Poniedziałek Wydanie nr 37

Sygnatura akt
V KK 488/25
Sąd
Sąd Najwyższy
Wydział
Izba Karna Wydział V
Rodzaj
Postanowienie
Data orzeczenia
16 grudnia 2025 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sąd Najwyższy
Sąd Najwyższy
© autorzy OpenStreetMap

Sąd Najwyższy

Kasacja skazanego za zabójstwo oparta na nominacji sędziów. SN ją oddalił

Przejdź do orzeczenia, 17 min czytania

Spór

Obrońca skazanego zarzucał, że w składzie Sądu Apelacyjnego zasiadali dwaj sędziowie powołani na wniosek KRS ukształtowanej ustawą z 2017 r., co miało naruszać niezawisłość i bezstronność sądu.

Ustalenia sądu

Sąd Okręgowy w Toruniu uznał A.D. za winnego zabójstwa P.R. z art. 148 § 1 k.k. i wymierzył 11 lat pozbawienia wolności. Sąd Apelacyjny w Gdańsku zmienił wyrok i wymierzył 15 lat.

Rozstrzygnięcie

Sąd Najwyższy oddalił kasację jako oczywiście bezzasadną i zasądził od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu 1476 zł, w tym 23% VAT.

Dlaczego

Nienależyta obsada sądu z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. nie obejmuje powołania sędziego na wniosek KRS w nowym trybie, a orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą.

Więcej o sprawie

Sąd Apelacyjny w Gdańsku podniósł karę z 11 do 15 lat pozbawienia wolności, a pokrzywdzony zmarł z wykrwawienia po ciosach nożem. Obrońca wskazał w kasacji udział w składzie dwóch sędziów powołanych na wniosek KRS.

Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniała bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu.

Z uzasadnienia, Sąd Najwyższy
Sąd
Sąd Najwyższy, Izba Karna Wydział V
Sygnatura
V KK 488/25

Treść orzeczenia około 17 minut czytania

V KK 488/25

POSTANOWIENIE

Dnia 16 grudnia 2025 r.

Sąd Najwyższy w składzie:

SSN Anna Dziergawka

w sprawie A.D.

skazanego za czyn z art. 148 § 1 k.k.

po rozpoznaniu w Izbie Karnej na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

w dniu 16 grudnia 2025 r.,

kasacji wniesionej przez obrońcę skazanego

od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku

z dnia 14 lutego 2025 r., sygn. akt II AKa 354/24,

zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Toruniu

z dnia 22 maja 2024 r., sygn. akt II K 80/23,

postanowił:

1. oddalić kasację jako oczywiście bezzasadną;

2. zasądzić od Skarbu Państwa na rzecz obrońcy z urzędu adw.

K.B. (Kancelaria Adwokacka w T.), kwotę 1476 (tysiąc czterysta

siedemdziesiąt sześć) złotych, w tym 23% VAT, tytułem

wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz

skazanego;

3. zwolnić skazanego od ponoszenia kosztów sądowych

postępowania kasacyjnego, obciążając nimi Skarb Państwa.

[WB]

Uzasadnienie

V KK 488/25

2

Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 22 maja 2024 r., sygn. II K 80/23

