Gmina C. i kara za podwykonawcę spod ziemi: sąd zmiarkował 531 tys. zł do 2 tys. zł

wyroku z dnia 19 listopada 2025r.

Strona powodowa Gmina C. pozwem wniesionym w dniu 30 grudnia 2024 roku domagała się od pozwanej D. P., prowadzącej działalność gospodarczą pod (...).(...).(...) D. P. z siedzibą w K., początkowo zapłaty kwoty 100 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 7 czerwca 2022r. do dnia zapłaty. Jednakże po zwrocie pozwu dokonanym zarządzeniem z dnia 13 stycznia 2025r. strona powodowa ograniczyła żądanie pozwu do kwoty

20 000 zł. Gmina C. uzasadniała, że strony zawarły w dniu 27 sierpnia 2020 roku umowę o roboty budowlane nr (...).272.11.2020 na realizację zamówienia publicznego pod nazwą: ”Budowa sieci wodociągowej w J.”. Aneksem nr (...) z dnia 24 września 2020r. strony ustaliły, że wykonawca powierzy cały zakres robót do wykonania podwykonawcy – Zakładowi (...) (...) i H. Ł. spółce jawnej z/s w U.. Niemniej w czasie przeprowadzania przez stronę powodową kontroli wymogu zatrudnienia przez podwykonawcę pozwanej osób na umowę o pracę okazało się, że prace związane z odwiertem i badaniami hydrogeologicznymi wykonał dalszy podwykonawca – (...) Zakład (...) s.c. Zgodnie z § 4 ust.25 pkt 4 umowy o roboty budowlane wykonawca (pozwana) miał zapłacić zamawiającemu (stronie powodowej) kary umowne z tytułu nieprzedłożenia poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o podwykonawstwo lub jej zmiany - w wysokości 1 000 zł brutto za każdy rozpoczęty dzień opóźnienia, które liczy się po upływie 7 dni od daty zawarcia tej umowy. Umowa o podwykonawstwo została zawarta 18 listopada 2020r., natomiast została przedłożona powódce dopiero w dniu 11 maja 2022r. Zatem opóźnienie przypadło na okres od dnia 26 listopada 2020r. do dnia 11 maja 2022r. i wyniosło 531 dni. Na tej podstawie pozwana powinna zapłacić powódce karę umowną w wysokości 531 000 zł. Niemniej strona powodowa żądała w sprawie zapłaty tej kary jedynie w części co do kwoty 20 000 zł.

W dniu 28 lutego 2025 roku referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym

w Dzierżoniowie wydał w sprawie nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, sygn. akt V GNc 21/25.

Pozwana wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty, domagając się oddalenia powództwa w całości. Zarzuciła, że podwykonawca nigdy nie przekazał pozwanej umowy zawartej z dalszym podwykonawcą, wobec czego pozwana nie miała możliwości przedłożenia jej stronie powodowej. Pozwana nie miała w ogóle wiedzy, że prace zlecone podwykonawcy ten realizuje przez dalszego podwykonawcę – o okoliczności tej dowiedziała się dopiero 26 kwietnia 2022r., tj. w trakcie kontroli przeprowadzanej przez Gminę. Przede wszystkim jednak zdaniem pozwanej wyraźnie wyodrębnione redakcyjnie postanowienia § 4 ust.4-16 umowy wskazują, że odnoszą się wyłącznie do podwykonawców oraz dalszych podwykonawców, których udział w realizowanym zamówieniu publicznym został uwzględniony w łączącej strony umowie. Tymczasem (...) Zakład (...) s.c. nie był takim zgłoszonym dalszym podwykonawcą, przy czym jego udział w procesie budowlanym wymagał pisemnej zmiany umowy stron, co nigdy nie nastąpiło. Nadto pozwana zarzuciła, że powódka nie sprecyzowała roszczenia w sposób pozwalający na ustalenie, jakiej kwoty domaga się ona za każdy dzień opóźnienia w jakim okresie. Z ostrożności podniosła zarzut przedawnienia oraz zarzut miarkowania wysokości kary umownej. Wniosła także o przypozwanie spółki jawnej Zakład (...) (...) i H. Ł..

