Sąd oddalił odwołanie O. G. od odmowy emerytury pomostowej

Decyzją z 25 stycznia 2024 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w J. odmówił O. G. prawa do emerytury pomostowej albowiem w myśl art. 4 w związku z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy wynoszącego co najmniej 15 lat.

Do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych nie został zaliczony okres zatrudnienia z lat 1986 – 2003. Na podstawie dowodów dołączonych do wniosku Zakład przyjął za udowodnione okresy: nieskładkowe – 1 rok 11 miesięcy i 27 dni, składkowe – 31 lat 2 miesiące i 24 dni.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył O. G.. W uzasadnieniu odwołania skarżący powołał się na pracę w warunkach szczególnych w zakwestionowanych przez ZUS okresach. Wskazując na powyższe odwołujący wniósł o zmianę decyzji i przyznanie prawa do emerytury pomostowej.

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd ustalił, co następuje:

Odwołujący O. G. urodzony (...) został zatrudniony w (...) Zakładach (...) w D. od 1 lutego 1986 r. i wykonywał tam pracę do 14 lipca 2003 r. W tym zakładzie odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę robotnika przy produkcji wyrobów ceramicznych. Odwołującemu w takim charakterze początkowo powierzono pracę ustawiacza. W marcu 1991 r. pracodawca w trybie wypowiedzenia warunków pracy i płacy, wskazał odwołującemu pracę na stanowisku ustawiacz na wózkach w piecu tunelowym poczynając od 30 kwietnia 1991 r. Z nowymi warunkami pracy zmieniła się stawka wynagrodzenia: na nowym stanowisku zastosowanie miała stawka 4.900 zł za godzinę według IX kategorii zaszeregowania w miejsce stawki dotychczasowej – 6.200 zł za godzinę według X kategorii zaszeregowania. Powyższe warunki nie ulegały zmianie do lutego 2001 r. Od 1 marca 2001 r. odwołującemu powierzono obowiązki formowacza maszynowego. W zakładzie w okresie gdy odwołujący zaczynał pracę, do wypalania wyrobów ceramicznych używany był piec numer 1. Odwołujący po zatrudnieniu go w zakładzie obsługiwał ten piec. (...) tego pieca polegała na wprowadzeniu do jego wnętrza wózka z wysuszonym półproduktem, wyłożeniu półproduktu z wózka po czym po załadowaniu pełnego pieca półproduktami uruchamiane było wypalanie a po zakończeniu procesu – operator wchodził do wnętrza pieca i układał na wózku wypalone cegły i wyprowadzał wózek na zewnątrz pieca. Piec numer jeden był piecem komorowym. Około 1990 roku ten piec został zamknięty a wypalanie wysuszonego półproduktu odbywało się w piecu tunelowym. (...) tego pieca polegała na układaniu wysuszonego półproduktu na odpowiednim wózku znajdującym się poza piecem. Tak załadowany wózek następnie wjeżdżał samodzielnie do pieca a operator kontrolował proces wypalania. Gdy proces dobiegał końca, operator uruchamiał funkcje wyprowadzania wózka po czym wypalone cegły odstawiane były do magazynu. Operator pieca tunelowego nie wchodził do wnętrza pieca. Automatyka obsługiwała wprowadzanie wózka z półproduktem do pieca a po zakończeniu procesu wypalania – wyprowadzaniem wózka z pieca.

dowód: zeznania świadków: P. X., P. O., świadectwo pracy

w warunkach szczególnych w aktach ZUS, dekrety płacowe

Powyższy stan faktyczny, Sąd ustalił w oparciu o powołane dokumenty znajdujące się w załączonych aktach organu rentowego oraz w aktach osobowych, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron. Sąd dał wiarę również zeznaniom wskazanych wyżej świadków.

Sąd zważył, co następuje:

Zgodnie z przepisem art. 4 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948r.;

2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5) przed dniem 1 stycznia 1999r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6) po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

Z unormowania tego wynika, że przy nabywaniu prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy uwzględnieniu podlegają przypadające przed dniem 1.01.2009 r. okresy pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 i art. 33 ustawy emerytalnej, jednakże dotyczy to wyłącznie sytuacji spełnienia przez ubezpieczonego kolejnego warunku jakim jest wykonywanie po 31 grudnia 2008 r. pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach pomostowych. Suma obydwu okresów musi być nie mniejsza niż 15 lat.

