Sąd Najwyższy utrzymał areszt dla R.S. skazanego na 6 lat, wyrok nie jest prawomocny

Sąd Najwyższy wyrokiem z dnia 15 kwietnia 2026 r., IV KK 270/25, na

podstawie art. 536 k.p.k. w zw. z art. 435 k.p.k., uchylił wobec R.S. wyrok Sądu

Okręgowego w Sosnowcu z dnia 5 listopada 2024 r., sygn. akt V Ka 356/24,

IV KZ 18/26

2

utrzymujący w stosunku do tego oskarżonego w mocy wyrok Sądu Rejonowego w

Sosnowcu z dnia 18 stycznia 2024 r., sygn. akt III K 611/23 i przekazał jego sprawę

do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sosnowcu w postępowaniu

odwoławczym. Jednocześnie, postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2026 r., na

podstawie art. 538 § 2 k.p.k. w zw. z art. 249 § 1 k.p.k. i art. 258 § 2 k.p.k.

zastosował wobec oskarżonego R.S. środek zapobiegawczy w postaci

tymczasowego aresztowania na okres trzech miesięcy, tj. od dnia 15 kwietnia 2026

r., godz. 12.45 do dnia 14 lipca 2026 r., godz. 12.45.

Uzasadniając potrzebę zastosowania izolacyjnego środka zapobiegawczego,

Sąd Najwyższy wywiódł, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje

na duże prawdopodobieństwo popełnienia przez oskarżonego zarzucanych mu

czterech przestępstw, a więc została spełniona ogólna przesłanka stosowania

środków zapobiegawczych. Sąd Najwyższy podniósł ponadto, że spełniona została

szczególna podstawa stosowania tymczasowego aresztowania, o jakiej mowa w

art. 258 § 2 k.p.k., gdyż oskarżonemu wymierzono karę łączną 6 lat pozbawienia

wolności, w tym za przestępstwo z art. 280 § 1 k.k., które zgodnie z przepisami

zastosowanymi w tej sprawie, zagrożone było karą do 12 lat pozbawienia wolności.

Zdaniem Sądu Najwyższego w tych realiach jedynie najsurowszy środek

zapobiegawczy zabezpieczy prawidłowy przebieg postępowania przed Sądem

Okręgowym w Sosnowcu, natomiast inne środki zapobiegawcze zadania tego nie

spełnią. Sąd Najwyższy miał na uwadze, że R.S. rozpoczął odbywanie kary 6 lat

pozbawienia wolności w dniu 11 maja 2023 r., a jej koniec przypada na dzień 9

maja 2029 r., a nadto miał w polu widzenia przepis art. 259 § 1 k.p.k. i wskazał, że

z akt sprawy nie wynika, aby zachodziły szczególne względy nakazujące

odstąpienie od stosowania tymczasowego aresztowania.

Zażalenie na to postanowienie złożył obrońca oskarżonego. Zarzucił w nim

obrazę przepisów postępowania, a to:

1. art. 249 § 1 k.p.k. polegającą na zastosowaniu środka zapobiegawczego

w postaci tymczasowego aresztowania pomimo, iż zastosowanie środka o

charakterze izolacyjnym nie jest uzasadnione okolicznościami niniejszej sprawy;

IV KZ 18/26

3

2. art. 258 § 1 pkt 2 k.p.k. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że zachodzi

uzasadniona obawa, że oskarżony, przebywając na wolności, będzie mógł

podejmować działania utrudniające, a nawet uniemożliwiające prawidłowy przebieg

postępowania karnego;

3. art. 257 § 1 k.p.k. poprzez uznanie za konieczne stosowanie

tymczasowego aresztowania, podczas gdy w niniejszej sprawie wystarczające dla

zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania będzie zastosowanie środka o

charakterze nieizolacyjnym.