W dniu 16 lipca 2025r. interwencję uboczną zgłosił w sprawie po stronie pozwanej Zakład (...) spółka jawna S. Ł., H. Ł.. Domagał się oddalenia powództwa wskazując, że przekazał zamawiającemu w osobie P. T. do akceptacji projekt umowy z dalszym podwykonawcą oraz poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię umowy o dalsze podwykonawstwo mimo tego, że nie miał takiego obowiązku. Dopiero po zapoznaniu się z umową o dalsze podwykonawstwo Gmina zgłosiła zamiar rozpoczęcia robót geologicznych (16 lutego 2021r.) wskazując w zgłoszeniu do Starosty (...), kto te roboty wykona ((...)). Roboty te po ich zakończeniu zostały przekazane do zamawiającego wraz z dokumentacją, co potwierdza protokół przekazania (22 lipca 2021r.). Zatem zamawiający znał treść umowy z dalszym podwykonawcą i ją zaakceptował.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 27 sierpnia 2020 roku w C. Gmina C. zawarła z D. P., prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą (...).(...).U(...) D. P. z siedzibą w K., umowę o roboty budowlane nr (...).272.11.2020 na realizację zamówienia publicznego pod nazwą: ”Budowa sieci wodociągowej w J.”. Umowę zawarto w wyniku przeprowadzenia przetargu nieograniczonego w postępowaniu o udzielenie zamówienia publicznego, zgodnie z przepisami ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1843 ze zm.).

Wykonawca zobowiązał się m.in. do wykonania robót geologicznych zgodnie z Decyzją Starosty (...) z dnia 11 maja 2020r., zatwierdzającą Projekt Robót Geologicznych na poszukiwanie i rozpoznanie wód podziemnych w miejscowości C. dla wodociągu gminnego. Zobowiązał się również do sporządzenia inwentaryzacji geodezyjno-powykonawczej.

Umowa miała zostać zrealizowana przez wykonawcę w terminie 12 miesięcy. Strony ustaliły wynagrodzenie ryczałtowe ogółem netto wykonawcy w wysokości 1 540 839,40 zł, tj. brutto w wysokości 1 895 232,46 zł.

Zgodnie z § 4 ust.1-3 umowy pozwana miała wykonać przedmiot zamówienia swoimi siłami. Ustalono, że po zawarciu umowy wykonawca nie może zawrzeć umowy o podwykonawstwo, dalsze podwykonawstwo, jeżeli w złożonej ofercie nie wskazał, że zamierza powierzyć podwykonawcy wykonanie zamówienia publicznego będącego przedmiotem umowy w określonym zakresie. Wprowadzenie nowego podwykonawcy, dalszego podwykonawcy, zmiana podwykonawcy oraz zlecenie podwykonawstwa w sytuacji, gdy wykonawca w złożonej ofercie oświadczył, że wykona zamówienie osobiście, wymagało pisemnej zmiany umowy.

Zgodnie z § 4 ust.5 umowy wykonawca zamówienia zamierzający zawrzeć umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, jest obowiązany, w trakcie realizacji zamówienia publicznego na roboty budowlane, do przedłożenia zamawiającemu projektu tej umowy, a także projektu jej zmian. Wówczas zamawiający mógł w terminie 7 dni zgłosić w formie pisemnej zastrzeżenia do przedłożonego projektu umowy o podwykonawstwo, co mogło nastąpić m.in. w sytuacji, gdyby taka umowa nie zawierała uregulowań dotyczących zawierania umów o podwykonawstwo z dalszymi podwykonawcami (§ 4 ust.6 pkt 5). Niezłożenie w formie pisemnej w terminie 7 dni zastrzeżeń do przedłożonego projektu należało traktować jako akceptację projektu umowy (§ 4 ust.7). Nadto

wykonawca miał obowiązek przedłożyć zamawiającemu poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, w terminie 7 dni od jej zawarcia (§ 4 ust.8).

Dotyczyło to również umów podwykonawców z dalszymi podwykonawcami (§ 4 ust.14). Również w tym przypadku zamawiający mógł w terminie 7 dni złożyć sprzeciw od umowy o podwykonawstwo, a jego niezgłoszenie należało traktować jako akceptację umowy. Integralną częścią umów o podwykonawstwo i dalsze podwykonawstwo miała być zgoda wykonawcy na zawarcie umowy o podwykonawstwo i dalsze podwykonawstwo o treści zgodnej z projektem umowy (§ 4 ust.16).

Zgodnie z § 4 ust. 25 pkt 3 i 4 umowy - wykonawca miał zapłacić zamawiającemu kary umowne:

⚫

z tytułu nieprzedłożenia do zaakceptowania zamawiającemu projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane lub montażowe, lub projektu jej zmiany - w wysokości 1 000 zł brutto;

⚫

z tytułu nieprzedłożenia zamawiającemu poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo lub jej zmiany – w wysokości 1 000 zł brutto za każdy rozpoczęty dzień opóźnienia.

(Dowód: - okoliczności bezsporne;

- umowa nr (...).272.11.2020 z załącznikami, k. 7-26 akt;

- informacja z CEiDG, k. 50-51).

