Sędzia SN wyłączony z kasacji w sprawie S. P. przez wadliwą procedurę jego powołania

Do referatu sędziego SN Stanisława Stankiewicza, w dniu 16 kwietnia 2026

r., wpłynęła sprawa nr IV KK 99/26, zainicjowana kasacją Naczelnika

Zachodniopomorskiego Wydziału Zamiejscowego Departamentu do Spraw

Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej w Szczecinie. We

wniosku z 24 kwietnia 2026 r. obrońca zażądał wyłączenia tego sędziego SN od

przydzielonej mu sprawy, wskazując, że w związku z tym, że został powołany na

swoje stanowisko na skutek rekomendacji KRS ukształtowanej w trybie określonym

w ustawie z 8 grudnia 2017 r., nie spełnia wymogów niezawisłości i bezstronności.

IV KK 99/26

2

Przedmiotowy wniosek poprzedzony był postanowieniem Sądu Najwyższego z 15

kwietnia 2026 r. o wyłączeniu na wniosek strony, w trybie art. 41 § 1 k.p.k. -

sędziego SN Ryszarda Witkowskiego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek okazał się zasadny.

Jest bezsporne, że pan Stanisław Stankiewicz został powołany na

stanowisko sędziego Izby Karnej Sądu Najwyższego na podstawie postanowienia

Prezydenta RP z 14 czerwca 2024 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez

Krajową Radę Sądownictwa w dniu 6 maja 2023 r. w składzie określonym ustawą z

8 grudnia 2017 r. Wadliwość tej procedury omówiona została w uchwale składu

połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu

Najwyższego z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu

sędziów Sądu Najwyższego z 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z

normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i

art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą powołanych przepisów jest

zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego, niezależnego i niezawisłego

sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony ustawą. W omawianej sprawie

złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie wskazuje w sposób oczywisty, że

strona dostrzegła wady w procedurze powołania na stanowisko sędziego SN

Stanisława Stankiewicza, które będą prowadzić do naruszenia standardu z art. 6

ust. 1 EKPC, gdyby zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę. Badanie

zasadności wniosku należało poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest

związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob.

post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15

września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie

przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej

procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa

strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony

ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art.

45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC

przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8

IV KK 99/26

3

listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz

Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a

punkt widzenia Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022

r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o

Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności

badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku,

wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło

zasadności twierdzenia, że realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41

§ 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw

Podstawowych wymagało wyłączenia od rozpoznania sprawy IV KK 99/26 pana

Stanisława Stankiewicza.

Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do

bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a

także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków

prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3

k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością

odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

[J.J.]

[a.ł]