Sąd Najwyższy uchylił wyrok za niealimentację, bo czyn objął okres już osądzony

V KK 360/26

2

T.K. został skazany wyrokiem Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 10

czerwca 2026 r., sygn. akt II K 248/26, na karę 7 miesięcy pozbawienia wolności za

to, że „w okresie od 11 stycznia 2025 roku do 23 września 2025 roku w R. uchylał się

od wykonania ciążącego na nim z mocy ustawy obowiązku alimentacyjnego na rzecz

córki W.K. w kwocie 500 złotych miesięcznie, określonego co do wysokości wyrokiem

Sądu Rejonowego w R. z dnia 27 stycznia 2014 roku w sprawie o sygn. akt III RC

[…], przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi

równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych, a czynu tego dopuścił się w

ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej 6 miesięcy pozbawienia wolności, za umyślne

przestępstwo podobne”, tj. za czyn z art. 209 § 1 k.k. w zw. z art. 64 § 1 k.k.

Wyrok ten, niezaskarżony przez żadną ze stron, uprawomocnił się w dniu 18

czerwca 2026 r.

Prokurator Generalny wniósł na podstawie art. 521 § 1 k.p.k. kasację od

powyższego wyroku. Zaskarżył go w całości na korzyść oskarżonego i zarzucił:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisów prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 410 k.p.k. i art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 17 §

1 pkt 7 k.p.k., polegające na nienależytym uwzględnieniu, wynikających z

ujawnionego na rozprawie materiału dowodowego, istotnych okoliczności sprawy,

związanych uprzednią karalnością oskarżonego i nierozważeniu ich w aspekcie

realizacji znamion występku niealimentacji, w wyniku czego doszło do niedokładnego

określenia przypisanego oskarżonemu czynu i skazania T.K. wyrokiem z dnia 10

czerwca 2026 r., sygn. akt II K 248/26, za cały zarzucany mu aktem oskarżenia czyn

z art. 209 § 1 k.k. zw. z art. 64 § 1 k.k., popełniony w okresie od 11 stycznia 2025 r.

do 23 września 2025 r., podczas gdy za występek, popełniony na szkodę tej samej

małoletniej pokrzywdzonej, zawierający się w granicach czasowych od 20 lutego

2024 r. do 15 maja 2025 r., został on już uprzednio prawomocnie skazany wyrokiem

Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt II K 391/25.”

Podnosząc powyższe, Prokurator Generalny wniósł o uchylenie

zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Radomsku do

ponownego rozpoznania.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, dlatego podlega rozpoznania i

uwzględnieniu na posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

V KK 360/26

3

Sąd Rejonowy w Radomsku, wydając zaskarżone orzeczenie, nie dochował

należytej staranności przy ustalaniu granic temporalnych przypisanego skazanemu

czynu, w efekcie czego granice te objęły także czyn, za który T.K. został już wcześniej

skazany.

Sąd Rejonowy w Radomsku dwukrotnie orzekał w sprawach T.K. o uchylanie

się przez niego od wykonania obowiązku alimentacyjnego na rzecz córki W.K.:

wyrokiem z dnia 14 lipca 2025 r., sygn. akt II K 391/25 oraz zaskarżonym niniejszą

kasacją wyrokiem z dnia 10 czerwca 2026 r., sygn. akt II K 248/26. W pierwszym

chronologicznie wyroku (w sprawie II K 391/25) oskarżony został skazany za czyn

popełniony w okresie od 20 lutego 2024 r. do 15 maja 2025 r. W kolejnym – w sprawie

II K 391/25 – Sąd skazał go za ten sam czyn popełniony w okresie od 11 stycznia

2025 r. do 23 września 2025 r. Porównanie treści obydwu orzeczeń prowadzi do

oczywistego wniosku, że okres uchylania się od świadczeń alimentacyjnych,

przypisany temu sprawcy na mocy kolejnego z wydanych wyroków, zawierający się

w granicach od 11 stycznia 2025 r. do 15 maja 2025 r. w całości został już objęty

skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio i prawomocnie zakończonej, a

nadto wykroczył poza ten okres (od 16 maja 2025 r. do 23 września 2025 r.)

W niniejszej sprawie nie zachodzi negatywna przesłanka procesowa z art. 17

§ 1 pkt 7 k.p.k. (res iudicata), ponieważ ta występuje tylko w sytuacji, gdy okresy obu

przypisanych oskarżonemu czynów polegających na niealimentacji wobec tej samej

osoby uprawnionej pokrywają się ze sobą, względnie, gdy okres określony w sprawie

następnej został w całości objęty skazaniem w sprawie rozpoznawanej poprzednio,

prawomocnie już zakończonej. Nie oznacza to jednak, że w zaskarżonym wyroku nie

doszło do rażącego naruszenia prawa procesowego przy określaniu granic

temporalnych przypisanego T.K. czynu.

Ustawodawca nakłada w art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k. na Sąd obowiązek

dokładnego określenia w treści wyroku przypisanego oskarżonemu czynu. W pojęciu

dokładnego określenia czynu przypisanego - o czym mowa w art. 413 § 2 pkt 1 k.p.k.

- mieści się m.in. precyzyjne, tak jak to możliwe w realiach danej sprawy, określenie

czasu popełnienia przestępstwa. Precyzyjne ustalenie czasu popełnienia

przestępstwa ma bowiem istotne znaczenie dla pociągnięcia sprawcy do

odpowiedzialności. Sąd jest przy tym związany obowiązkiem oparcia rozstrzygnięcia

na całokształcie okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej, w tym

dotyczących uprzedniej karalności (art. 410 k.p.k.). Zaskarżony niniejszą kasacją

V KK 360/26

4

wyrok, zawierający błędne określenie granic temporalnych czynu, w związku z

nieuwzględnieniem informacji o wcześniejszym skazaniu oskarżonego za tożsamy

czyn, popełniony w okresie od 20 lutego 2024 r. do 15 maja 2025 r. nie może zostać

uznany za rozstrzygnięcie będące wynikiem wnikliwej analizy całokształtu

ujawnionych okoliczności.

Zaistniałe uchybienie ma charakter rażący i mogło wywrzeć istotny wpływ na

wymiar kary wymierzonej skazanemu – skoro przypisano mu czyn popełniony w

dwukrotnie dłuższym okresie niż należało (czyli od stycznia do września 2025 r.

zamiast od maja do września 2025 r.). Okoliczność ta wpływa na społeczną

szkodliwość czynu, a co za tym idzie na dolegliwość sankcji za jego popełnienie.

Konieczne jest zatem uwzględnienie kasacji Prokuratora Generalnego i

uchylenie zaskarżonego nią wyroku oraz przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu

w Radomsku do ponownego rozpoznania. Rozpoznając sprawę po raz kolejny, Sąd

ten prawidłowo określi okres uchylania się oskarżonego od obowiązku

alimentacyjnego względem córki W., biorąc pod uwagę całokształt ujawnionych

okoliczności.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w wyroku.

Małgorzata Wąsek-Wiaderek

Andrzej Tomczyk

Eugeniusz Wildowicz

[WB]

[a.ł]