Aneksem nr (...) do umowy nr (...).272.11.2020 z dnia 27 sierpnia 2020 roku sporządzonym w C. w dniu 24 września 2020 roku strony ustaliły, że § 4 ulega zmianie m.in. w pkt 1, który otrzymał brzmienie:

wykonawca powierzy podwykonawcy: Zakładowi (...) S. Ł. i H. Ł. Sp. Jawna adres, ul. (...), (...)-(...) U., NIP (...)-(...), REGON (...),

cały zakres prac. Zgodnie z aneksem pozostałe warunki umowy pozostają bez zmian.

Następnie aneksem nr (...) sporządzonym w C. w dniu 27 sierpnia 2021 roku zostały wprowadzone zmiany w § 2 ust. 1 odnośnie terminu realizowania umowy i w § 10 ust. 8 odnośnie dokonania płatności końcowej, a pozostałe warunki umowy pozostawione zostały bez zmian.

Również aneksem nr (...) sporządzonym w C. w dniu 18 października 2021 roku zostały wprowadzone zmiany w § 2 ust. 1 odnośnie terminu realizowania umowy (wydłużono go do dnia 31 maja 2022r.) i w § 10 ust. 8 odnośnie dokonania płatności końcowej, a pozostałe warunki umowy pozostawione zostały bez zmian.

Aneksem nr (...) sporządzonym w C. w dniu 27 sierpnia 2021 roku zostały wprowadzone zmiany w § 8 ust. 1 i ust. 5 pkt 1 ppkt 1) lit. b oraz w § 10 ust. 2, pozostawiając pozostałe warunki umowy zostały bez zmian.

Ostatnim aneksem nr (...) sporządzonym w C. w dniu 16 maja 2022 roku strony ustaliły, że § 11 ust. 1 ulega zmianie. Zgodnie z aneksem pozostałe warunki umowy pozostają bez zmian.

(Dowód: - aneks nr (...) z dnia 24.09.2020 roku, k. 28 akt;

- aneks nr (...) z dnia 27.08.2021 roku, k. 29-30 akt;

- aneks nr (...) z dnia 18.10.2021 roku, k. 31-32 akt;

- aneks nr (...) z dnia 6.12.2021 roku, k. 33-34 akt

- aneks nr (...) z dnia 16.05.2022 roku, k. 27 akt).

W dniu 25 września 2020r. pozwana zawarła z Zakładem (...) S. Ł. i H. Ł. spółką jawną umowę o podwykonawstwo, na podstawie której spółka jawna przyjęła do wykonania całość prac pozwanej w ramach zadania „Budowa sieci wodociągowej w J.”. W umowie postanowiono m.in., że w związku z wymaganiami zamawiającego pozwana wymaga zatrudnienia przez podwykonawcę na podstawie umowy o pracę osób wykonujących m.in. roboty wiertnicze. Przy tym wykonawca i zamawiający zastrzegli sobie uprawnienie do wykonywania czynności kontrolnych wobec podwykonawcy odnośnie spełniania wymogu zatrudnienia. Nadto w § 2 postanowiono, że

podwykonawca wykona cały zakres robót własnymi siłami. Przy tym po zawarciu umowy nie mógł on bez uprzedniej zgody wykonawcy zawrzeć umowy o dalsze podwykonawstwo. Wprowadzenie dalszego podwykonawcy wymagało pisemnej zmiany umowy. Kolejne postanowienia § 3 umowy były odzwierciedleniem tych, które wynikały z umowy stron i dotyczyły obowiązku przedstawienia przez podwykonawcę wykonawcy do akceptacji projektu umowy o dalsze podwykonawstwo oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o dalsze podwykonawstwo. Obowiązki te obwarowano sankcją w postaci kar umownych.

Wybór przez pozwaną w/w spółki jawnej jako podwykonawcy wynikał m.in. z tego, że podmiot ten miał siedzibę na terenie gminy C. i wykonywał już wcześniej dla tej Gminy inne umowy z zakresu inżynierii sanitarnej. Należało z tego wnosić, że był obeznany z obowiązującymi w Gminie procedurami.

(Dowód: - umowa o podwykonawstwo nr (...) z 25.09.2020 roku, k. 76-80 akt;

- aneks nr (...) z dnia 27.08.2021 roku, k. 81 akt;

- aneks nr (...) z dnia 18.10.2021 roku, k. 82 akt;

- aneks nr (...) z dnia 6.12.2021 roku, k. 83-84 akt;

- zeznania świadka H. Ł., k.162v.-164v. i e-protokół.

Montaż instalacji sieci wodociągowo – kanalizacyjnych był wykonywany na istotnej inwestycji w pełnym zakresie przez podwykonawcę pozwanej - Zakład (...) S. Ł. i H. Ł. spółkę jawną, niemniej zakres obejmujący roboty wiertnicze (wykonanie otworu poszukiwawczego w celu poszukiwania i ujęcia wód podziemnych) wykonywał podwykonawca tej spółki - (...) s.c. F. W. (1), F. W. (2) na podstawie umowy zawartej

dnia 18 listopada 2020r.

