SN utrzymał odmowę przyjęcia kasacji skazanej A. J., bo nie złożyła jej przez adwokata

W dniu 30 stycznia 2026 r. do Sądu Okręgowego w Kaliszu wpłynęła

sporządzona osobiście przez skazaną A. J. kasacja od wyroku tego Sądu z dnia 25

listopada 2025 r., sygn. akt IV Ka 127/25. W punkcie V.5 pisma skazana zawarła

nadto wnioski o wyznaczenie obrońcy z urzędu oraz o zwolnienie od opłaty od

kasacji. Zarządzeniem z dnia 13 lutego 2026 r., doręczonym skazanej osobiście w

dniu 9 marca 2026 r., wezwano ją do usunięcia braków formalnych tych wniosków

V KZ 27/26

2

przez nadesłanie w terminie 7 dni informacji o jej sytuacji finansowej, majątkowej,

osobistej i rodzinnej, pod rygorem odmowy wyznaczenia obrońcy z urzędu i

odmowy zwolnienia od opłaty. Termin ten upływał z dniem 16 marca 2026 r. i minął

bezskutecznie. W konsekwencji zarządzeniem z dnia 25 marca 2026 r., na

podstawie art. 81 § 1 k.p.k. i art. 623 k.p.k., odmówiono skazanej wyznaczenia

obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji oraz zwolnienia od opłaty.

Tym samym zarządzeniem, na podstawie art. 120 § 1 k.p.k. w zw. z art. 526

§ 2 k.p.k. i art. 527 § 1 k.p.k., wezwano skazaną do złożenia - w terminie 30 dni -

kasacji sporządzonej i podpisanej przez obrońcę będącego adwokatem lub radcą

prawnym ustanowionym z wyboru oraz do uiszczenia opłaty od kasacji w kwocie

450 zł, pod rygorem odmowy przyjęcia kasacji. Wezwanie to skazana odebrała

osobiście w dniu 15 kwietnia 2026 r., wobec czego termin do jego wykonania

upływał z dniem 15 maja 2026 r. Skazana w zakreślonym terminie nie złożyła

kasacji sporządzonej przez profesjonalnego pełnomocnika ani nie uiściła opłaty, w

związku z czym zarządzeniem z dnia 21 maja 2026 r., sygn. akt IV WKK 1/26, na

podstawie art. 120 § 2 k.p.k. w zw. z art. 526 § 2 k.p.k. i w zw. z art. 530 § 2 k.p.k.,

odmówiono przyjęcia jej kasacji.

Na powyższe zarządzenie skazana wniosła zażalenie, w którym wniosła o

jego uchylenie w całości, o uwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu do

uzupełnienia braków formalnych kasacji, o ustanowienie dla niej obrońcy z urzędu -

wskazując konkretnego adwokata z T. - do sporządzenia, uzupełnienia i popierania

kasacji, o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o dopuszczenie dowodów z

dokumentacji medycznej i socjalnej. W uzasadnieniu skarżąca podniosła, że od

początku postępowania informowała sąd o swojej trudnej sytuacji majątkowej

(utrzymuje się wyłącznie z zasiłku stałego MOPS w kwocie 1229 zł miesięcznie)

oraz o poważnych, udokumentowanych problemach zdrowotnych, w tym o

zwolnieniu jej przez lekarza sądowego z udziału w czynnościach sądowych w

okresie od 25 lutego do 30 czerwca 2026 r., co - w jej ocenie - obiektywnie

uniemożliwiało jej samodzielne dopełnienie wymogów formalnych kasacji i

uzasadniało odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie obrońcy z urzędu, zwolnienia

od kosztów oraz przywrócenia terminu.

Sąd Najwyższy zważył, co następuje.

