Zarzuty wobec J.M. o znieważenie sędziów i prokuratorów. Sprawa przeniesiona do Konina

Sąd Rejonowy w Kaliszu postanowieniem z dnia 12 stycznia 2026 r. wystąpił w

trybie art. 37 k.p.k. do Sądu Najwyższego o rozważenie możliwości przekazania

sprawy o sygn. akt II K 1646/25 innemu sądowi równorzędnemu z uwagi na dobro

wymiaru sprawiedliwości. Motywując swoje wystąpienie wskazał, że J.M. zarzucono

popełnienie 29 czynów z art. 226 § 1 k.k. i in. na szkodę między innymi sędziów

Sądu Apelacyjnego w Łodzi, sędziów Sądu Okręgowego w Kaliszu, prokuratorów

Prokuratury Rejonowej w Kaliszu, prokuratorów Prokuratury Okręgowej w Ostrowie

V KO 12/26

2

Wielkopolskim oraz sędziego Sądu Rejonowego w Kaliszu. Wnioskodawca,

odwołując się do powyższych okoliczności, podniósł, iż „funkcje sprawowane przez

pokrzywdzonych, stopień personalizacji stosunków zawodowych z innymi sędziami,

relacje koleżeńskie, a także zażyłości o charakterze prywatnym między sędziami

sądów okręgu kaliskiego stanowią realne okoliczności, które mogą oddziaływać

krępująco na swobodę orzekania, a z całą pewnością nasuwać przekonanie, że w

sądzie właściwym miejscowo nie ma wystarczających warunków do rozpoznania

sprawy w sposób w pełni obiektywny”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Inicjatywa Sądu Rejonowego w Kaliszu jest zasadna i zasługuje na

uwzględnienie.

W ugruntowanym orzecznictwie Sądu Najwyższego konsekwentnie akcentuje

się wyjątkowy charakter regulacji zawartej w art. 37 § 1 k.p.k. Wskazane w tym

przepisie „dobro wymiaru sprawiedliwości" – stanowiące jedyną przesłankę

przekazania sprawy innemu sądowi równorzędnemu – wymaga odstępstwa od

ustawowych reguł właściwości miejscowej między innymi wówczas, gdy w

następstwie konkretnych okoliczności może powstać w społecznym odbiorze

przekonanie (nawet błędne), że sprawa nie zostanie rozpoznana bezstronnie (zob.

m.in. postanowienie SN z dnia 5 stycznia 2001 r., III KO 105/00; postanowienie SN

z dnia z 12 lutego 2002 r., V KO 3/02; postanowienie SN z dnia z 8 listopada 2016

r., III KO 83/16; postanowienie SN z dnia z 28 lutego 2017 r., III KO 10/17).

W judykaturze już od dawna wskazywano przy tym, że istnienie związku pomiędzy

czynami zarzuconymi oskarżonemu a wykonywaniem funkcji służbowych przez

sędziów z okręgu sądów właściwych do rozpoznania sprawy w obu instancjach,

przemawia za skorzystaniem z instytucji wskazanej w powyższym przepisie (vide

postanowienie SN z dnia 16 grudnia 2005 r., V KO 87/05; postanowienie SN z dnia

20 lutego 2006 r., IV KO 8/06; postanowienie SN z dnia 25 kwietnia 2007 r., IV KO

24/07). Stanowisko to pozostaje również aktualne w najnowszym orzecznictwie, w

którym Sąd Najwyższy niejednokrotnie uznawał, że przekazanie sprawy ze względu

na dobro wymiaru sprawiedliwości uzasadnia sytuacja, w której sędzia sądu

właściwego do rozpoznania sprawy, bądź nadrzędnego nad nim jest uczestnikiem

postępowania – pokrzywdzonym (zob. postanowienie SN z dnia 15 maja 2019 r., IV

V KO 12/26

3

KO 50/19; postanowienie SN z dnia 15 grudnia 2021 r., V KO 84/21; postanowienie

SN z dnia 14 kwietnia 2021 r., IV KO 26/21; postanowienie SN z dnia 25 lutego

2022 r., I KO 10/22; postanowienie SN z dnia 30 marca 2023 r., II KO 26/23;

postanowienie SN z dnia 22 maja 2024 r., I KO 31/24; postanowienie SN z dnia 25

lutego 2025 r., V KO 15/25; postanowienie SN z dnia 29 października 2025 r., IV

KO 167/25).

Taka też sytuacja zaistniała w niniejszym postępowaniu. Przed Sądem

Rejonowym w Kaliszu zawisła bowiem sprawa J.M. oskarżonego o przestępstwa z

art. 226 § 1 k.k. i in., w której w charakterze pokrzywdzonego występuje nie tylko

sędzia orzekający w tym sądzie, lecz także sędziowie sądów nadrzędnych, tj. Sądu

Okręgowego w Kaliszu i Sądu Apelacyjnego w Łodzi, a także prokuratorzy z tego

obszaru. Powyższa okoliczność może zatem rodzić zarówno po stronie

oskarżonego, jak i innych obserwatorów procesu wątpliwości co do gwarancji

prawidłowego procedowania przez sąd miejscowo właściwy, przede wszystkim w

aspekcie dochowania standardu bezstronności. Tego rodzaju podejrzenia w sposób

naturalny może potęgować szczególny kontekst przedmiotowej sprawy, w której

J.M. przedstawiono szereg zarzutów znieważenia i zniesławienia sędziów oraz

prokuratorów pełniących swoją służbę na obszarze należącym do właściwości

miejscowej Sądu Apelacyjnego w Łodzi, narażając ich na utratę zaufania

potrzebnego do wykonywania zawodu i zajmowanego stanowiska. Całokształt

okoliczności przedmiotowej sprawy może więc generować wątpliwości co do tego,

czy orzeczenie wydane przez Sąd Rejonowy w Kaliszu będzie wyłącznie wynikiem

obiektywnego rozpatrzenia wszystkich okoliczności przedmiotowo i podmiotowych

istotnych dla rozstrzygnięcia, czy też na jego treść będą miały wpływ kwestie

pozamerytoryczne, wynikające ze statusu osób pokrzywdzonych w tej sprawie (por.

postanowienie SN z dnia 19 kwietnia 2017 r., V KO 16/17). Mimo braku

rzeczywistych podstaw do twierdzenia, że na rozpoznanie rzeczonej sprawy wpływ

miałyby kryteria prawnie irrelewantne, należy mieć na względzie, że odbiór

społeczny często wymyka się ocenom racjonalnym, które w nakreślonych wyżej

realiach mogłyby determinować przekonanie o stronniczym nastawieniu sądu

wnioskującego.

V KO 12/26

4

Mając powyższe okoliczności na uwadze, należało podzielić inicjatywę sądu

wnioskującego i przekazać przedmiotową sprawę do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu, tj. Sądowi Rejonowemu w Koninie. Wskazany sąd z delegacji ma

siedzibę w stosunkowo niewielkiej odległości od sądu właściwego, a jednocześnie

położony jest granicach innej apelacji, co pozwoli wyeliminować wszelkie obiekcje

związane z brakiem obiektywizmu przy rozpoznaniu skargi oskarżyciela

publicznego w sprawie J.M.

W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji.

[WB]

[a.ł]