Sąd Najwyższy wyłączył sędziego M.S. od sprawy, bo wadliwość jego powołania budzi wątpliwości

Sędzia Sądu Najwyższego M.P. pismem z dnia 16 marca 2026 r., wskazując

na art. 40 § 1 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 42 § 1 k.p.k., złożył wniosek o wyłączenie

sędziego Sądu Najwyższego M.S. od rozpoznania sprawy V KO 74/25, wskazując

że sędzia ten w niniejszej sprawie musiałby badać podstawność sygnalizacji do

wznowienia z urzędu postepowania kasacyjnego na podstawie art. 439 § 1 pkt 2

k.p.k. z uwagi na wydanie w tym postępowaniu postanowienia przez SSN A.D.,

która tak jak SSN M.S. została powołana na urząd sędziego Sądu Najwyższego w

wyniku uchwały Krajowej Rady Sądownictwa, której skład został ukształtowany na

mocy ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r., o zmianie ustawy o Krajowej Radzie

Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r., poz. 3). Oznaczałoby

V KO 74/25

2

to, że sędzia ten orzekałby we własnej sprawie, naruszając zasadę nemo iudex

idoneus in propria causa.

Sąd Najwyższy rozważył, co następuje.

Wniosek zasługuje co do istotny na uwzględnienie, przy czym wskazywane

w nim okoliczności zostały uznane za podstawę wyłączenia sędziego na wniosek

(art. 41 § 1 k.p.k.), skoro dla zastosowania instytucji iudex inhabilis wystarczy

deklaratoryjne stwierdzenie wystąpienia jednej z przesłanek wymienionych w tym

przepisie.

Odnosząc się na wstępie do kwestii dopuszczalności wniosku o wyłączenie

sędziego, zgłoszonego przez innego sędziego ze składu orzekającego należy przy-

toczyć tezę wyrażoną w uchwale 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca

2022 r., I KZP 2/22 (OSNK 2022/6/22, LEX nr 3348360), zgodnie z którą: „kontrola

bezstronności sędziego prowadzona przez właściwy sąd z urzędu w trybie art. 42 §

1 k.p.k. może zostać uruchomiona również przez każdego sędziego zasiadającego

w jego składzie”.

Jeśli chodzi o kwestię wadliwości powołania sędziów, związaną z udziałem w

procesie nominacyjnym Krajowej Rady Sądownictwa, ukształtowanej w trybie

ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa

oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 3), to zagadnienie to było

przedmiotem obszernej analizy w uchwale składu połączonych Izb: Cywilnej, Karnej

oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego z dnia 23 stycznia 2020

r., sygn. akt BSA I - 4110 - 1/20 (OSNKW 2020/2/7, LEX nr 2784794) oraz w

uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 2 czerwca 2022 r., I

KZP 2/22 (OSNK 2022, z. 6, poz. 22, LEX nr 3348360), co czyni zbędnym

czynienie szerszych rozważań w tym zakresie.

W orzecznictwie Sądu Najwyższego powszechnie akcentuje się, że „sędzia

ulega wyłączeniu, nie tylko wówczas, gdy istnieje okoliczność tego rodzaju, że

mogłaby wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie (art. 41 § 1

k.k.), ale również w sytuacji, gdy orzekanie przez sędziego w danej sprawie

mogłoby prowadzić do naruszenia standardu z art. 6 ust. 1 EKPC i uznania, że taki

V KO 74/25

3

skład orzekający w ogóle nie stanowi niezależnego i bezstronnego sądu

ustanowionego ustawą” (postanowienia SN: z dnia 6 lipca 2022 r., IV KO 66/22,

LEX nr 3405631 z dnia 13 października 2021 r., II KO 30/21; z dnia 28 kwietnia

2022 r., IV KO 32/22; z dnia 17 marca 2022 r., II KO 12/22).

Niewątpliwie problematyka związana z procedurą powołania sędziów ściśle

powiązana jest z prawem do rzetelnego procesu sądowego, co uzasadnia

wyłączenie sędziego Sądu Najwyższego M.S. od zbadania istnienia podstaw do

wznowienia postępowania. Wyłączenie sędziego jest tym bardziej uzasadnione,

jeśli zważy się dodatkowo na fakt, że w sygnalizacji podstawy wznowieniowej

odwołano się do takiej samej wadliwości powołania SSN A.D., co SSN M.S., który –

w konsekwencji przydzielenia jej niniejszej sprawy – orzekałaby z naruszeniem

zasady nemo iudex idoneus in propria causa.

Z tych względów Sąd Najwyższy orzekł jak w postanowieniu.

Kazimierz Klugiewicz

[WB]

[a.ł]