalania jaką

zawartość ma określony przepis konwencji. Oznacza to, że tylko orzecznictwo ETPC

nadaje ostateczny kształt normatywny postanowieniom konwencji, doprecyzowując

znaczenie i zakres gwarantowanych w niej praw i wolności, w tym prawa do

rzetelnego procesu. W konsekwencji, w zakresie interpretacji i stosowania

konwencji sądy krajowe są związane interpretacją dokonaną przez ETPC (por.

np.: I. Kondak (w:) L. Garlicki (red.) Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i

Podstawowych Wolności. Komentarz, Warszawa 2011, t. 2, s. 100 i nast.). Nie

można także pominąć i tego, że co do „jakości” i znaczenia wyroku TK w sprawie U

2/20, ETPC w wyroku z dnia 22 lipca 2021 r. w sprawie Reczkowicz przeciwko

Polsce, stwierdził, iż dokonana w tym „orzeczeniu” - w kontekście unormowań

konwencji - ocena uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. była

arbitralna i nie mająca żadnego znaczenia (pkt 262), a sam wyrok naruszał

praworządność i niezawisłość sądownictwa (pkt 262). W wyroku tym ETPC

stwierdził, że obecny skład Trybunału Konstytucyjnego nie tylko nie dokonał

prawidłowej oceny norm EKPC, ale co jest bardzo znaczące, wskazał, iż jego

(Trybunału Konstytucyjnego) orzeczenie narusza reguły i standardy

odnoszące się do praworządności i niezawisłości sądownictwa. Jak najbardziej

IV KK 426/25

6

jest uprawnione wyrażenie poglądu, że Trybunał Konstytucyjny w obecnym kształcie

(co do sposobu w jaki go tworzono - por. uzasadnienie postanowienia SN w sprawie

I KZ 29/21) nie jest organem, którego orzeczenia miałyby wyznaczać zakres norm

zawartych w konwencji.

Respektując treść uchwały Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r. należało

dokonać oceny tych wszystkich okoliczności, które są istotne w kontekście tzw. testu

niezależności i bezstronności sędziego, przy czym podkreślić trzeba, że istotą tego

testu jest zapewnienie stronie prawa do rozpoznania jej sprawy przez sąd niezależny

i bezstronny, a więc zrealizowanie jej prawa do rozpoznania sprawy przez sąd w

aspekcie art. 45 ust. Konstytucji oraz art. 6 ust. 1 konwencji.

Sędzia Sądu Okręgowego w Rybniku X. Y. awans do Sądu Okręgowego w [...]

(potem został przeniesiony do Sądu Okręgowego w Rybniku) uzyskał na skutek

wniosku Krajowej Rady Sądownictwa (uchwała nr [...] z dnia [...] 2020 r.), której skład

ukształtowany został przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. Sąd Najwyższy

konsekwentnie wyraża pogląd, że tak ukształtowana Krajowa Rada Sądownictwa

nie jest tym organem, o którym mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji, a zatem nie może

skutecznie i w zgodzie z Konstytucją wypełniać roli wskazanej w art. 179 Konstytucji

(por. np. uchwały: trzech połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22,

OSNKW 2022, z. 6, poz. 22 czy też np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca

2022 r., III KK 404/21, OSNK 2023, z. 5-6, poz. 23). Dodać trzeba, że stwierdzenie

powyższe dotyczy li tylko tych składów w Sądzie Najwyższym, które nie są złożone

z osób, które uzyskały status formalny sędziego Sądu Najwyższego w tej samej,

wadliwej prawnie procedurze i które swoimi „orzeczeniami” bronią swojego statusu

jako niewadliwego, a wypowiadając określone frazy orzekają w swojej sprawie (w

sprawie swojego statusu).

