Sąd Najwyższy nie przekazał innemu sądowi zażalenia na odmowę śledztwa wobec prokuratora

Przed Sądem Rejonowym w Ostrowie Wielkopolskim zawisła sprawa z

zażalenia M.R. na postanowienie asesora Prokuratury Rejonowej w Krotoszynie z

dnia 26 stycznia 2026 r., sygn. akt […], o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie

przekroczenia uprawnień w okresie od 5 lipca 2023 r. do 30 stycznia 2025 r. w

Ostrowie Wielkopolskim, przez ustalonego prokuratora Prokuratury Rejonowej w

Ostrowie Wielkopolskim, w związku z nadzorowanym przez niego postępowaniem

przygotowawczym, prowadzonym pod sygn. akt […].

V KO 135/26

2

Sąd Rejonowy w Ostrowie Wielkopolskim, postanowieniem z dnia 15 lipca

2026 r., zwrócił się do Sądu Najwyższego o przekazanie tej sprawy do rozpoznania

innemu sądowi równorzędnemu ze względu na dobro wymiaru sprawiedliwości. W

uzasadnieniu postanowienia wskazał, że skoro pomówionym w sprawie jest

prokurator miejscowej prokuratury, to w odbiorze społecznym może powstać

przekonanie o braku bezstronności Sądu Rejonowego w Ostrowie Wielkopolskim

przy jej rozpoznawaniu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniosek nie jest zasadny.

Przypomnieć należy, że przekazanie sprawy do rozpoznania innemu sądowi

równorzędnemu w trybie art. 37 § 1 k.p.k. może nastąpić tylko w wyjątkowych

sytuacjach - gdy wymaga tego dobro wymiaru sprawiedliwości. Do okoliczności

przemawiających za przekazaniem sprawy należą między innymi sytuacje, które

mogą wywierać wpływ na swobodę orzekania lub stwarzać przekonanie (choćby

mylne) o braku warunków do rozpoznania sprawy w sposób w pełni obiektywny

przez sąd miejscowo właściwy. Obowiązek wykazania, że w konkretnej sprawie

zachodzą takie przesłanki spoczywa na sądzie występującym z inicjatywą

przekazania sprawy. Argumentacja przedstawiona przez Sąd Rejonowy w Ostrowie

Wielkopolskim okazała się w tym względzie nieprzekonująca.

Z samego faktu, że postępowanie karne toczyło się w sprawie przekroczenia

uprawnień przez prokuratora miejscowej prokuratury nie wynika automatycznie

konieczność przekazania tej sprawy poza okręg, w którym wykonuje on swoją

funkcję. Sam fakt urzędowej znajomości sędziów, prokuratorów, biegłych lub innych

osób występujących przed sądem nie stanowi bowiem o istnieniu uzasadnionej

obawy co do braku bezstronności właściwego sądu (por. postanowienie Sądu

Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2016 r., IV KO 25/16). Jest przecież nieuniknione,

że na terenie sądu, w związku z wykonywanymi czynnościami, dochodzi do

zawodowych kontaktów przedstawicieli różnych zawodów. Nawet duża

częstotliwość kontaktów zawodowych nie prowadzi jednak z reguły do powstania

między pracownikami więzi tego rodzaju, by wywierała ona nieunikniony wpływ na

zdolność obiektywnego orzekania przez sędziów. Jeśli natomiast relacje niektórych

sędziów wyznaczonych do rozpoznania sprawy we właściwym miejscowo sądzie ze

V KO 135/26

3

stroną wykraczają poza zakres formalny, sędziowie ci mogą dążyć do wyłączenia

się od rozpoznawania sprawy na podstawie art. 41 § 1 k.p.k. Za uznaniem

zagrożenia dobra sprawiedliwości w analizowanym stanie faktycznym muszą zatem

przemawiać okoliczności konkretnej sprawy, których wystąpienia Sąd Rejonowy w

Ostrowie Wielkopolskim przekonująco nie wykazał.

Należy pamiętać, że w pojęciu „dobro wymiaru sprawiedliwości”, o jakim

mowa art. 37 § 1 k.p.k., nie mieści się powzięta przez Sąd Rejonowy wyłącznie

abstrakcyjna obawa odnośnie do pojawienia się u pokrzywdzonego, czy też w opinii

publicznej wątpliwości co do braku warunków do rozpoznania niniejszej sprawy w

sposób swobodny i obiektywny. Rzeczą zaś sądu jest takie orzekanie, aby nie

powstały wątpliwości co do tego, że wydane orzeczenie jest wolne od jakichkolwiek

pozaprocesowych wpływów (zob. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 28

października 2011 r., III KO 72/11, LEX nr 1044040; z dnia 22 listopada 2012 r., V

KO 57/12, LEX nr 1228517).

Mając powyższe na uwadze, uznając, że dobro wymiaru sprawiedliwości nie

przemawia za skorzystaniem w rozważanej sprawie z instytucji przewidzianej w art.

37 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak na wstępie.

[WB]

[a.ł]