Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego i obciążył go kosztami postępowania

V KK 209/26

2

Wyrokiem z 24 października 2024 r., Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w

Gdańsku uznał oskarżonego P. B. za winnego popełnienia czynu zarzucanego mu

aktem oskarżenia, z tym ustaleniem, że popełnił go w okresie od października 2020

r., kwalifikując go jako występek z art. 190a § 1 k.k. w zb. z art. 216 § 1 k.k. w zw. z

art. 11 § 2 k.k. i za to przy zastosowaniu art. 11 § 3 k.k. na podstawie art. 190a § 1

k.k. skazał P. B. na karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.

Na podstawie art. 69 § 1 i 2 k.k. w zw. z art. 70 § 1 k.k. wykonanie kary

pozbawienia wolności zawiesił na okres próby wynoszący 3 lata. Dodatkowo orzekł

zakaz zbliżania się na odległość mniejszą niż 50 m od pokrzywdzonej A. L. na

okres 5 lat, oraz zobowiązał oskarżonego do powstrzymania się od nadużywania

alkoholu i leków innych niż zapiane od lekarza w okresie próby.

Sąd również, na podstawie art. 46 § 1 k.k. zasądził od oskarżanego na rzecz

A. L. kwotę 4375 zł tytułem częściowego obowiązku naprawienia szkody oraz

kwotę 2000 zł tytułem zadośćuczynienia. Apelacje od wyroku złożył obrońca

oskarżonego.

Wyrokiem z 15 maja 2025 r. Sąd Okręgowy w Gdańsku, sygn. V Ka 786/25

utrzymał w mocy zaskarżony wyrok.

Kasację od wyroku złożył obrońca P. B. i zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, polegające na obrazie przepisów tj. art. 439 § 1 pkt 10 k.p.k., gdyż

skazany P. B. nie miał zapewnionego prawa do obrony na całym etapie

postępowania prokuratorskiego i sądowego prowadzonego przeciwko jego osobie,

w ramach obrony obligatoryjnej, która winna obowiązywać, z uwagi na problemy

natury psychicznej skazanego P. B., uniemożliwiające mu samodzielną obronę i

wykonywanie czynności procesowych bez udziału obrońcy, jak również w zakresie

udaremniania skazanemu P. B. zapewnienia faktycznej obrony w sprawie, a nie

tylko iluzorycznej, poprzez udaremnienie obrońcy P. B. czynności obrończych w

sprawie;

2. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, polegające na obrazie przepisów tj. art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art.

V KK 209/26

3

17 § 1 pkt 11 k.p.k., polegające na wydaniu wyroku skazującego wobec P. B. i

dokonanie zebrania materiału dowodowego oraz ustalenie na jego bazie stanu

faktycznego, za okres wykraczający poza ramy zarzutu określonego w akcie

oskarżenia przeciwko P. B. ;

3. rażące naruszenie prawa procesowego, mające istoty wpływ na treść

orzeczenia, polegające na obrazie przepisów tj. art. 439 § 1 pkt 7 k.p.k., polegające

na istnieniu sprzeczności w zakresie możliwości wykonania orzeczonej kary, gdyż

sądy w niniejszej sprawie procedowały w oparciu o treść art. 190a § 1 k.k. w

brzmieniu nadanym mu przez art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 31 marca 2020 roku o

zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem,

przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz

wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz.

568).

Autor kasacji wniósł o uchylenie wyroku Sądu Okręgowego w Gdańsku z 15

maja 2025 roku, w sprawie sygn. akt: V Ka 786/25 i utrzymanego nim w mocy

wyroku Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z 24 października 2024 r.

oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

W odpowiedzi na kasację, pełnomocnik oskarżycielki posiłkowej i prokurator

wnieśli o oddalenie kasacji jako oczywiście bezzasadnej. Stanowisko na te

odpowiedzi przedstawił skazany.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja obrońcy skazanego jest oczywiście bezzasadna, dlatego została

oddalona na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Zgodnie z treścią art. 523 § 2 k.p.k. kasację na korzyść oskarżonego można

wnieść jedynie w razie skazania za przestępstwo na karę pozbawienia wolności

bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, a w sytuacji skazania na inną karę

niż kara bezwzględnego pozbawienia wolności, dla możliwości wniesienia kasacji

przez stronę, konieczne jest podniesienie zarzutu opartego na jednej z przesłanek

wymienionych w art. 439 § 1 k.p.k. (art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.). Wobec skazania P. B.

V KK 209/26

4

na karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, taka

sytuacja ma miejsce w przedmiotowej sprawie.

Podkreślenia wymaga, że w doktrynie i w orzecznictwie utrwalony jest

pogląd, że uchybienia wymienione w art. 439 § 1 k.p.k. zachodzą tylko wtedy, gdy

zaistniały w rzeczywistości, a nie pozornie, zaś przepisy regulujące bezwzględne

przyczyny odwoławcze muszą być interpretowane ściśle. Zaistnienie bezwzględnej

przyczyny odwoławczej nie może abstrahować od rzeczywistego przebiegu

postępowania sądowego. Nie można pod pozorem uchybień określanych jako

bezwzględne przyczyny odwoławcze wnosić nadzwyczajnej skargi, dopatrując się

naruszenia prawa w oparciu o okoliczności, które nie dają podstaw do przyjęcia

takiego zaistnienia (tak: postanowienie SN z 18.04.2019 r., III KK 65/18, LEX nr

2650301).