Spółka (...) nie powiadomiła ani pozwanej, ani strony powodowej w trybie określonym w umowie o tym, że wykonanie robót wiertniczych powierzyła spółce (...), tj. nie przedstawiła do akceptacji ani projektu umowy, ani poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o dalsze podwykonawstwo.

Niemniej spółka jawna (...) procedowała w Urzędzie Gminy C. dokumentację związaną z robotami wiertniczymi, w ramach czego powiadomiła w nieustalonej formie najpewniej inspektora ds. inwestycji budownictwa P. T. o podmiocie, który będzie wykonywał roboty geologiczne, tj. o (...) Zakładzie (...) s.c. F. W. (1), F. W. (2). Na tej podstawie w dniu 19 lutego 2021r. Burmistrz Gminy C. zgłosił K. (...) zamiar rozpoczęcia robót geologicznych, gdzie określił ich wykonawcę i sposób dozoru nad tymi robotami, który miał być wykonywany m.in. przez F. W. (1). Następnie po wykonaniu tych robót spółka (...) przekazała Gminie C. w dniu 22 lipca 2021r. – również na ręce P. T. – dokumentację hydrogeologiczną ustalającą zasoby eksploatacyjne otworu studziennego oraz stosowny wniosek do Starostwa Powiatowego w T.. Co najmniej zatem na tej podstawie Gmina miała wiedzę o podmiocie wykonującym te roboty, tj. wiedzę tę posiadła kierowana przez P. T. jednostka techniczna, która co do zasady nie zajmuje się sprawami formalno-prawnymi związanymi z zawieraniem i wykonaniem umów oraz zamówieniami publicznymi, ale wyłącznie sprawami technicznymi związanymi z ich wykonaniem.

(Dowód: - umowa z 18.11.2020r., k. 38-40 akt;

- zgłoszenie zamiaru rozpoczęcia robót geologicznych z 16.02.2021r., k.116;

- protokół przekazania z 22.07.2021r., k.117;

- zeznania świadka P. T., k. 164v.-165v. i e-protokół;

- zeznania świadka H. Ł., k.162v.-164v. i e-protokół)

Istotne roboty wiertnicze były wykonywane przez dalszego podwykonawcę pozwanej (...) Zakład (...) s.c. F. W. (1), F. W. (2) w okresie do lipca 2021r. Strona powodowa zapłaciła pozwanej należne jej z tytułu tych robót wynagrodzenie. Należne wynagrodzenie otrzymał także podwykonawca pozwanej (Zakład (...) S. Ł. i H. Ł. spółka jawna) oraz jej dalszy podwykonawca ((...) Zakład (...) s.c. F. W. (1), F. W. (2)).

W kwietniu 2022r. strona powodowa wezwała pozwaną - w celu skontrolowania wymogu zatrudnienia przez podwykonawcę pozwanej na podstawie umowy o pracę osób wykonujących czynności z zakresu montowania instalacji sieci wodociągowo–kanalizacyjnych oraz z zakresu wykonywania robót wiertniczych - do przedłożenia dokumentów dot. zarówno zakresu montażu sieci wodociągowo-kanalizacyjnych, jak i robót wiertniczych. W toku tej kontroli pozwana poinformowała powódkę, że prace związane z odwiertem i badaniami hydrogeologicznymi wykonał dalszy podwykonawca (...) Zakład (...) s.c., a następnie w maju 2022r. na ręce strony powodowej złożono kopie umów zawarte przez dalszego podwykonawcę, tj. (...) Zakład (...) s.c. dotyczące zatrudnienia pracowników.

W wyniku analizy przedłożonych dokumentów strona powodowa powzięła w sposób formalną wiedzę o tym, że zadanie pn.: ”Budowa sieci wodociągowej w J.” wykonywał nie tylko przewidziany umową i zgłoszony podwykonawca pozwanej (Zakład (...) S. Ł. i H. Ł. spółka jawna), ale i dalszy podwykonawca ((...) Zakład (...) s.c.), co do którego nie dopełniono przewidzianych umową wymogów w zakresie zmiany tej umowy i przedkładania opisanych w niej dokumentów.

W dniu 11 maja 2022r. na wezwanie Gminy spółka (...) przedstawiła stronie powodowej oraz pozwanej umowę o dalsze podwykonawstwo z dnia 18 listopada 2020r., zawartą z (...) s.c. F. W. (1), F. W. (2). Zaznaczyła, że zamawiający jest już w posiadaniu projektu tej umowy, gdyż był mu on przedstawiony przed podpisaniem umowy. Jednak Gmina nie potwierdziła tej okoliczności i w piśmie z dnia 18 maja 2022r. wskazała, że naliczy karę umowną z tego tytułu do dnia 11 maja 2022r.

