Zachowania wobec dziewczynek a pojęcie czynności seksualnej. SN oddalił kasację

Wyrokiem Sądu Rejonowego Gdańsk-Południe w Gdańsku z dnia 16

kwietnia 2024 r., sygn. akt X K 1065/21, oskarżonego J.A. uznano za winnego 20

czynów z art. 199 § 3 k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. oraz 5 czynów z art. 199 § 3 k.k.,

które uznano za popełnione w ramach ciągu przestępstw, za który wymierzono karę

6 lat pozbawienia wolności, a nadto czynu z art. 200a § 2 k.k., za który wymierzono

V KK 376/25

2

karę 6 miesięcy pozbawienia wolności. Orzeczone kary jednostkowe objęto węzłem

kary łącznej w wymiarze 6 lat pozbawienia wolności. Orzeczono także środek karny

w postaci zakazu kontaktowania się z pokrzywdzonymi i zbliżania się do nich na

odległość mniejszą niż 50 m na okres 10 lat oraz zakaz wykonywania wszelkich

zawodów i działalności, związanych z wychowaniem, edukacją, leczenie

małoletnich lub z opieką nad nimi dożywotnio. J.A. uniewinniono także od 10

zarzucanych aktem oskarżenia czynów.

Po rozpoznaniu apelacji obrońców oskarżonego i prokuratora, wyrokiem

Sądu Okręgowego w Gdańsku z dnia 17 grudnia 2024 r., sygn. akt V Ka 2037/24,

zmieniono rozstrzygnięcie o kosztach procesu, a w pozostałym zakresie utrzymano

zaskarżony wyrok w mocy.

Kasację od wyroku Sądu odwoławczego wniósł obrońca skazanego,

zaskarżając go w całości, na jego korzyść i zarzucając:

„1. naruszenie przepisów prawa materialnego, w zakresie kwalifikacji prawnej

czynu przypisanego skazanemu, polegające na dokonaniu przez Sąd

Okręgowy błędnej wykładni znamienia „innej czynności seksualnej”, o której

mowa w art. 199 § 3 k.k. oraz art. 200a § 2 k.k., w rażącej sprzeczności do

utrwalonej linii orzeczniczej oraz aprobowanych poglądów doktryny, które miało

istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem doprowadziło do błędnego przyjęcia,

ze czynności, które pokrzywdzone miały podejmować względem skazanego

stanowiły „inne czynności seksualne”, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia

ww. terminu prowadzi do konkluzji, że nie doszło do realizacji tego znamienia w

realiach przedmiotowej sprawy;

2. rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.:

a.) art. 433 § 2 k.p.k. poprzez brak rozpoznania wszystkich zarzutów,

zawartych w apelacji obrońcy, tj. tych z pkt 1 lit. B, pkt 2 oraz pkt 4 lit. B

petitum, które miało istotny wpływ na treść orzeczenia, bowiem zarzuty zawarte

w ww. jednostkach redakcyjnych wywiedzionego środka odwoławczego

dotyczyły obrazy przez Sąd I Instancji przepisów prawa materialnego w

zakresie błędnego zastosowania art. 199 § 3 k.k. z uwagi na brak wyczerpania

znamienia „w zamian” korzyści majątkowej lub osobistej albo jej obietnicy oraz

błędnego zastosowania zarówno art. 199 § 3 k.k., jak i art. 200a § 2 k.k. z

V KK 376/25

3

uwagi na brak występowania po stronie skazanego zamiaru bezpośredniego co

do wieku pokrzywdzonych, zaś w doktrynie dominuje stanowisko, że

przestępstwo z art. 199 § 3 k.k. oraz art. 200a § 2 k.k. może być popełnione

tylko umyślnie z zamiarem bezpośrednim, co winno obejmować również

element małoletności pokrzywdzonego, przy czym rozważania zawarte jeszcze

w wyroku Sądu I instancji wprost świadczą o działaniu przez skazanego

nieumyślnie w związku z czynem przypisanym mu z art. 200a § 2 k.k., a więc o

braku realizacji przez niego znamienia strony podmiotowej;

b) art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. poprzez pobieżne, a tym samym

niepełne i nienależyte rozpoznanie zarzutów zawartych w pkt 1 lit. A, pkt 4 lit. A.

