Sąd zmienił decyzję ZUS, ustalił dobrowolne chorobowe od 29 lipca 2023

Decyzją z dnia 02.04.2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Ł.. stwierdzi, że O. N. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek (...) nie podlega dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu od 29.07.2023r. do 31.12.2024r. gdyż została błędnie zgłoszona przez płatnika jako zleceniobiorca do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych od 24.07.2023r. ,a tymczasem do 28.07.2023r. oprócz umowy zlecenia była jednocześnie zatrudnione na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy i obowiązkowo podlegała tylko ubezpieczeniu zdrowotnemu , więc do 28.07.2023r. z tytułu zlecenia mogła podlegać ubezpieczeniom tylko dobrowolnie . W korekcie złożonej w dniu 12.02.2025r. płatnik wskazał dobrowolne ubezpieczenie chorobowe od 29.07.2023r. do 31.12.2024r.

Odwołanie od tej decyzji wniosła O. N. jak i płatnik (...) z siedzibą w I. wnosząc o jej zmianę i ustalenie ,że O. N. podlegała dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 29.07.2023r. do 31.12.2024r.

Organ rentowy wniósł o oddalenie obu odwołań.

Sąd ustalił co następuje :

Poza sporem jest ,że O. N. została zgłoszona w dniu 24.07.2023r. przez płatnika składek (...) od tej daty do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych : emerytalnego , rentowego i wypadkowego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego . Poza sporem jest również ,że płatnik opłacał wynikające z tego składki w pełnej wysokości i w terminie .

Niesporne jest również to ,że zgłoszenie przez w/w płatnika wynikało z zawarcia z płatnikiem umowy zlecenia w dniu 24.07.2023r. . natomiast wcześniej ,w okresie od 28.11.2022r. do 28.07.2023r. O. N. zgłoszona była do ubezpieczeń społecznych jako pracownik (...) Sp.z o.o. Sp.k. w pełnym wymiarze czasu pracy. Odwołująca się informowała zleceniodawcę ,że jeszcze nie zakończyła się jej umowa o pracę, ale jest na urlopie wypoczynkowym i jest już dyspozycyjna. Zleceniodawca nie oczekiwał od niej dostarczenia świadectwa pracy , więc nie dostarczyła go po zakończeniu zatrudnienia. Od początku była zainteresowana podleganiem ubezpieczeniom w pełnym zakresie , w tym łącznie z ubezpieczeniem chorobowym i taką wolę wyraziła podczas załatwiania formalności związanych z zawarciem umowy zlecenia. Była przekonana ,że wszystko jest złożone prawidłowo do ZUS. Nie miała żadnej wiedzy o tym jakie znaczenie dla jej sytuacji ma zgłoszenie do ubezpieczenia chorobowego na parę dni przed zakończeniem stosunku pracy.

( dowód :zeznania O. N. z rozprawy w dniu 16.07.2025r. [00:06-00:13] )

O. N. od 14.11.2023r. do 13.04.2024r. pobierała zasiłek chorobowy , a od 14.04.2024r. zasiłek macierzyński , który wypłacał płatnik. Od 01.01.2025r.została wyrejestrowana z ubezpieczeń i złożyła do ZUS roszczenie o wypłatę zasiłku macierzyńskiego po ustaniu ubezpieczenia. ZUS odmówił jej wypłaty zasiłku macierzyńskiego zarzucając ,że nie podlegała ubezpieczeniu chorobowemu jako zleceniobiorca skoro do 28.07.2023r. miała tytuł ubezpieczenia pracowniczy , a korekta zgłoszenia do ubezpieczenia dobrowolnego dokonana została dopiero 12.02.2025r.

Sąd zważył co następuje:

Problem w niniejszej sprawie dotyczy podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, które w odniesieniu do zleceniobiorcy jest dobrowolne i wymaga złożenia deklaracji ,a takowa nie została zdaniem ZUS prawidłowo złożona.

Zgodnie z art. 11 ust.1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2022 r. poz. 1009) obowiązkowemu ubezpieczeniu chorobowemu podlegają pracownicy, a zleceniobiorcy podlegają temu ubezpieczeniu na swój wniosek .

W myśl art. 14 w brzmieniu obowiązującym w spornym okresie, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe powstaje od daty określonej we wniosku, nie wcześniej jednak niż data zgłoszenia wniosku. Stosownie do ust.1a tego przepisu objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego w zgłoszeniu tylko wówczas , gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane w terminie określonym w art.36 ust.4 albo 4a . ( w terminie 7 dni od daty powstania obowiązku ubezpieczenia )

W orzecznictwie Sądu Najwyższego co do początku podlegania ubezpieczeniu chorobowemu, czy jego końcu, często wskazywano na wolę stron pozostawania w tym ubezpieczeniu. Jednoznacznie ze stanowiska doktryny i sądów wynika, iż sam tytuł obowiązku ubezpieczenia nie jest objęty wolą stron, co nie oznacza, że wola stron nie ma znaczenia czy zainteresowany chce pozostawać w systemie ubezpieczeń społecznych, czy też nie – szczególnie dotyczy to ubezpieczenia dobrowolnego. Wprawdzie w orzecznictwie wskazuje się, że prawidłowe realizowanie zobowiązań przez płatnika składek obciąża go osobiście, jednakże w ocenie Sądu nie można tego poglądu traktować bez odstępstw. Należy bowiem mieć na względzie ,że sformalizowanie procedur wymaganych przez organ rentowy jest tak skomplikowane, że ubezpieczeni nie rozumiejąc przepisów zdają się na pomoc osób profesjonalnie trudniących się tym , a nawet i oni popełniają błędy . Ubezpieczony najczęściej nie ma wpływu na naruszenie proceduralne, które popełnia profesjonalista ani nawet nie ma o nim wiedzy , tak jak odwołująca się przekonana przez kilkanaście miesięcy o skuteczności zgłoszenia .