Trzeba zatem przypomnieć i podkreślić, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego

wskazuje się, iż od dnia 17 stycznia 2018 r. proces powoływania sędziów jest

procesem wadliwym, albowiem w konstytucyjnej procedurze powołania sędziów

bierze udział organ wybrany w sposób niezgodny z Konstytucją (co więcej, istotna

część członków tego organu była silnie powiązana z Ministrem Sprawiedliwości), a

efektem tego jest obalenie funkcjonującego dotąd in gremio i a prori domniemania

IV KK 426/25

7

niezawisłości i bezstronności sędziego (np. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22, czy także np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 maja

2023 r., V KK 17/23), co musi skutkować dokonywaniem ocen w płaszczyźnie

bezstronności i niezawisłości (niezależności) sędziego, który awans zawdzięcza

wnioskowi organu, który nie jest już organem strzegącym niezależności i

niezawisłości sędziów (art. 186 ust. 1 Konstytucji - okoliczności te szczegółowo

wskazano w cyt. wyżej orzeczeniach, a także np. wyroku Sądu Najwyższego z dnia

5 grudnia 2019 r., III PO 7/18 i dostrzeżono je w orzecznictwie ETPC - np. wyrok

Reczkowicz przeciwko Polsce - pkt 274 czy Trybunału Sprawiedliwości Unii

Europejskiej (TSUE) - por. wyrok z dnia 15 lipca 2021 r., C-791/19, pkt 99-108).

Podkreślić trzeba stanowczo, że dokonywanie oceny na tej płaszczyźnie wynika

również z orzeczeń organów międzynarodowych, a tzw. procedura testowa

wypracowana na gruncie sprawy ETPC w sprawie Guðmundur Andri Ástráðsson

przeciwko Islandii (następnie przejęta w istocie przez uchwałę trzech połączonych

Izb Sądu Najwyższego w dniu 23 stycznia 2020 r.), kolejno była stosowana w

sprawach przeciwko Polsce (wyroki w sprawach: Reczkowicz, Dolińska-Ficek i

Ozimek, czy Advance Pharma sp. z o.o.), zważywszy właśnie na to, iż proces

powołania sędziów jest obarczony wyżej wskazaną istotną wadą ustrojową (por. np.

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21; postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 27 lutego 2023 r., II KB 10/22, OSNK 2023, z. 5-6, poz. 28).

Jest więc bezsporne, że zastosowanie procedury testowej spełnia również wymogi

wynikające z art. 6 ust. 1 konwencji, której unormowaniami związany jest każdy polski

sąd (wskazano na tę okoliczność już wcześniej). Dodatkowo tylko przypomnieć

trzeba, że w taki sam sposób kwestia testu niezależności i bezstronności ujmowana

jest w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE - por. np.

wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 26 lipca 2022 r., III KK 404/21; z dnia 17 maja 2023

r., V KK 17/23).

Odnosząc się do wyników przeprowadzonego postępowania testowego przypomnieć

następujące okoliczności, które przywołano w uzasadnieniu wyroku Sądu

Najwyższego z dnia 28 stycznia 2026 r. IV KK 346/25.

Sędzia X. Y. uzyskał awans na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego w [...] w 2009

r. (k. 34-35 akt SN), a od 1 stycznia 2016 r. uzyskał bezterminową delegację do Sądu

IV KK 426/25

8

Okręgowego w [...] (k. 37 akt SN). Z dniem 16 listopada 2017 r. został powołany na

stanowisko wiceprezesa Sądu Rejonowego w [...] na okres czterech lat (k. 39), by z

dniem 23 maja 2018 r. zostać powołanym na stanowisko prezesa tego sądu (k. 42

akt SN; po uprzednim odwołaniu z funkcji wiceprezesa tego sądu z dniem 22 maja

2018 r.- k. 41 akt SN), pełniąc jednocześnie funkcję przewodniczącego wydziału

karnego (k. 40 i 43 akt SN). Z dniem 1 lipca 2020 r. sędzia X. Y. został delegowany

na okres roku przez podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości do Sądu

Okręgowego w […] (k. 45 akt SN), by następnie zostać powołanym przez

podsekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości z dniem 15 lipca 2020 r. jako

sędzia Sądu Rejonowego w [...] do pełnienia funkcji wiceprezesa Sądu Okręgowego

w […] (k. 47 i 53 akt SN; po złożeniu rezygnacji z funkcji prezesa Sądu Rejonowego

w [...] z dniem 14 lipca 2020 r. – k. 46 akt SN). Praktycznie jednocześnie, bo z dniem

