Sędzia SN S.S. wyłączony od sprawy o sygnalizowaną bezwzględną przyczynę odwoławczą

Do Sądu Najwyższego wpłynęła sygnalizacja bezwzględnej przyczyny

odwoławczej, której autor upatrywał w tym, że podczas procedowania Sądu

Apelacyjnego w Katowicach doszło do wystąpienia bezwzględnej przesłanki

odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., w związku z czym wnioskodawca zażądał

wznowienia postępowania apelacyjnego. Do rozpoznania tej sprawy został

wyznaczony trzyosobowy skład sędziowski, w tym m.in. pan sędzia S.S.

IV KO 130/24

2

Na obecnym etapie postępowania sędzia przewodniczący i sprawozdawca

wskazał, że pozostawienie sprawy w tak uformowanym składzie będzie wiązało się

z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k., albowiem pan S.S. nominowany do urzędu na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8 grudnia 2017 r. nie

spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności i jego udział w rozpoznaniu

sprawy prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości rozumieniu art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz art. 19 ust. 1

TUE.

Wniosek okazał się zasadny.

Jest bezsporne, że pan S.S. został powołany na stanowisko sędziego Izby

Karnej Sądu Najwyższego na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 14

czerwca 2024 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa

w dniu 6 maja 2023 r. w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r. Wadliwość

tej procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia

2020 r., BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z

2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art.

45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą

powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego,

niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony

ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie

wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania

na stanowisko sędziego SN S.S., które będą prowadzić do naruszenia standardu z

art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadał w składzie rozstrzygającym sprawę. Badanie

zasadności wniosku należało poprzedzić dywagacją, że każdy polski sąd jest

związany dokonaną przez ETPC wykładnią standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob.

post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z 22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15

września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie

przez osobę powołaną do Sądu Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej

procedurze, wiąże się z istotnym i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa

IV KO 130/24

3

strony do rozpoznania sprawy przez bezstronny i niezależny sąd ustanowiony

ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC, ale także standardu konstytucyjnego (art.

45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC

przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r., nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8

listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr 57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz

Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr 1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a

punkt widzenia Sądu Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022

r., III KK 339/22 głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o

Sądzie Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności

badania bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku,

wypracowanego w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło

zasadności twierdzenia, że realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41

§ 1 k.p.k., art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw

Podstawowych wymagało wyłączenia od rozpoznania sprawy IV KO 130/24 pana

S.S.

Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma też fakt, że

pozostawienie przedmiotowej sprawy w składzie sędziowskim, w którym orzekałby

pan sędzia S.S., groziłoby naruszeniem reguły nemo iudex in causa sua i

wystąpieniem obawy, że w odbiorze zewnętrznym pojawi się przeświadczenie o

istnieniu kierunkowego nastawienia sędziego co do sposobu rozstrzygnięcia kwestii

wskazanej we wniosku, a to dlatego, że ta sama przesłanka, w której

wnioskodawca upatrywał konieczność wznowienia postępowania, dotyczy również

sędziego S.S. wyznaczonego do orzekania.

Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do

bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a

także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków

prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3

k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością

odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[r.g.]

IV KO 130/24

4