Sąd oddalił wniosek upadłego o umorzenie długów, bo plan spłaty nie istnieje

Zgodnie z art. 491

21 ust. 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.jedn. z 2019 r., poz. 498) po wykonaniu przez upadłego obowiązków określonych w planie spłaty wierzycieli sąd wydaje postanowienie o stwierdzeniu wykonania planu spłaty wierzycieli i umorzeniu zobowiązań upadłego powstałych przed dniem ogłoszenia upadłości i niewykonanych w wyniku wykonania planu spłaty wierzycieli.

W przedmiotowej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 9 listopada 2022 r. (k. 88 i 88v akt sprawy V GUp 563/21) nie istnieje (non existens).

Sąd w niniejszej sprawie zgadza się z poglądem Sadu Najwyższego wyrażonym w uzasadnieniu postanowienia z dnia 3 grudnia 2003 r. I CZ 140/03, w którym wskazano co następuje: „W uchwale z dnia 26 września 2000 r., III CZP 29/00 (OSNC 2001, nr 2, poz. 25), zawierającej przegląd całego dorobku orzeczniczego w tym względzie, Sąd Najwyższy stwierdził, że wyrok, którego sentencji skład sądu nie podpisał, nie istnieje w znaczeniu prawnoprocesowym także wówczas, gdy został ogłoszony.

Wskazując na atrybuty dokumentu związane z podpisem, takie jak autentyczność dokumentu, dopełnienie stawianych przez prawo wymagań formalnych, zgodność osnowy z wolą osoby podpisującej, a także - w wielu wypadkach - moc prawną dokumentu, jak też podkreślając powagę i funkcję wyroku, Sąd Najwyższy uznał, że podpis pod sentencją wyroku jest jednym z jego konstytutywnych elementów, sprawiających m.in., iż podjęta w procesie czynność sądowa uzyskuje walor aktu jurysdykcyjnego. A contario, brak podpisu sędziego, niezależnie od ugodzenia w powagę władzy sądowej, pozbawia "wyrok" mocy jurysdykcyjnej i powoduje, że "wyrok" w sensie prawnoprocesowym nie istnieje.

Stanowisko zajęte w przytoczonej uchwale Sąd Najwyższy podzielił w postanowieniu z dnia 25 stycznia 2001 r., III CKN 1382/00 (OSNC 2001, nr 9, poz. 132), a następnie rozwinął w uchwale z dnia 13 marca 2002 r., III CZP 12/02 (OSNC 2003, nr 2, poz. 17) stwierdzając, że jeżeli wydane na posiedzeniu niejawnym w trybie nieprocesowym postanowienie rozstrzygające co do istoty sprawy zostało skonstruowane w ten sposób, że wraz z uzasadnieniem stanowi jeden dokument, to podpisanie przez sędziego samego uzasadnienia, przy braku podpisu sentencji, pociąga za sobą ten skutek, że takie postanowienie w znaczeniu prawnoprocesowym nie istnieje.

Sąd Najwyższy w składzie rozpoznającym złożone zażalenie podziela przedstawiony kierunek orzecznictwa, gdyż reprezentujące go rozstrzygnięcia zostały nie tylko dogłębnie i przekonywająco uzasadnione, ale są także wyrazem odpowiedzialnej powagi z jaką Sąd Najwyższy podchodzi do szczególnie rażącej wadliwości procesowej, jaką jest niepodpisanie orzeczenia.”

Pogląd ten jest również utrwalony w orzecznictwie tut. sądu upadłościowego (por. prawomocne postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 26 czerwca 2025 r. w sprawie V GUu 313/24)>.

W przedmiotowej sprawie postanowienie Sądu Rejonowego w Toruniu z dnia 9 listopada 2022 r. nie zostało podpisane przez sędziego, albowiem podpis znajduje się jedynie pod uzasadnieniem postanowienia. Tym samym skoro brak jest istniejącego w sensie prawnym postanowienia o ustaleniu planu spłaty wierzycieli, tym samym niezasadne jest wydanie przez sąd w niniejszej sprawie postanowienia o stwierdzeniu wykonania planu spłaty i umorzeniu zobowiązań upadłego – postanowienia z art. 491[21] ust. 1 pr. up.

Wskazać należy, iż postanowienie z art. 491[21] ust. 1 pr. up. ma bardzo ważkie znaczenie prawne, albowiem stanowi de facto podstawę prawną „darowania reszty długów” wobec pozostałych wierzycieli, a zatem podlega konstytucyjnej ochronie jako własność (por. art. 21 Konstytucji RP). Umorzenie długów mimo braku postanowienia w ocenie sądu orzekającego stanowiłoby rażące naruszenie podstawowych praw wierzycieli.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 491

21 ust. 1 a contrario pr. up. należało orzec jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE

1. Odnotować i zakreślić sprawę GUu,

2. Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć

a) upadłemu z pouczeniem nr 5c,

b) wierzycielom w trybie art. 220 pr. up. poprzez wyłożenie w sekretariacie sądu z pouczeniem nr 5c, o czym uczynić wzmiankę na sentencji postanowienia z zaznaczeniem daty wyłożenia.

3. Przedłożyć z wpływem lub za 21 dni od doręczenia wraz z (...).

4. Akta sprawy V GUp 563/21 wraz z odpisem niniejszego postanowienia wraz z uzasadnieniem przedłożyć referentowi sprawy celem podjęcia dalszych czynności w sprawie.

T., dn. 9 września 2025 r.

sędzia Dawid Kobus