Sąd Najwyższy oddalił skargę obrońcy na wyrok, który uchylił uniewinnienie P.S.

Sąd Rejonowy w Toruniu wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. akt II K

487/23 uniewinnił P.S. od popełnienia zarzucanego mu czynu z art. 58 ust. 2

V KS 20/26

2

ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz rozstrzygnął w przedmiocie kosztów

procesu.

Powyższe orzeczenie zostało zaskarżone na niekorzyść oskarżonego przez

prokuratora, który podniósł zarzut błędu w ustaleniach faktycznych. Po rozpoznaniu

tego środka odwoławczego, Sąd Okręgowy w Toruniu wyrokiem z dnia 6 lutego

2026 r., sygn. akt IX Ka 328/25 uchylił zaskarżone orzeczenie i sprawę przekazał

Sądowi Rejonowemu w Toruniu do ponownego rozpoznania.

Skargę na wyrok sądu odwoławczego wniósł obrońca oskarżonego,

zarzucając „naruszenie art. 437§ 2 zdanie drugie kpk, poprzez błędne przyjęcie, że

w sprawie zachodzi konieczność skazania oskarżonego uniewinnionego przez Sąd

I Instancji, podczas gdy materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie pozwalał

na przyjęcie, że doszło do przestępstwa, ani że dopuścił się go oskarżony, przy

jednoczesnym zaniechaniu przeprowadzenia jakichkolwiek dowodów, które

pozwoliłyby na usunięcie ewentualnych wątpliwości co do zaistnienia czynu”. W

konsekwencji wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy

sądowi odwoławczemu do ponownego rozpoznania, a także zasądzenie kosztów

nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w postępowaniu

skargowym.

Prokurator w pisemnej odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

Wniesiona w niniejszej sprawie skarga na wyrok sądu odwoławczego nie jest

zasadna, znajdując wręcz na granicy dopuszczalności, co implikowało jej oddalenie

na podstawie art. 539e § 2 k.p.k.

Na wstępie godzi się przypomnieć, że zgodnie z art. 539a § 3 k.p.k.

podstawą do wniesienia nadzwyczajnego środka zaskarżenia w postaci skargi na

wyrok sądu odwoławczego o charakterze kasatoryjnym jest wyłącznie naruszenie

przepisu art. 437 k.p.k. albo wystąpienie uchybień enumeratywnie wymienionych w

art. 439 § 1 k.p.k. Tak więc rozpoznanie skargi ogranicza się do zbadania, czy

zachodzi tzw. bezwzględna przyczyna odwoławcza albo czy sąd odwoławczy

uchylił wyrok mimo braku formalnych przeszkód określonych w art. 454 k.p.k. do

wydania wyroku zmieniającego, względnie czy jest konieczne przeprowadzenie na

nowo przewodu sądowego w całości (art. 437 § 2 in fine k.p.k.). Natomiast

V KS 20/26

3

niedopuszczalne jest, aby Sąd Najwyższy w trybie art. 539a k.p.k. badał

merytorycznie prawidłowość przeprowadzonej kontroli odwoławczej w aspekcie

uchybień podniesionych w apelacji, jak również zasadność uchybień stwierdzonych

przez sąd drugiej instancji (zob. postanowienie SN z dnia 25 sierpnia 2023 r., II KS

28/23 i przywołane tam judykaty).

Przenosząc powyższe uwagi na grunt niniejszej sprawy zauważyć należy, że

skarżący traktuje przedmiotową instytucję jako sui generis „superapelację”,

oczekując weryfikacji trafności decyzji podjętej przez organ ad quem. Kwestionuje

bowiem zarówno dokonaną na etapie postępowania drugoinstancyjnego ocenę

dowodów, w tym zwłaszcza zeznań świadków K.B. i M.G. oraz wyjaśnień samego

oskarżonego, jak i poczynione na tej podstawie ustalenia faktyczne. Jak wskazano

wyżej, tego rodzaju argumentacja nie mogła doprowadzić do oczekiwanego

rezultatu. Celem instytucji przewidzianej w rozdziale 55a k.p.k. nie jest bowiem

„dublowanie” przeprowadzonej już kontroli instancyjnej, a wyeliminowanie

bezpodstawnego wydawania przez sądy odwoławcze wyroków kasatoryjnych w

sytuacji, gdy rozstrzygnięcie in meriti mogło zapaść w drugiej instancji.

Podstawą wydania przez Sąd Okręgowy w Toruniu wyroku kasatoryjnego w

przedmiotowej sprawie był art. 454 § 1 k.p.k. określający regułę ne peius (vide

punkt 5.3.1.4.1. formularza UK2). Przepis ten stanowi, że sąd odwoławczy nie

może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co

do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Zważywszy na wskazaną

okoliczność obrońca oskarżonego mógł wnieść skargę bądź to z powodu

ewentualnego naruszenia art. 437 § 2 k.p.k. w związku z brakiem zaistnienia

przeszkody określonej w art. 454 § 1 k.p.k., bądź z powodu uchybień wymienionych

w art. 439 § 1 k.p.k. Tego rodzaju argumentacji próżno szukać w uzasadnieniu

skargi, co – w powiązaniu ze wskazaną próbą wykorzystania tejże instytucji do

poddania orzeczenia drugoinstancyjnego merytorycznej ocenie – przesądziło o jej

niezasadności. Tym bardziej, że sąd odwoławczy w sposób wyraźny wskazał, że

zgromadzony materiał dowodowy pozwala na stwierdzenie, że zachodzą podstawy

do wydania wyroku skazującego. Uznał zatem, że skazanie oskarżonego P.S. przy

ponownym rozpoznaniu sprawy jest realne, a nie jedynie hipotetyczne. Tak więc

trafnym jest wniosek, iż w układzie procesowym jaki wystąpił w przedmiotowej

V KS 20/26

4

sprawie, Sąd Okręgowy w Toruniu nie miał możliwości wydania innego orzeczenia

niż kasatoryjne, bowiem na przeszkodzie temu stał zakaz wynikający z art. 454 § 1

k.p.k., na który to przepis wprost powołał się sąd odwoławczy w swoim wyroku.

Tym samym nie dopuścił się naruszenia art. 437 § 2 zd. drugie k.p.k.

Odnosząc się natomiast do wniosku obrońcy z urzędu o zasądzenie kosztów

pomocy prawnej stwierdzić należy, że nie zasługiwał on na uwzględnienie z uwagi

na swą przedwczesność. Adw. J.I. została wyznaczona obrońcą oskarżonego z

urzędu nie do postępowania skargowego, lecz do całego postępowania karnego (k.

63). Zatem rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów pomocy prawnej udzielonej w

toku tego postępowania powinno zapaść dopiero w orzeczeniu kończącym

postępowanie w sprawie (art. 626 § 1 k.p.k.). Charakteru takiego nie ma natomiast

orzeczenie zapadłe w następstwie rozpoznania skargi na wyrok sądu

odwoławczego, które przesądza jedynie na jakim etapie to postępowanie karne

będzie się dalej toczyło (zob. m.in. postanowienie SN z dnia 6 listopada 2025 r., I

KS 28/25 i przywołane tam orzecznictwo oraz poglądy doktryny).

Z tych względów, wobec niestwierdzenia okoliczności, o których mowa w art.

439 § 1 k.p.k., Sąd Najwyższy orzekł jak w sentencji postanowienia.

[wb]

[r.g.]