Sąd Najwyższy oddalił kasację obrońcy skazanego W.B. i obciążył go kosztami postępowania

Sąd Okręgowy w Gdańsku, wyrokiem z dnia 18 października 2018 r., w

sprawie o sygn. IV K 62/12, uznał W.B., za winnego:

1. popełnienia czynu opisanego w pkt 307 wyroku, który zakwalifikował z art.

258 § 1 k.k. i wymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności;

2. popełnienia czynów opisanych w pkt 308-316, z tym ustaleniem, że stanowią

one ciąg przestępstw, który zakwalifikował z art. 18 § 1 k.k. w zw. z art. 286

V KK 52/26

2

§ 1 k.k. w zb. z art. 297 § 1 k.k. w zw. z art. 11 § 2 k.k. i za to przy

zastosowaniu art. 11 § 3 k.k., na podstawie art. 19 § 1 k.k., art. 286 § 1 k.k.

w zw. z art. 91 § 1 k.k. i art. 33 § 1, 2, 3 k.k., skazał go na karę 3 (trzech) lat i

3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności oraz karę 150 (stu pięćdziesięciu)

stawek dziennych grzywny po 50 (pięćdziesiąt) złotych każda;

Na podstawie art. 85 § 1 i 2 k.k., art. 86 § 1 k.k., art. 91 § 2 k.k. Sąd połączył

orzeczone W.B. jednostkowe kary pozbawienia wolności i wymierzył karę łączną 3

(trzech) lat i 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności; na podstawie art. 63 § 1

k.k., na poczet orzeczonej wobec W.B. kary łącznej pozbawienia wolności, Sąd

zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie, od dnia 29 września

2011 r. do dnia 15 lutego 2012 r.; a na podstawie art. 46 § 1 k.k., Sąd zobowiązał

W.B., solidarnie z innymi osobami do naprawienia szkody w łącznej wysokości

orzekł 373.870,02 (trzysta siedemdziesiąt trzy tysiące osiemset siedemdziesiąt

02/100) złotych. Sąd orzekł również kosztach postępowania.

Apelację od powyższego wyroku wniosła obrońca W.B.

Sąd Apelacyjny w Gdańsku, po rozpoznaniu złożonej w sprawie apelacji,

wyrokiem z 14 grudnia 2023 r., sygn. II AKa 299/19, w stosunku do W.B. po

zastosowaniu art. 4 § 1 k.k. uchylił pkt XXIX zaskarżonego wyroku Sądu

Okręgowego w Gdańsku, uniewinniając oskarżonego: od popełnienia przestępstwa

z art. 258 § 1 k.k. opisanego w pkt 307 części wstępnej oraz od popełnienia czynu

opisanego w pkt 316. Sąd odwoławczy uznał W.B. za winnego popełnienia czynów

opisanych w punktach 308 do 315 i obniżył karę pozbawienia wolności do 2 (dwóch)

lat. Zobowiązał oskarżonego także do naprawienia szkody w łącznej wysokości

136.856,78 (sto trzydzieści sześć osiemset pięćdziesiąt sześć 78/100) złotych.

Kasację od tego wyroku wniósł obrońca skazanego W.B. w zakresie, w jakim

został on uznany za winnego popełnienia czynów opisanych w punktach 308-315

części wstępnej wyroku, przy jednoczesnym obniżeniu kary za te czynu do 2 lat.

Obrońca zarzucił w kasacji:

1. rażące naruszenie przepisów prawa procesowego, o którym mowa w art.

439 § 1 pkt 1 i 2 k.p.k- poprzez fakt, iż podczas postępowania przed Sądem

Apelacyjnym w Gdańsku, w rozpoznaniu sprawy, ale także w wydaniu

orzeczenia brała udział osoba, która jest do tego nieuprawniona, co

V KK 52/26

3

oznacza, że Sąd Odwoławczy był nienależycie obsadzony, gdyż Sędzia X.

Y. posiada status tzw. Neosędziego;

1. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia mający

wpływ na jego treść poprzez:

