Spór o wyłączenie sędziego od udziału w sprawie

Obrońca skazanego D. Ś. wystąpił z wnioskiem o wyłączenie sędziego Sądu

Najwyższego Igora Zgolińskiego od rozpoznania wniosku o wyłączenie sędziego

Sądu Najwyższego Pawła Kołodziejskiego od udziału w sprawie kasacyjnej o sygn.

akt V KK 64/25.

Uzasadniając wniosek obrońca skazanego podniósł, że powołanie

wskazanego sędziego do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego nastąpiło

w wyniku rekomendacji Krajowej Rady Sądownictwa w składzie ukształtowanym na

podstawie nowelizacji z dnia 8 grudnia 2017 r., w odniesieniu do sędziego objętego

wnioskiem, aktualizuje się wynikające z jego wadliwego powołania domniemanie

braku bezstronności, które w świetle poglądów prezentowanych w orzecznictwie

V KK 64/25

2

Sądu Najwyższego, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz

Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, oraz w piśmiennictwie, ma – zdaniem

wnioskującego – charakter niewzruszalny.

Wniosek stanowi wyraz troski i dostrzeżenia przez obrońcę ryzyka

związanego z obarczeniem wyroku jedną z bezwzględnych przyczyn odwoławczych,

wynikającego z wadliwie ukształtowanego składu orzekającego.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje:

Powody uwzględnienia wniosku o wyłączenie sędziego SN Igora

Zgolińskiego w tej sprawie są niewątpliwe. Występuje bowiem zbieżność zarzutu

wadliwości powołania sędziego mającego rozpoznać wniosek o wyłączenie

sędziego oraz wynikającego z tych samych okoliczności zarzutu wadliwości

dotyczącej sędziego objętego wnioskiem pierwotnym podlegającym rozpoznaniu.

Wynika w sposób oczywisty z istoty gwarancji bezstronnego orzekania przez sąd i

sedna zakazu nemo iudex in causa sua (por. postanowienie SN z 28 września 2022

r., IV KK 333/22). Zatem oczywistym jest, że to w interesie całego systemu

prawnego, a bezpośrednio w interesie wymiaru sprawiedliwości leży, by nie

powstało w odbiorze zewnętrznym, tj. w odczuciu społecznym przekonanie o braku

warunków do rozpoznania sprawy przez sąd w sposób obiektywny (por. też

postanowienie SN z 25 listopada 2010 r., V KO 96/10). Potrzeba jej ochrony została

już należycie utrwalona w orzeczeniach Sądu Najwyższego, zapadających w

sprawach opartych na zarzutach zbliżonych do podniesionych w niniejszej sprawie,

co czyni zbędnym czynienie szerszych rozważań w tym zakresie (zob.

postanowienia SN: z 6 września 2022 r., II KK 44/21 oraz z 16 września 2022 r., III

KK 339/22).

Dodać trzeba, że zagadnienie, które wystąpiło na gruncie niniejszej sprawy

było przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej,

Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23

stycznia 2020 r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7) oraz w uchwale

składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I KZP 2/22

(OSNK 2022, z. 6, poz. 22), a w zakresie statusu Krajowej Rady Sądownictwa

także w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca

V KK 64/25

3

2022 r., I KZP 2/22. Zachowują one swoją aktualność także na gruncie niniejszej

sprawy.

Istota złożonego wniosku nakazuje przypomnieć - również nie pierwszy raz

- że bezstronność jest wartością o szczególnej wadze dla państwa prawa. Jest

bowiem fundamentem zaufania do sądów i sprawowanego przez nie wymiaru

sprawiedliwości. Składanie wniosków o wyłączenie sędziego nie powinno z jednej

strony służyć jako środek do nadużywania uprawnień procesowych i przedłużania

postępowania, ale z drugiej pozostawać musi realnym, a nie formalnym

instrumentem pozwalającym na weryfikacje standardu bezstronności sędziego. Z

tego powodu w uchwale składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca

2023 r., sygn. akt I KZP 22/22, dotyczącej problematyki wyłączenia sędziego

wskazano, że „pojęcie <<sprawy>>, o jakim mowa w art. 40 i art. 41 § 1 k.p.k.

odnosi się zarówno do sprawy głównej, rozumianej jako orzekanie w głównym

przedmiocie procesu, jak również postępowań incydentalnych, w tym takich, które

mają miejsce w ramach sprawy głównej”. Bezstronny musi być bowiem nie tylko

sędzia, który rozpozna sprawę w głównym nurcie procesu, ale także sędzia, który

rozpozna sprawę incydentalną, ale wkraczającą w sferę ochrony wolności i praw

jednostki, w tym przypadku wniosek o wyłączenie sędziego. Ostatecznie

rozstrzygnięcie w tej incydentalnej sprawie ma przecież wpływ na ukształtowanie

składu Sądu Najwyższego w przedmiocie zasadności samej kasacji.

Faktem jest, że SSN I. Zgoliński był wyłączony od udziału w sprawie V KK

64/25 (KRI 1556), ale jedynie w ściśle określonym zakresie, tj. od rozpoznania

wniosku o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Ryszarda Witkowskiego od

rozpoznania wniosku obrońcy o wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego Pawła

Kołodziejskiego od udziału w sprawie kasacyjnej V KK 64/25 (postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 15 kwietnia 2026 r. - k. 192 – 193 akt SN). Obecne wyłączenie

zakresowo się więc nie pokrywa (w ujęciu podmiotowym), chociaż w istocie

tożsame są powody wyłączenia (ujęcie przedmiotowe).

Z tych powodów orzeczono jak w sentencji.

[J.J.]

V KK 64/25

4

[a.ł]