Sąd Najwyższy oddalił kasację, podejrzany zostaje w zakładzie psychiatrycznym

D. N. był podejrzany o popełnienie dwóch czynów, polegających na tym, że:

I. 5 sierpnia 2024 r. w Z, groził B. J. pozbawieniem życia i zdrowia, przy czym

groźba ta wzbudziła w pokrzywdzonej uzasadnioną obawę, że będzie spełniona, tj.

o czyn z art. 190 § 1 k.k.;

II. 5 sierpnia 2024 r. w Z., używając w stosunku do W. N. przemocy polegającej na

uderzeniu go głową w okolice nosa i powodując u niego obrażenia ciała w postaci

dwóch niewielkich ran tłuczonych powłok głowy zlokalizowanych w obrębie grzbietu

nosa oraz prawego łuku brwiowego, co stanowiło naruszenie czynności narządu

ciała inne niż określone w art. 156 § 1 k.k. trwające nie dłużej niż siedem dni, a

także grożąc W. N. i Z. N. pozbawieniem życia, przy czym groźba ta wzbudziła w

pokrzywdzonych uzasadnioną obawę, że zostanie spełniona, dokonał w celu

przywłaszczenia zaboru pieniędzy w kwocie 300,00 zł czym działał na szkodę W. N.

i Z. N., tj. o czyn z art. 280 § 1 k.k. w zw. z art. 157 § 2 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k.

Postanowieniem z dnia 20 maja 2025 r., II K 1119/24, Sąd Rejonowy w

Zgierzu umorzył postępowanie przeciwko D. N. o ww. czyny, przyjmując, że nie

mógł on rozpoznać znaczenia swoich czynów i pokierować swoim postępowaniem

oraz zastosował względem niego środek zabezpieczający w postaci umieszczenia

w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.

To postanowienie zostało zaskarżone zażaleniem obrońcy podejrzanego,

który zakwestionował je w części dotyczącej zastosowania środka

zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie

psychiatrycznym i zarzucił:

„1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał

wpływ na treść wydanego postanowienia, a polegający na przyjęciu, że istnieje

wysokie prawdopodobieństwo ponownego popełnienia przez podejrzanego czynu

zabronionego o znacznym stopniu społecznej szkodliwości, w sytuacji, w której

okoliczność ta nie wynika z żadnego dowodu przeprowadzonego w sprawie, a

nadto Sąd meriti zaniechał ustalenia stopnia społecznej szkodliwości czynów przez

podejrzanego już popełnionych – co powoduje, iż nie sposób jest uznać, by zostały

V KK 317/26

3

spełnione warunki z art. 93b § 1 zdanie drugie k.k. i art. 93g § 1 k.k. do orzeczenia

wobec podejrzanego izolacyjnego środka zabezpieczającego;

2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał

wpływ na treść wydanego postanowienia, a polegający na przyjęciu, że

zastosowanie wobec podejrzanego środka izolacyjnego nie sprzeniewierzy się

zasadom konieczności, proporcjonalności i subsydiarności, zaś u podejrzanego, w

okresie pozostawania na wolności i korzystania przez niego z leczenia, nastąpiła

remisja objawów choroby do tego stopnia, że był on w stanie normalnie

funkcjonować, co winno prowadzić do wniosku, iż możliwe jest pozostawanie przez

niego na wolności i kontynuowanie leczenia”. Obrońca wniósł o zmianę

zaskarżonego postanowienia poprzez orzeczenie, w miejsce środka

zabezpieczającego z art. 93a § 1 pkt 4 k.k., kumulatywnie innych środków

zabezpieczających o charakterze wolnościowym, ewentualnie połączonych z

nakazami i zakazami określonymi w art. 39 pkt 2-3 k.k., alternatywnie o uchylenie

zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi Rejonowemu w Zgierzu.

Zażalenie na to postanowienie (zatytułowane „Apelacja”) wniósł także

osobiście podejrzany, który skonstruował je w sposób opisowy, nie zgadzając się z

zapadłym postanowieniem, kwestionując zwłaszcza fakt umieszczenia w

zamkniętym zakładzie psychiatrycznym.