1. przyjęcie, że oskarżony działając wspólnie i w porozumieniu z innymi

osobami brał udział w okresie czasu od kwietnia 2009r. do sierpnia 2009r. w

zorganizowanej grupie przestępczej zajmującej się wyłudzaniem kredytów i

pożyczek gotówkowych na podstawie dokumentacji poświadczającej

nieprawdę i danych osób niepracujących oraz na przyjmowaniu i

przekazywaniu środków płatniczych pochodzących z popełnienia czynu

przestępczego oraz że dziewięciokrotnie kierował wykonaniem czynu

zabronionego przestępstwa wyłudzenia kredytu lub pożyczek gotówkowych

polecając osk. D.M. i innym osobom przygotowanie dokumentów mających

znaczenie dla przyznania wsparcia finansowego, podczas gdy prawidłowo

dokonana ocena dowodów zgromadzonych w sprawie, w tym wyjaśnień

oskarżonego, wyjaśnień współoskarżonych, zeznań świadków i dowodów

rzeczowych nie pozwala na ustalenie sprawstwa i winy oskarżonego w

ramach przypisanych mu czynu,

1. obrazę przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść

zaskarżonego orzeczenia, poprzez:

1. naruszenie art. 5 § 2 k.p.k. polegającą na rozstrzygnięciu niedających

usunąć się wątpliwości, takich jak niespójne i nielogiczne zeznania świadków

i wyjaśnienia współoskarżonych, na niekorzyść W.B.;

2. naruszenie art. 7 k.p.k i art. 4 kpk polegającą na sprzecznej z zasadami

logiki i doświadczenia życiowego, wybiórczej oraz uwzględniającej

wyłączenie okoliczności przemawiające na niekorzyść oskarżonego

ocenienie materiału dowodowego w postaci wyjaśnień oskarżonego,

współoskarżonych E.P., J.K. i świadka D.M. na okoliczność znajomości

między oskarżonym a w/w osobami, charakteru i zakresu czynności

podejmowanych przez oskarżonego w kontaktach ze współoskarżonym D.

M., B.H., B.K..;

1. naruszenie art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. i art. 410 k.p.k. poprzez

V KK 52/26

4

sprzeczność między ustaleniami faktycznymi dokonanymi przez Sąd

odnośnie sposobu kontaktowania się oskarżonego z J.K. oraz E.P. w

kontekście przypisania oskarżonemu kierowania wykonaniem czynu

zabronionego poprzez polecenie przygotowania dokumentów w sytuacji gdy

przygotowane uprzednio dokumenty były dostarczane przez osk J. K.

współoskarżonemu D. M. bez wiedzy i woli oskarżonego, nadto co do

rzekomych ustaleń miedzy oskarżonym a współoskarżonym J. K. co do

sposobu podziału środków płatniczych z kredytów podczas gdy jednocześnie

Sąd ustala, że osk J. K. zastrzegał o nieinformowaniu oskarżonego W. B. o

swoim udziale w przekazywaniu dokumentów dla D. M., a nadto co do

polecania przez oskarżonego W B. przygotowania dokumentów osk. E.P. ,

podczas gdy jednocześnie Sąd ustalił, że osk E. P. nie wskazał osk W. B.

jako osoby zlecającej podrobienie dokumentów ani też nie znał danych

osobowych oskarżonego;

1. naruszenie art. 424 § 1 k.p.k. w zw. z art. 7 k.p.k. poprzez brak uzasadnienia

przez Sad I instancji w jakiej części wyjaśnienia oskarżonych J. K. oraz E. P.

są uznane za wiarygodne i dlaczego oraz w jakiej części dowodom tym

odmówiono wiarygodności oraz w jaki sposób przyjęte za wiarygodne

wyjaśnienia oskarżonych wpływają na ustalenia co do winy i sprawstwa osk

W.B.;

2. naruszenie art. 424 § 1 kpk w zw z art. 410 kpk poprzez pominięcie oceny

dowodu z zeznań świadka A.Ł. na okoliczności dotyczące rodzaju kontaktów

oskarżonego ze świadkiem D. M. w okresie czasu objętym zarzutami ;

dowodu z akt sprawy X K 353/16 Sądu Rejonowego w Gdyni w zakresie

wyjaśnień osk D. M. z protokołu z rozprawy głównej na okoliczności

dotyczące rodzaju relacji między oskarżonym W. B. a osk J. K., które to

dowody miały istotne znaczenie dla oceny okoliczności mających wpływ na

ustalenie możliwości popełnienia przez oskarżonego zarzucanych mu

czynów.

W związku z tymi zarzutami obrońca wniósł o uchylenie zaskarżonego

wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi

Odwoławczemu - tj. Sądowi Apelacyjnemu w Gdańsku. Na podstawie art.

V KK 52/26

5

532 § 1 k.p.k., wniósł o wstrzymanie wykonania wyroku Sądu Apelacyjnego

w Gdańsku z dnia 14 grudnia 2023 r. wydanego w sprawie o sygn. akt II AKa

299/19 w pkt 3Fa, zmieniającego wyrok Sądu Okręgowego w Gdańsku z

dnia 18 października 2018 r. w wydanego w sprawie o sygn. akt IV K 62/12 w

pkt XXVII. Złożył również wniosek o zwolnienie W.B. od obowiązku

ponoszenia kosztów z tytułu wniesienia kasacji - z racji faktu, iż na etapie

postępowania przed Sądem I instancji oraz przed Sądem Odwoławczym,

posiadał on obrońcę z urzędu.

