Oskarżony skazany dwa razy za ten sam czyn. SN umorzył postępowanie w drugiej sprawie

Wyrokiem z dnia 26 marca 2026 r., sygn. akt III K 1494/25, Sąd Rejonowy w

Rybniku uznał oskarżonego P. R. za winnego popełnienia czterech występków, w

tym m.in. jednego z art. 244 k.k. w zw. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. (pkt 4

wyroku), za który wymierzył mu karę 10 miesięcy pozbawienia wolności. W pkt 5

wyroku sąd ten orzekł o karze łącznej określając jej wymiar na 2 lata i 6 miesięcy

pozbawienia wolności. Kolejno, w pkt 7 i 8 tego wyroku orzeczono wobec P. R. środki

karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres

3 lat oraz świadczenie pieniężne w kwocie 5000 zł na rzecz Funduszu Pomocy

Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Wyrok ten uprawomocnił się w dniu 3 kwietnia 2026 r.

Kasację w tej sprawie złożył Prokurator Generalny, który zaskarżył ten wyrok „w

zakresie zawartego w pkt 4 części dyspozytywnej rozstrzygnięcia o uznaniu

oskarżonego za winnego czynu z art. 244 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 §

2 k.k. i wymierzeniu mu za ten czyn kary pozbawienia wolności, opisanego w pkt IV

komparycji wyroku oraz rozstrzygnięć o karze i środkach karnych orzeczonych za

przestępstwo z pkt 4, na korzyść oskarżonego P. R..”

Autor kasacji zarzucił wyrokowi „rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku

naruszenie przepisów prawa procesowego, a mianowicie art. 387 § 1, 2 i 3 k.p.k.

oraz art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. poprzez niezasadne uwzględnienie w całości wadliwego

wniosku oskarżonego P. R. o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia

postępowania dowodowego i wymierzenie mu kary oraz środków karnych za

przestępstwo m.in. z art. 244 k.k. w zb. z art. 180a k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

popełnione w dniu 15 maja 2025 r. (pkt IV komparycji wyroku oraz pkt 4 jego części

dyspozytywnej) oraz orzeczenie kary łącznej, pomimo, że za popełnienie tego

samego czynu oskarżony został już wcześniej skazany prawomocnym z dniem 5

sierpnia 2025 r. wyrokiem Sądu Rejonowego w Rybniku z dnia 28 lipca 2025 r. o

sygn. akt III K 750/25, co skutkowało zaistnieniem bezwzględnej przyczyny uchylenia

orzeczenia określonej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k.”.

Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o umorzenie postępowania w zakresie czynu

opisanego w pkt IV komparycji orzeczenia na podstawie art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k. w zw.

z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. oraz przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Rybniku

do ponownego rozpoznania w pozostałym zakresie.

IV KK 437/26

3

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się zasadna w stopniu oczywistym, co umożliwiło jej

uwzględnienie na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., choć końcowy wniosek nie

jest trafny. Rację ma skarżący co do tego, że w niniejszej sprawie zaistniała

bezwzględna przyczyna odwoławcza z art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. Uwzględniając

bowiem wniosek złożony w trybie art. 387 § 1 k.p.k. i skazując P. R. wyrokiem z dnia

26 marca 2026 r. za czyn z art. 244 k.k. w zw. z art. 180a k.k. sąd meriti naruszył

zasadę powagi rzeczy osądzonej, ponieważ za ten sam czyn oskarżony został już

wcześniej skazany prawomocnym wyrokiem tego sądu z dnia 28 lipca 2025 r., w

sprawie o sygn. akt III K 750/25 (wyrok ten stał się prawomocny w dniu 5 sierpnia