uznał oskarżonego A.D. za winnego popełnienia czynu polegającego na tym, że w

dniu 8 stycznia 2023 roku w B., na ul. [...], działając z zamiarem ewentualnym

pozbawienia życia P.R. ugodził go dwukrotnie nożem w lewe ramię oraz w klatkę

piersiową, czym spowodował ranę ciętą ramienia lewego o długości 6 cm oraz ranę

kłutą o długości kanału rany 8 cm z uszkodzeniem mięśnia sercowego i obfitym

wylewem krwi w śródpiersiu przednim, które to obrażenie doprowadziło do

wykrwawienia i zgonu pokrzywdzonego P.R., tj. za winnego zbrodni z art. 148 § 1

k.k. i za to na mocy art. 148 § 1 k.k. wymierzył mu karę 11 (jedenastu) lat

pozbawienia wolności (pkt I wyroku). Na mocy art. 63 § 1 k.k. sąd na poczet

orzeczonej kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres pozbawienia

wolności w sprawie (pkt II wyroku), zaś na mocy art. 62 k.k. orzekł względem

oskarżonego system terapeutyczny wykonywania kary pozbawienia wolności (pkt III

wyroku). Dodatkowo sąd na mocy art. 46 § 1 k.k. orzekł od oskarżonego środek

kompensacyjny w postaci częściowego zadośćuczynienia za krzywdę poprzez

zapłatę na rzecz pokrzywdzonej M.R. kwoty 150.000 (sto pięćdziesiąt tysięcy)

złotych (pkt IV wyroku); orzekł w przepadek noża (pkt V wyroku) oraz o kosztach

sądowych (pkt VI i VII wyroku).

Apelacje od powyższego wyroku wnieśli prokurator, pełnomocnik

oskarżycielki posiłkowej i obrońca oskarżonego.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 14 lutego 2025 r., sygn. II AKa

354/24 zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że w punkcie I w miejsce

przypisanego oskarżonemu A.D. czynu uznał go za winnego tego, że w dniu 8

stycznia 2023 roku w B. przy ulicy [...], działając z zamiarem bezpośrednim

pozbawienia życia P.R., ugodził go nożem w lewe ramię, czym spowodował ranę

ciętą tego ramienia o długości 6 cm oraz zadał cios nożem w klatkę piersiową,

powodując ranę kłutą o długości kanału rany 8 cm z uszkodzeniem mięśnia

sercowego i obfitym wylewem krwi w śródpiersiu przednim, co doprowadziło do

wykrwawienia i zgonu pokrzywdzonego, zakwalifikował ten czyn z art. 148 § 1 k.k. i

za ten czyn na podstawie tego przepisu skazał go na karę 15 (piętnastu) lat

pozbawienia wolności (pkt I wyroku), zaś w pozostałej części zaskarżony wyrok

V KK 488/25

3

zaskarżony wyrok utrzymał w mocy (pkt II wyroku). Ponadto sąd orzekł o kosztach

sądowych za postepowanie odwoławcze (pkt III i IV wyroku).

Kasację od powyższego wyroku wniósł obrońca skazanego, który

zaskarżonemu wyrokowi zarzucił na zasadzie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. rażącą

obrazę prawa procesowego, która mogła mieć wpływ na treść wyroku z uwagi na

okoliczność, że w składzie orzekającym Sądu Apelacyjnego II Wydział Karny w

Gdańsku brali udział sędziowie Sądu Apelacyjnego w osobach: sędzia Sądu

Apelacyjnego X. Y. oraz sędzia Sądu Apelacyjnego X.1 Y.1, którzy to sędziowie

zostali powołani na urząd sędziego Sądu Apelacyjnego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z 2017 r. o

zmianie ustawy o Krajowej Kadzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw a ich

wadliwość procesu powołania prowadzi w przedmiotowej sprawie do naruszenia

standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. ust. 1 Konstytucji RP, art.

47 Karty Praw Podstawowych oraz art. 6 ust. 1 Europejskiej Konwencji Praw

Człowieka przez co oskarżony został pozbawiony prawa do sprawiedliwego i

jawnego rozpatrzenia sprawy przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły

sąd, przez co zostało naruszone jego faktyczne prawo do obrony, oraz gwarancje i

uprawnienia przyznane mu przez Kodeks Postępowania Karnego i inne ustawy, a

co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą.

Skarżący wniósł o uchylenie wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia

14 lutego 2025 r. w sprawie o sygn. akt II AKa 354/24 i przekazanie sprawy do

ponownego rozpoznania.

Prokurator Prokuratury Rejonowej w B. w odpowiedzi na wniesioną kasację

wniósł o jej oddalenie jako oczywiście bezzasadną.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Kasacja wniesiona przez obrońcę skazanego jest oczywiście bezzasadna,

co uprawniało do jej oddalenia na posiedzeniu w trybie art. 535 § 3 k.p.k.

