Świadczenie 5000 zł na Fundusz Pokrzywdzonym orzeczono wbrew art. 43a § 2 k.k. SN je uchylił

V KK 473/25

2

Wyrokiem z dnia 26 lutego 2024 r., sygn. akt II K 216/21, Sąd Rejonowy w

Sochaczewie w pkt. 1. uznał oskarżonego R. V. za winnego czynu z art. 177 § 1 k.k.

w zw. z art. 178 § 1 k.k., za który wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, w

pkt. 2. wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił wobec

oskarżonego na okres 2 lat tytułem próby, w pkt. 3. zobowiązał oskarżonego do

informowania kuratora sądowego o przebiegu okresu próby; w pkt. 4. na podstawie

art. 42 § 2 k.k. orzekł wobec oskarżonego środek karny w postaci zakazu

prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 4 lat, w

pkt. 5. na podstawie art. 43a § 2 k.k. orzekł od oskarżonego R. V. na rzecz Funduszu

Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej świadczenie pieniężne w

wysokości 5.000 zł, a w pkt. 6. rozstrzygnął o kosztach procesu.

Po rozpoznaniu apelacji prokuratora, Sąd Okręgowy w Płocku wyrokiem z

dnia 19 listopada 2024 r., sygn. V Ka 338/24, w pkt. 1 zaskarżony wyrok utrzymał w

mocy, a w pkt. 2 rozstrzygnął o kosztach procesu.

Kasację od powyższego wyroku wniósł Prokurator Generalny, na korzyść

skazanego R. V. w całości i zarzucając:

„rażące i mające istotny wpływ na treść wyroku naruszenie przepisu prawa karnego

procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k.. polegające na przeprowadzeniu

nierzetelnej kontroli odwoławczej wyroku Sądu pierwszej instancji, w tym

nienależytym rozpoznaniu wszystkich zarzutów podniesionych w apelacji

oskarżyciela publicznego, jak i wspierającej je argumentacji wyrażonej w

uzasadnieniu tego środka odwoławczego, w następstwie czego doszło do

utrzymania w mocy wyroku Sądu pierwszej instancji w zakresie wadliwego

rozstrzygnięcia tego Sądu zawartego w punkcie 5 sentencji wyroku, wydanego z

rażącym naruszeniem przepisu prawa karnego materialnego, to jest art. 43a § 2 k.k.,

poprzez orzeczenie wobec oskarżonego w związku ze skazaniem za popełniony w

dniu 7 października 2020 r. czyn zabroniony z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art. 178 § 1

k.k. - świadczenia pieniężnego wymienionego w art. 39 pkt 7 k.k. w wysokości 5 000

zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w

sytuacji, gdy zgodnie z przywołanym przepisem art. 43a § 2 k.k. orzeczenie

V KK 473/25

3

świadczenia pieniężnego w przypadku skazania za występek określony w art. 177 §

1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. było niedopuszczalne”.

Podnosząc powyższe, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku

Sądu Okręgowego w Płocku i przekazanie sprawy temu Sądowi do ponownego

rozpoznania, w postępowaniu odwoławczym.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja jest oczywiście zasadna, stąd jej rozpoznanie i uwzględnienie na

posiedzeniu w trybie art. 535 § 5 k.p.k.

Lektura akt sprawy dowiodła, że doszło w niej do podniesionego w kasacji

uchybienia, polegającego na rażącym i mającym istotny wpływ na treść wyroku

naruszeniu przepisu prawa karnego procesowego, a mianowicie art. 433 § 2 k.p.k.

poprzez przeprowadzenie nierzetelnej kontroli odwoławczej wyroku Sądu pierwszej

instancji, które skutkowało utrzymaniem w mocy rażącego naruszenia przepisu

prawa karnego materialnego, to jest art. 43a § 2 k.k. Sąd Rejonowy orzekł bowiem

wobec oskarżonego, w związku ze skazaniem za występek z art. 177 § 1 k.k. w zw.

z art. 178 § 1 k.k., świadczenie pieniężne wymienione w art. 39 pkt 7 k.k. w wysokości

5.000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej

w sytuacji, gdy zgodnie z przywołanym przepisem art. 43a § 2 k.k. orzeczenie

świadczenia pieniężnego w przypadku skazania za występek określony w art. 177 §

1 k.k. w zw. z art. 178 § 1 k.k. było niedopuszczalne. Przepis art. 43a § 2 k.k., tak w

brzmieniu obowiązującym w dacie popełnienia przypisanego oskarżonemu czynu, tj.

w dniu 7 października 2020 r., jak i w czasie wyrokowania w tej sprawie przez Sąd

pierwszej instancji, tj. 26 lutego 2024 r., przewidywał obligatoryjne orzeczenie

świadczenia pieniężnego wobec sprawcy skazanego za wymienione enumeratywnie

przestępstwa, wśród których nie znalazł się występek z art. 177 § 1 k.k. w zw. z art.

178 § 1 k.k.

Opisane naruszenie prawa karnego materialnego zostało przyznane wprost

przez Sąd Rejonowy w treści uzasadnienia wyroku, następnie zostało podniesione w

apelacji prokuratora, ale zostało dostrzeżone przez Sąd odwoławczy już po wydaniu

wyroku na etapie sporządzania jego uzasadnienia. Wobec nieuwzględnienia

pierwszego zarzutu apelacji prokuratora odnoszącego się do prawidłowości ustalenia

kwalifikacji prawnej czynu, Sąd odwoławczy winien był uchylić pkt 5. wyroku Sądu I

V KK 473/25

4

instancji, podczas gdy nieprawidłowo utrzymał go w mocy. Uchybienie przepisowi art.

433 § 2 k.p.k. miało więc charakter rażący i wywarło istotny wpływ na treść,

zaskarżonego kasacją, wyroku. Oskarżony poniósł bowiem w ten sposób

dolegliwość surowszą niż została przewidziana w ustawie za przypisane mu

przestępstwo.

Biorąc jednak pod uwagę, że dla konwalidowania zaskarżonego kasacją

wyroku wystarczające jest uchylenie tego orzeczenia w części, w jakiej utrzymało

ono w mocy nieprawidłowe rozstrzygnięcie o środku karnym, a także uchylenie

rzeczonego rozstrzygnięcia z poprzedzającego go wyroku Sądu I instancji, do czego

ponowne rozpoznanie sprawy nie jest konieczne, Sąd Najwyższy orzekł jak na

wstępie.

[J.J.]

[a.ł]

Zbigniew Puszkarski

Włodzimierz Wróbel

Paweł Wiliński