SN wyłączył sędziego powołanego w wadliwej procedurze z rozpoznania sprawy P. G.

Do Sądu Najwyższego wpłynęła sygnalizacja bezwzględnej przyczyny

odwoławczej, której autor upatrywał w tym, że postanowienie Sądu Najwyższego z

26 czerwca 2025 r. o oddaleniu kasacji obrońcy jako oczywiście bezzasadnej,

wydała pani sędzia Anna Dziergawka, w związku z czym wnioskodawca zażądał

wznowienia postępowania kasacyjnego z powodu wystąpienia na tym etapie

procedowania przesłanki z art. 439 § 1 pkt 2 k.p.k. Do rozpoznania tej sprawy

został wyznaczony trzyosobowy skład sędziowski, w tym pan sędzia Antoni

Bojańczyk.

V KO 137/25

2

Na obecnym etapie postępowania sędzia przewodniczący i sprawozdawca

wskazał, że pozostawienie sprawy w tak uformowanym składzie będzie wiązało się

z wystąpieniem bezwzględnej przyczyny odwoławczej, o której mowa w art. 439 § 1

pkt 2 k.p.k., albowiem pan Antoni Bojańczyk nominowany do urzędu na wniosek

Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym w ustawie z 8

grudnia 2017 r. nie spełnia wymaganej instytucjonalnej bezstronności i jego udział

w rozpoznaniu kasacji prowadzi do naruszenia standardu niezawisłości rozumieniu

art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 47 Karty Praw Podstawowych, art. 6 EKPCz oraz

art. 19 ust. 1 TUE.

Wniosek okazał się zasadny.

Jest bezsporne, że pan Antoni Bojańczyk zanim decyzją pierwszej Prezes

Sądu Najwyższego z 1 października 2020 r. został przeniesiony do Izby Karnej, był

powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego Izby Kontroli Nadzwyczajnej

i Spraw Publicznych na podstawie postanowienia Prezydenta RP z 10 października

2018 r. w wyniku rekomendacji wydanej przez Krajową Radę Sądownictwa w dniu

23 sierpnia 2018 r. w składzie określonym ustawą z 8 grudnia 2017 r. Wadliwość tej

procedury omówiona została w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2020 r.,

BSA I-4110-1/20 i w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 2

czerwca 2022 r., I KZP 2/22, wynika też z normatywnej treści art. 41 § 1 k.p.k., art.

45 ust. 1 Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych. Rolą

powołanych przepisów jest zagwarantowanie stronie prawa do bezstronnego,

niezależnego i niezawisłego sądu, a takim może być wyłącznie sąd ustanowiony

ustawą. W omawianej sprawie złożenie przedmiotowego wniosku o wyłączenie

wskazuje w sposób oczywisty, że strona dostrzegła wady w procedurze powołania

na stanowisko sędziego SN Antoniego Bojańczyka, które będą prowadzić do

naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC, gdyby zasiadał w składzie

rozstrzygającym sprawę. Badanie zasadności wniosku należało poprzedzić

dywagacją, że każdy polski sąd jest związany dokonaną przez ETPC wykładnią

standardu z art. 6 ust. 1 EKPC (zob. post. SN: z 16 września 2021 r., I KZ 29/21; z

22 marca 2022 r., I KZP 13/21; z 15 września 2022 r., I KO 75/21), a to skutkuje

przyjęciem, że rozstrzyganie w sprawie przez osobę powołaną do Sądu

V KO 137/25

3

Najwyższego na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze, wiąże się z istotnym

i bardzo prawdopodobnym naruszeniem prawa strony do rozpoznania sprawy przez

bezstronny i niezależny sąd ustanowiony ustawą w rozumieniu art. 6 ust. 1 EKPC,

ale także standardu konstytucyjnego (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). Takie

stanowisko miało miejsce w wyrokach EKPC przeciwko Polsce: z 22 lipca 2021 r.,

nr 43447/19 w sprawie Reczkowicz, z 8 listopada 2021 r., nr 49868/19 i nr

57511/19 w sprawie Dolińskiej-Ficek oraz Ozimka oraz z 3 lutego 2022 r., nr

1469/20 w sprawie Advance Pharma sp. z o.o. a punkt widzenia Sądu

Najwyższego wyrażony w postanowieniu z 16 września 2022 r., III KK 339/22

głoszący, że wejście w życie przepisów art. 29 § 4 – 25 ustawy o Sądzie

Najwyższym nie może prowadzić do obniżenia standardu dopuszczalności badania

bezstronności (…) sędziowskiej oraz określenia skutków ich braku, wypracowanego

w orzecznictwie TSUE i ETPCz” – ostatecznie dopełniło zasadności twierdzenia, że

realizacja standardów wynikających z przepisów art. 41 § 1 k.p.k., art. 45 ust. 1

Konstytucji RP, art. 6 ust. EKPC i art. 47 Karty Praw Podstawowych wymagało

wyłączenia od rozpoznania sprawy V KO 137/25 pana Antoniego Bojańczyka.

Decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia tej sprawy ma też fakt, że

pozostawienie jej w składzie sędziowskim, w którym orzekałby pan sędzia Antoni

Bojańczyk, groziłoby naruszeniem reguły nemo iudex in causa sua i wystąpieniem

obawy, że w odbiorze zewnętrznym pojawi się przeświadczenie o istnieniu

kierunkowego nastawienia sędziego, co do sposobu rozstrzygnięcia kwestii

wskazanej we wniosku, a to dlatego, że ta sama przesłanka, w której

wnioskodawca upatrywał konieczność wznowienia postępowania, dotyczy również

sędziego Antoniego Bojańczyka wyznaczonego do orzekania.

Z tych powodów, kierując się zagwarantowaniem stronie prawa do

bezstronnego i niezależnego sądu zapewnionego ustawą (art. 6 ust. 1 EKPC), a

także biorąc pod uwagę konieczność wyeliminowania niepożądanych skutków

prawnych w postaci żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 540 § 3

k.p.k. oraz w celu ochrony Skarbu Państwa przed odpowiedzialnością

odszkodowawczą, orzeczono jak w części dyspozytywnej postanowienia.

Dlatego orzeczono jak wyżej.

V KO 137/25

4

[J.J.]

[a.ł]