Wypadek mniejszej wagi bez świadczenia 1000 zł. SN uchylił obowiązek zapłaty skazanego D.W.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Inowrocławiu z dnia 22 października 2024 r.,

wydanym w sprawie o sygn. akt II K 125/24, D.W. uznano za winnego zarzucanych

mu w akcie oskarżenia czynów, w tym m.in. czynu opisanego w punkcie XI, tj.

występku z art. 62 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii

(dalej: u.p.n.) i za to, na podstawie tego przepisu wymierzono mu karę 2 miesięcy

pozbawienia wolności. W związku ze skazaniem za to przestępstwo, na podstawie

art. 70 ust. 4a u.p.n orzeczono wobec oskarżonego świadczenie pieniężne w kwocie

1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej,

a na podstawie art. 44 § 2 k.k. i art. 70 ust. 2 u.p.n. orzeczono przepadek na rzecz

Skarbu Państwa dowodu rzeczowego w postaci substancji psychotropowej 3-CMC o

masie netto 0,460 g po badaniach, ujętego w wykazie dowodów rzeczowych i śladów

kryminalistycznych nr […] pod poz. l znajdującego się w Wojewódzkiej Składnicy

Środków Odurzających i Substancji Psychotropowych Wydziału Kryminalnego KWP

w B. - poprzez ich zniszczenie. Następnie na podstawie art. 85 § 1 k.k. i art. 86 § 1

k.k. w miejsce orzeczonych w pkt. 1, 3 i 7 wyroku kar jednostkowych pozbawienia

wolności wymierzono oskarżonemu karę łączną roku i 2 miesięcy pozbawienia

wolności. Na podstawie art. 63 § 1 k.k. na poczet orzeczonej kary łącznej

pozbawienia wolności zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności

oskarżonego w sprawie oraz orzeczono o kosztach postępowania.

Powyższe rozstrzygnięcie zostało zaskarżone przez prokuratora oraz obrońcę

oskarżonego D.W., która zarzuciła m.in. naruszenie przepisu prawa materialnego, a

mianowicie art. 62 ust. 3 u.p.n., poprzez jego niezastosowanie, a w konsekwencji

uznanie, iż popełniony czyn wypełnia znamiona czynu z art. 62 ust. 1 u.p.n., z

całkowitym pominięciem, iż znaleziona przy oskarżonym ilość substancji

niedozwolonej stanowiła 0,61 g, co bezsprzecznie stanowi znikomą ilość substancji

Sygn. akt V KK 356/26

3

przeznaczonej wyłącznie na własny użytek. Pozwala to na przyjęcie, że popełniony

przez niego czyn miał charakter wypadku mniejszej wagi oraz stwierdzenie

naruszenia przepisu art. 70 ust. 4a u.p.n., poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie

związane z błędnym przyjęciem przez Sąd kwalifikacji prawnej czynu, a w

konsekwencji - orzeczenie obowiązku zapłaty świadczenia pieniężnego w kwocie

1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w

sytuacji, w której zarzucany oskarżonemu czyn, przy przyjęciu jego prawidłowej

kwalifikacji, nie daje podstawy do orzeczenia wskazanego świadczenia pieniężnego.

W związku z powyższym wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku m.in. poprzez

przyjęcie, że przypisany czyn miał charakter występku z art 62 ust. 3 u.p.n. oraz o

uchylenie orzeczonego względem oskarżonego obowiązku zapłaty świadczenia

pieniężnego w kwocie 1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2026 r., sygn. IV

Ka 205/26, uwzględnił zarzuty apelacyjne prokuratora oraz częściowo obrońcy i

zmienił zaskarżony wyrok.

W zakresie czynu przypisanego oskarżonemu w wyroku Sądu pierwszej

instancji w jego punkcie 7 Sąd odwoławczy przyjął, że stanowi on wypadek mniejszej

wagi, czyli przestępstwo z art. 62 ust. 3 u.p.n. i za to, na podstawie powołanego

przepisu wymierzył mu karę 1 miesiąca pozbawienia wolności. Sąd dokonał również

innych wymienionych w wyroku zmian wyroku Sądu pierwszej instancji, a w

pozostałym zakresie utrzymał ten wyrok w mocy. Nie uchylił jednak rozstrzygnięcia

dotyczącego orzeczenia obowiązku zapłaty świadczenia pieniężnego na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej.

Kasację od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy złożyła obrońca

skazanego D.W. Zaskarżyła ten wyrok na jego korzyść w części, tj. w odniesieniu do

jego punktu 2, w którym Sąd Okręgowy w Bydgoszczy utrzymał w mocy punkt 8

wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu obejmujący rozstrzygnięcie o obowiązku

zapłaty przez skazanego świadczenia pieniężnego w kwocie 1000 zł na rzecz

Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej.

Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła:

1. rażące naruszenie prawa materialnego, mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. 70 ust. 4a u.p.n. w zw. z art. 39 pkt 7 k.k. oraz

art. 62 ust. 3 u.p.n., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji

Sygn. akt V KK 356/26

4

utrzymanie w mocy punktu 8 wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu,

nakładającego na skazanego obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego w

kwocie 1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy

Postpenitencjarnej, pomimo że Sąd Okręgowy jednocześnie zmienił

kwalifikację prawną czynu przypisanego skazanemu w punkcie 7 wyroku

Sądu pierwszej instancji i przyjął, że czyn ten stanowi wypadek mniejszej wagi

z art. 62 ust. 3 u.p.n., a zatem po dokonanej zmianie brak było podstawy

prawnej do pozostawienia w obrocie prawnym wskazanego świadczenia

pieniężnego;

1. rażące naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na treść

orzeczenia, a mianowicie art. 437 § 1 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. oraz

art. 457 § 3 k.p.k., poprzez wydanie rozstrzygnięcia pozostającego w

sprzeczności z wynikiem kontroli odwoławczej przeprowadzonej przez Sąd

Okręgowy, polegające na utrzymaniu w mocy punktu 8 wyroku Sądu

Rejonowego, pomimo że Sąd Okręgowy w pisemnych motywach wyroku

wprost przyznał zasadność uchylenia tego rozstrzygnięcia i wskazał, iż

„omyłkowo poprzez niedopatrzenie nie uchylił rozstrzygnięcia zawartego w pkt

8”, co doprowadziło do sprzeczności pomiędzy motywami wyroku a jego

częścią dyspozytywną, a w konsekwencji do pozostawienia w obrocie

prawnym rozstrzygnięcia, które - według jednoznacznej oceny samego Sądu

odwoławczego - powinno zostać uchylone.

W związku z tymi zarzutami obrońca wniosła o uchylenie wyroku Sądu

odwoławczego w zaskarżonej części, tj. w zakresie punktu 2 tego wyroku, w jakim

utrzymano w mocy punkt 8 wyroku Sądu Rejonowego w Inowrocławiu i przekazanie

sprawy Sądowi Okręgowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania w

powyższym zakresie,

W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej uwzględnienie jako

oczywiście zasadnej.

Sąd Najwyższy stwierdził, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, a to pozwoliło uwzględnić ją w całości na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k., bez udziału stron. Nie musi to jednak

oznaczać wydania orzeczenia zgodnego z zawartym w niej wnioskiem. Oczywistym

jest, że sformułowany w petitum kasacji wniosek końcowy nie ma charakteru

Sygn. akt V KK 356/26

5

wiążącego i należy go odczytywać przez pryzmat treści środka zaskarżenia i realiów

procesowych sprawy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się od dawna,

że określony w art. 537 k.p.k. katalog orzeczeń nie jest zamknięty, dopuszczając

choćby ograniczenie się przez Sąd Najwyższy do uchylenia wadliwego

rozstrzygnięcia zawartego w zaskarżonym wyroku bez przekazywania sprawy do

ponownego rozpoznania, o ile w ten sposób można wyeliminować zaistniałą obrazę

prawa. Taka właśnie sytuacja zachodzi w realiach rozpatrywanej sprawy. Usunięcie

uchybienia podniesionego w kasacji nie wymaga ponowienia postępowania

odwoławczego, lecz jest możliwe już na etapie postępowania kasacyjnego poprzez

uchylenie wadliwego rozstrzygnięcia.

Zaskarżony wyrok jest wadliwy z powodu naruszenia przepisów

wymienionych w zarzutach kasacyjnych.

Pomimo zmiany kwalifikacji prawnej czynu przypisanemu D.W., opisanego w

punkcie XI aktu oskarżenia, tj. występku z art. 62 ust. 1 u.p.n, na wypadek mniejszej

wagi opisany w art. 62 ust. 3 u.p.n. Sąd odwoławczy nie uchylił zawartego w pkt 8

wyroku Sądu pierwszej instancji rozstrzygnięcia dotyczącego obowiązku zapłaty

przez skazanego świadczenia pieniężnego w kwocie 1000 zł. W związku ze

skazaniem za to przestępstwo, na podstawie art. 70 ust. 4a ustawy z dnia 29 lipca

2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii, orzeczono wobec oskarżonego świadczenie

pieniężne w kwocie 1000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy

Postpenitencjarnej. Tymczasem w związku ze zmianą kwalifikacji prawnej tego

czynu nie było podstawy do orzeczenia wymienionego środka karnego. Przepis art.

70 ust. 4a u.p.n. nie wymienia bowiem występku z art. 62 ust. 3 u.p.n. jako dającego

podstawę, w razie skazania za to przestępstwo, do orzeczenia świadczenia

pieniężnego.

Utrzymując w mocy wyrok Sądu pierwszej instancji w zakresie rozstrzygnięcia

o środku karnym Sąd odwoławczy naruszył również wymienione w drugim zarzucie

kasacyjnym przepisy postępowania karnego. Nie rozpoznał w sposób należyty

wniesionej apelacji obrońcy. Uwzględnienie sformułowanego w niej zarzutu

naruszenia prawa materialnego i przyjęcie, że zachodzi wypadek mniejszej wagi,

wymagało dokonania zmiany wyroku Sądu pierwszej instancji także w zakresie

orzeczonego środka karnego. Dodać należy, że w uzasadnieniu zaskarżonego

wyroku Sąd odwoławczy przyznał, że poprzez niedopatrzenie nie uchylił

Sygn. akt V KK 356/26

6

rozstrzygnięcia zawartego w pkt 8, co powinno mieć miejsce z uwagi na treść art. 70

ust. 4a u.p.n.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

Dariusz Kala

Piotr Mirek

Andrzej Stępka

[WB]

[r.g.]