W uzasadnieniu zażalenia obrońca podniósł, że R.S. jest pozbawiony

wolności w niniejszej sprawie od dnia 11 maja 2023 r., a zatem wkrótce oskarżony

odbyłby połowę kary pozbawienia wolności i mógłby złożyć „wniosek przewidziany

w art. 78 § 1 k.k.”, z kolei zastosowanie wobec niego tymczasowego aresztowania

pozbawia go tej możliwości, jak również pozbawia go kontaktu z rodziną. Nadto,

obrońca ocenił, że brak jest podstaw do uznania, iż oskarżony będzie utrudniał

prawidłowy bieg postępowania karnego choćby poprzez ucieczkę bądź ukrycie się,

skoro do chwili obecnej nie podjął tego rodzaju działań. Zdaniem obrońcy brak jest

też podstaw, aby przyjmować, że oskarżony będzie utrudniał postępowanie

poprzez wpływanie na zeznania świadków lub wyjaśnienia innych oskarżonych,

skoro na obecnym etapie postępowania materiał dowodowy został już w całości

zgromadzony. W efekcie w opinii obrońcy wystarczające jest zastosowanie

nieizolacyjnego środka zapobiegawczego, zwłaszcza, że za realizację obowiązków

procesowych przez oskarżonego ręczyć ma jego narzeczona, u której będzie mógł

zamieszkać po opuszczeniu zakładu karnego.

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i

zastosowanie wobec oskarżonego środka zapobiegawczego o charakterze

nieizolacyjnym w postaci dozoru Policji z obowiązkiem stawiania się we wskazanej

jednostce Policji raz w tygodniu, zakazu opuszczania kraju połączonego z

zatrzymaniem paszportu lub innego dokumentu uprawniającego do przekroczenia

granicy.

IV KZ 18/26

4

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Zażalenie obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie, a podniesione w nim

argumenty nie podważają trafności zaskarżonego postanowienia.

Nie ma racji obrońca, gdy twierdzi, że doszło do obrazy art. 249 § 1 k.p.k. W

sprawie spełniona jest bowiem ogólna przesłanka stosowania tymczasowego

aresztowania, gdy uwzględni się, że wskazanym wcześniej wyrokiem Sąd

Najwyższy uchylił jedynie wyrok Sądu Okręgowego w Sosnowcu i przekazał

sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym.

Fakt uchylenia przez Sąd Najwyższy w wyniku kontroli kasacyjnej wyroku Sądu

Okręgowego w Sosnowcu - z uwagi na jego powód, a więc wystąpienie

bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 k.p.k. - nie niweczy samoistnie

ustaleń w zakresie wymaganego dużego prawdopodobieństwa popełnienia

przestępstwa, które na obecnym etapie postępowania pozostaje nienaruszone. W

obrocie prawnym dalej funkcjonuje przecież wyrok Sądu Rejonowego w Sosnowcu,

na mocy którego R.S. został nieprawomocnie skazany za cztery przypisane mu

przestępstwa, w tym trzy z art. 279 § 1 k.k. i jedno z art. 280 § 1 k.k., z

wymierzeniem mu za nie kary łącznej 6 lat pozbawienia wolności.

Nie może również przekonywać podnoszenie przez obrońcę obrazy art. 258

§ 1 pkt 2 k.p.k., skoro – jak wskazano wcześniej – Sąd Najwyższy zastosował

środek izolacyjny w postaci tymczasowego aresztowania na podstawie art. 258 § 2

k.p.k. Co kluczowe, wobec wymierzenia nieprawomocnie oskarżonemu za

przypisane mu przestępstwa kary łącznej 6 lat pozbawienia wolności i ta przesłanka

