Najemczyni musi zapłacić 14 300 zł za bezumowne korzystanie z lokalu

A. R. wniosła o zasądzenie na jej rzecz od J. K. kwoty 16.900 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwot:

- 14.300 zł od dnia 3 lipca 2024 roku do dnia zapłaty,

- 2.600 zł od dnia 11 lipca 2024 roku do dnia zapłaty

oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Uzasadniając swoje roszczenie powódka wskazała, że łączyła ją z pozwaną umowa najmu lokalu użytkowego. Pozwana nie uregulowała czynszu najmu za okres od września do listopada i opłat dodatkowych. W dniu 28 grudnia 2023 roku powódka złożyła oświadczenie, iż umowa najmu uległa rozwiązaniu i zakreśliła pozwanej trzydniowy termin na wydanie, opróżnienie lokalu i spisanie protokołu zdawczo-odbiorczego. Pozwana pismo odebrała w dniu 15 stycznia 2024 roku, jednakże nie wydała lokalu, ani nie skontaktowała się z powódką w celu spisania protokołu. Pozwana przedmiotowy lokal wydała 30 lipca 2024 roku. Kwota żądana w pozwie stanowi odszkodowanie za bezumowne korzystanie z lokalu od 15 grudnia 2023 roku do 30 czerwca 2024 roku w kwotach po 2.600 zł miesięcznie (

pozew - karty: 4-7 akt sprawy).

Starszy referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w R. w dniu 20 grudnia 2024 roku w sprawie V GNc 1615/24 wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (

nakaz zapłaty - karta 79 akt sprawy).

Pozwana wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty, w którym domagała się oddalenia powództwa oraz zasądzenia na jej rzecz od powoda kosztów procesu. Podniosła, iż lokal został wydany we wrześniu 2023 roku, gdy opuścił lokal. Od tego czasu pozwana nie korzystała z lokalu, a powódka miała do niego dostęp i mogła z niego korzystać. Umowa najmu została rozwiązana wcześniej za porozumieniem stron, ale bez sformalizowania tego faktu. Po zaognieniu konfliktu, pozwana upoważniła swojego męża do ponownego wydania lokalu po spisaniu protokołu (

sprzeciw - karty: 85-88 akt sprawy).

Na rozprawie w dniu 25 lipca 2025 roku pełnomocnik powódki wyjaśnił, iż kwota żądana w pozwie obejmuje należność za czas od połowy grudnia 2023 roku do czerwca 2024 roku. Za grudzień 2023 roku powódka żąda połowy kwoty 2.600 zł. W ocenie powódki czynsz w wysokości 2.600 zł był możliwy do uzyskania w tamtym okresie, a ponadto – zgodnie z umową – miał być waloryzowany o kwotę inflacji (

protokół rozprawy – karta 104 akt sprawy).

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:

W dniu 1 września 2017 roku M. R. zawarł z J. K. umowę najmu lokalu o powierzchni 64,85 m

(

2) znajdującego się w budynku położonym przy ul. (...) w R.. Czynsz wynoszący 1.994,14 zł brutto w terminie do 10-go dnia każdego miesiąca gotówka lub przelewem. Najemca zobowiązany był do uiszczania także opłat za: energię elektryczną, wodę i ścieki, wywóz śmieci i centralne ogrzewanie. Zarówno czynsz jak i opłaty dodatkowe miał być uiszczane na podstawie faktur VAT. Czynsz podlegał waloryzacji o wysokość ogłoszonej za dany rok stopy inflacji – rozumianej jako wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych (

umowa – karta 12 i verte akt sprawy).

W dniu 5 lipca 2023 roku A. R. nabyła na podstawie umowy darowizny zawartej z M. R. prawo użytkowania wieczystego oraz prawo własności budynku, znajdującego się przy ul. (...) w R. (

dane dostępne w portalu ksiąg wieczystych dla KW nr (...)) i tym samym – z mocy art. 678 § 1 k.c. wstąpiła w istniejący stosunek najmu.