(Dowód: - pismo strony powodowej z dnia 11.04.2022 roku, k. 35 akt;

- potwierdzenie odbioru, k. 36 akt;

- protokoły kontroli z 10.05.2022r. i 14.07.2022r., k.48-49;

- pismo spółki (...) z dnia 11.05.2022 roku, k. 37 akt;

- umowa z 18.11.2020r., k. 38-40 akt;

- pismo strony powodowej z 18.05.2022r. z potwierdzeniem odbioru, k.41-43).

W dniu 23 maja 2022r. strona powodowa skierowała do pozwanej wezwanie do zapłaty kary umownej w wysokości 531 000 zł (1 000 zł dziennie x 531 dni opóźnienia, tj. za okres od 26 listopada 2020r. do 11 maja 2022r.) z tytułu opóźnienia w przedłożeniu zamawiającemu poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo z dnia 18 listopada 2020r. na wykonanie otworu poszukiwawczego. Termin zapłaty określiła na 7 dni. Wezwanie zostało doręczone pozwanej w dniu 30 maja 2022 roku.

(Dowód: - pismo strony powodowej – wezwanie do zapłaty z dnia 23.05.2022r. wraz z dowodem nadania i doręczenia, k. 44-47 akt).

Niezależnie od powyższego strona powodowa obciążyła pozwaną karą umowną w wysokości 10 900 zł za niewywiązanie się przez podwykonawcę ((...) (...) (...) H. Ł. spółkę jawną) oraz dalszego podwykonawcę pozwanej ((...) s.c.) z obowiązku przedłożenia w terminie wskazanym przez zamawiającego oświadczenia o zatrudnieniu oraz kopii umowy/umów o pracę określonych w § 13 ust. 3 pkt 2 umowy, potwierdzających zatrudnienie na podstawie umowy o pracę (kara w wysokości 100 zł za każdy dzień opóźnienia, za każdy przypadek liczony od osoby). W przedmiocie tym zapadł wyrok Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie z dnia 22 kwietnia 2024r., wydany w sprawie sygn. akt V GC 538/23 upr.

(Dowód: - dokumenty w aktach sprawy Sądu Rejonowego w Dzierżoniowie sygn. 538/23 upr).

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo okazało się zasadne co do kwoty 2 000 zł.

Strony spierały się co do istnienia podstawy umownej dla obciążenia pozwanej karą umowną, jak i co do wysokości tej kary przede wszystkim w kontekście żądania jej miarkowania. Pozwana podniosła także zarzut przedawnienia.

Na wstępie zaznaczenia wymaga, że strony zawarły umowę z dnia 20 sierpnia 2020r. (nr (...).272.11.2020 na realizację zamówienia publicznego pod nazwą: „Budowa sieci wodociągowej w J.”) w oparciu i z uwzględnieniem treści uprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U. z 2019r. poz. 1843 ze zm.) – co zresztą wynika wprost z treści umowy. Aktualnie obowiązująca ustawa z dnia 11 września 2019r. Prawo zamówień publicznych (Dz.U.2024.1320 t.j.) weszła w życie 1 stycznia 2021r. i nie znajduje zastosowania do umów zawartych przed tą datą (patrz art.91 ustawy z 11 września 2019r. Przepisy wprowadzającej ustawę - Prawo zamówień publicznych). Uwaga ta była konieczna z uwagi na błędną podstawę prawną wskazaną w treści uzasadnienia żądania pozwu, niemniej jednak przepisy obu ustaw w istotnym dla rozpoznania sprawy zakresie wg stanu na 27 sierpnia 2020r. wydają się zbieżne.

Jak wynikało z przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004r. Prawo zamówień publicznych – w szczególności art.143b ustawy - wykonawca, podwykonawca lub dalszy podwykonawca zamówienia na roboty budowlane zamierzający zawrzeć umowę o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, jest obowiązany, w trakcie realizacji zamówienia publicznego na roboty budowlane, do przedłożenia zamawiającemu

projektu tej umowy, przy czym podwykonawca lub dalszy podwykonawca jest obowiązany

dołączyć zgodę wykonawcy na zawarcie umowy o podwykonawstwo o treści zgodnej z projektem umowy. Zamawiający, w terminie określonym zgodnie z art. 143d ust. 1 pkt 2, zgłasza w formie pisemnej zastrzeżenia do projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, w przypadkach określonych w ustawie. Niezgłoszenie w formie pisemnej zastrzeżeń do przedłożonego projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, w terminie określonym zgodnie z art. 143d ust. 1 pkt 2, uważa się za akceptację projektu umowy przez zamawiającego. Niezależnie od projektu umowy wykonawca, podwykonawca lub dalszy podwykonawca zamówienia na roboty budowlane przedkłada zamawiającemu

poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, w terminie 7 dni od dnia jej zawarcia (art.143b ust.5). Zamawiający, w terminie określonym zgodnie z art. 143d ust. 1 pkt 2, zgłasza w formie pisemnej sprzeciw do umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane. Niezgłoszenie w formie pisemnej sprzeciwu do przedłożonej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, w terminie określonym zgodnie z art. 143d ust. 1 pkt 2, uważa się za akceptację umowy przez zamawiającego. Ustawodawca uregulował nadto w art.143d ustawy obowiązek, by umowa o roboty budowlane zawierała w swojej treści m.in. postanowienia dotyczące: 1) obowiązku przedkładania przez wykonawcę zamawiającemu projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, a także projektu jej zmiany, oraz poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i jej zmian; 2) wskazania terminu na zgłoszenie przez zamawiającego zastrzeżeń do projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i do projektu jej zmiany lub sprzeciwu do umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, i do jej zmian; 3) zasad zawierania umów o podwykonawstwo z dalszymi podwykonawcami; 4) wysokości kar umownych m.in. z tytułu nieprzedłożenia do zaakceptowania projektu umowy o podwykonawstwo, której przedmiotem są roboty budowlane, lub projektu jej zmiany, nieprzedłożenia poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii umowy o podwykonawstwo lub jej zmiany Przy tym kopia umowy o podwykonawstwo mogła być poświadczona za zgodność z oryginałem przez przedkładającego.

Jak wynika z powyższego, zawarta przez strony umowa ściśle odwzorowywała wymogi ustawowe co do jej niezbędnej treści. Nie ma zatem pola dla interpretacji istotnych postanowień umownych w oderwaniu od przepisów ustawy z dnia 29 stycznia 2004r.

Prawo zamówień publicznych i umowa stron statuowały zatem odrębnie obowiązek przedstawienia zamawiającemu przez wykonawcę, podwykonawcę i dalszego podwykonawcę projektu umowy o roboty budowlane oraz samej umowy o podwykonawstwo/ dalsze podwykonawstwo robót budowlanych. Obydwa te odrębne obowiązki zabezpieczone zostały karą umowną. Funkcja tych kar umownych determinowana przez Prawo zamówień publicznych dotyczy zapewnienia ochrony interesów zamawiającego, ale i ochrony interesów podwykonawców i dalszych podwykonawców, jest to funkcja prewencyjna kar - dlatego zatem zdaniem Sądu ochrona ta dotyczy nie tylko tzw. podwykonawców „zgłoszonych” (odmiennie wywodził w sprawie peł. pozwanej). Celem art.143b (...) jest bowiem zapewnienie realizacji zamówienia publicznego przez podwykonawców oraz dalszych podwykonawców, z którymi zostały zawarte umowy zgodnie z warunkami i wymaganiami postawionymi przez zamawiającego w SIWZ.

Zauważyć należy, że regulacja (...) dotycząca zgłaszania zamawiającemu podwykonawców/ dalszych podwykonawców i skutków z tym związanych nie jest tożsama z tą zawartą w K.c., a dotyczącą odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzeń podwykonawcom/ dalszym podwykonawcom (art.647

1 k.c.). Regulacje te uzupełniają się (art.139 ust.1 ustawy (...)). Generalnie na podstawie K.c. skutkiem zgłoszenia podwykonawcy i wyrażenia przez inwestora zgody na powierzenie mu części robót jest solidarna odpowiedzialność inwestora z wykonawcą za zapłatę temu podwykonawcy wynagrodzenia. Natomiast (...) nie reguluje wprost solidarnej odpowiedzialności inwestora (należy tu stosować odesłanie do K.c. na podstawie art.139 ust.1 ustawy (...)), ale skutkiem zgody wyrażonej w trybie tej ustawy jest prawo zamawiającego do zapłaty wynagrodzenia bezpośrednio podwykonawcy (z prawem do potrącenia tych kwot z wynagrodzenia wykonawcy) i dodatkowe prawo odstąpienia w przypadku wielokrotnej konieczności realizacji takich płatności. Dlatego zdaniem Sądu kary umowne przewidziane przez (...) dotyczą nie tylko podwykonawców, których udział w inwestycji przewidziano w umowie, a co do których jedynie nie dopełniono określonych w (...) obowiązków związanych ze składaniem dokumentów, ale wszelkich podwykonawców realizujących faktycznie roboty budowlane, co do których potencjalnie może zachodzić solidarna odpowiedzialność zamawiającego jako inwestora na zasadzie K.c.