Sąd Okręgowy w Łodzi postanowieniem z dnia 30 lipca 2025 r., V Kz 548/25,

utrzymał zaskarżone postanowienie w mocy.

Kasację od powyższego postanowienia wniosła obrońca podejrzanego, która

zaskarżyła je w całości i zarzuciła „rażącą obrazę przepisów prawa procesowego

mającą istotny wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na:

1. naruszeniu art. 433 § 1 i 2 k.p.k. oraz art. 457 § 3 k.p.k. poprzez

przeprowadzenie nienależytej kontroli odwoławczej zarzutów dotyczących błędnych

ustaleń faktycznych polegającej na ogólnikowym i powierzchownym odniesieniu się

przez Sąd Okręgowy do zarzutów formułowanych przez obrońcę względem

orzeczenia Sądu Rejonowego, skutkującej nierozpoznaniem sprawy w granicach

zaskarżenia wynikających z podniesionych zarzutów, co doprowadziło ostatecznie

do utrzymania w mocy postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu o umorzeniu

V KK 317/26

4

postępowania i umieszczeniu D. N. w zamkniętym zakładzie psychiatrycznym, w

szczególności:

• zaniechanie dokonania przez Sąd odwoławczy szczegółowej i kompleksowej

analizy w zakresie konieczności zastosowania wobec podejrzanego przez Sąd

Rejonowy środka zabezpieczającego o charakterze izolacyjnym w sytuacji, gdy

podejrzany jest w stanie uzyskać pozytywne efekty leczenia również w warunkach

wolnościowych, na co wskazuje uprzednia remisja choroby umożliwiająca

podejrzanemu normalne funkcjonowanie,

• zaniechanie dokonania przez Sąd odwoławczy szczegółowej i kompleksowej

analizy w zakresie adekwatności zastosowania środka zabezpieczającego o

charakterze izolacyjnym do okoliczności sprawy, charakteru czynu, a zwłaszcza

oceny istnienia wysokiego prawdopodobieństwa ponownego popełnienia przez

podejrzanego czynu zabronionego o znacznym stopniu społecznej szkodliwości;

2. naruszeniu art. 201 k.p.k. poprzez nieuwzględnienie przez Sąd Okręgowy

wniosku podejrzanego o powołanie innych biegłych lub ponowne uzupełnienie

opinii przez biegłych już orzekających w sprawie z uwagi na to, iż opinia biegłych

była uzupełniana przed trzema miesiącami na rozprawie przed Sądem I instancji,

nie ujawniły się nowe dowody podważające stanowiska biegłych, a okoliczności, że

podejrzany był wcześniej wielokrotnie przez lata leczony zostały uwzględnione, w

następstwie czego doszło do zaakceptowania przez Sąd Okręgowy wydanych

opinii pisemnych i ustnych biegłych lekarzy psychiatrów i psychologa oraz

nieprawidłowego uznania tych opinii za pełne, jasne i pozbawione sprzeczności w

zakresie kategorycznych wniosków co do konieczności stosowania wobec D. N.

środka zabezpieczającego w postaci umieszczenia w zamkniętym zakładzie

psychiatrycznym, pomimo braku przekonującej argumentacji co do konieczności

stosowania izolacyjnego środka zabezpieczającego i braku dostatecznego

wypowiedzenia się co do skuteczności stosowania wolnościowych środków

zabezpieczających”. Obrońca wniosła o uchylenie w całości postanowienia Sądu

Okręgowego w Łodzi i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu

Sądowi, jako Sądowi II instancji. Kasacja zawierała także wniosek o wstrzymanie

wykonania zaskarżonego nią postanowienia.

V KK 317/26

5

W pisemnej odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie jako

oczywiście bezzasadnej.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna, co umożliwiło jej rozpoznanie

na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

W pierwszym zarzucie kasacji skarżąca skupia się na braku rzetelnej kontroli

odwoławczej w zakresie zastosowania izolacyjnego środka zabezpieczającego.