Analiza wniesionej w niniejszej sprawie kasacji nie pozostawia wątpliwości,

że jedynie pozornie czyni ona zadość wskazanym wyżej warunkom wniesienia

nadzwyczajnego środka odwoławczego, mając na uwadze ograniczenia wynikające

z art. 523 § 4 pkt 1 k.p.k.

I tak, z uzasadnienia zarzutu z pkt. 1 kasacji wynika, że w wywiedzionym

zarzucie obrońca kwestionuje de facto okoliczności odnoszące się do treści

przepisów, których ewentualne naruszenie stanowi względną przyczynę

odwoławczą np. podważając wiarygodność przeprowadzonych w toku

postępowania przygotowawczego i sądowego opinii o stanie zdrowia psychicznego

skazanego. Z tych powodów uznać należy, że zarzut z pkt. 1 kasacji jest błędnie

sformułowany i jako odnoszący się do względnych przyczyn odwoławczych, których

podnoszenie na tym etapie - mając na uwadze ograniczenia wynikające z treści art.

523 § 4 pkt 1 k.p.k. - jest niedopuszczalne. Wskazać należy, że stan obrony

obligatoryjnej oparty na treści art. 79 § 1 pkt 3 i 4 k.p.k. ustaje z chwilą wydania

postanowienia przez sąd, że udział obrońcy nie jest obowiązkowy. W omawianej

sprawie, obrońca z urzędu został wyznaczony już po pierwszym przesłuchaniu P. B.

w charakterze podejrzanego, a na rozprawie 28 października 2021 r. sąd

postanowieniem stwierdził, że obrona oskarżonego nie ma charakteru

obowiązkowego, z uwagi na treść opinii biegłych psychiatrów, przy czym skazany

miał już na tym etapie obrońcę z wyboru, a na kolejnych etapach postępowania

V KK 209/26

5

obrońcę z urzędu, który został ustanowiony z uwagi na stan majątkowy skazanego.

Wskazać należy, że obrońca brał udział w każdej z rozpraw. Dla porządku jedynie

przypomnieć należy, że bezwzględna przyczyna odwoławcza, o której mowa w art.

439 § 1 pkt 10 k.p.k. dotyczy jedynie braku obrony obligatoryjnej w postępowaniu

sądowym, nie zaś przygotowawczym (tak: postanowienie Sądu Najwyższego z 30

czerwca.2021 r., V KO 38/21, LEX nr 3372618).

Podobnie w przypadku zarzutu z pkt. 3 kasacji, jej autor pod pozorem

wystąpienia naruszenia o charakterze bezwzględnej przyczyny odwoławczej

zarzuca w istocie naruszenie przepisów prawa materialnego, w tym kwestionuje

konstytucyjność przepisów stanowionych materialnoprawną podstawę skazania.

Treść orzeczenia, na które powołuje się uzasadniając ten zarzut obrońca, tj. wyrok

Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2025 r., sygn. akt II K 462/24, odnosi się do

innych okoliczności faktycznych. Dotyczy bowiem kwestii wadliwego zastosowania

instytucji warunkowego umorzenia postępowania w sytuacji, gdy ustawą z 31

marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z

zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób

zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych

ustaw (Dz. U. poz. 568) podwyższono granice zagrożenia karą za przestępstwo z

art. 190a § 1 k.k. do 8 lat pozbawienia wolności.

Chybiony okazał się zarzut z pkt. 2 kasacji. Przedstawione w tym

przedmiocie stanowisko obrońcy pomija, że sąd orzekający nie jest związany ani

opisem czynu, ani kwalifikacją prawną przedstawioną w akcie oskarżenia, lecz

zdarzeniem historycznym, które stanowiło podstawę zarzutu określonego w akcie

oskarżenia. W przedmiotowej sprawie, nie ulega wątpliwości, że sąd dokonał oceny

tego samego zachowania P. B. a, które stanowiło przedmiot oskarżenia (tożsamość

czynu zarzucanego i przypisanego), a więc dokonywał oceny tego

samego zdarzenia historycznego.

Z tych też względów Sąd Najwyższy orzekł jak w części dyspozytywnej

postanowienia, obciążając przy tym skazanego kosztami sądowymi postępowania

kasacyjnego.

V KK 209/26

6

Ponadto, mając na uwadze, że do kosztów procesu zgodnie z treścią art.

616 § 1 pkt 2 k.p.k. zaliczają się uzasadnione wydatki stron z tytułu ustanowienia w

sprawie pełnomocnika, to do wydatków o takim charakterze zaliczyć należało także

inne wydatki niezbędne do celowego dochodzenia swoich praw, w tym wyłożone

przez oskarżycielkę posiłkową koszty zastępstwa adwokackiego przy sporządzeniu

odpowiedzi na kasację wniesioną w imieniu skazanego

[J.J.]

[r.g.]