W sprawie w ocenie Sądu w ogóle nie doszło do powstania odpowiedzialności Gminy C. za zapłatę wynagrodzenia wspólnikom (...) s.c. ani na podstawie (...), ani na podstawie K.c. Pozwana ani interwenient uboczny nie udowodnili bowiem, że udział tego dalszego podwykonawcy został przewidziany umową stron (bezspornie nie został przewidziany), że wykonawca, podwykonawca lub dalszy podwykonawca przedstawili zamawiającemu do akceptacji poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zawartej umowy o dalsze podwykonawstwo (tutaj nawet z pisma spółki (...) z dnia 11 maja 2022r. wynikało tylko, że przedstawiła ona zamawiającemu projekt umowy, nie zaś kopię umowy po jej zawarciu – k.37, a odmienne twierdzenia interwenienta ubocznego w tym zakresie pojawiły się dopiero w toku procesu i w ocenie Sądu nie zostały udowodnione). W sprawie nie zostało również udowodnione – zgodnie z art.647

1 § 1 k.c. - że szczegółowy przedmiot robót dalszego podwykonawcy został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót. Przy tym wiedza inwestora bez odpowiedniego zgłoszenia nie jest wystarczająca dla wystąpienia jego odpowiedzialności (por. wyrok SA w Poznaniu z 8.11.2017r., I ACa 480/17). Dorozumiana zgoda inwestora na zawarcie umowy wykonawcy z podwykonawcą, wyrażona w sposób czynny, jest skuteczna, gdy dotyczy umowy, której istotne postanowienia, decydujące o zakresie solidarnej odpowiedzialności inwestora z wykonawcą za wypłatę wynagrodzenia podwykonawcy, są znane inwestorowi. Pisemne zgłoszenie robót inwestorowi powinno zatem zawierać szczegółowy opis robót, które będzie wykonywał podwykonawca, pozwalający na zidentyfikowanie ich zakresu w ramach prac uzgodnionych z (generalnym) wykonawcą oraz

określenie zakresu odpowiedzialności inwestora za zapłatę wynagrodzenia w myśl

art.647

1 § 3 k.c. W okolicznościach sprawy, o ile można założyć, że inwestor przed przystąpieniem do robót przez dalszego podwykonawcę pozwanej miał wiedzę o ich zakresie, skoro wystosował do Starosty (...) zgłoszenie z dnia 16 lutego 2021r. (k.116), to w sprawie brakowało jakiegokolwiek dowodu, że przedstawiono mu do zapoznania dokumenty wskazujące na zakres odpowiedzialności, dotyczące wysokości należnego dalszemu podwykonawcy wynagrodzenia. Przede wszystkim jednak bezsporne było w sprawie, że dalszy podwykonawca otrzymał należne mu wynagrodzenie w połowie roku 2021r., a więc na długo przed tym, jak strona powodowa zaczęła wywodzić swoje roszczenie o zapłatę kary umownej związane zaniedbaniem pozwanej w złożeniu dokumentów, do którego doszło w okresie od 26 listopada 2020r. do 11 maja 2022r. Zatem po połowie 2021r. nie zachodziło już żadne ryzyko, że strona powodowa jako inwestor będzie solidarnie zobowiązana do zapłaty wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy.

W wyżej przedstawionych okolicznościach ustalona przez stronę powodową kara umowna – także z uwagi na sposób jej ustalenia (okresowy, nie zaś jako jednorazowe świadczenie) – okazała się rażąco wygórowana, zatem należało ją zmiarkować w oparciu o art.484 § 2 k.c. Miarkując jej wysokość należało mieć też na uwadze, że naruszenie równoległego obowiązku wykonawcy (umownego i ustawowego), dotyczącego przedstawienia projektu umowy o dalsze podwykonawstwo, sankcjonowane było karą umowną w wysokości zaledwie 1 000 zł, a naruszenie obowiązku związanego z przedstawieniem kopii zawartej umowy - karą umowną w wysokości aż 1 000 zł dziennie, co w okolicznościach sprawy dało zawrotną kwotę 531 000 zł, którą sama strona powodowa na potrzeby procesu zmiarkowała do kwoty 20 000 zł. Zdaniem Sądu ustawa (...) dawała w szczególności podstawę do ustalenia przez strony kary umownej w odniesieniu do konkretnego zdarzenia w postaci niezłożenia dokumentu (kara za zdarzenie o charakterze prewencyjnym), nie zaś ustalenia tych kar jako kar za zwłokę w wypełnieniu obowiązku. Niemniej wskazane postanowienie umowy należy ocenić jako ważne, choć zasadniczo rzutujące na wysokość możliwych kar. Sąd miał również na uwadze zaniedbanie po stronie powodowej, które doprowadziło do spornej sytuacji. Z dokumentów przedstawionych przez interwenienta ubocznego, tj. ze zgłoszenia z dnia 16 lutego 2021r. i protokołu przekazania z 22 lipca 2021r. (k.116-117) wynikało, że Gmina miała wiedzę o czynnościach dalszego podwykonawcy, zatem pozwana nie może ponosić wyłącznej odpowiedzialności w sytuacji braku przepływu danych między poszczególnymi wydziałami powodowej Gminy, tj. pomiędzy wydziałem technicznym a wydziałem ds. zamówień publicznych, zwłaszcza gdy ta odpowiedzialność jest odpowiedzialnością za zwłokę. Niewątpliwie jednak pozwana naruszyła postanowienia łączącej strony umowy, skoro nie przedstawiła zamawiającemu w umownym i jednocześnie ustawowym terminie poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii zawartej umowy o dalsze podwykonawstwo. Pozwana ponosi przy tym odpowiedzialność za zaniechania spółki (...) w tym przedmiocie na zasadzie art.474 k.c. Pozwana winna była takich faktów dowodzić dokumentami w postaci opatrzonego pieczęcią dzienną Gminy pokwitowania odbioru dokumentów. Niewystarczające w tym zakresie były zeznania świadków, zwłaszcza że ani H. Ł., ani P. T. nie potrafili w sposób wiarygodny określić, czy w ogóle i w jakich okolicznościach Gmina otrzymała od wykonawcy/ podwykonawcy/ dalszego podwykonawcy poświadczoną za zgodność z oryginałem kopię zawartej umowy.