pkt 5 — 8 petitum apelacji z dnia 07 sierpnia 2024 r., które miało istotny wpływ

na treść orzeczenia, bowiem Sąd Okręgowy w rzeczywistości nie pochylił się

nad zagadnieniami przytoczonymi przez obrońcę szeroko we wniesionym

środku odwoławczym, co uczyniło kontrolę instancyjną wyroku Sądu I Instancji

wyłącznie formalną, nie zaś merytoryczną i poddaje pod wątpliwość

rzeczywistą realizację zasady dwuinstancyjności oraz prawa do sprawiedliwego

i rzetelnego procesu, obejmującego również postępowanie przed Sądem II

Instancji”.

W oparciu o wyżej wskazane zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie wyroku

Sądu Okręgowego w Gdańsku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania

Sądowi II instancji.

W odpowiedzi na kasację prokurator Prokuratury Okręgowej w Gdańsku

wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadnej.

Obrońca skazanego w piśmie procesowym z dnia 25 sierpnia 2025 r.

przedstawił replikę na ww. odpowiedź prokuratora.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja okazała się oczywiście bezzasadna.

Przypomnieć należy, że kasacja nie stanowi trzeciej instancji

rozpoznawania spraw karnych, lecz jest nadzwyczajnym środkiem odwoławczym, a

zarazem i środkiem kontroli prawomocnych orzeczeń sądowych. To sprawia, że

postępowanie kasacyjne prowadzi tylko do oceny kasacji w aspekcie rażącego

naruszenia przepisów prawa przez sąd odwoławczy, które mogło mieć istotny

V KK 376/25

4

wpływ na treść orzeczenia, a nie zaś do merytorycznego rozpoznania sprawy, w

której kasacja została wniesiona (por. postanowienie SN z 25 lutego 2014 r., IV KK

6/14).

Sformułowany w kasacji pierwszy zarzut, mający polegać na naruszeniu

przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego

skazanemu, poprzez dokonanie przez Sąd Okręgowy błędnej wykładni znamienia

„innej czynności seksualnej”, o której mowa w art. 199 § 3 k.k. oraz art. 200a § 2

k.k., okazał się oczywiście bezzasadny. W pierwszej kolejności podkreślenia

wymaga, że zarzut ten stanowi powielenie zarzutów obu złożonych w sprawie

apelacji obrońców. Tymczasem Sądy obu instancji w przedmiotowej sprawie

bardzo szczegółowo pochyliły się nad pojęciem czynności seksualnych i rozważyły,

czy zachowania skazanego względem pokrzywdzonych można za takie uznać,

również w świetle poglądów doktryny i orzecznictwa (s. 18-19, 22 uzasadnienia

SO). Okoliczność, że nie wszystkie działania skazanego były typowe nie prowadzi

do wniosku, że nie wpisywały się w definicję czynności seksualnych, zwłaszcza w

kontekście zdiagnozowanych u niego złożonych zaburzeń preferencji seksualnych.

W kasacji obrońca forsuje dalej swoją linię obrony, w której próbuje przekonać, że

zachowania skazanego względem dziewczynek nie miały żadnej konotacji

seksualnej, podając jako przykłady pewne wyizolowane fragmenty jego zachowań,

pomijając jednak całokształt i kontekst okoliczności ustalonych w sprawie na

podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, które prowadzą do odmiennych

wniosków. Obrońca w uzasadnieniu tego zarzutu zanegował też materiał

dowodowy, wskazujący na kwestię oglądania przez pokrzywdzone czynności

masturbacji i zakwalifikowanie tego zachowania jako elementu przypisanych

czynów, ale to wyraz jego subiektywnej oceny, nadto niedopuszczalnej już na tym

etapie postępowania, gdy nie weryfikuje się oceny dowodów ponownie.