V KZ 27/26

3

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 526 § 2 k.p.k., jeżeli kasacja nie pochodzi od podmiotu

szczególnego wymienionego w tym przepisie, powinna być sporządzona i

podpisana przez obrońcę lub pełnomocnika będącego adwokatem albo radcą

prawnym. Przepis ten ustanawia bezwzględnie obowiązujący przymus adwokacko-

radcowski, od którego ustawa nie przewiduje żadnych odstępstw, niezależnie od

subiektywnej oceny skarżącej co do jej własnej zdolności do sporządzenia tego

środka zaskarżenia. Zaskarżone zarządzenie z dnia 21 maja 2026 r. ograniczało

się do zbadania jednej kwestii formalnej: czy skazana w prawidłowo doręczonym i

zakreślonym jej terminie 30 dni wykonała wcześniejsze wezwanie z dnia 25 marca

2026 r., a zatem czy złożyła kasację sporządzoną przez ustanowionego przez

siebie z wyboru obrońcę wraz z dowodem uiszczenia opłaty. Poza sporem

pozostaje, że w zakreślonym terminie, upływającym z dniem 15 maja 2026 r.,

skarżąca tego obowiązku nie wykonała, wobec czego wydanie zarządzenia o

odmowie przyjęcia kasacji na podstawie art. 120 § 2 k.p.k. w zw. z art. 526 § 2 k.p.k.

i art. 530 § 2 k.p.k. było prawidłowe.

Co do zawartego w zażaleniu wniosku o przywrócenie terminu, przypomnieć

należy, że stosownie do art. 126 § 1 k.p.k. wniosek taki powinien zostać złożony w

sądzie, w którym czynność miała być dokonana - w niniejszej sprawie w Sądzie

Okręgowym w Kaliszu - w terminie 7 dni od daty ustania przeszkody

uniemożliwiającej dochowanie terminu, z jednoczesnym uprawdopodobnieniem

braku winy oraz dopełnieniem czynności, dla której zakreślony był termin. Skarżąca

nie złożyła takiego odrębnego wniosku do sądu właściwego, lecz podniosła tę

kwestię dopiero w zażaleniu skierowanym do Sądu Najwyższego na zarządzenie o

odmowie przyjęcia kasacji. Postępowanie zażaleniowe prowadzone w związku z

wniesieniem kasacji, tzw. postępowanie okołokasacyjne z art. 530 k.p.k., ma

ograniczony zakres kontroli i sprowadza się do oceny prawidłowości procedowania

związanego z wniesieniem tego nadzwyczajnego środka zaskarżenia - nie

zastępuje ono, ani nie może zastąpić, odrębnego wniosku o przywrócenie terminu

skierowanego do sądu, przed którym uchybiono terminowi i który jedynie jest

władny go rozpoznać w pierwszej kolejności.

V KZ 27/26

4

Nie zasługuje również na uwzględnienie żądanie ponownego rozpoznania

wniosku o wyznaczenie obrońcy z urzędu do sporządzenia kasacji. Wniosek ten

został już prawomocnie rozstrzygnięty odmownie zarządzeniem z dnia 25 marca

2026 r., wydanym na podstawie art. 81 § 1 k.p.k., od którego skarżącej przysługiwał

odrębny środek zaskarżenia do innego równorzędnego składu sądu, który to

zarządzenie wydał; z uprawnienia tego skarżąca w terminie nie skorzystała.

Zażalenie na kolejne, późniejsze zarządzenie - o odmowie przyjęcia kasacji - nie

może służyć pośredniemu wzruszeniu wcześniejszej, odrębnej i prawomocnej już

decyzji procesowej dotyczącej obrońcy z urzędu. Wskazanie w zażaleniu

konkretnej osoby adwokata, którego skarżąca życzyłaby sobie mieć wyznaczonym,

pozostaje z tych względów poza zakresem kontroli sprawowanej w niniejszym

postępowaniu.

Wobec powyższego zażalenie, jako nieuwzględniające podstaw do

wzruszenia zaskarżonego zarządzenia, nie mogło zostać uwzględnione, wobec

czego orzeczono jak w postanowieniu.

[J.J.]

[a.ł]