Sąd zmienił decyzję ZUS i przyznał K. H. rekompensatę za pracę zbrojarza i suwnicowego

Decyzją z 25 marca 2025 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w N.. przyznał K. H. prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego i jednocześnie przy obliczaniu wysokości świadczenia odmówił uwzględnienia rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych albowiem wnioskodawca nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

Od powyższej decyzji w części odmawiającej prawa do rekompensaty odwołanie wniósł K. H.. W uzasadnieniu powołał się na zatrudnienie w latach 1983 - 1996 kiedy wykonywał pracę na stanowisku zbrojarz oraz na zatrudnienie w latach 1997 – 2008 kiedy wykonywał pracę suwnicowego.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalanie.

Sąd ustalił, co następuje:

Odwołujący K. H., urodzony (...), uzyskał prawo do emerytury poczynając od 12 marca 2025 roku tj. od osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego dla mężczyzn.

W okresie 2.05.1983 – 31.05.1994 odwołujący był pracownikiem Przedsiębiorstwa (...) w N.. zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku operator maszyn zbrojarskich. W okresie 8.09.1990 – 30.06.1991 odwołujący korzystał w zakładzie z urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w celu wykonywania pracy na rzecz innego zakładu w ramach tzw. budownictwa eksportowego. Kolejny urlop bezpłatny w powyższym zakładzie udzielony został odwołującemu w okresie 1.12.1993 – 31.05.1994.

dowód: świadectwa pracy: z 31.05.1994 r. i z 24.06.1991 r. w aktach ZUS.

Wskazany wyżej pracodawca potwierdził odwołującemu w wystawionym świadectwie okres pracy w warunkach szczególnych na stanowisku zbrojarz od 2 maja 1983 r. do 8 września 1990 r. oraz od 1 lipca 1991 r. do 30 listopada 1993 r.

dowód: świadectwo pracy w warunkach szczególnych w aktach ZUS.

W okresie 1.12.1993 – 28.02.1997 odwołujący był pracownikiem Przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. w N.. zatrudnionym w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku zbrojarz. W wystawionym odwołującemu na koniec zatrudnienia świadectwie pracy, pracodawca potwierdził punkcie 8 świadectwa wykonywanie pracy we wskazanym wyżej okresie jako pracy w warunkach szczególnych.

dowód: świadectwo pracy z 28.02.1997 r. w aktach ZUS.

U kolejnego pracodawcy – firmie (...) S.A., odwołującemu poczynając od dnia 1 marca 1997 r. powierzono stanowisko suwnicowego. Na tym stanowisku odwołujący pracował co najmniej do 31 grudnia 2017 r. przy czym w grudniu 2014 r. miała miejsce zmiana pracodawcy w trybie przejęcia dotychczasowego zakładu przez nowy podmiot o nazwie (...) S.A. W wystawionym odwołującemu na koniec zatrudnienia świadectwie pracy, pracodawca potwierdził okres pracy w warunkach szczególnych od 1 marca 1997 r. do 31 grudnia 2008 r. Taki sam okres pracodawca potwierdził w wystawionym oddzielnie świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach

dowód: świadectwo pracy z 30.04.2020 r. świadectwo wykonywania prac w szczególnych

warunkach z 14.09.2016 r. w aktach ZUS.

Pracę na powierzonych stanowiskach w tym odpowiednio na stanowiskach zbrojarz a następnie suwnicowy odwołujący wykonywał każdego dnia roboczego w wymiarze nie mniejszym niż 8 godzin każdego dnia za wyjątkiem dni wykorzystania przez odwołującego urlopu bezpłatnego.

dowód: zeznania świadków: A. H., C. Ł.,

zeznania odwołującego.

W okresie do 31 grudnia 1998 r. okres nieskładkowy odwołującego to 1 miesiąc i 6 dni. W okresie 1.01.1999 – 31.12.2008 odwołujący nie miał żadnych okresów nieskładkowych.

/ bezsporne /.

Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie okazało się uzasadnione.

Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie czy ubezpieczonemu przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.

Zgodnie z art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

W myśl natomiast art. 21 ust. 1 ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

W myśl art. 23 ust. 1 ustawy - ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.

