Sąd zmienił decyzję ZUS i do renty Ł. S. wliczył zarobki z lat 2003-2005

Decyzją z dnia 7 stycznia 2025 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Oddział w L.., przyznał Ł. S. rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy na okres do dnia 31 grudnia 2025 roku. Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia organ rentowy przyjął przeciętną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z 20 lat wybranych z całego okresu ubezpieczenia od 1990 roku do 2023 roku, ale bez okresu od 2003 do 2005 roku. Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 93,65%. Do ustalenia wysokości renty organ rentowy przyjął odwołującemu 40 lat, 2 miesiąca i 13 dni okresów składkowych oraz lata nieskładkowe w wymiarze 2 lat, 11 miesięcy i 16 dni.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Ł. S. wnosząc, aby przy ustalaniu wysokości podstawy wymiaru renty uwzględnić jego wynagrodzenie z lat 2003-2005 w oparciu o dokumenty RMUA z tego okresu.

Organ rentowy, w odpowiedzi na odwołanie, wniósł o jego oddalenie.

Sąd Okręgowy poczynił następujące ustalenia:

Ł. S., na podstawie art. 23

1 § 3 k.p. od dnia 1 lipca 2002 roku stał się pracownikiem Wojskowej (...), Oddział Terenowy w C.. W umowie o pracę ustalono, iż jest on zatrudniony na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy, za wynagrodzeniem w wysokości 1 360 zł plus premia regulaminowa w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego i dodatek za wysługę lat w wysokości 20% wynagrodzenia zasadniczego. Od dnia 1 stycznia 2003 roku odwołującemu ponadto przysługiwało 10% najniższego wynagrodzenia za pracę w warunkach szkodliwych.

(dowód – umowa o pracę z dnia 1 lipca 2002 roku, zawiadomienie o przejściu zakładu pracy na innego pracodawcę, umowa o pracę z dnia 31 grudnia 2002 roku – akta osobowe odwołującego z Wojskowej (...))

W dniu 2 listopada 2004 roku Ł. S. zawarł umowę o pracę na czas nieokreślony z Zespołem (...), z kategorią zaszeregowania w VI grupie ze stawką wynagrodzenia 2 000 zł miesięcznie oraz dodatkiem za pracę w warunkach szkodliwych w wysokości najniższego wynagrodzenia.

(dowód – umowa o pracę z dnia 2 listopada 2004 roku – akta osobowe odwołującego)

Zespół (...) wydał w dniu 4 kwietnia 2025 roku odwołującemu zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu ERP7, z którego wynika, iż jego wynagrodzenie za okres od dnia 1 listopada 2004 roku do dnia 31 grudnia 2004 roku wynosiło 4 546,58 zł, a za rok 2005 – 27 992,37 zł.

(dowód – oryginał dokumentu ERP7 – k. 58 i 59 akt sądowych)

W oparciu o dokumenty ZUS RMUA wystawione przez Wojskową (...), gdzie jest podana podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w poszczególnych miesiącach, ustalono, iż w 2003 roku wynagrodzenie odwołującego, stanowiące podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, wynosiło 26 385 zł, a w 2004 roku, w oparciu również o dokumenty RMUA plus wynagrodzenie w oparciu o zaświadczeniu o zatrudnieniu i wynagrodzeniu ERP7 z dnia 4 kwietnia 2025 roku z Zespołu (...) za okres od dnia 1 listopada 2004 roku do dnia 31 grudnia 2004 roku, wynagrodzenie wyniosło 31 461,66 zł.

(dowód – druki ZUS RMUA za 2003, 2004 i 2005 rok – k. 4-40 akt sądowych, zaświadczenie ERP7 z dnia 4 kwietnia 2025 roku z Zespołu (...) o wynagrodzeniu powoda w latach 2004-2021, wyliczenie organu rentowego wysokości wynagrodzeń odwołującego za 2003, 2004 i 2005 rok z ustaleniem wskaźnika wysokości podstawy wymiaru renty odwołującego z 20 lat w wysokości 97,57% – k. 103 akt sądowych)

Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o powołane dowody. Sąd nie znalazł powodów do odmowy wiarygodności wskazanych dokumentów.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.

Ustalenie wysokości renty z tytułu niezdolności do pracy reguluje art. 62 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(Dz. U.2024.poz.1631 t.j.), który stanowi że renta dla osoby całkowicie niezdolnej do pracy wynosi:

1. 24% kwoty bazowej, o której mowa w art. 19 wysokość kwoty bazowej, oraz

2. po 1,3% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów składkowych;

3. po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresów nieskładkowych;

4. po 0,7% podstawy jej wymiaru za każdy rok okresu brakującego do pełnych 25 lat okresów składkowych oraz nieskładkowych, przypadających od dnia zgłoszenia wniosku o rentę do dnia, w którym rencista osiągnąłby wiek emerytalny 60 lat.