Płatnik opłacał składki stosownie do złożonych deklaracji w przekonaniu, że postępuje prawidłowo.

W ocenie Sądu odmowa objęcia zleceniobiorcy dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym od daty bezpośrednio następującej po ustaniu tytułu pracowniczego udzielona przez organ mimo opłacania pełnych składek naruszałaby zasadę zaufania obywatela do organu rentowego. Odmowa ta dokonana była bowiem po wielu miesiącach sumiennego opłacania pełnych składek i to dopiero w momencie wystąpienia o świadczenie z ubezpieczenia chorobowego . Po stronie ZUS nie doszło do żadnego uszczerbku w zakresie składek , bo składki na ubezpieczenie chorobowe w efekcie były nadpłacone ( dotyczyły zaledwie o parę dni ) . Przyjmowano składki ubezpieczeniowe na ubezpieczenie chorobowe przez wiele miesięcy przed zgłoszeniem roszczenia do organu rentowego . Kontynuowanie wpłat pełnych, niezmienionych składek świadczy o woli kontynuowania podlegania ubezpieczeniu chorobowemu. Odmowa objęciem ubezpieczeniem chorobowym z umowy zlecenia od daty ustania tytułu pracowniczego z odmową realizowania zobowiązania wyrażone przez organ dopiero po zaistnieniu ryzyka ubezpieczeniowego świadczyłaby o nieuprawnionej nierówności stron w relacji ubezpieczeniowej ,o nadmiernym uprzywilejowaniu organu rentowego.

Organ miałby bowiem prawo do pobierania składek bez tytułu w postaci zgłoszenia do dobrowolnego ubezpieczenia , a nie miałby obowiązku wypłaty świadczeń, przy czym nawet data poinformowania płatnika o jego sytuacji wynikałaby wyłącznie z czasu w jakim zwraca się do organu rentowego o świadczenie. Organ mógłby być całkowicie bierny do czasu rozpoznawania roszczenia wynikającego z zaistnienia ryzyka ubezpieczeniowego . W ocenie Sądu organ rentowy dysponujący wiedzą o podleganiu przez odwołującą się ubezpieczeniu pracowniczemu miał możliwość wychwycenia błędu w zgłoszeniu do ubezpieczenia chorobowego zleceniobiorcy już w momencie przyjmowania zgłoszenia , gdyby system informatyczny działał prawidłowo ,a tak być powinno. Jeśli natomiast rzeczywiście nie jest technicznie możliwe wychwytywanie przez organ błędów płatników w zgłoszeniach do ubezpieczeń chorobowych , to organ nie powinien tak sztywno podchodzić do dokonywanych korekt. Płatnicy dokonując wpłat składek na ubezpieczenie chorobowe wyrażają zdecydowanie jasno wolę podlegania temu ubezpieczeniu. Najczęściej nie mają świadomości przy jakich umowach jest to ubezpieczenie obowiązkowe a w jakich przypadkach dobrowolne, z zwłaszcza nie są świadomi skutków dla ich sytuacji jakie niesie dokonanie wadliwego zgłoszenia. Jak to ma miejsce w niniejszej sprawie odwołująca się zgłosiła się do dobrowolnego ubezpieczenia za wcześnie nieświadoma skutku wynikającego z niezakończenia umowy o pracę . Tkwiąc w błędzie pozostawała jednak w zaufaniu do organu rentowego , nie może więc obecnie ponosić konsekwencji wadliwego zgłoszenia przez płatnika. W ocenie Sądu istnieją więc podstawy by wolę wyrażoną przez nią w dniu składania zgłoszenia potraktować jako zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalno- rentowych na zasadzie dobrowolności .

W ocenie Sądu powinna zostać objęta tym ubezpieczeniem od daty gdy tylko podleganie temu ubezpieczeniu stało się dopuszczalne. Wobec jednoznacznej woli podlegania ubezpieczeniu chorobowemu od początku i wobec opłacania pełnych składek korekta powinna wywoływać skutek od daty jakiej dotyczy czyli od 29.07.2023r. W okolicznościach niniejszej sprawy zasadne jest więc przyjęcie, iż odwołująca podlegała ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu wykonywania umowy zlecenia bezpośrednio po ustaniu tytułu pracowniczego .

Odwołanie jako zasadne podlegało więc uwzględnieniu i zgodnie z art. 477

14 § 2 k.p.c. orzeczono jak w pkt.1 wyroku.

Zawarte w pkt 2 i 3 orzeczenia o kosztach zastępstwa procesowego wynika z zasady odpowiedzialności za wynik procesu i uzasadnione jest treścią art. 98 kpc w zw. z § 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2024 poz. 762 ze zm.).

Sędzia Ewa Nowakowska