Sędzia SN wyłączony od oceny wniosku o wyłączenie kolegi z tym samym zarzutem

Obrońca G. B. pismem z dnia 12 listopada 2025 r. (k. 257 i n. akt SN) złożył

wniosek o wyłączenie SSN Antoniego Bojańczyka od rozpoznania wniosku o

wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od udziału w

sprawie kasacyjnej V KK 149/25, sygnalizując że w stosunku do tego sędziego

występują okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do

jego bezstronności w niniejszej sprawie, a mianowicie fakt powołania go przez

Prezydenta RP na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w wyniku uchwały

V KK 149/25

2

Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na mocy ustawy z

dnia 8 grudnia 2017 r., zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz

niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Wskazano przy tym, że we

wniosku o wyłączenie SSN Ryszarda Witkowskiego podniesiono taką samą

okoliczność dotyczącą wadliwości powołania, która dotyczy także SSN Antoniego

Bojańczyka. Ponadto, również w kasacji podniesiono zarzut wystąpienia w sprawie

bezwzględnej przyczyny odwoławczej określonej w art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. w

związku z taką samą wadliwością powołania sędziego Sądu odwoławczego.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniosek zasługiwał na uwzględnienie.

Na wstępie należy zaznaczyć, że w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko,

zgodnie z którym „pojęcie «sprawy», o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k.

odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym

przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które

mają miejsce w ramach sprawy głównej (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia

22 października 2024 r., II KK 291/24, LEX nr 3773357). Z tego względu instytucje,

unormowane we wspomnianych przepisach mają zastosowanie do postępowania w

przedmiocie zastosowania ich samych. Innymi słowy dopuszczalne jest wniesienie i

rozpoznanie wniosku o wyłączenie sędziego od rozpoznania wniosku o wyłączenie

innego sędziego.

W kontekście układu procesowego, w którym złożono rozpoznawany

wniosek należy zauważyć, że jeżeli dana okoliczność dotycząca sędziego ma być

badana w kontekście zastosowania instytucji iudex suspectus, a dotyczy również

sędziego, który owe badanie ma przeprowadzić, to oczywiste jest to, że wobec tego

sędziego zachodzą podstawy do jego wyłączenia w trybie art. 41 k.p.k., zgodnie z

powszechną w europejskiej tradycji prawnej paremią nemo iudex idoneus in propria

causa. Problem, jaki wystąpił na gruncie niniejszej sprawy był przedmiotem

obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt

BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w uchwale składu

siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2.06.2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022, z.

V KK 149/25

3

6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w

tym zakresie.

Dodatkowo należy zaznaczyć, że w orzecznictwie Sądu Najwyższego

powszechnie akcentuje się, że „sędzia ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy

istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać wątpliwość co do jego

bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1 k.k.), ale również w sytuacji, gdy

orzekanie przez sędziego w danej sprawie mogłoby prowadzić do naruszenia

standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki skład orzekający w ogóle nie

stanowi niezależnego i bezstronnego sądu ustanowionego ustawą” (postanowienia

SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22, LEX nr 3405631 z dnia 13 października

2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia 2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022

r., II KO 12/22). Niewątpliwie zaś problematyka związana z procedurą powołania

sędziów ściśle powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co tym

bardziej uzasadnia wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Antoniego Bojańczyka

od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda

Witkowskiego od udziału w sprawie kasacyjnej V KK 149/25.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]

Kazimierz Klugiewicz