W odpowiedzi na kasację prokurator wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje..Kasacja obrońcy jest oczywiście bezzasadna. Tak tylko można ją ocenić,

mając na względzie regulacje karnej ustawy procesowej dotyczące funkcji kasacji

jako nadzwyczajnego środka zaskarżenia, jej przedmiotu oraz - wyłącznie

dopuszczalnych - podstaw. Przy czym zarzut II jest niedopuszczalny z mocy

samego prawa

Stąd wydaje się celowym przypomnienie wspomnianych regulacji, skoro ich

nieprzestrzeganie, przez autora kasacji, doprowadziło do takiej oceny tej skargi.

Stwierdzić zatem wypada - co zważywszy na charakter narracji skargi

najwyraźniej uszło uwadze skarżacego- że kasacja jest nadzwyczajnym środkiem

zaskarżenia. Przysługuje stronom, zgodnie z treścią art. 519 k.p.k., co do zasady,

od prawomocnego wyroku sądu odwoławczego kończącego postępowanie w

sprawie. Przedmiotem jej zaskarżenia jest (tylko) orzeczenie prawomocne, które

nie tylko podlega niezwłocznemu wykonaniu, ale korzysta z domniemania swojej

zasadności i zgodności z obowiązującym prawem. Dlatego podstawy kasacji są

ściśle, w przepisie art. 523 § 1 k.p.k., określone i nie są tożsame z tymi, które dla

zwykłych środków zaskarżenia przewiduje art. 438 k.p.k. Stanowią je bowiem tylko,

obok bezwzględnych przyczyn odwoławczych, "inne rażące naruszenie prawa,

które mogło mieć istotny wpływ na treść wyroku". Jest zatem oczywiste, że nie

każde naruszenie prawa przez sąd odwoławczy przy wydaniu zaskarżonego

kasacją wyroku może stanowić jej podstawę, musi być bowiem ono "rażące", a

więc jaskrawe, jednoznaczne, wręcz "rzucające się w oczy", oczywiste oraz

jednocześnie takie, aby mogło mieć - nie jakikolwiek - ale "istotny" wpływ na treść

V KK 52/26

6

tegoż wyroku. Przy czym to skarżący (zgodnie z dyspozycją art. 526 § 1 k.p.k.) ma

wykazać zaistnienie obu - kumulatywnie wszak przez ustawę wymaganych - cech

zgłaszanego w kasacji uchybienia. Powinien to uczynić nie tylko przez takową

deklarację, ale przez stosowną argumentację prawną, z wskazaniem

potwierdzających jej zasadność konkretnych, odnoszących się do realiów danej

sprawy, okoliczności. Nie wystarcza więc tylko samo - tak jak to ma miejsce in

concreto - formalne stwierdzenie zaistnienia takiej sytuacji procesowej, należy jej

zaistnienie przekonywująco wykazać i uczynić to w kontekście przepisów

obowiązującego prawa oraz poczynionych w sprawie ustaleń stanowiących

podstawę faktyczną zaskarżonego wyroku. Ważna jest przy tym treść art. 536 k.p.k.,

który to określa granice rozpoznania kasacji. Zgodnie z treścią tego przepisu Sąd

Najwyższy rozpoznaje kasację w granicach zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

Przewidziane w tym przepisie trzy wyjątki od tej zasady w ocenianym, w tym

miejscu, przypadku nie wystąpiły, co znaczy, iż obowiązkiem, ale i tak limitowanym

uprawnieniem, Sądu Najwyższego było rozpoznanie zarzutów kasacji obrońcy

skazanego tylko w takim kształcie opisowym i formule prawnej w jakich je

sformułowano. Przypomnieć też należy, iż w obowiązującym systemie polskiego

procesu karnego, postępowanie karne jest dwuinstancyjne, zaś kasacja jest - jak to

już akcentowano - nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia. Możliwość wniesienia

skutecznej kasacji jest zatem - w tej sytuacji - istotnie ograniczona. Jej celem jest