5 sierpnia 2020 r. sędzia Y. został wizytatorem Sądu Okręgowego w […] (dalej jako

sędzia Sądu Rejonowego – k. 48 akt SN). Następnie po tym jak w Monitorze Polskim

z 2019 r. poz. 179 ukazało się obwieszczenie Ministra Sprawiedliwości o wolnym

jednym stanowisku sędziego Sądu Okręgowego w [...] (Monitor z dnia 7 lutego 2019

r.) do konkursu na to jedno stanowisko sędziowskie zgłosili się sędzia X. Y. oraz

sędzia X.1 Y.1, która była wówczas sędzią Sądu Rejonowego w Rybniku (od 2005

r.), a stałą delegację Ministra Sprawiedliwości do orzekania w Sądzie Okręgowym w

[...] miała od 1 kwietnia 2014 r. Oboje kandydaci mieli pozytywne oceny ich

kwalifikacji sporządzone przez sędziów wizytatorów (por. treść uchwały KRS z dnia

[...] 2020 r.). W procesie awansowania stanowisko co do kandydatów wyraziło

Kolegium Sądu Apelacyjnego w Katowicach (posiedzenie w dniu 16 grudnia 2019 r.).

Pan sędzia X. Y. uzyskał 1 głos „za”, 1 głos „przeciw” oraz 2 głosy „wstrzymujące się”

a tzw. siłę poparcia określono na 6 do 24 (k. 102 akt SN). Pani sędzia X.1 Y.1

uzyskała daleko lepsze wyniki, albowiem oddano na Kolegium 3 głosy „za” i 1 głos

„wstrzymujący się”.

W toku prac KRS doszło do szeregu dziwnych sytuacji. Najpierw bowiem w protokole

z posiedzenia KRS zawarto w części wstępnej informację posła A. M., że

kandydatura X. Y. nie uzyskała rekomendacji zespołu KRS (1 głos „za”, 1 głos

„przeciw” i 1 głos „wstrzymujący się” – k. 82 akt SN). Następnie, zaś po tej informacji

głos zabrała sędzia X.2 Y.2, która stwierdziła, że z informacji, które posiada wynika,

IV KK 426/25

9

iż uzyskał on podczas głosowania na zespole 2 głosy „za” oraz 1 głos „wstrzymujący

się”, a gdy sędzia X.3 Y.3 poprosił o przedstawienie wyników głosowania na zespole,

to wówczas poseł A. M. poinformował, że jednak błędnie podał wyniki głosowań, bo

kandydaci uzyskali 3 głosy „za”. Taki wynik został wskazany w protokole z

posiedzenia zespołu (k. 92 akt SN), przy czym z protokołu wynikało jednak, że

zarekomendowano kandydatów w kolejności: sędzia X.1 Y.1 jako pierwsza, a jako

drugi - sędzia X. Y.

Kolejna sytuacja odnotowana w protokole, po informacji, że oboje kandydaci mają

pozytywną rekomendację zespołu, to stanowisko sędzi X.4 Y.4 Otóż stwierdziła ona,

że z notatki sporządzonej nie wynika, iż kandydatka X.1 Y.1 cieszy się tak dobrą

opinią pod kątem stabilności orzecznictwa jak kandydat X. Y. W związku z

powyższym poprosiła, aby sędzia zapoznał się z aktami osobowymi bądź opinią

wizytatora i przytoczył wyniki stabilności i ilości spraw kandydatki X.1 Y.1 celem

porównania. Zarządzono przerwę w posiedzeniu, a po przerwie sędzia X.5 Y.5

przestawił dane obu kandydatów i w podsumowaniu poinformował, że kandydat X.

Y. wykazuje się zdecydowanie większą „załatwialnością”. Dziwne było to, że nie

wspomniano już o stabilności, o jakiej mówiła sędzia X.4 Y.4, a o załatwialności.

Dane stabilności orzecznictwa sędziego X. Y. zostały opisane w opinii sędziego

wizytatora X.6 Y.6 (k. 105-123 akt SN) i były gorsze od danych stabilności w pionie

karnym Sądu Rejonowego w [...] a lepsze od danych w pionie karnym sądów

rejonowych […] okręgu sądowego (k. 119 akt SN).