Zdaniem Sądu w okolicznościach sprawy odpowiednią karą umowną za powstałe naruszenie będzie kwota 2 000 zł, tj. dwukrotnie wyższa niż kara za mniej znaczące naruszenie w postaci nieprzedstawienia zamawiającemu projektu umowy o dalsze podwykonawstwo.

Na zakończenie wskazać należy, że w ocenie Sądu z pozwu jednoznacznie wynikało, że strona powodowa naliczyła żądaną karę w wysokości 20 000 zł za okres od dnia 28 listopada 2020r. do dnia 11 maja 2022r., co daje 37,66 zł dziennie. Rację miała strona powodowa, że kara należna za opóźnienie, do którego doszło w roku 2020r. (33 dni), była przedawniona, skoro pozew złożono 30 grudnia 2024r. Niemniej wobec miarkowania kary umownej należnej za pozostały nieprzedawniony okres do kwoty 2 000 zł Sąd przyjął, że w zasądzonym zakresie kara ta nie była przedawniona (2 000 zł / 496 dni = 4,03 zł dziennie). Przy tym istotna była tu ostateczna wysokość zmiarkowanej kary, nie zaś jej dzienny wymiar.

Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia pozostawały natomiast zarzuty związane z domniemaną zemstą Gminy (kwestia suwu), które pojawiły się w toku rozprawy z 5 listopada 2025r. i na ostatnim posiedzeniu – skoro nie zostały one precyzyjnie udowodnione. W istocie nie sposób było poczynić w ich zakresie jakichkolwiek rzetelnych ustaleń.

Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w pkt I i II wyroku z dnia 19 listopada 2025r. Odsetki za opóźnienie zasądzono od wezwania do zapłaty na podstawie art.481 § 1 i 2 k.c.

Orzeczenie o kosztach procesu między stronami zapadło na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. oraz art.100 zd.1 k.p.c. Sąd dokonał stosunkowego rozdzielenia kosztów mając na uwadze, że strona powodowa wygrała niniejszy proces w 10 %, natomiast pozwana w 90 %. Strona powodowa poniosła koszty procesu w postaci opłaty stałej od pozwu w kwocie 1 000 zł oraz opłaty minimalnej za czynności radcy prawnego w kwocie 3 600 zł (na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Strona powodowa poniosła zatem łącznie kwotę 4 600 zł, z której wygrała kwotę 460 zł (10 %). Natomiast pozwana poniosła opłatę minimalną za czynności radcy prawnego w kwocie 3 600 zł (na podstawie j.w.) - z czego wygrała 90 %, tj. kwotę 3 240 zł. Zatem Gmina winna zwrócić pozwanej różnicę w kwocie 2 780 zł (pkt III wyroku). Odsetki od kosztów zasądzono na podstawie art.98 § 1

1 k.p.c.

Jeżeli chodzi o koszty poniesione przez interwenienta ubocznego, to wyniosły one 3 800 zł, w tym 200 zł tytułem opłaty sądowej od interwencji i 3 600 zł opłaty minimalnej za czynności adwokackie. Na podstawie art.107 zd.3 k.p.c. Sąd mógł fakultatywnie przyznać zwrot tych kosztów od przeciwnika strony, do której interwenient przystąpił, zobowiązanego do zwrotu kosztów i ocenił, że zwrot ów powinien nastąpić w wysokości 1 800 zł, tj. połowy poniesionych przez interwenienta kosztów. Sąd miał tutaj na uwadze z jednej strony, że udział interwenienta przyczynił się do wyjaśnienia sprawy, a z drugiej, że to przede wszystkim jego zaniechanie dało asumpt do roszczenia strony powodowej.