jedynie wyeliminowanie z obrotu prawnego prawomocnych orzeczeń rzeczywiście

dotkniętych tak poważnymi (jak to już zasygnalizowano) wadami mającymi postać

bezwzględnych przyczyn odwoławczych lub innych rażących naruszeń prawa o

podobnej randze. Wobec czego, a o tym też zapomina skarżący, w toku

postępowania kasacyjnego nie dokonuje się kontroli poprawności oceny

poszczególnych dowodów i nie weryfikuje zasadności ustaleń faktycznych. Kontrolą

kasacyjną są objęte kwestie wyłącznie prawne i to zawężone do kategorii tylko tych

uchybień wymienionych w art. 523 § 1 k.p.k., popełnionych przez organ

odwoławczy. Specyfika i wyjątkowość postępowania kasacyjnego nie pozwala

zatem na prowadzenie dublującej, "trzecioinstancyjnej" kontroli orzeczenia sądu

pierwszej instancji (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia

2019 r., IV KK 694/18, a tego w istocie oczekuje Autor omawianej kasacji. W trybie

V KK 52/26

7

kasacji nie jest przecież dopuszczalne kwestionowanie prawidłowości oceny

dowodów oraz dokonanych na ich podstawie ustaleń faktycznych. Poza sporem

jest przecież - o czym przesądza brzmienie art. 523 § 1 k.p.k. - że podstawą kasacji

nie może być zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, tak wtedy, gdy jako taki jest

wprost w niej podniesiony, ale i wówczas, gdy dla obejścia tego ustawowego

ograniczenia przyjmuje błędną postać (w istocie li tylko pozorną) zarzutu obrazy

prawa: materialnego czy procesowego.

Tymczasem autor kasacji jako jej drugi zarzut podniósł wprost

niedopuszczalny w kasacji zarzut błędu w ustaleniach faktycznych.

Zarzut III kasacji jest oczywiście bezzasadny w zakresie każdego z

wskazanych w nim podpunktów.Przede wszystkim skarżący nawet nie dopełnił

formalnie warunków, które przepis art. 523 § 1 k.p.k. przewiduje dla podstawy

kasacji, przypomnianych powyżej. Nie zarzucił bowiem by którekolwiek ze

zgłoszonych przez niego uchybień nie tylko miało charakterv rażący, ale I mogło

mieć istotny wpływ na treśc zaskarżonego wyroku.Co więcej, wszystkie te zarzuty –

tak w w zakresie sposobu określenia ich podstawy prawnej oraz w swoich opisach -

odnoszą się do wyroku Sądu I instancji, nie będącego przedmiotem zaskarżenia tej

kasacji.Ani w tych podstawach prawnych zarzutów, ani w ich opisach brak jest

jakiegokolwiek odniesienia do Sądu odwoławczego I przeprowadzonej przez ten

Sąd kointroli instancyjnej orzecznia Sądu I instancji.Treść tych zarzutów ujawnia

nieomal wprost intencje skarżacego I jego zamiar uczynienia Sądu Najwyższego

sądem odwoławczym, który miałby dokonać ponownej kontroli odwoławczej wyroku

Sądu Okręgowego. Nadto treść – zwłaszcza trzeciego zarzutu, nie pozostawia

wątpliwości co do tego, że ich autor próbuje w ten sposób w kasacji podważać

ustalenia faktyczne stanowiące podstawę wyroku Sądu I instancji, co tylko w takiej

formule nie jest na pewno dopuszczalne. Stwierdzenie powyższych zaszłości

wystarczyło do uznania oczywistej bezzasadności kasacji obrońcy skazanego w

zakresie III jej zarzutu.

Odnosząc się natomiast do pierwszego zarzutu kasacji, to obrońca nie

sformułował żadnej okoliczności dotyczącej SSA X. Y., która mogłaby podważyć jej

bezstronność i niezależność w badanej sprawie. Tymczasem zgodnie z uchwałą

połączonych Izb SN z dnia 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/2020, dla

V KK 52/26

8

stwierdzenie nienależytej obsady sądu powszechnego nie wystarczy stwierdzenie,

że sędzia został powołany na urząd sędziego w procedurze z udziałem KRS po jej

nowelizacji z 2017 r. Takie okoliczności nie są znane Sądowi Najwyższemu z

urzędu. Z kolei dotychczasowe orzecznictwo Sądu Najwyższego, w którym

rozpoznawano zarzuty dotyczące udziału w składzie orzekającym SSA X. Y.

świadczy o tym, że weryfikacja jej bezstronności i niezależności wypadła

pozytywnie (zob. postanowienie SN z dnia 19 listopada 2025 r., V KO 167/25).