Obrońca wskazuje na: 1) błędną akceptację przez Sąd odwoławczy zastosowania

izolacyjnego środka zabezpieczającego, niezgodną z zasadą konieczności,

proporcjonalności i subsydiarności; 2) błędne zaaprobowanie przez Sąd

odwoławczy ustaleń Sądu I instancji co do stopnia społecznej szkodliwości

zarzucanych podejrzanemu czynów pod kątem potrzeby zastosowania detencji

psychiatrycznej; 3) brak rzetelnej oceny istnienia wysokiego prawdopodobieństwa

ponownego popełnienia przez podejrzanego czynu zabronionego o znacznym

stopniu społecznej szkodliwości. Analiza akt sprawy i uzasadnienia postanowienia

Sądu odwoławczego prowadzi do wniosku, że Sąd ten nie naruszył standardu

rzetelnej kontroli odwoławczej i prawidłowo odniósł się do wszystkich argumentów

podważających zastosowanie w tej sprawie izolacyjnego środka zabezpieczającego.

Uzasadnienie postanowienia w tym zakresie jest co prawda zwięzłe, ale

wystarczające i trafne merytorycznie.

W odniesieniu do pierwszej z ww. wymienionych okoliczności, czyli

konieczności i proporcjonalności zastosowania detencji psychiatrycznej, Sąd

Okręgowy zajął jednoznaczne stanowisko, że taka konieczność wynika z opinii

biegłych, a stanowisko to ma oparcie w aktach sprawy i treści wspomnianej opinii.

Obrońca w kasacji kwestionuje opinię biegłych psychiatrów powołując się głównie

na wcześniejsze remisje choroby i możliwość uzyskania poprawy stanu zdrowia

podejrzanego w ramach leczenia ambulatoryjnego. Sąd Okręgowy słusznie

podkreślił, że biegli – stawiając kategoryczne wnioski co do konieczności detencji –

mieli w polu widzenia przebieg jego wcześniejszego leczenia, w tym prowadzonego

w toku postępowania w warunkach izolacji, w czasie tymczasowego aresztowania

podejrzanego, jak i dostępną dokumentację medyczną. Sąd zwrócił uwagę także na

to, że wcześniejsze leczenie podejrzanego skutkowało poprawą stanu zdrowia z

V KK 317/26

6

uwagi na umieszczenia w jednostkach zamkniętych. Sąd odwoławczy wskazał, że

poprawa stanu zdrowia w warunkach wymuszonej abstynencji oraz kontrolowanego

przyjmowania leków nie oznacza, iż D. N. może być w dalszym ciągu skutecznie

leczony w warunkach wolnościowych. Zwrócił też uwagę na podkreślany przez

biegłych brak krytycyzmu podejrzanego co to stanu jego zdrowia i motywacji do

podjęcia leczenia, wskazując, że tylko środek izolacyjny pozwoli utrzymać

abstynencję, przeciwdziałać ponownemu przerwaniu leczenia i popełnieniu przez

podejrzanego nowego przestępstwa o wysokim stopniu społecznej szkodliwości w

związku z chorobą psychiczną.

Trafność tej argumentacji potwierdza analiza opinii przedłożonych do akt

sprawy – nie tylko opinii sądowo-psychiatrycznych, ale także opinii biegłej

psycholog. Biegli psychiatrzy zawarli kategoryczny wniosek o potrzebie

zastosowania środka izolacyjnego już w opinii pisemnej (k. 169). Szczególnie

wyraźnie potrzeba zastosowania detencji psychiatrycznej została wysłowiona w

ustnej opinii uzupełniającej z rozprawy. Biegła E. Z. wskazała, że nie jest

prawdopodobne, aby w warunkach wolnościowych podejrzany podjął regularne

leczenie psychiatryczne, zwłaszcza zachował abstynencję. Podniosła, że

pogorszenia uzyskanego stanu zdrowia psychicznego wynikają prawdopodobnie z

tego, iż podejrzany stosuje środki psychoaktywne i przerywa leczenie. Toteż tylko

zamknięcie w zakładzie daje możliwość uzyskania poprawy. Zgodziła się z nią

druga biegła, A. S. (k. 436-437). Wniosek o potrzebie leczenia w warunkach izolacji

zawarła w swojej opinii pisemnej także biegła psycholog, A. Ś. (k. 174) – również

ona podtrzymała ten wniosek będąc przesłuchiwaną na rozprawie (k. 438).

