SN nie wyłączył sędzi A.D. z rozpoznania sprawy na wniosek O.P.

Do Sądu Najwyższego wpłynęło pismo O.P. z dnia 22 kwietnia 2026 r. o

wyznaczenie obrońcy do sporządzenia wniosku „o zmianę składu orzekającego i

art. 29 § 6 ust. o SN”. Ww. wskazał, że SSN A.D. wyznaczona do rozpoznania

przedmiotowej sprawy „nie jest sędzią »SN« w myśl ustawy w SN i orzecznictwa

TSUE i ETPCz (…) zwłaszcza, że ma orzekać w sprawie innego pana A. B. który

także nie jest sędzią »SN« - a więc z góry znany będzie rezultat, bo pani A. D. nie

podważy statusu”. Ponadto SSN A.D. jako Wiceprezes Sądu Okręgowego w B.

„fałszowała akta” w jego sprawie i toczy się w tym zakresie postępowanie. Z dalszej

części pisma wynika, że owo „fałszerstwo” związane było z brakiem rzetelności

przy rozpoznawaniu jego skargi związanej z nieprawdziwymi stwierdzeniami

zawartymi w postanowieniu Sądu Okręgowego w B. z dnia 4 listopada 2022 r.,

IV KZ 16/26

2

sygn. V Kow 3588/22/skrg. Końcowo podniósł, że SSN A.D. wykładała w prywatnej

szkole katolickiej (k. 27-28 akt SN).

Powyższe pismo zostało potraktowane jako wniosek o wyłączenie w trybie

art. 41 § 1 k.p.k. i zarejestrowane w kontrolce KRI (k. 27 akt SN).

Twierdzenia o fałszowaniu akt przez SSN A.D. w czasie, gdy pełniła funkcję

Wiceprezesa Sądu Okręgowego w B. wnioskodawca powtórzył w kolejnych

pismach z dnia 3 maja 2026 r. (k. 43 akt SN) i 4 czerwca 2026 r. (k. 56-57 akt SN).

Pismem datowanym na dzień 15 lipca 2026 r. O.P. oświadczył, że cofa

wniosek o wyłączenie SSN A.D. w przedmiotowej sprawie. Z uzasadnienia wynika,

że w jego ocenie rozpoznanie wniosku prowadzi do przewlekłości postępowania.

Niemniej jednak ponowił on argumenty przemawiające za – jego zdaniem –

fałszowaniem akt przez SSN A.D. Dodał również, że przeciwko ww. złożył także

„powództwo cywilne o zniesławienie” w związku ze szkalującymi stwierdzeniami

zawartymi w korespondencji z Sądu Okręgowego w B. (pozew odrzucono, a

sprawa obecnie znajduje się w Sądzie Apelacyjnym w Gdańsku) (k. 67-68 akt SN).

Z kolei pismem z dnia 2 września 2026 r. zatytułowanym „Skarga i wniosek o

zmianę składu orzekającego” ponowił swe żądanie wyłączenia SSN A.D. od

rozpoznania sprawy IV KZ 16/26. Powtórzył przy tym wcześniejszą argumentację,

że ww. fałszowała akta będąc Prezesem Sądu Okręgowego w B., gdyż

odpowiadając na jego skargę nie dostrzegła nieprawdziwych stwierdzeń zawartych

w postanowieniu Sądu Okręgowego w B. z dnia 4 listopada 2022 r., sygn. V Kow

3588/22/skrg. Załączył ponadto przedmiotowe orzeczenie i odpowiedź na skargę

(k. 71-74 akt SN).

SSN A.D. nie złożyła oświadczenia w trybie art. 42 § 3 k.p.k. (k. 64 akt SN).

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Wniosek nie jest zasadny, przy czym w znacznej części odwołuje się do

okoliczności, których rozważanie w kontekście art. 41 § 1 k.p.k. jest

niedopuszczalne.