jest zatem spełniona. Czynione zatem w uzasadnieniu zażalenia rozważania są

oderwane od realiów sprawy, skoro obrońca ogniskuje uwagę na przepisie art. 258

§ 1 pkt 2 k.p.k. Nie może budzić przy tym wątpliwości, że unormowanie zawarte w

art. 258 § 2 k.p.k. stanowi samodzielną przesłankę zastosowania tymczasowego

aresztowania (zob. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 19

stycznia 2012 r., I KZP 18/11). Podkreślić trzeba, że właśnie owa grożąca

oskarżonemu surowa kara w rozumieniu wskazanego przepisu stanowi

samodzielną podstawę szczególnej obawy utrudniania przez oskarżonego

prawidłowego toku ponowionego postępowania. W sprawie zachodzi bowiem

IV KZ 18/26

5

uzasadnione ryzyko, że oskarżony, przed którym rysuje się realna perspektywa

kilkuletniego pozbawienia wolności, mógłby podejmować bezprawne działania

zakłócające prawidłowy bieg postępowania. Samo zagrożenie surową karą, o

którym mowa w przywołanym przepisie, stwarza domniemanie istnienia obawy, że

oskarżony może podejmować bezprawne działania utrudniające postępowanie (np.

ucieczka lub ukrywanie się), aby uniknąć dolegliwości związanej z karą. W

nawiązaniu do wywodów zażalenia podnieść trzeba, że obawa ta jest niezależna od

tego, czy oskarżony podejmował w przeszłości próby bezprawnego oddziaływania

na bieg postępowania.

Nie doszło ponadto do naruszenia art. 257 § 1 k.p.k. Zwrócić trzeba uwagę,

że skarżący zarzut ten opiera w istocie na zapatrywaniu, że Sąd Najwyższy w

zaskarżonym postanowieniu błędnie ustalił, iż zastosowanie tymczasowego

aresztowania jest konieczne dla zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania,

gdyż zdaniem obrońcy wystarczające byłoby zastosowanie środka o charakterze

nieizolacyjnym. Wywody te oraz twierdzenia, że narzeczona oskarżonego ręczy, że

będzie on realizował obowiązki procesowe nie jest wystarczające dla

zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania. Na obecnym etapie żaden inny

środek zapobiegawczy o charakterze wolnościowym nie jest w stanie w sposób

należyty zabezpieczyć toku postępowania przed Sądem Okręgowym. Stopień

surowości grożącej kary oraz charakter czynów zarzucanych oskarżonemu,

przemawiają za koniecznością utrzymania izolacji oskarżonego. Sąd Najwyższy,

stosując tymczasowe aresztowanie miał na uwadze, że oskarżony rozpoczął

odbywanie kary 6 lat pozbawienia wolności w dniu 11 maja 2023 r., a jej koniec

przypada na dzień 9 maja 2029 r. Natomiast argumentacja obrońcy, jakoby odbycie

blisko połowy kary czyniło dalsze stosowanie tymczasowego aresztowania

niecelowym, jest chybiona. Właśnie perspektywa konieczności odbycia pozostałej

części kilkuletniej kary pozbawienia wolności w warunkach jednostki penitencjarnej,

w sytuacji gdy wyrok skazujący przestał być prawomocny, może potęgować u

oskarżonego motywację do utrudniania postępowania w celu uniknięcia ponownego

osadzenia.

W sprawie nie ujawniły się przy tym żadne okoliczności wymienione w art.

IV KZ 18/26

6

259 § 1 k.p.k., które nakazywałyby odstąpienie od stosowania tymczasowego

aresztowania ze względu na wyjątkowo ciężkie skutki dla życia lub zdrowia

oskarżonego bądź jego najbliższej rodziny.

Sumując, fakt skazania oskarżonego nieprawomocnym wyrokiem (z czym

wiąże się dokonanie przez sąd meriti weryfikacji materiału dowodowego i wysokie

prawdopodobieństwo popełnienia przestępstw), charakter przypisanych mu

przestępstw i wysokość wymierzonej kary łącznej pozbawienia wolności - wszystkie

te okoliczności przemawiały za zastosowaniem wobec R.S. najsurowszego środka

zapobiegawczego.

Mając to wszystko na względzie, Sąd Najwyższy stwierdził, że zaskarżone

postanowienie jest zasadne, wobec czego należało orzec o jego utrzymaniu w

mocy.

Marek Pietruszyński

Andrzej Stępka

Dariusz Świecki

[WB]

[a.ł]