Również kolejny zarzut kasacji, sformułowany w punkcie 2.a) jako rażące

naruszenie przepisów postępowania w postaci art. 433 § 2 k.p.k. poprzez brak

rozpoznania wszystkich zarzutów, zawartych w apelacji tego obrońcy, tj. tych z pkt

1 lit. B, pkt 2 oraz pkt 4 lit. B petitum, okazał się nieuzasadniony. Sąd II instancji

odniósł się bowiem do zarzutów jego apelacji: z pkt 1 lit. B – odnośnie do znamienia

czynu z art. 199 § 3 k.k. dotyczącego kwestii korzyści majątkowej lub osobistej (s.

V KK 376/25

5

21 uzasadnienia) oraz z pkt 2 oraz pkt 4 lit. B – odnośnie do zamiaru oskarżonego i

braku świadomości dotyczącej wieku dziewczynek w zakresie czynów z art. 199 § 3

k.k. i art. 200a § 2 k.k. (s. 19-20 uzasadnienia). Również Sąd Rejonowy odnosił się

do tych zagadnień bardzo szczegółowo, zarówno pod kątem wykładni przepisów

prawa materialnego, jak też ustaleń faktycznych wypełniających znamiona

przypisanych J.A. czynów. Znaczną część swojego uzasadnienia Sąd meriti

poświęcił właśnie analizie wieku dziewczynek, ich motywacji, postawy, również

stopnia demoralizacji. Podkreślenia przy tym wymaga, że od 10 zarzucanych aktem

oskarżenia czynów Sąd I instancji uniewinnił oskarżonego właśnie z uwagi na brak

możliwości oceny wieku pokrzywdzonych.

Również ostatni zarzut kasacji, zredagowany w punkcie 2.b) jako rażące

naruszenie art. 457 § 3 k.p.k. w zw. z art. 433 § 2 k.p.k. poprzez pobieżne, a tym

samym niepełne i nienależyte rozpoznanie zarzutów zawartych w pkt 1 lit. A, pkt 4

lit. A. pkt 5-8 petitum apelacji, nie mógł zasługiwać na uwzględnienie. Obrońca w

ramach tego zarzutu, opisanego w uzasadnieniu kasacji, zakwestionował

rzetelność kontroli odwoławczej głównie w kontekście oceny opinii biegłych,

nieuwzględnienia walorów indywidualnych pokrzywdzonych przy ocenie stopnia

społecznej szkodliwości czynów i przy wymiarze kary, a także nierozważenia

wymiaru kary i środków karnych, jednakże wszystkie te kwestie zostały

dostrzeżone i rozważone przez Sąd odwoławczy (jw., a także na s. 17-18, 23-24

uzasadnienia). Uzasadnienie Sądu odwoławczego jest w tym zakresie

wystarczające względem postawionych w apelacji zarzutów oraz stopnia

szczegółowości uzasadnienia Sądu I instancji. Przedstawionej w nim argumentacji

odnośnie do wskazywanych zagadnień nie sposób poczytać jako pobieżnej,

niepełnej czy nienależytej. Sąd II instancji przeanalizował zarówno kwestionowany

materiał dowodowy sprawy, ustalenia faktyczne na tej podstawie dokonane,

przepisy materialnoprawne, jak i wymiar sankcji karnych względem J.A.

Z powyższych względów, nie dopatrując się w przedmiotowej sprawie

zaistnienia podniesionych w kasacji ani innych wymienionych w treści art. 439 § 1

k.p.k. bezwzględnych przyczyn odwoławczych, ani też innej rażącej obrazy prawa,

Sąd Najwyższy, na podstawie art. 535 § 3 k.p.k., zdecydował o oddaleniu kasacji

obrońcy skazanego jako oczywiście bezzasadnej.

V KK 376/25

6

Orzeczenie o kosztach postępowania kasacyjnego znajduje uzasadnienie

w treści reguły ogólnej z art. 636 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

[WB]

[r.g.]