W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z treścią art. 523 § 1

k.p.k. kasacja może być wniesiona tylko z powodu uchybień wymienionych w art.

439 k.p.k. lub innego rażącego naruszenia prawa, jeżeli mogło ono mieć istotny

V KK 488/25

4

wpływ na treść orzeczenia. Zatem możliwość wniesienia skutecznej kasacji jest

istotnie ograniczona.

Podzielając utrwalone w tym zakresie orzecznictwo Sądu Najwyższego,

stwierdzić trzeba, że postępowanie kasacyjne nie jest z pewnością postępowaniem,

które ponawiać ma zwykłą kontrolę odwoławczą. W toku zaś tego postępowania z

założenia nie dokonuje się kontroli poprawności oceny poszczególnych dowodów,

nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych i nie bada współmierności

orzeczonej kary (zob. postanowienie SN z dnia 15 marca 2023 r., IV KK 549/22;

postanowienie SN z dnia 10 lipca 2019 r., II KK 210/19; postanowienie SN z dnia

21 września 2017 r., IV KK 276/17).

Wbrew twierdzeniom skarżącego w przedmiotowej sprawie nie zaistniała

bezwzględna przyczyna odwoławcza w postaci nienależytej obsady sądu. Wskazać

należy, że art. 439 § 1 k.p.k. zawiera katalog bezwzględnych przyczyn

odwoławczych, które mają charakter zamknięty i nie mogą podlegać wykładni

rozszerzającej (zob. J. Izydorczyk, Granice orzekania sądu odwoławczego w

polskiej procedurze karnej, Łódź 2010, s. 216; postanowienie SN z dnia 7 lipca

2010 r., II KK 95/10). Uchybienia te mają tak poważny charakter, że zawsze

skutkują uchyleniem orzeczenia, muszą być brane pod uwagę z urzędu,

niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów, bez względu na to,

czy uchybienie mogło mieć wpływ na treść orzeczenia (zob. P. Hofmański, S.

Waltoś, Proces karny. Zarys systemu, Warszawa 2018, s. 551–556; D. Świecki,

Rozprawa apelacyjna w polskim procesie karnym, Warszawa 2006, s. 30–31; D.

Świecki, Apelacja w postępowaniu karnym, Warszawa 2012, s. 235). Dlatego też

bezwzględne przyczyny odwoławcze nie mogą być ocenne, muszą

charakteryzować się pewnością ich zaistnienia, winny mieć charakter niemal

automatyczny, ograniczający się do stwierdzenia zaistnienia lub nie, określonego w

tym przepisie stanu rzeczy, albowiem wyznaczają one minimalne standardy

procedury karnej demokratycznego państwa prawnego, których naruszenie

powoduje uchybienie podstawowym regułom procesu karnego (zob. postanowienie

SN z dnia 16 stycznia 2024 r., IV KK 341/23).

Odnosząc się do przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

określanej mianem „nienależytej obsady sądu”, na którą w kasacji powołuje się

V KK 488/25

5

skarżący, podkreślić trzeba, że tradycyjnie wiązana była i nadal być musi wyłącznie

z rozpoznaniem sprawy w składzie odbiegającym liczbowo lub strukturalnie

(jakościowo) od składu przewidzianego dla rozpoznania danej kategorii spraw w

sądzie określonego szczebla lub w danym postępowaniu. Konsekwentnie, spod

zakresu zastosowania tej regulacji, wyłączano także przypadki stanowiące jedynie

naruszenia natury organizacyjno-porządkowej (zob. m. in. J. Matras (w:) Kodeks

postępowania karnego, pod red. K. Dudki, WKP 2018, komentarz do art. 439, teza

9). Uchybienia związane z zasiadaniem w składzie orzekającym osoby, co do której

zachodziły podstawy wyłączenia, o których mowa w art. 41 § 1 k.p.k.,

konsekwentnie traktowane są jako względne przyczyny odwoławcze. Uchybieniem

mieszczącym się w treści art. 439 § 1 k.p.k. jest taka więc tylko sytuacja, gdy w

rozpoznaniu sprawy bierze udział sędzia podlegający wyłączeniu na podstawie art.