Niezależnie od powyższego nawet gdyby uznać, że prawdziwym zamiarem

sformułowania przez obrońcę zarzutu III było zakwestionowanie rzetelności

dokonanej przez Sąd Apelacyjny kontroli instancyjnej z punktu widzenia rygorów

przepisów określających sposób jej przeprowadzenia (art. 433 §2 k.p.k. I art. 457

§3 k.p.k., ku czemu tak zważywszy na opis tych zarzutów I ich podstawy prawne

nie ma jednak podstaw), kierując się jedynie treścią argumentacji (niewątpliwie

ogólnikowej) zawartej w pkt III uzasadnienia skargi, stwierdzić wypada, że tak

odczytany zarzut jest też oczywiście berzzasdadny. Pomijając już ten sposób jego

uzasadnienia zauważyć wypada, iż:te zarzuty, oprócz zarzutu 1. dotyczącego

naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. stanowią powtórzenie zarzutów apelacyjnych. Obrońca

nawet nie zmodyfikował ich sposobu sformułowania odnosząc te zarzuty do

nienależytego rozpoznania apelacji. Można zatem, tym bardziej stwierdzić, że są to

zarzuty skierowane przeciwko orzeczeniu Sądu I instancji, a nie Sądu II instancji.

Zarzut naruszenia art. 5 § 2 k.p.k. jest oczywiście bezzasadny. Obrońca nie

odniósł się w uzasadnieniu kasacji do tego zarzutu, nie wskazał bowiem, jakie

wątpliwości zaistniałe w badanej sprawie mają charakter nie dających się usunąć

wątpliwości wymagających ich rozstrzygania na korzyść skazanego. Abstrahując od

tego. obrońca skoro nie podnosił takiego zarzutu w apelacji, to w kasacji powinien

był zarzucić Sądowi odwoławczemu naruszenie takiego przepisu, który z urzędu

obligował go do zajęcia się kwestiami podniesionymi w tym zarzucie.

Co do pozostałych zarzutów kasacyjnych znaleźć można odniesienie się do

nich jako zarzutów apelacyjnych w uzasadnieniu Sądu II instancji. Jeśli chodzi o

zarzuty 3-5 dotyczące naruszenia art. 7 i 410 w zw. z art. 424 § 1 k.p.k., to znaleźć

można obszerne odniesienie do tego zarzutu na s. 125-146 uzasadnienia wyroku

sądu odwoławczego. Sąd przyznał, że uzasadnienie wyroku Sądu I instancji w

V KK 52/26

9

niektórych fragmentach jest zbyt powierzchowne, ale nie stało to na przeszkodzie

dokonaniu kontroli tego orzeczenia. W uzasadnieniu kasacji brak wskazania na

okoliczności, do których nie odniósł się Sąd II instancji uzupełniając rozważania

zawarte w uzasadnieniu Sądu I instancji. Obrońca nie zgadza się z dokonaną przez

ten sąd oceną dowodów, ale nie wymienia konkretnych braków tego uzasadnienia

świadczących o jednoczesnym naruszeniu art. 7 i 410 kpk.

Jeśli chodzi natomiast o zarzut 2 dotyczący naruszenia art. 4 i 7 k.p.k., to

odniesienie do tego zarzutów znaleźć można zarówno na s. 126-146, jak i 148-156

uzasadnienia wyroku sądu odwoławczego. Sąd wskazał dlaczego ocenił jako

wiarygodne dowody obciążające oskarżonego, m.in. zeznania świadka M. Wbrew

twierdzeniom obrońcy znaczenie dla oceny ich wiarygodności miał nie tylko ich

spontaniczny charakter, ale także potwierdzenie tych zeznań w innych zebranych

dowodach. Sąd odniósł się również do kwestionowanej w zarzucie znajomości

przez oskarżonego współoskarżonych i świadka. Brak znajomości wszystkich

uczestników procederu wynikał z tego, że wykonaniem czynu zabronionego

kierowały dwie osoby, których rola dotyczyła różnych jego faz, w których brały

udział różne osoby. Z tych dowodów wynika sprawstwo oskarżonego oraz jego rola

kierownicza w popełnieniu przypisanych mu przestępstw. Wbrew twierdzeniom

obrońcy sąd wziął pod uwagę również okoliczności korzystne dla oskarżonego.

Świadczy o tym m.in. wyeliminowanie kwalifikacji z art. 258 k.k. i przyjęcie, że

oskarżony wraz z innymi osobami podejmowali wielokrotnie wspólnie i w

porozumieniu przypisane im czynu, ale nie działali w zorganizowanej grupie

przestępczej, jak również uniewinnienie oskarżonego od zarzutu popełnienia

przestępstwa opisanego w pkt 315 części wstępnej wyroku Sądu I instancji.

Mając powyższe na uwadze, Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji.

[WB]

[r.g.]

V KK 52/26

10