SN odmówił przyjęcia wniosku skazanego na dożywocie o wznowienie postępowania

W dniu 23 lipca 2026 r. do Sądu Najwyższego wpłynął wniosek M.S. o

wyznaczenie mu obrońcy z urzędu w celu sporządzenia wniosku o wznowienie

postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Sądu Apelacyjnego w

Gdańsku z dnia 31 maja 2021 r., sygn. akt II AKa 6/20, zmieniającym wyrok Sądu

Okręgowego w Gdańsku z dnia 8 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV K 254/16, którym to

wyrokiem – w sprawie wieloosobowej – wyżej wymieniony skazany został m.in. za

V KO 134/26

2

czyn z art. 148 § 2 pkt 1 k.k. na łączną karę dożywotniego pozbawienia wolności.

Uzasadnienie wniosku skazanego zawiera jedynie stwierdzenie, że „Akta z

postępowania prokuratorskiego nie są kompatybilne z aktami postępowania

sądowego. Noszą znaczące odmienne różnice zatem postępowanie sądowe winno

być przeprowadzone na nowo”.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Ponieważ wniosek skazanego jest oczywiście bezzasadny należało odmówić

jego przyjęcia bez wzywania do usunięcia jego braków formalnych tj. sporządzenia

i podpisania wniosku przez podmiot wskazany w art. 545 § 2 k.p.k. (adwokata lub

radcę prawnego).

Podstawę takiego rozstrzygnięcia stanowi art. 545 § 3 k.p.k.

Wymieniona w powołanym przepisie możliwość wydana przewidzianej w nim

decyzji procesowej, nie ogranicza się wyłącznie do tych wypadków, w których we

wniosku o wznowienie podniesione zostały okoliczności będące już wcześniej

przedmiotem rozpoznawania w postępowaniu o wznowienie postępowania. Użycie

w treści art. 545 § 3 k.p.k. zwrotu „w szczególności” nie pozostawia wątpliwości, że

jest to wskazanie przykładowe. Uznanie wniosku o wznowienie za oczywiście

bezzasadny będzie miało więc miejsce również w sytuacjach, gdy w sposób

oczywisty, rzucający się w oczy, wniosek ten oparty zostanie na innych podstawach

niż te, które określone zostały w przepisach rozdziału 56 Kodeksu postępowania

karnego. Stosowanie wskazanego przepisu należy w związku z tym uznać za

konieczne w wypadkach, w których sąd wznowieniowy w sposób nie budzący

wątpliwości stwierdzi, że żadna ze wskazanych we wniosku okoliczności nie mieści

się w katalogu przesłanek wznowieniowych zawartych w art. 540 k.p.k., art. 540a

k.p.k. lub art. 540b k.p.k. oraz gdy nie będzie wchodzić w grę działanie tego sądu z

urzędu (art. 542 § 3 k.p.k.) lub też wniosek w ogóle nie zawiera okoliczności

uzasadniających wszczęcie postępowania o charakterze nadzwyczajnym (zob.

postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 września 2015, II KO 49/15, OSNKW

2016, z. 1, poz. 5; z dnia 19 stycznia 2016 r., V KO 77/15; z dnia 20 maja 2016 r., V

KO 39/16, OSNKW 2016, z. 9, poz. 59; z dnia 22 listopada 2016 r, IV KO 78/16; z

dnia 14 grudnia 2016 r., III KO 72/16).

Tego rodzaju sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie.

V KO 134/26

3

Skazany w swoim piśmie procesowym nie wskazuje na okoliczności, które

odpowiadałyby którejkolwiek z przesłanek wznowieniowych przewidzianych przez

powołane wyżej przepisy, w tym w szczególności nie przedstawia niczego co

mogłoby odpowiadać pojęciu „nowe fakty lub dowody”. Jego wystąpienie zawiera

jedynie sugestię o istniejących różnicach pomiędzy aktami prokuratorskimi a

sądowymi. Nie precyzuje przy tym, na czym i w jakim zakresie różnice te występują.

Należy w związku z tym przypomnieć, że to na wnioskodawcy ciąży

obowiązek udowodnienia okoliczności, która ma stanowić podstawę wznowienia

postępowania, skoro wcześniej prawomocnym wyrokiem skazującym obalone

zostało domniemanie niewinności.

Nie jest też rolą sądu wznowieniowego poszukiwanie podstaw do

wznowienia postępowania ani też ocena sposobu procedowania z dowodami przez

sądy rozpoznające merytorycznie sprawę w postępowaniu zasadniczym. W sprawie

o wznowienie postępowania nie jest dopuszczalne badanie prawidłowości oceny

materiału dowodowego dokonanej przez sądy wyrokujące i czynienie odmiennych

ustaleń faktycznych, gdyż przedmiotem postępowania wznowieniowego nie jest

kwestia odpowiedzialności karnej, tylko istnienie podstaw do wznowienia

postępowania (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 25 lutego 2004 r., II

KO 75/03 oraz z dnia 13 maja 2009 r., II KO 31/08).

Jedynie hipotetycznie można założyć, że skoro zdaniem skazanego – bo tak

też można interpretować treść pisma M.S. – prokurator nie przedstawił sądowi

materiału dowodowego, który zgromadził w toku postępowania przygotowawczego,

to doszło do popełnienia czynu zabronionego z art. 236 § 1 k.k. Skoro zaś tak, to

podkreślić należy, że wystąpienie przesłanki wznowieniowej określonej w art. 540 §

1 pkt 1 k.p.k. wymaga przedstawienia prawomocnego wyroku skazującego za takie

przestępstwo lub orzeczenia o niemożliwości wydania wyroku z powodu przyczyn

wymienionych w art. 17 § 1 pkt 3 – 11 k.p.k. lub w art. 22 k.p.k. (art. 541 § 1 k.p.k.),

a obowiązek wskazania takiego wyroku lub orzeczenia również obciąża

wnioskodawcę (art. 541 § 2 k.p.k.), czego M.S. w swoim wystąpieniu także nie

uczynił.

Oczywiste jest również i to, że w wypadku oczywistej bezzasadności

wniosku o wznowienie zbędne jest wyznaczanie wnioskodawcy obrońcy z urzędu,

V KO 134/26

4

pomimo zgłoszenia takiego żądania w samym wniosku lub obok niego.

Ustanowienie przez sąd z urzędu przedstawiciela procesowego uznać należy za

zasadne wyłącznie w takich sytuacjach, gdy treść pisma procesowego

zainteresowanego chociaż w minimalnym stopniu wskazuje na konieczność

zbadanie przez podmiot profesjonalny zawartych w nim twierdzeń przez pryzmat

przesłanek wznowieniowych przewidzianych w powołanych wyżej przepisach

regulujących instytucję nadzwyczajnego środka zaskarżenia jakim jest wznowienie

postępowania. Skoro przepis art. 545 § 3 k.p.k. nie wymaga, aby w przewidzianej w

nim konfiguracji procesowej wzywać osobę inicjującą postępowanie o wznowienie

postępowania do usunięcia braków formalnych wniosku, to tym samym pozbawione

zasadności jest też wyznaczenie jej obrońcy, skoro sama treść wniosku nie daje

jakichkolwiek podstaw do czynienia rozważań w kontekście którejkolwiek z podstaw

uzasadniających wznowienie postępowania.

Z tych względów postanowiono, jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]