40 k.p.k. (zob. m. in. R. A. Stefański, Wyłączenie sędziego z mocy orzeczenia

sądu, Przegląd Sądowy 2007, z. 6, s. 119; postanowienie SN z dnia 24 lutego

2015 r., V KK 2/15; postanowienie SN z dnia 29 marca 2018 r., V KZ 15/18).

Powyższych ustaleń nie może zmienić treść uchwały trzech połączonych Izb

Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I-4110-1/20, na którą

powołuje się skarżący, a która na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia

20 kwietnia 2020 r., sygn. akt U 2/20, przestała obowiązywać, albowiem Trybunał

stwierdził, że uchwała składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej oraz Pracy i

Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-

4110-1/20, jest niezgodna z art. 179, art. 144 ust. 3 pkt 17, art. 183 ust. 1, art. 45

ust. 1, art. 8 ust. 1, art. 7 i art. 2 Konstytucji RP; art. 2 i art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii

Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 EKPC.

Dodatkowo trzeba podkreślić, że w dniu 15 lipca 2022 r. weszły w życie

przepisy art. 42a ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. Prawo o ustroju sądów

powszechnych (dalej: p.u.s.p.) oraz art. 29 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o

Sądzie Najwyższym (dalej: u.SN), w których dopuszczono jedyną możliwość

badania spełnienia przez sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności, z

uwzględnieniem okoliczności towarzyszących jego powołaniu i jego postępowania

po powołaniu, jeżeli w okolicznościach danej sprawy może to doprowadzić do

naruszenia standardu niezawisłości lub bezstronności, mającego wpływ na wynik

V KK 488/25

6

sprawy z uwzględnieniem okoliczności dotyczących uprawnionego oraz charakteru

sprawy. Jednocześnie w ustawach tych wskazano, że okoliczności

towarzyszące powołaniu sędziego nie mogą stanowić wyłącznej podstawy do

podważenia orzeczenia wydanego z udziałem tego sędziego lub

kwestionowania jego niezawisłości i bezstronności (zob. art. 55 § 5 p.u.s.p. i

art. 29 § 3 u.SN).

W aktualnym stanie prawnym, wszelkie wątpliwości co do bezstronności i

niezawisłości sędziego sądu powszechnego, mające charakter systemowy lub

indywidualny, mogą zostać zweryfikowane jedynie w trybie procedury przewidzianej

w Prawie o ustroju sądów powszechnych (art. 42a § 3 p.u.s.p. w zw. z art. 42a § 6

pkt 6 p.u.s.p.). Procedura ta służy sądowej kontroli niezawisłości i bezstronności

sędziego, który ma brać udział w rozpoznawaniu konkretnej sprawy i w sposób

szczególny reguluje badanie kwestii niezawisłości i bezstronności sędziego w

kontekście okoliczności towarzyszących jego powołaniu oraz jego postępowania po

powołaniu. Przywołane przepisy wyłączają zatem możliwość badania w innym

trybie przesłanek z art. 42a § 3 p.u.s.p., dotyczących badania spełnienia przez

sędziego wymogów niezawisłości i bezstronności. Trzeba też zauważyć, że

procedura ta ma szczególny charakter gwarancyjny także dla sędziego, albowiem

w razie uwzględnienia wniosku strony, odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem

doręcza się również sędziemu, którego wniosek dotyczy. Sędzia może w terminie 3

dni złożyć wniosek o ponowne rozpoznanie do Sądu Najwyższego, który w składzie

pięciu sędziów utrzymuje w mocy postanowienie o wyłączeniu sędziego albo uchyla

postanowienie o wyłączeniu sędziego i oddala wniosek (art. 42a § 13 p.u.s.p.).