1a. przy obliczaniu wysokości renty przepisy art. 53 wysokość emerytury ust. 3-5 stosuje się odpowiednio.

W myśl art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

(tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r. poz. 1631 z późn. zm.), podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.

Natomiast stosownie do brzmienia ust. 2a tego samego przepisu, jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury i renty, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy. Jak zaś stanowi ust. 6 omawianego przepisu, na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.

Zgodnie z art. 15 ust. 4 cytowanej ustawy w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:

1. oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3, w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych,

2. oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3. oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz

4. mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19, przy czym wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%.

Zgodnie z § 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe

(Dz. U. z 2011 r. Nr 237, poz. 1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.

Rozporządzenie to obowiązuje od 23 listopada 2011 roku i ma zastosowanie do wniosków w sprawach świadczeń złożonych od daty jego wejścia w życie. Zastąpiło ono rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń

(Dz. U. z 1983 r. Nr 10, poz. 49 z późn. zm.), które dowody uzasadniające prawo do świadczeń i ich wysokości określało w sposób podobny.

I tak zgodnie z § 20 pkt 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość zarobku lub dochodu stanowiącego podstawę wymiaru emerytury lub renty dla pracowników były zaświadczenia zakładów pracy wystawione według wzoru ustalonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy dotyczące okresów zatrudnienia i wysokości osiąganych zarobków.

Orzeczenia Sądu Najwyższego jakie zapadły jeszcze na gruncie rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku są zgodne co do tego, że ograniczenie co do środków dowodowych wynikające z § 20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku obowiązujące w postępowaniu przed organem rentowym nie ma zastosowania w postępowaniu sądowym przed Sądem Pracy i Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy

(art. 227 k.p.c.), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za celowe i pożądane. Wysokość uzyskiwanego uposażenia może być zatem ustalana także przy pomocy innych pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia zainteresowanego

(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 roku, sygn. akt II UKN 186/97, opubl. OSNP 1998/11/342; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006 roku sygn. I UK 115/06, opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych rok 2007, Nr 17-18, poz. 257, str. 753).

W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego. Ograniczenia dowodowe dotyczą wyłącznie postępowania przed organami

(por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 lutego 1996 roku (II URN 3/95. OSNP 1996 /16/239 ).

Również Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 5 czerwca 2018 roku

(III AUa 600/17, Lex nr 2537582) podkreślił, iż „W postępowaniu sądowym okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość mogą być dowodzone wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego, gdyż ograniczenia dowodowe zawarte w rozporządzeniu w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe dotyczą wyłącznie postępowania przed tymi organami. Nie mają więc zastosowania w postępowaniu sądowym, opartym na zasadzie swobodnej oceny dowodów.”.

Przepis § 21 ust. 1 aktualnie obowiązującego rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe przewiduje szerszy wachlarz środków dowodowych, niż w poprzednim stanie prawnym wskazując, że środkiem dowodowym jest nie tylko zaświadczenie pracodawcy i legitymacja ubezpieczeniowa, ale każdy inny dokument, na podstawie którego ustalić można wysokość wynagrodzenia. Nadto środkiem dowodowym mogą być także kopie dokumentów stwierdzających wysokość wynagrodzenia, wydawane przez jednostki upoważnione do przechowywania dokumentacji zlikwidowanych i/lub przekształconych zakładów pracy – § 28 ust. 1 rozporządzenia

(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 21 lutego 2013 roku , III AUa 1074/12, Lex nr 1289530).

Należy jeszcze raz podkreślić, iż Sąd nie jest związany ograniczeniami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi, co wynika z treści art. 473 k.p.c. i sprawia, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które Sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe.

W niniejszej sprawie zebrany materiał dowodowy w postaci umów o pracę, gdzie wskazano wysokość wynagrodzenia odwołującego, składniki tego wynagrodzenia, dokumenty ZUS RMUA, zaświadczenie o zatrudnienia i wynagrodzenie ERP7 odwołującego z dnia 4 kwietnia 2025 roku, pozwalają ustalić, iż wysokość wynagrodzenia Ł. S. stanowiącego podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie emerytalne i rentowe w 2003 roku wynosiło 26 385 zł, w 2004 roku – 31 461,66 zł, a w 2005 roku – 27 992,37 zł, i w oparciu o te wynagrodzenia odwołujący ma prawo do ustalenia podstawy wymiaru renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy.

W tym stanie rzeczy, zgodnie z art. 477

14 § 2 k.p.c., zaskarżona decyzja podlegała zmianie i orzeczono jak w wyroku.

Sędzia Stanisław Pilarczyk