Zanim Sąd Najwyższy wyjaśni motywy podjętej decyzji odnieść się należało

do kwestii „cofnięcia” przez O.P. wniosku o wyłączenie SSN A.D., które to

oświadczenie znalazło się w treści pisma z dnia 15 lipca 2026 r. W ocenie Sądu

IV KZ 16/26

3

Najwyższego deklaracja ta stoi w sprzeczności z rzeczywistą intencją

wnioskodawcy. Wskazuje na to zarówno uzasadnienie tego pisma, jak i dalsza

korespondencja O.P., w których ponawia on argumentację uzasadniającą jego

zdaniem wyłączenie SSN A.D. od rozpoznania sprawy IV KZ 16/26. W tej sytuacji,

zgodnie z treścią art. 118 § 1 k.p.k. oceniono, że wolą wnioskodawcy nie było

odwołanie czynności w postaci wniosku o wyłączenie sędziego, a przyspieszenie

rozpoznania sprawy. Ta okoliczność zdecydowała, że wniosek O.P. nie został

pozostawiony bez rozpoznania w trybie art. 432 k.p.k. per analogiam (vide

postanowienie SN z dnia 23 kwietnia 2024 r., I Zo 58/24; postanowienie SN z dnia

27 lutego 2025 r., III KK 439/23). Kwestia ta ma jednak drugorzędne znaczenie,

gdyż nawet w przypadku takiego rozstrzygnięcia nie byłoby przeszkód do tego, aby

argumenty podniesione przez stronę rozważyć z urzędu (por. D. Świecki [w:] B.

Augustyniak, K. Eichstaedt, M. Kurowski, D. Świecki, Kodeks postępowania

karnego. Komentarz. Tom I. Art. 1–424, Warszawa 2024, s. 263 i przywołane tam

poglądy).

Przechodząc do meritum, w pierwszej kolejności zauważyć należy, że

podstawą wyłączenia sędziego w oparciu o art. 41 § 1 k.p.k. może być jedynie

okoliczność faktyczna, która uzasadnia wątpliwość co do jego bezstronności.

Przesłanki takiej nie stanowią natomiast same kwestie ustrojowe związane z

powołaniem sędziego i to niezależnie od tego w jakim okresie i z jakimi

ułomnościami w procedurze nominacyjnej doszło to tego powołania (zob. m.in.

postanowienie SN z dnia 21 czerwca 2023 r., IV KK 460/19; postanowienie SN z

dnia 31 października 2023 r., V KK 358/23). Podnoszone zarzuty nie mogą mieć

bowiem charakteru abstrakcyjnego i odnosić się do całych grup powołanych

sędziów (vide postanowienie SN z dnia 10 sierpnia 2023 r., V KK 162/22).

Powyższe stanowisko potwierdza również wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia

4 marca 2020 r., sygn. akt P 22/19, w którym stwierdzono, że „[a]rt. 41 § 1 w

związku z art. 42 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks postępowania

karnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 30), stosowany odpowiednio na podstawie art. 741

pkt 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 75) w

zakresie, w jakim dopuszcza rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego z

powodu wadliwości powołania sędziego przez Prezydenta Rzeczypospolitej

IV KZ 16/26

4

Polskiej na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, w skład której wchodzą

sędziowie wybrani na podstawie art. 9a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej

Radzie Sądownictwa (Dz. U. z 2019 r. poz. 84, 609, 730 i 914 oraz z 2020 r. poz.

190), jest niezgodny z art. 179 w związku z art. 144 ust. 3 pkt 17 Konstytucji

Rzeczypospolitej Polskiej”. Zatem zastrzeżenia O.P. co do statusu referenta sprawy

jako sędziego Sądu Najwyższego nie mogły być przedmiotem rozpoznania. Jedynie

na marginesie należy zauważyć, że żaden sąd i trybunał nie stwierdził, że ww. „nie

jest sędzią SN”.