Bezspornym w niniejszej sprawie było to, że K. H. nie nabył prawa do wcześniejszej emerytury ani do emerytury pomostowej.

Ogólne zasady nabywania prawa do emerytury dla ubezpieczonych urodzonych po 1948 r. zostały uregulowane w przepisie art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń, zwanej dalej ustawą emerytalną który stanowi, iż ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz

2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.

Za pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach uważa się pracownika zatrudnionego przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia, oraz w znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.

Wiek emerytalny, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom tym przysługuje prawo do emerytury ustala się na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.

Zgodnie z § 2 ust. 1 cytowanego rozporządzenia okresami uzasadniającymi prawo do świadczeń są okresy, w których praca w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.

W myśl § 2 ust. 2 tego rozporządzenia okresy pracy w takim charakterze stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.

Jednocześnie w myśl rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz. U. Nr 237, poz. 1412), jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności: legitymacja ubezpieczeniowa, legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia (§ 22 ust. 1).

Należy jednak wskazać, iż ustalenie rodzaju wykonywanej pracy na podstawie osobowych środków dowodowych nie jest wyłączone w postępowaniu przed sądem rozpoznającym sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których przewiduje się odstępstwa od zasad ogólnych postępowania dowodowego, bowiem zgodnie z treścią przepisu art. 473 § 1 k.p.c., dowód z zeznań świadków jest dopuszczalny w zasadzie co do wszystkich faktów spornych lub niemożliwych do udowodnienia za pomocą dowodu z dokumentu, a nawet ponad i przeciwko osnowie dokumentu

(por. wyrok SN z 8 grudnia 1998 r. II UKN 357/98, uchwała SN z 24 września 1984 r., III UZP 6/84).

Postępowanie sądowe zainicjowane wniesieniem przez ubezpieczonego odwołania od decyzji organu rentowego toczy się bowiem według zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażonej w art. 233 § 1 k.p.c. Zgodnie zaś z art. 233 § 1 k.p.c. Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału.

W konsekwencji możliwe jest ustalenie okresów pracy w szczególnych warunkach również w oparciu o inne dowody niż zaświadczenia z zakładów pracy

(uchwała SN z 21 września 1984 r., sygn. III UZP 48/84 oraz uchwała SN z 10 marca 1984 r., sygn. III UZP 6/84). Powyższe wynika także z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 27 maja 1985 r. (II UZP 5/85), w której SN stwierdził, że jeżeli odwołujący wykaże, że z powodu likwidacji zakładu pracy nie jest możliwe przedstawienie zaświadczenia z zakładu pracy, to może tę okoliczność dowodzić wszelkimi środkami dowodowymi

(por. też wyrok SN z dnia 8 kwietnia 1999 r. II UKN 619/98).

W ocenie Sądu przeprowadzone postępowanie dowodowe, w szczególności w świetle dokumentacji osobowej w postaci świadectw pracy odwołującego i zeznań słuchanych w sprawie świadków a także w świetle zeznań odwołującego, pozwoliło na jednoznaczne ustalenie, że wnioskodawca w okresach: od 2 maja 1983 r. do 8 września 1990 r. oraz od 1 lipca 1991 r. do 28 lutego 1997 r. wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracę zbrojarza. Praca taka wymieniona jest w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z dnia 18 lutego 1983 roku) – Wykaz A, Dział V pkt 4.

Załącznik do cytowanego wyżej rozporządzenia wśród prac uznanych za prace w warunkach szczególnych wymienia także prace przy obsłudze suwnic. Stanowi o tym pkt. 86 Działu II wykazu A. Prace takie odwołujący wykonywał codziennie i w pełnym wymiarze czasu pracy w okresie 1.03.1997 – 31.12.2008.

Suma wskazanych wyżej okresów takiej pracy z wyłączeniem okresów pobierania świadczeń chorobowych przekracza 15 lat.

Powyższe oznacza, że zostały spełnione warunki do przyznania odwołującemu wzrostu świadczenia z tytułu co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

Reasumując, Sąd uznał, że K. H. legitymuje się wymaganym 15-letnim stażem pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.

Pozostałe przesłanki do nabycia uprawnienia do rekompensaty były bezsporne.

Wobec powyższego na podstawie art. 477

14 § 2 k.p.c. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.

sędzia Romuald Kompanowski