Pismem datowanym na 27 października 2023 roku A. R. wezwała J. K. do zapłaty czynszu za 2 pełne okresy rozliczeniowe w terminie do 27 listopada 2023 roku pod rygorem rozwiązania umowy bez zachowania okresu wypowiedzenia (

pismo wraz z dowodem nadania – karta 13 akt sprawy).

Pismem datowanym na 28 grudnia 2023 roku A. R. rozwiązała umowę najmu bez zachowania okresu wypowiedzenia z uwagi na nieuregulowanie zaległości czynszowych oraz wezwała ją do usunięcia rzeczy z lokalu i spisania protokołu zdawczo-odbiorczego do dnia 15 grudnia 2023 roku, informując, iż od 15 grudnia 2023 roku będzie zobowiązana do regulowania odszkodowania w wysokości podwójnej stawki czynszu (

pismo wraz z dowodem nadania – karta 14 akt sprawy). Pismo to J. K. odebrała w dniu 15 stycznia 2023 roku (

dowód doręczenia – karta 15 i verte akt sprawy).

W dniu 12 stycznia 2024 roku A. R. wniosła przeciwko J. K. pozew o zapłatę kwoty 7.442,14 zł, w tym tytułem czynszu najmu kwot:

2.460 zł za wrzesień 2023 roku,

2.460 zł za październik 2023 roku,

2.460 zł za listopad 2023 roku (

pozew – karty: 4-5 akt sprawy V GC (...)).

Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 roku, wydanym w sprawie V GC (...) Sąd Rejonowy w R. zasądził na rzecz A. R. od J. K. m.in./ w/w kwoty (

prawomocny wyrok – karta 50 akt sprawy V GC (...) i zarządzenie o stwierdzeniu prawomocności – karta 56 akt sprawy V GC (...)).

W dniu 22 stycznia 2024 roku A. R. wniosła przeciwko J. K. pozew o nakazanie opuszczenia i opróżnienia z rzeczy lokalu o powierzchni 64,85 m

(

2) znajdującego się w budynku położonym przy ul. (...) w R. (

pozew – karty: 4-5 akt sprawy V GC (...)). W piśmie procesowym datowanym na 1 sierpnia 2024 roku powódka cofnęła pozew z uwagi na wydanie lokalu w dniu 30 lipca 2024 roku (

pismo – karta 33 i verte akt sprawy V GC (...)). Sąd Rejonowy w R. postanowieniem z dnia 11 września 2024 roku umorzył postępowanie w sprawie V GC (...) (

postanowienie – karta 44 akt sprawy V GC (...)).

Pismem datowanym na 12 czerwca 2024 roku A. R. wezwała J. K. do zapłaty kwoty 14.300 zł w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania z tytułu odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu (

pismo wraz z dowodem nadania – karta 19 i verte akt sprawy). Pismo zostało doręczone w dniu 25 czerwca 2024 roku (

dowód doręczenia – karta 20 i verte akt sprawy).

Protokół zdawczo-odbiorczy został sporządzony w dniu 30 lipca 2024 roku (

protokół – karta 21 i verte akt sprawy). W okresie do dnia sporządzenia protokołu – J. K. wywoziła ruchomości z lokalu i na dzień wydania lokalu – był on opróżniony z rzeczy J. K. (

zeznania świadków: A. R. (1) – karta 99 verte i Z. K. – karta 100 akt sprawy).

Sąd Rejonowy rozważył, co następuje:

W myśl art. 363 § 1 k.p.c. „orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby”. Prawomocny wyrok ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) może być rozważana wtedy, gdy rozpoznawana jest zatem inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie, oraz gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że kwestia prawna kształtuje się tak, jak zostało to przyjęte w prawomocnym wyroku, a więc ostatecznym rezultacie stanu rzeczy na datę zamknięcia rozprawy.

Tożsamość podmiotowa zachodzi wtedy, gdy w obu sprawach występują te same osoby lub ich następcy prawni, chociażby w odwrotnych rolach procesowych.