2025 r.). Bezspornie więc wyrok zaskarżony obecnie kasacją zapadł i uprawomocnił

się później niż uprawomocnił się wyrok wydany w sprawie III K 750/25 (wyrok

zaskarżony kasacją wydany w dniu 26 marca 2026 r., prawomocny od dnia 3 kwietnia

2026 r.; wyrok w sprawie III K 750/25 wydany dnia 28 lipca 2025 r., prawomocny w

dniu 5 sierpnia 2025 r.). Sąd Rejonowy w Rybniku procedując w sprawie o sygn. akt

III K 1494/25 nie wziął pod uwagę skazania oskarżonego w sprawie o sygn. akt III K

750/25 choć informacja o tym skazaniu wraz z tożsamą datą popełnienia czynu (15

maja 2025 r.) znajdowała się w aktach sprawy (dane k. 740 v). Prawidłowa analiza

dokumentu nadesłanego przez Krajowy Rejestr Karny pozwalała na zweryfikowanie

tej okoliczności przed uwzględnieniem wniosku złożonego w trybie art. 387 § 2 k.p.k.

Powyższe zaniechanie ze strony sądu doprowadziło do sytuacji, w której oskarżony

P. R. został skazany drugi raz za ten sam czyn. Niczego w tej kwestii w tej sprawie

nie zmienia fakt, że w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt III K 750/25

oskarżonego skazano za czyn wypełniający znamiona przestępstwa z art. 244 k.k.,

podczas gdy w postępowaniu objętym kasacją przypisano oskarżonemu występek z

art. 244 k.k. kwalifikowany kumulatywnie z art. 180a k.k. Rzecz jednak w tym, że

podstawą przyjęcia w sprawie objętej kasacją, iż czyn ten wypełnia także znamiona

art. 180a k.k. było ustalenie, że oskarżony nie dostosował się do decyzji Starosty

Rybnickiego z dnia 5 marca 2024 r. wydanej na podstawie art. 103 ust. 1 pkt 4 ustawy

o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r., poz. 622 ze zm. - k. 540), a przecież

podstawą wydania tej decyzji było orzeczenie przez Sąd Rejonowy w Rybniku w

sprawie sygn. akt III K 1407/23 zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na

okres 3 lat (k. 540). W tym stanie rzeczy orzeczony środek administracyjny (decyzja

Starosty) miał charakter wtórny (pochodny) do orzeczonego przez sąd zakazu

IV KK 437/26

4

prowadzenia pojazdów, co skutkować powinno przyjęciem niewłaściwego zbiegu

przepisów, a reguła subsydiarności przesądzać powinna o zastosowaniu wyłącznie

art. 244 k.k. (por. trafnie w tej materii – B. Grzegorz [w:] W. Wróbel [red.], A. Zoll

[red.] Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Część I. Komentarz do art. 117-211a,

Warszawa 2017, komentarz do art. 180a teza 10).

W kontekście tych okoliczności czyn w pkt 4 wyroku winien być kwalifikowany

wyłącznie z art. 244 k.k., a to oznacza, iż doszło do naruszenia art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.,

co w konsekwencji skutkowało wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej

przewidzianej w art. 439 § 1 pkt 8 k.p.k. W tym układzie konieczne było uchylenie

zaskarżonego wyroku w zakresie pkt 4 wyroku, tj. skazania dotyczącego występku z

art. 244 k.k. w zw. z art. 180a k.k. i umorzenie postępowania w tej części. Wobec

uchylenia rozstrzygnięcia co do jednego z kilku czynów objętych wyrokiem jasne jest,

że przestał z mocy prawa istnieć także węzeł kary łącznej (art. 575 § 2 k.p.k.), a także

uchylone zostały orzeczone za ten czyn środki karne w pkt 7 i 8. Nie ma podstawy

do przekazania sądowi pierwszej instancji, tak jak oczekuje tego skarżący, sprawy w

zakresie orzeczenia o karze łącznej, albowiem sąd ten z urzędu winien taką

procedurę zastosować (art. 568a §1 pkt 1 i § 2 k.p.k.).

Z uwagi na powyższe, orzeczono jak w wyroku.

[J.J.]

[r.g.]