Badanie przez Sąd Najwyższy lub sąd odwoławczy niezawisłości sędziego

pod kątem zaistnienia nienależytej obsady sądu, w trybie art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k.,

wprowadza zatem nieznaną ustawie procedurę o charakterze inkwizycyjnym oraz

stanowi oczywiste i rażące naruszenie art. 42a § 3 - § 14 p.u.s.p. i art. 7 w zw. z art.

87 Konstytucji RP, skutkujące jednocześnie pozbawieniem testowanego sędziego

prawa do właściwego rzeczowo i miejscowo sądu ustanowionego ustawą oraz

pozbawieniem prawa do skutecznego środka odwoławczego, a nadto

pozbawieniem prawa oskarżonego do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie –

co stanowi oczywiste i rażące naruszenie art. 45 ust. 1 i art. 78 Konstytucji RP oraz

V KK 488/25

7

art. 6 ust. 1 i art. 13 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych

Wolności (zob. postanowienie SN z dnia 7 sierpnia 2024 r., I KZ 34/24). Zatem

uchylanie wyroków wydanych przez sędziów powołanych na urząd sędziego

na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym

przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej

Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, z uwagi na bezwzględną

przyczynę odwoławczą z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k., rażąco narusza

obowiązujące w Rzeczypospolitej Polskiej prawo (art. 55 § 5 p.u.s.p. i art. 29 §

3 u.SN.). Takie procedowanie podważa konstytucyjny ustrój demokratycznego

państwa prawa, uderza w bezpieczeństwo prawne i stabilność orzeczeń oraz

powoduje chaos i anarchię (zob. postanowienie SN z dnia 3 grudnia 2025 r., IV KZ

35/25).

Reasumując, powołanie na urząd sędziego na wniosek Krajowej Rady

Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych

innych ustaw nie stanowi bezwzględnej przyczyny odwoławczej z art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. (zob. postanowienie SN z dnia 18 lipca 2024 r., V KO 38/24). Podnieść

bowiem trzeba, że sposób powołania sędziów na podstawie art. 9a ustawy z dnia 8

grudnia 2017 r., czyli przez Sejm, jest zgodny z Konstytucją, o czym orzekł

Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt K 12/18.

W kontekście przywołanych wyżej wyroków Trybunału Konstytucyjnego

należy zauważyć, że w świetle art. 190 ust. 1 Konstytucji RP orzeczenia Trybunału

Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wobec

tego żaden sąd nie jest uprawniony do prowadzenia postępowania zmierzającego

do wzruszenia orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, jak też samodzielnego

podważania obowiązywania wyroku tego Trybunału (zob. postanowienie SN z dnia

25 stycznia 2024 r., I KK 107/23).

Zatem stwierdzenie skarżącego, że w aktualnym stanie prawnym Krajowa

Rada Sądownictwa została ukształtowana w sposób sprzeczny z Konstytucją, jest

nieuzasadnione. Ani Europejski Trybunał Praw Człowieka (dalej: ETPC), ani

Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej: TSUE), ani Sąd Najwyższy

V KK 488/25

8

(dalej: SN), nie posiadają kompetencji do badania zgodności prawa polskiego z

Konstytucją RP, ani tym bardziej zgodności Konstytucji RP z prawem unijnym.

Z orzecznictwa międzynarodowego można wywnioskować także, że udział

Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie określonym przepisami

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., w procesie powoływania sędziów, nie może

sama w sobie prowadzić do powzięcia wątpliwości co do niezawisłości

sędziów wyłonionych w tym procesie ani statusu sądu z ich udziałem (zob.

np. wyrok TSUE z 21 grudnia 2023 r. L.G. przeciwko Krajowej Radzie

Sadownictwa, C -718/21).