Suma objętych badaniem okresów z lat 1986 - 2003 wynosi ponad 15 lat. Zatem na gruncie art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, odwołujący mógłby uzyskać prawo do wnioskowanego świadczenia gdyby jego praca w okresie od 1.01.2009 była wykonywana na jednym ze stanowisk zawartych w załączniku nr 1 albo w załączniku nr 2 do ustawy o emeryturach pomostowych. Odwołujący wykonywania takiej pracy nie wykazał na etapie postępowania przed organem rentowym. Nie powołał się również na jej wykonywanie na etapie postępowania odwoławczego. Nie było także warunków aby oceniać charakter pracy odwołującego Wielkiej Brytanii albowiem brytyjska instytucja ubezpieczeń społecznych nie potwierdziła okresu ubezpieczenia na terenie Wielkiej Brytanii a ZUS jak i sąd nie są władne orzekać w zakresie ubezpieczenia zagranicznego. Jedynie organ właściwy ze względu na miejsce wykonywania pracy posiada wyłączne uprawnienie do kwalifikowania konkretnego okresu wykonywania pracy na terenie własnego kraju jako okresu ubezpieczenia pracowniczego.

Z powyższego wynika, że warunkiem nabycia emerytury pomostowej w świetle wykładni językowej art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych jest legitymowanie się określonym w ustawie stażem w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze oraz kontynuowanie pracy po wejściu w życie ustawy o emeryturach pomostowych, tj. po 31 grudnia 2008 r. na jednym ze stanowisk odpowiadających wymogom z art. 3 ustawy.

Jak stanowi art. 3 ust. 1 i 3 cyt. ustawy, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.

Z kolei prace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.

Natomiast jeżeli osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje po 31 grudnia 2008 r. pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ustawy i z tego względu posiada jedynie staż pracy w warunkach szczególnych według poprzednio obowiązujących przepisów, to może nabyć prawo do „nowego” świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu obecnie obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowych) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 tej ustawy).

W przedmiotowej sprawie wnioskodawca złożył wniosek o emeryturę pomostową powołując się na pracę przy produkcji ceramiki budowlanej.

Jak wynika z przepisu art. 49 cyt. ustawy, prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Z powyższego wynika, że warunkiem nabycia emerytury pomostowej w świetle wykładni językowej art. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych jest legitymowanie się określonym w ustawie stażem w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

Istotą unormowania z art. 49 ustawy o emeryturach pomostowych nie jest to jak to wnioskodawca ujął, konieczność posiadania co najmniej 15 - letniego okresu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisów rozporządzania Rady Ministrów z 07 lutego 1983 r. W myśl pkt 3 art. 49 ustawy koniecznym jest, aby w dniu wejście w życie ustawy, tj. w dniu 1 stycznia 2009 r. wnioskujący posiadał wymagany w przepisach ustawy okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych w rozmiarze co najmniej 15 lat. Odwołujący w latach 1986 – 1991 obsługiwał jako robotnik wyrobów ceramiku budowlanej piec komorowy. Jest to praca wymieniona w załączniku nr 1 punkt 16 do ustawy o emeryturach pomostowych. Obsługa pieca tunelowego nie jest wymieniona ani załączniku nr 1 ani też w załączniku nr 2 do cytowanej wyżej ustawy. Z tej przyczyny nie można było zaliczyć pracy przy obsłudze pieca tunelowego do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy. Pracą w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze jest tylko praca wymieniona w jednym z podanych wyżej załączników.

Mimo, że we wcześniej obowiązujących przepisach taka praca jaką odwołujący wykonywał w latach 1986 – 2003 była traktowana jako praca w warunkach szczególnych, to jest to – poczynając do 1991 r. innego rodzaju praca niż ta o której mówi obecnie obowiązujący art. 3 ust. 1 i 3.

Z uwagi na powyższe, zaskarżona decyzja organu rentowego odpowiada prawu, a odwołanie O. G. jako niezasadne zgodnie z art. 477

14 § 1 k.p.c., podlegało oddaleniu.

O kosztach sąd orzekł w oparciu o przepis art. 102 k.p.c.

sędzia Romuald Kompanowski