Sąd Rejonowy podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 4 listopada 2016 roku, wdanym w sprawie I CSK 736/15, iż na podstawie brzmienia samej tylko sentencji wyroku nie sposób zidentyfikować nie tylko stosunku prawnego, z którego wynikało rozstrzygnięte nim roszczenie, ale także wszystkich charakterystycznych dla niego aspektów, różniących go od innych stosunków tego samego rodzaju. Odwołanie się do samej sentencji wyroku zwykle nie wystarcza do wyznaczenia granic powagi rzeczy osądzonej, jaką należy mu przypisać, i z tego powodu nie wystarcza też do określenia właściwej mu mocy wiążącej. W charakteryzowaniu obu tych aspektów prawomocności materialnej wyroku należy uwzględnić uzasadnienie wyroku, a jeśli uzasadnienie nie zostało sporządzone, to także dane o żądaniu powoda i stosunku pozwanego do tego żądania, jakie wynikają z akt sprawy dokumentujących przebieg postępowania. Zarówno powaga rzeczy osądzonej, jak i moc wiążąca muszą być powiązane z przedmiotem rozstrzygnięcia, gdyż odnoszą się do tego, o co strony się spierały i o czym rozstrzygnął sąd. Powyższe nie oznacza jednak, że sąd orzekający powinien brać pod uwagę wszystkie ustalenia poczynione w sprawie prawomocnie zakończonej, a jedynie te, które odnieść można do sprawy rozpoznanej.

Moc wiążąca obejmuje zatem tylko te ustalenia, które w związku z podstawą sporu stanowiły przedmiot rozstrzygnięcia. Przedmiot rozstrzygnięcia należy postrzegać, biorąc pod uwagę żądanie pozwu i fakty przytoczone w celu jego uzasadnienia.

Wobec powyższego w niniejszej sprawie Sąd związany był ustaleniem, stanowiącym podstawę rozstrzygnięcia w sprawie V GC (...), iż do dnia 30 listopada 2024 roku strony łączyła umowa najmu, a zatem – że nie doszło do jej rozwiązania z dniem 31 sierpnia 2023 roku oraz, że pozwana nie uiściła czynszu najmu za okres od września do listopada 2023 roku.

Natomiast nie został wydany wyrok w sprawie V GC (...), co oznacza, iż Sąd w niniejszej sprawie był zobligowany do ustalenia, czy i w jakim okresie pozwana korzystała bez tytułu prawnego z lokalu powódki.

Umowa najmu została rozwiązana w wyniku złożenia przez powódkę oświadczenia woli w piśmie datowanym na 28 grudnia 2023 roku. Zgodnie bowiem z art. 672 k.c. - jeżeli najemca dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, wynajmujący może najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia.

Tym samym wypowiedzenie umowy najmu było skuteczne i doprowadziło do rozwiązania umowy najmu, jednakże skutek ten nastąpił w dniu 15 stycznia 2024 roku, bowiem wówczas przedmiotowe oświadczenie zostało pozwanej doręczone. Od dnia 15 stycznia 2024 roku pozwana korzystała z lokalu powódki bez podstawy prawnej. Od tej daty pozwana pozostawała w złej wierze, bowiem wiedziała, że umowa najmu zakończyła się i jej obowiązkiem było zwrócić lokal niezależnie od tego w jakim był on stanie. W ocenie Sądu dysponując kluczami do lokalu pozwana była w jego posiadaniu w okresie od 15 stycznia 2024 roku do 30 lipca 2024 roku i to niezależnie od tego, czy korzystała z tego lokalu w jakikolwiek sposób. Pojęcie zwrotu rzeczy rozumiane jest w orzecznictwie szeroko, nie tylko jako wydanie rzeczy, ale jako wszystkie stany faktyczne pozwalające na odzyskanie przez właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, a więc każde opróżnienie lokalu przez najemcę od chwili uzyskania przez wynajmującego o tym wiadomości i faktycznej możliwości zbadania stanu lokalu jest równoznaczne z jego wydaniem