W odniesieniu do drugiej ze wskazanych kwestii – kontroli odwoławczej co

do ciężaru gatunkowego sprawy, a zwłaszcza stopnia społecznej szkodliwości

czynów podejrzanego – Sąd odwoławczy również nie naruszył art. 433 § 2 k.p.k. W

uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniósł się do oceny stopnia społecznej

szkodliwości czynów podejrzanego uznając go za wysoki, zwłaszcza w kontekście

czynu z art. 280 § 1 k.k., popełnionego na szkodę osób najbliższych – rodziców, z

tym na szkodę ojca z użyciem przemocy i spowodowaniem uszczerbku na zdrowiu.

Zdaniem Sądu odwoławczego, za ten czyn realnie groziłaby podejrzanemu kara

pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, w tym

V KK 317/26

7

zwłaszcza mając na uwadze jego dotychczasową karalność. Jednocześnie Sąd

odwoławczy zaaprobował ocenę dokonaną przez Sąd I instancji, który wskazał na

trzy okoliczności rzutujące na znaczny stopień społecznej szkodliwości tego czynu:

rodzaj i charakter naruszonych dóbr prawnych, tj. zdrowia oraz mienia; okoliczności

popełnienia czynu, w tym zwłaszcza działanie bez racjonalnego powodu oraz

popełnienie czynu na szkodę osób najbliższych.

Co do trzeciej grupy argumentów zawartych w kasacji trzeba stwierdzić, że

Sąd odwoławczy nie naruszył prawa aprobując ustalenie, iż istnieje

niebezpieczeństwo ponownego popełnienia przez podejrzanego podobnego czynu

zabronionego w związku z chorobą psychiczną. Sąd ten podkreślił zwłaszcza fakt

wcześniejszego leczenia podejrzanego w warunkach szpitalnych, które nie

pohamowało go od popełnienia w przeszłości czynów zabronionych. Sąd

odwoławczy zauważył, że czyny podejrzanego nie miały charakteru drastycznego,

jednak wyraźnie zaakcentował nieprzewidywalność jego zachowania. W

szczególności jednak Sąd odwoławczy odwołał się do opinii biegłych psychiatrów,

zawierających wnioski o prawdopodobieństwie popełnienia nowego, podobnego (tj.

o podobnym stopniu społecznej szkodliwości) czynu zabronionego w związku z

chorobą psychiczną. Wniosek taki został wprost wysłowiony w opinii pisemnej (k.

169) i podtrzymany na rozprawie. Biegła E. Z. wskazała, że istnieje wysokie

prawdopodobieństwo ponownego wejścia w konflikt z prawem, co uzasadnia

izolację psychiatryczną. Podkreśliła w tym kontekście czynne objawy psychozy na

podłożu uzależnienia, brak krytycyzmu odnośnie do stanu zdrowia i brak motywacji

do podjęcia leczenia psychiatrycznego i odwykowego. Druga z biegłych podniosła,

że przedmiotowe ryzyko jest „wysokie”, wskazując na obawę popełnienia czynów

zabronionych podobnych do tych, o które D. N. był podejrzany. Również podkreśliła

brak krytycyzmu podejrzanego. Odpowiadając na jego pytania wskazała, że w

czynach zarzucanych w tym postępowaniu ujawniał zaburzenia psychotyczne (k.