Dodatkowo podkreślić trzeba, że wyrok ETPC z dnia 8 listopada 2021 r., w

sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, nr skargi 49868/19 i 57511/19,

na który powoduje się skarżący w nadzwyczajnym środku zaskarżenia, dotyczy

jedynie Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, zaś w

orzeczeniu tym stwierdzono, że tylko ta izba nie posiada atrybutów „sądu”, który

jest „zgodny z prawem”, ale tylko dla celu wykładni na gruncie art. 6 ust. 1

Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. Ponadto, wytyczne ETPC, zawarte w

uzasadnieniu przywołanego wyżej wyroku wskazują, że wymagane są działania

naprawcze, aby nie dochodziło do podobnych naruszeń w przyszłości (pkt 368 i

369 wyroku), a zatem wyrok ten musi zostać wykonany przez państwo, oczywiście

w granicach wyznaczonych przez Konstytucję RP.

Odnosząc się do samych skutków orzecznictwa międzynarodowego w

systemie prawa polskiego, w pierwszej kolejności trzeba podkreślić, że w Polsce

istnieje wieloskładnikowy system prawny, który obejmuje prawo krajowe, unijne

oraz międzynarodowe. Źródłami prawa są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane

umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia (art. 87 Konstytucji RP). Z treści art.

91 ust. 1, 2 i 3 Konstytucji RP wynika, że ratyfikowane za uprzednią zgodą

wyrażoną w ustawie lub referendum ogólnokrajowym umowy międzynarodowe,

stanowią część polskiego krajowego porządku prawnego, zaś w wypadku kolizji

mają pierwszeństwo przed ustawami zwykłymi. Zasada pierwszeństwa prawa

stanowionego przez organizację międzynarodową nie ma zastosowania w wypadku

kolizji z Konstytucją RP, która zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, stanowi

najwyższe prawo w Polsce. Trybunał Konstytucyjny wypowiadał się na ten temat w

V KK 488/25

9

wielu orzeczeniach, a zwłaszcza w wyrokach dotyczących Traktatu akcesyjnego

(zob. postanowienie TK z dnia 22 czerwca 2005 r., K 18/04) i Traktatu z Lizbony

(zob. wyrok TK z dnia 24 listopada 2020 r., K 32/09). W wyroku z dnia 20 kwietnia

2020 r., w sprawie o sygn. U 2/20, Trybunał Konstytucyjny powtórzył, że art. 8 ust.

1 Konstytucji jednoznacznie gwarantuje postanowieniom Konstytucji status

„najwyższego prawa Rzeczypospolitej Polskiej", także w zestawieniu z przepisami

prawa Unii Europejskiej (zob. wyrok TK z dnia 27 kwietnia 2005 r., P 1/05, OTK ZU

nr 4/A/2005, poz. 42; wyrok TK z dnia 11 maja 2005 r., K 18/04; wyrok TK z dnia 24

listopada 2010 r., K 32/09).

Orzeczenia ETPC mają zatem charakter deklaratoryjny, wobec czego nie

wywołują skutku kasatoryjnego, same w sobie nie powodują zmiany sytuacji

skarżącego, nie tworzą dla niego żadnego nowego prawa, a jedynie stwierdzają

fakt naruszenia Konwencji i definiują jego zakres (zob. wyrok SN z dnia 23

listopada 2023 r., II KO 74/23; wyrok SN z dnia 9 grudnia 2009 r., IV KO 103/09;

zob. również P. Hofmański, S. Zabłocki, Glosa do wyroku Europejskiego Trybunału

Praw Człowieka w Strasburgu z 25 marca 1998 r., sygn. 45/1997/829/1035, w

sprawie Belziuk przeciwko Polsce, Palestra 1998, z. 7-8, s. 10-11; A. Bodnar,

Wykonywanie orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Polsce.

Wymiar instytucjonalny, Warszawa 2018, s. 70).

Działania sądów, zmierzające do „bezpośredniego stosowania” wyroków

TSUE lub ETPC, przy traktowaniu ich jako podstawy prawnej orzekania, są

niezgodne z prawem i statutem prawnym takich wyroków (zob. szerzej: M.