(tak m.in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 lutego 1987 roku, w sprawie II CR 10/87). Lokal nie został opróżniony przed dniem 29 lipca 2024 roku, a pozwana nie ustaliła z powódką terminu zdania lokalu do dnia 30 lipca 2024 roku. Dowodem daty wydania lokalu jest protokół, który został podpisany przez męża pozwanej jako jej pełnomocnika. Jego zeznania co do przyczyn podpisania tego protokołu z datą 30 lipca 2024 roku – Sąd uznał za nie logiczne. Można uznać za bezsporny fakt, iż do tego dnia pozwana była w posiadaniu klucza do lokalu. Ponieważ w protokole nie odnotowano zdania pilota do alarmu, wbrew twierdzeniom świadka powódki – zapewne został zdany wcześniej. Nie mniej jednak pozwana, posiadając klucze, miała do 30 lipca 2024 roku możliwość korzystania z lokalu. W ocenie Sądu nie ma żadnego racjonalnego uzasadnienia przechowywania kluczy do cudzego lokalu w sytuacji, gdyby – jak twierdzi pozwana – wydanie lokalu nastąpiło wcześniej. Wydanie lokalu oznacza, że zdający pozbawia się nawet potencjalnego dostępu do lokalu, a zatem – zdaje klucze. To, czy pozwana faktycznie bywała w tym lokalu i co w nim robiła – jest bez znaczenia, skoro dysponowała kluczem. Świadek Z. K. w dniu 10 kwietnia 2024 roku przyznał, iż powódka nadal dysponuje kluczami do lokalu (

zeznania świadka – protokół rozprawy – karta 47 verte akt sprawy V GC (...))

W lokalu pozostały ruchomości pozwanej – logicznym jest, że powódka miała w takiej sytuacji obawy co do korzystania z tego lokalu.

Reasumując dopiero po opróżnieniu lokalu i zdaniu kluczy – można uznać, iż doszło do wydania lokal. Być może zwłoka z wydaniem kluczy wynikała z braku oczekiwanego przez pozwaną stanowiska powódki co do poniesionych nakładów (na co wskazują pisma powódki znajdujące się na kartach: 41-42 akt sprawy: V GC (...)), ale pozwanej nie przysługuje jakiekolwiek prawo do zatrzymania rzeczy stanowiących własność powódki.

Stosownie do treści art. 225 k.c. w związku z art. 224 § 2 k.c. samoistny posiadacz rzeczy w złej wierze jest zobowiązany do wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. Zgodnie z art. 230 k.c. zasady te stosuje się odpowiednio do stosunku między właścicielem rzeczy a posiadaczem zależnym, o ile z przepisów regulujących ten stosunek nie wynika nic innego. Przesłankami tzw. roszczeń uzupełniających z art. art. 225 k.c. w związku z z art. 224 § 2 k.c. i art. 230 k.c. są: tytuł własności rzeczy osoby dochodzącej tych roszczeń oraz posiadanie samoistne lub zależne rzeczy w złej wierze przez osobę nie mającą do tego tytułu prawnego.

Regulacja prawna zawarta w powyższych przepisach wskazuje, że samoistny posiadacz w złej wierze, jak i samoistny posiadacz w dobrej wierze, który dowiedział się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie nieruchomości, jest zobowiązany do wynagrodzenia właścicielowi za korzystanie z nieruchomości.

Zgodnie z ustalonym stanem faktycznym pozwana zobowiązana była, na podstawie art. 224 § 2 k.c. do zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z lokalu.

Właściwym kryterium ustalenia wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości, o którym mowa w art. 225 k.c. powinna być kwota, jaką posiadacz w normalnym toku rzeczy musiałby zapłacić właścicielowi, gdyby jego posiadanie opierało się na prawie.