Po takich obradach w głosowaniu KRS sędzia X. Y. uzyskał 15 głosów „za” i 3 głosy

„wstrzymujące się”, a sędzia X.1 Y.1 2 głosy „za”, jeden „przeciw” oraz 15

„wstrzymujących się”.

W ocenie Sądu Najwyższego przebieg tych obrad i aktywność sędzi X.4 Y.4 nie była

przypadkowa. Otóż sędzia X. Y. udzielił tej sędzi poparcia na listach zgłoszenia jej

kandydatury na członka KRS pierwszej kadencji (pozycja 20), tak zresztą jak

sędziemu X.7 Y.7 (poz. 37). Sędzia ta miała zatem oczywisty dług wdzięczności,

wobec tego sędziego, skoro znany jest powszechnie w środowisku sędziowskim fakt,

że tylko nieliczni sędziowie udzielili poparcia kandydatom do KRS. Już wówczas

bowiem znane były znane zastrzeżenia co do zgodności tej procedury Konstytucją

(chodzi o procedurę zgodnie z którą to politycy wybierają sędziów do KRS) W takiej

IV KK 426/25

10

sytuacji sędzia ta nie tylko nie powinna zabierać stanowiska i głosować nad

kandydaturą tego sędziego, ale powinna się wyłączyć z tej części obrad. To

stwierdzenie dotyczy także sędziego X.7 Y.7 Połączenie tych faktów daje Sądowi

Najwyższemu podstawę do stwierdzenia, że przebieg postępowania konkursowego

w KRS nie był sprawiedliwy i rzetelny, o czym przekonuje nie tylko protokół i wyniki

głosowania zespołu (pierwszym wyborem zespołu była sędzia X.1 Y.1), ale także

oczywista interwencja członków KRS po stronie X. Y. w toku obrad, bez wątpienia

wynikająca z tego, iż udzielił on poparcia dwóm członkom KRS w wyborach do KRS

pierwszej kadencji. Wygrał więc kandydat, który nie tylko miał krótszy staż jako

sędzia sądu rejonowego, ale także krótszy staż na delegacji w sądzie okręgowym, a

przy tym nie miał poparcia Kolegium Sądu Apelacyjnego w Katowicach (poparcie

takie miała natomiast sędzia X.1 Y.1 - 3 głosy „za”, i 1 głos „wstrzymujący się”). Miał

jednak ewidentną przewagę w KRS, którą zyskał tym, że wziął czynny udział w

procederze wyborze sędziów do KRS przez polityków. Podkreślić trzeba także, że

już po otrzymaniu nominacji na sędziego Sądu Okręgowego, sędzia X. Y. udzielił

poparcia kandydatom ubiegającym się w 2022 r. o powołanie ich do KRS drugiej

kadencji (poparcie dla X.7 Y.7 - poz. 14; X.8 Y.8 – poz. 1; a także dla X.9 Y.9), choć

już w roku 2021 wiadomo było (np. wyrok ETPC w sprawie Reczkowicz przeciwko

Polsce), iż KRS nie jest tym organem, o którym mowa w art. 186 ust. 1 Konstytucji.

W sposób zatem świadomy sędzia uczestniczył w procedurze, która uderzała w

niezależność sędziów i niezawisłość sądów.

Kontrkandydatka w takim układzie nie miała szans na wygranie tego konkursu. Na

nic nie przydało się jej także poparcie Kolegium Sądu Apelacyjnego w Katowicach,

choć w innej sprawie z tego okręgu Sądu Apelacyjnego w Katowicach, kiedy także

było dwóch kandydatów na jedno miejsce i porównywalne merytorycznie kwalifikacje

kandydatów, to akurat poparcie Kolegium Sądu Okręgowego w Katowicach miało

istotne znaczenie (por. uzasadnienie uchwały KRS nr [...] z dnia [...] 2021 r.). Trzeba

również dodać, że sędzia X. Y. musiał cieszyć się zaufaniem i poparciem

ówczesnego kierownictwa Ministerstwa Sprawiedliwości, skoro jeszcze jako sędzia

sądu rejonowego został wiceprezesem Sądu Okręgowego w […] (oraz wizytatorem),

a wcześniej prezesem Sądu Rejonowego w [...]. W tej sytuacji oczywistym jest, że

sędzia X. Y. był powiązany z ówczesnym kierownictwem Ministerstwa

IV KK 426/25

11

Sprawiedliwości, które w latach 2017-2018 przeprowadzało tzw. reformy w wymiarze

sprawiedliwości w celu osłabienia niezależności wymiaru sprawiedliwości, a jednym

z elementów tej – w istocie - deformy wymiaru sprawiedliwości, był wybór

sędziowskiej części KRS przez polityków. Zresztą widać to także już po tym jak

sędzia X. Y. otrzymał powołanie na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w [...].