Muszyński, O alternatywnej praworządności, Consilium Iuridicum 2023, nr 7, s. 30-

32). Orzecznictwo międzynarodowe nie stanowi źródła prawa, zaś o jego

deklaratoryjnym charakterze wprost stanowi art. 260 ust. 1 TFUE, zgodnie z

którym: „Jeśli Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej stwierdza, że

Państwo Członkowskie uchybiło jednemu ze zobowiązań, które na nim ciążą

na mocy Traktatów, Państwo to jest zobowiązane podjąć środki, które

zapewnią wykonanie wyroku Trybunału”. Takie wyroki nie wchodzą do

systemu prawa krajowego, który cały czas obowiązuje, aż do momentu

uchylenia lub zmiany przepisów krajowych.

V KK 488/25

10

Obowiązek wykonania wyroków TSUE i ETPC spoczywa na państwie, zaś

zgodnie z Konstytucją RP, to rząd, który reprezentuje państwo, jako inicjator

procedury wykonawczej, powinien w takiej sytuacji przygotować stosowny projekt

nowej normy prawnej, biorąc udział w procedurze ustawodawczej. Tym samym do

czasu zmiany prawa krajowego, sądy muszą procedować na podstawie krajowych

norm prawnych, nawet sprzecznych z unijnymi traktatami. W takim przypadku

samodzielne działanie sądów byłoby zastąpieniem ustawodawcy w jego prawie do

stanowienia i zmiany prawa, co jest działaniem wykraczającym poza kompetencje

władzy sądowniczej. Dlatego orzekanie przez sędziów, oparte bezpośrednio na

orzecznictwie TSUE i ETPC, bez podstawy prawnej w prawie krajowym oraz

wbrew obowiązującemu prawu, narusza art. 7 i 178 ust. 1 Konstytucji RP.

Jak słusznie wskazano w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7

października 2021 r., w sprawie o sygn. akt K 3/21, orzecznictwo jakiegokolwiek

sądu, czy to zagranicznego, czy to krajowego, nie może zwolnić polskich sędziów z

obowiązku stosowania Konstytucji RP, ani upoważnić sędziów do odmowy

stosowania przepisu Konstytucji RP, którego, zdaniem sądu, nie można pogodzić z

jakąkolwiek interpretacją innego przepisu prawa, w szczególności przepisu prawa

Unii Europejskiej. Art. 178 ust. 1 Konstytucji RP wymaga, aby sędziowie kierowali

się tylko Konstytucją oraz ustawami i zasada ta, na podstawie art. 8 ust.

2 Konstytucji RP, podlega bezpośredniemu stosowaniu, z pierwszeństwem wobec

innych przepisów prawa.

W związku z powyższym, uwzględnienie przedmiotowej kasacji

doprowadziłoby do działania niezgodnego z prawem, co skutkowałoby uchyleniem

prawomocnego wyroku w sprawie zbrodni zabójstwa, przerwaniem odbywania kary

15 lat pozbawienia wolności, koniecznością ponownego rozpoznania sprawy,

wbrew zasadzie rzetelnego procesu, zakończenia sprawy w rozsądnym terminie,

stabilności orzeczeń i pewności prawnej państwa.

Mając powyższe na względzie, należało orzec jak w części dyspozytywnej

postanowienia, oddalając kasację jako oczywiście bezzasadną.

Uwzględniając wniosek obrońcy skazanego, wyznaczonego z urzędu, na

podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. – Prawo o adwokaturze w

zw. z § 2 pkt 1, § 4 ust. 3 i § 17 ust. 3 pkt 2 w zw. z § 24 rozporządzenia Ministra

V KK 488/25

11

Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb

Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy

prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zasądzono na jego rzecz kwotę 1476

(tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć) złotych, w tym 23% VAT, tytułem

wynagrodzenia za sporządzenie i wniesienie kasacji na rzecz skazanego.

O kosztach sądowych za postępowanie kasacyjne orzeczono zgodnie z

treścią art. 624 § 1 k.p.k. w zw. z art. 637a k.p.k., zwalniając skazanego od ich

ponoszenia.

Anna Dziergawka

[WB]

[r.g.]

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Sąd Najwyższy, repozytorium2.sn.pl. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.