Przypomnienia wymaga, iż postępowanie cywilne ma charakter kontradyktoryjny, czego wyrazem jest przede wszystkim dyspozycja art. 232 k.p.c. określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły zawartej w art. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał. Nie jest rzeczą Sądu poszukiwanie za stronę dowodów przez nią nie wskazanych, mających na celu udowodnienie jej twierdzeń (tak Sąd Najwyższy m.in. w wyroku z dnia 17 grudnia 1996 roku, w sprawie). Dopuszczenie dowodów z urzędu jest bowiem prawem, a nie obowiązkiem Sądu, z którego to prawa powinien on szczególnie ostrożnie korzystać, tak by swym działaniem nie wspierać żadnej ze stron procesu. Faktycznie działanie Sądu z urzędu powinno ograniczać się tylko do sytuacji, gdy strona działa bez fachowego pełnomocnika i dodatkowo jest nieporadna. Z zasady nie dotyczy to więc przedsiębiorcy, którego profesjonalizm powinien obejmować także sferę funkcjonowania w obrocie prawnym.

Nie ulega wątpliwości, że co do zasady w niniejszej sprawie to na stronie powodowej spoczywał ciężar udowodnienia istnienia dochodzonego pozwem roszczenia. Należy w tym miejscu wskazać, iż łącząca strony umowa była umową najmu. Jak już wyżej wspomniano wynagrodzeniem za korzystanie z nieruchomości, o którym mowa w art. 224 k.c. i art. 225 k.c. powinna być kwota, jaką posiadacz w normalnym toku rzeczy musiałby zapłacić właścicielowi, gdyby jego posiadanie opierało się na prawie. Tym samym o wysokości należnego wynajmującemu odszkodowania za bezumowne korzystanie decydują stawki rynkowe za korzystanie z danego lokalu w określonych warunkach i czas bezumownego korzystania

(tak w szczególności Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 10 lipca 1984 roku, w sprawie III CZP 20/84 oraz w wyrokach z dnia 7 kwietnia 2000 roku, w sprawie IV CKN 5/00, z dnia 4 lipca 2012 roku, w sprawie I CSK 641/11, i z dnia 23 maja 1975 roku, w sprawie II CR 208/75).

W niniejszej sprawie kwotą taką była co najmniej należność w wysokości obowiązującego czynszu przewidzianego w łączącej strony umowie. Nie ulega przy tym wątpliwości, że stawka miesięcznego czynszu w wysokości co najmniej 2.460 zł w 2023 roku była pomiędzy stronami bezsporna, a nadto jej wysokością wskazaną w wyroku wydanym w sprawie V GC (...) - Sąd orzekający w niniejszej sprawie - był związany. Skoro zatem strony dokonały waloryzacji wysokości czynszu od 2017 roku do 2023 roku, to również czynsz najmu w 2024 roku jej podlegał. Wskaźnik wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych w 2024 roku wyniósł 3,6%, a zatem czynsz powinien wynosić 2.548,56 zł. Jest to kwota niewiele niższa od wskazanej w pozwie (2.600 zł), a pozwana w zakresie wysokości jednomiesięcznego czynszu nie zgłosiła żadnych zarzutów.

Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł w punkcie I-szym wyroku na podstawie powołanych powyżej przepisów, uwzględniając roszczenie powódki za okres od 15 stycznia do 30 czerwca 2024 roku wg wyliczenia:

- połowa należności za styczeń 2024 roku – 1.300 zł,

- za okres od 1 lutego do 30 czerwca 2024 roku – 13.000 zł (5 m-cy x 2.600 zł).

Powódka jak podstawę prawna i faktyczną żądania zapłaty za połowę grudnia 2023 roku i połowę stycznia 2024 roku wskazała bezumowne korzystanie. Tymczasem – należności z tego tytułu mogłaby domagać się wyłącznie na podstawie zapisów umowy, gdyż w tym okresie umowa najmu nadal obowiązywała. Wobec powyższego Sąd oddalił roszczenie powódki co kwoty łącznej 2.600 zł.

Przepis art. 98 § 1 i 3 k.p.c. statuuje podstawowe zasady rozstrzygania o kosztach procesu:

- zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca (merytorycznie albo formalnie i niezależnie od tego, czy ponosi winę w prowadzeniu procesu) zobowiązana jest zwrócić swojemu przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu,

- zasadą kosztów celowych (niezbędnych do celowego dochodzenia swoich praw i celowej obrony).