Akt powołania na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w [...] wręczony został [...]

2021 r., a już 7 maja 2021 r. sędzia został przeniesiony przez Ministra

Sprawiedliwości do Sądu Okręgowego w Rybniku (k. 54 akt SN), co potwierdza

przestawioną powyżej ocenę.

W tym układzie uprawniony jest wniosek, że sędzia X. Y. nie tylko uzyskał awans na

stanowisko sędziego Sądu Okręgowego w wadliwej procedurze, ale przebieg

procedury awansowej, zwłaszcza zaś postępowanie przed KRS, daje podstawy do

stwierdzenia, że istotnym elementem decydującym o jego awansie na wyższe

stanowisko sędziowskie było poparcie tych działań władzy wykonawczej, które

podjęte zostały w okresie systemowego naruszania przez nią zasad praworządności

i trójpodziału władzy (co do systemowego naruszenia zasad por. choćby wyrok ETPC

z dnia 23 listopada 2023 r. w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, skarga nr 50849/21)

oraz zamachu na niezależność i bezstronność sądów. Trudno także nie

skonstatować, że udzielając poparcia kandydatom do sędziowskiej części KRS, w

układzie, gdy kandydaci ci mieli zostać wybrani przez polityków - bez jakiejkolwiek

formy opiniowania ich przez środowisko sędziowskie, a więc tego czy reprezentują

sędziów - swoją postawą okazał poparcie dla dokonywanych zamachów na

niezależność i bezstronność sądów.

Wszystkie te argumenty przesądzają, że sąd z udziałem takiego sędziego nie będzie

w odbiorze zewnętrznym postrzegany jako sąd bezstronny i niezawisły. To zaś musi

skutkować stwierdzeniem, że sędzia X. Y. nie daje - w odbiorze postronnego, ale

obeznanego z tymi faktami obserwatora - gwarancji bezstronnego i niezależnego

orzekania nie tylko w sprawie, w której stroną był prokurator, podległy wówczas

Ministrowi Sprawiedliwości-Prokuratorowi Generalnemu (Prokurator Generalny,

który zainicjował atak na niezależność sądów), ale także w innych sprawach (w tym

tej obecnej), a w szczególności w tych, w których może dojść do rozstrzygania

sprawy dotyczącej interesu poprzedniej władzy wykonawczej lub opartej na porządku

IV KK 426/25

12

prawnym, który chroni status tego sędziego i osiągniętą przez niego - i innych

sędziów w wadliwej procedurze - pozycję. Nie da się także wykluczyć, że w odbiorze

zewnętrznego obserwatora, który posiadałby te wszystkie informacje, kwestia

potencjalnego sprzyjania przez sędziego poglądom prawnym i dążeniom określonej

władzy wykonawczej może rodzić wątpliwości czy takie nastawienie nie będzie

towarzyszyło sytuacji, gdy dojdzie do zmiany układu władzy wykonawczej.

Sąd Najwyższy dostrzega, że w niektórych sprawach kasacyjnych wyroki wydane

przez tego sędziego nie zostały uchylone na podstawie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Można

choćby wskazać na sprawy o sygnaturach: IV KS 55/21 czy IV KK 43/22. Rzecz

jednak w tym, że nie sposób ustalić, czy kwestie związane z drogą służbową

sędziego X. Y. oraz podpisaniem przez niego list poparcia kandydatom do KRS były

wówczas znane członkom składów orzekających.

Z tych wszystkich powodów należało orzec jak w wyroku.

Jacek Błaszczyk

Jarosław Matras

Jerzy Grubba

[WB]

[r.g.]