Powodem wyłączenia SSN A.D. nie mogło być także niezadowolenie O.P. ze

sposobu rozpoznania jego skargi w czasie, gdy ww. pełniła funkcję Wiceprezesa

Sądu Okręgowego w B.. W doktrynie i judykaturze wskazuje się bowiem, że

bezstronność w znaczeniu art. 41 § 1 k.p.k. należy rozumieć jako obiektywną

bezstronność sędziego, obejmującą zarówno subiektywne poczucie sędziego co do

własnej bezstronności, jak i jego bezstronność w odbiorze zewnętrznym, opartą na

zobiektywizowanych przesłankach oraz analizowaną przez odwołanie się do oceny

sytuacji dokonanej przez przeciętnego, rozsądnie rozumującego obserwatora

procesu (zob. wyrok TK z dnia 27 stycznia 1999 r., K 1/98; wyrok TK z dnia 20 lipca

2004 r., SK 19/02; uchwała SN z dnia 26 kwietnia 2007 r., I KZP 9/07; wyrok SN z

dnia 8 stycznia 2009 r., III KK 257/08; wyrok SN z dnia 18 marca 2009 r., IV KK

380/08; postanowienie SN z dnia 20 lutego 2025 r., IV KS 40/24; postanowienie SN

z dnia 27 lutego 2025 r., II KK 365/24; postanowienie SN z dnia 11 kwietnia 2025 r.,

III KK 31/25; postanowienie SN z dnia 9 maja 2025 r., V KZ 2/25). Odpowiedź na

skargę z całą pewnością nie może także zostać uznana za „fałszerstwo” akt,

choćby znalazły się w niej nieprawdziwe informacje. Zresztą O.P. nie wykazał, aby

ewentualny brak rzetelności przy wykonywaniu czynności pozaorzeczniczych w

sądzie powszechnym rzutował na bezstronność SSN A.D. podczas rozpoznania w

Sądzie Najwyższym zażalenia na odmowę przyjęcia wniosku o wznowienie

postępowania w sprawie niepowiązanej z tymi czynnościami.

Wyłączenia SSN A.D. nie uzasadnia także sam fakt wytoczenia jej

powództwa przez O.P. Taka sytuacja nie stwarza automatycznie wątpliwości co do

bezstronności sędziego (por. postanowienie SN z dnia 5 listopada 2019 r., III KK

506/19; wyrok SN z dnia 27 lutego 2019 r., V KK 79/18; postanowienie SN z dnia

IV KZ 16/26

5

25 września 2017 r., II KK 145/17). Należałoby wykazać, że istnienie sporu

cywilnoprawnego pomiędzy sędzią, a stroną postępowania, może rzutować na jego

nastawienie w sprawie. Tymczasem w przedmiotowej sprawie, jak sam

wnioskodawca przyznał, pozew nie został przyjęty do merytorycznego rozpoznania.

Zatem obecnie nie toczy się postępowanie cywilne pomiędzy O.P. a SSN A.D.

Również dotychczasowa postawa SSN A.D. nie wskazuje na jakiekolwiek

uprzedzenia względem wnioskodawcy.

Co się zaś tyczy sugestii, że SSN A.D. w toku procedury konkursowej

„afiszowała" się ze swoimi poglądami katolickimi oraz przedstawiła rekomendację

od biskupa, to nie budzi wątpliwości, że powyższe okoliczności w odbiorze

zewnętrznym mogą wpływać negatywnie na obiektywizm sędziego. Sytuacja taka

będzie miała jednak miejsce dopiero wówczas, gdy zostanie uprawdopodobnione,

że jego przekonania rzutują lub mogą rzutować na stosunek do jednej ze stron,

zarówno w postaci sympatii, jak i nieprzychylności. Instytucja iudex suspectus służy

bowiem sądowej kontroli bezstronności sędziego, który ma brać udział w

rozpoznawaniu konkretnej, określonej sprawy, na co expressis verbis wskazuje

brzmienie art. 41 § 1 k.p.k. Ciężar wykazania okoliczności uzasadniającej

konieczność odsunięcia sędziego od orzekania w danej sprawie spoczywa na

wnioskodawcy. Ten zaś nie przedstawił żadnych argumentów wskazujących na to,

że w realiach niniejszej sprawy przekonania religijne SSN A.D. mogłyby naruszyć

standard bezstronności sądu. W szczególności nie odniósł się do charakteru

sprawy, która zresztą dotyczy zbrodni zabójstwa i nie wykazuje związku z

kwestiami światopoglądowymi.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy postanowił jak w części

dyspozytywnej postanowienia.

[WB]

[a.ł]

IV KZ 16/26

6