W tym zakresie należy ustalić, czy czynność wywołująca koszty była obiektywnie wymagana dla realizacji praw strony, czy i w jakiej wysokości poniesione koszty stanowiły konieczny wydatek. Termin "koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i obrony" nie jest precyzyjny. Celowość kosztów ustawodawca łączy z czynnością dochodzenia praw (przez stronę powodową) i celowej obrony (przez stronę pozwaną). Jakkolwiek pojęcie "niezbędności" podlega ocenie sądu, to jednak kosztów wymienionych w art. 98 nie można uznać za zbędne. Pod pojęciem kosztów postępowania cywilnego należy rozumieć więc wszelkie koszty ponoszone przez podmioty postępowania (względnie Skarb Państwa) w związku z jego tokiem. Koszty postępowania cywilnego obejmują: koszty sądowe, na które składają się opłaty sądowe (opłata i opłata kancelaryjna), podlegające zwrotowi wydatki sądowe, koszty mediacji, koszty związane z udziałem strony występującej osobiście lub reprezentowanej przez pełnomocnika niewykwalifikowanego, na które składają się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie, koszty zastępstwa procesowego strony przez pełnomocnika wykwalifikowanego, na które składają się jego wynagrodzenie i poniesione wydatki, w tym opłata skarbowa od pełnomocnictwa (

uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2003 roku, w sprawie III CZP 2/03). Mając na uwadze powyższe za koszty spełniające wskazane warunki, a poniesione przez powódkę (pozwana żadnych kosztów procesu nie poniosła) Sąd uznał: opłatę od pozwu w kwocie 1.000 zł, opłatę za czynności radcy prawnego ustaloną na podstawie § 3 pkt 5 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 roku, poz. 1935) - 3.600 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł. Opłatę za czynności pełnomocnika powódki Sąd ustalił na poziomie stawek minimalnych. Sąd podziela bowiem stanowisko orzecznictwa i doktryny prawniczej, że ustawodawca określając wysokość stawek minimalnych wynagrodzenia profesjonalnych pełnomocników za poszczególne czynności lub za udział w postępowaniach rozważył i uwzględnił wszelkie okoliczności charakterystyczne dla danego typu spraw. Tym samym w stawkach minimalnych odzwierciedlona została swoista wycena koniecznego nakładu pracy pełnomocnika związana ze specyfiką określonego rodzaju postępowań. Jednocześnie ustawodawca pozostawił sądom orzekającym możliwość uwzględnienia nadzwyczajnych, szczególnych okoliczności, które pojawiając się w danej sprawie zwiększają nakład pracy niezbędnej do prawidłowej realizacji obowiązków profesjonalnego pomocnika procesowego. Brak jest przesłanek zasądzenia wynagrodzenia wyższego od stawek minimalnych w przedmiotowej sprawie, gdyż wskazane powyżej okoliczności nie wystąpiły, a skala aktywności pełnomocnika powódki pozostawała na przeciętnym poziomie.

Przepis art. 100 k.p.c. uzupełnia zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, wprowadzając zasadę kompensaty (zniesienia kosztów) oraz zasadę ich stosunkowego rozdziału. W wypadku zatem, kiedy obie strony procesu w równym lub różnym stopniu wygrały i przegrały proces orzeczenie o kosztach procesu może przybrać trzy różne postacie, a mianowicie:

1) wzajemnego zniesienia kosztów – jeżeli strony w równym lub niemal równym stopniu wygrały i przegrały proces;

2) stosunkowego rozdzielenia kosztów – jeżeli sąd uwzględnił tylko część roszczenia (roszczeń) powoda, w zależności od stopnia tego uwzględnienia;

3) zwrotu wszystkich kosztów – jeżeli przeciwnik strony uległ tylko w nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu.

Pozwana przegrała spór w 84,16%:

16.900 zł – 100%

14.300 zł – x

x = 84,61%

x = 97,83% w związku z powyższym powinna ponieść koszt procesu odpowiadające 84,61% sumy tych kosztów – to jest w kwocie 3.906,44 zł (4.617 zł x 84,61%), co mając na uwadze Sąd orzekł w punkcie trzecim wyroku na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w związku z art. 100 k.p.c.