436-437). Podobne stanowisko wyraziła biegła psycholog uznając, że ryzyko

popełnienia nowego czynu jest wysokie ze względu na czynne przyjmowanie

środków psychoaktywnych i nieutrzymywanie abstynencji oraz utrzymywanie się

objawów psychotycznych (k. 438).

V KK 317/26

8

Drugi zarzut kasacji dotyczy oddalenia przez Sąd Okręgowy osobistego

wniosku podejrzanego o wywołanie nowej opinii biegłych psychiatrów lub

pozyskanie uzupełniającej opinii zespołu biegłych, którzy już w sprawie opiniowali,

do którego to wniosku przyłączył się obrońca podejrzanego (k. 544). Na potrzebę

kolejnej opinii podejrzany wskazywał także w swoim piśmie procesowym z dnia 17

lipca 2025 r. (k. 541). Sąd odwoławczy oddalił ten wniosek na podstawie art. 201

k.p.k., ponieważ opinia biegłych była uzupełniana przed trzema miesiącami od daty

wydania postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego na rozprawie przed

Sądem I instancji, nie ujawniły się nowe dowody podważające stanowiska biegłych,

a okoliczność, że podejrzany był wcześniej wielokrotnie przez lata leczony została

uwzględniona (k. 544).

W uzasadnieniu drugiego zarzutu kasacji obrońca nie sprecyzowała, na

czym buduje tezę o rażącym naruszeniu art. 201 k.p.k. Konkretnie, obrońca nie

wskazała, dlaczego opinia biegłych jest niejasna lub wewnętrznie sprzeczna. Jak

wynika z samego zarzutu kasacji i jego bardzo zwięzłego uzasadnienia, obrońca

podjęła próbę wykazania niepełności tej opinii, która miała polegać na tym, że biegli

nie zawarli przekonującej argumentacji co do konieczności stosowania izolacyjnego

środka zabezpieczającego, jak i co do skuteczności stosowania wolnościowych

środków zabezpieczających.

Zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Jak już wskazano ustosunkowując

się do pierwszego zarzutu kasacji, opinie biegłych zawierały wyjaśnienie, dlaczego

wobec podejrzanego konieczne jest zastosowanie izolacyjnego środka

zabezpieczającego (opinia pisemna: k. 162-174; opinia ustna: k. 436-438). Nie

można zatem podzielić stanowiska, że były w tym względzie niepełne. W rezultacie

ma rację Sąd odwoławczy argumentując, że nie było w tej sprawie podstaw do

przeprowadzenia kolejny raz dowodu z opinii biegłych psychiatrów. Należy

podkreślić za Sądem odwoławczym, że biegłe były przesłuchiwane na rozprawie

przed Sądem Rejonowym, a przesłuchanie to miało miejsce w niewielkim odstępie

czasu od posiedzenia zażaleniowego. Podejrzany był obecny na tej rozprawie, tym

samym miał możliwość zadawania pytań biegłym, z której to możliwości skorzystał

(k. 437). Podczas przesłuchania na rozprawie biegłe podtrzymały opinie pisemne,

V KK 317/26

9

uzasadniając i rozbudowując argumentację co do wniosków opinii, także na skutek

pytań zadawanych przez podejrzanego.

Z uwagi na powyższą argumentację należało oddalić kasację obrońcy

podejrzanego w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

Na podstawie art. 624 § 1 k.p.k., kierując się względami słuszności,

zwolniono podejrzanego od kosztów sądowych postępowania kasacyjnego.

Uwzględniając wniosek obrońcy z urzędu podejrzanego, na podstawie § 17

ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w

sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego

kosztów pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (t.j.: Dz. U. z 2026 r.,

poz. 87), zasądzono na jej rzecz kwotę 885,60 zł, w tym VAT, tytułem

wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji.

W związku z oddaleniem kasacji jako oczywiście bezzasadnej,

bezprzedmiotowym było rozpoznawanie wniosku o wstrzymanie wykonania

zaskarżonego kasacją postanowienia.

Mając na uwadze powyższe, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia.

[J.J.]

[r.g.]