Sąd oddalił odwołanie od odmowy rekompensaty za pracę przy wózku widłowym

Decyzją z dnia 25.06.2024r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. (1) przyznał S. O. (O.) emeryturę w miejsce prawa do renty i jednocześnie odmówił mu przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, jako że nie wykazał 15 lat pracy w szczególnych warunkach, a tylko 2 lata 11miesięcy i 10 dni na przestrzeni od 07.10.1978r. do 15.04.1985r.

Odwołanie od tej decyzji wniósł do Sądu S. O. domagając się przyznania rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach z tytułu wykonywania w (...) pracy operatora sprzętu przy ciężkich pracach załadunkowych i wyładunkowych.

Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd ustalił, co następuje.

S. O. urodził się (...)

Od 01.09.1981r. pracował w (...) w O. (2). Początkowo zatrudniony był na stanowisku palacza, od 01.04.1982r., operatora sprężarek tłokowych i od sezonu grzewczego 1982/83 ponownie pracował jako palacz. W okresie od 10.07.1985r. do 30.09.1985r. pracował na kontrakcie w NRD jako robotnik budowany, po czym od 07.11.1985r. zatrudniono go jako robotnika magazynowego. W dniu 18.02.1986r. ukończył kurs obsługi wózków akumulatorowego, spalinowego w transporcie wewnątrzzakładowym i uzyskał pozwolenie ich obsługi, a w dniu 05.03.1986r. uzyskał uprawnienia do obsługi suwnic sterowanych z kabin. Jako operator wózka widłowego pracował w NRD od 07.07.1988r. do 31.12.1988r, a po powrocie został przyjęty na stanowisko wydawcy magazynowego od 14.01.1989r.

Z dniem 01.10.1995r. powierzono mu obowiązki operatora środków transportu. Z pisma z dnia 02.10.1996r. wynika, że pracował od tej daty jako operator środ. transportu - suwnicowy. Zatrudnienie to miało miejsce do 31.07.1997r.

(

dowód- akta osobowe z Techmy).

Odwołujący się od 22.08.2013r. uprawniony był do renty z tytułu niezdolności do pracy.

Od osiągnięcie wieku emerytalnego czyli od 03.05.2024r. pobiera przyznaną mu z urzędu emeryturę.

Wraz z wnioskiem o emeryturę odwołujący się wystąpił o przyznanie rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Przedłożył dwa świadectwa pracy w szczególnych warunkach z 04.09.1998r., w których pracodawca wyodrębnił okresy na przestrzeni od 07.10.1978r. do 15.04.1985r. dotyczące pracy palacza c.o. oraz na przestrzeni od 01.04.1982r. do 31.07.1997r. dotyczące pracy operatora urządzeń sprzętu przeładunkowego – wózka widłowego. Okresy pracy na stanowisku palacza ZUS uwzględnił, a pozostałe nie, wskazując, że pracodawca nie określił stanowiska ściśle według Rozporządzenia Rady Ministrów z 07.02.1983r. ani według przepisów resortowych.

Pracodawca podał, że odwołujący się pracował jako operator wózka widłowego. W przepisach ogólnych -rozporządzeniu z 07.02.1983r. pod wskazaną pozycją 1 w dziale VIII wykazu A mowa jest o

ciężkich pracach załadunkowych i wyładunkowych oraz przeładunku materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie.

W przepisach branżowych odnoszących się do hutnictwa i przemysłu maszynowego doprecyzowano, że w dziale VIII wykazu A pod poz.1 za pracę w szczególnych warunkach uznaje się prace na stanowiskach: 1) ładowacz,2) operator maszyn, urządzeń o sprzętu przeładunkowego oraz 3) robotnik przeładunkowy.

S. O. – jak to sam określił przez Sądem, pracował przy obsłudze wózka widłowego albo suwnicy od czasu uzyskania uprawnień na obsługę tego sprzętu (jak wcześniej ustalono – uprawnienia takie uzyskał w 1986r.) Sprzętu tego używał w ciągu dnia pracy zamiennie, w zależności od bieżących potrzeb. Jako pracownik magazynu zajmował się rozładunkiem z ciężarówek na magazyn stali przychodzącej do zakładu na potrzeby produkcyjne. Następnie wydawał stal pod określone zmówienie z produkcji. Techma zajmowała się budową konstrukcji stalowych. Przenoszenie elementów stalowych z uwagi na ich rozmiar i ciężar wymagało z zasady posługiwania się sprzętem załadunkowym jak wspomniany wózek widłowy, spalinowy, o udźwigu do 5 ton oraz suwnica, będąca na wyposażeniu magazynu. Odwołujący się obsługiwał zamiennie wózek widłowy lub suwnice także po przeniesieniu go z magazynu na stanowisko operatora środków transportu- suwnicowego, co miało miejsce od 1.10.1996r. Prace załadunkowe, wyładunkowe w magazynie i w transporcie dotyczyły zawsze stali lub konstrukcji stalowych.

Dowód- zeznania świadków S. K. [00:06-00:16], H. K. [00:19-00:23] i zeznania odwołującego się [00:24-35] nagranie a rozprawy 02.10.2024r.

W świadectwie pracy w szczególnych warunkach co do pracy operatora urządzeń sprzętu przeładunkowego, operatora wózka widłowego zakład pracy pominął okres pracy na stanowisku wydawcy magazynowego po powrocie z NRD i wskazał cztery okresy na przestrzeni od 01.04.1982r. do 09.07.1985r., (czyli przed uzyskaniem uprawnień) a następnie dopiero okresy od 01.10.1995r.

Sąd zważył, co następuje.

Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych (Dz. U. z 2023 roku, poz. 164), rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 15 lat.

Zgodnie z definicją ustawową z art. 2 pkt. 5 cyt. ustawy rekompensata jest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.

W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.

W myśl art. 23 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z powołanymi przepisami rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., który ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008r. Jednocześnie ust. 2 art. 21 precyzuje przesłankę negatywną, stanowiąc, iż rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.

Pracami w szczególnych warunkach – w rozumieniu art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych są prace wyszczególnione w wykazach A i B stanowiących załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 roku Nr 8, poz. 43 z późn. zm.)

Powyższe oznacza, iż dla ustalenia prawa do rekompensaty konieczne jest wykazanie określonego charakteru pracy ubezpieczonego pracownika wykonywanej w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 32 ustawy o ustawy o emeryturach i rentach z FUS w wymiarze co najmniej 15 lat do dnia 31 grudnia 2008r.

Z zasady okresy pracy w szczególnych warunkach stwierdza zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach, ale w razie braku możliwości uzyskania dokumentu od zakładu pracy możliwe jest wykazywanie pracy w szczególnych warunkach wszelkimi innymi dowodami. W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko stwierdzające, że przesłanką uznania pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach nie jest samo formalne zakwalifikowanie pracy na podstawie nazewnictwa stanowisk pracy w danym zakładzie zawarte w świadectwie pracy czy aktach osobowych, ale faktyczne wykonywanie pracy w szczególnych warunkach. Przepisy resortowe stanowią pomoc przy interpretacji przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z 1983r., ale nie są samodzielną podstawą kwalifikowania stanowisk pracy do prac w szczególnych warunkach. Decydujące jest czy rodzaj wykonywanej pracy na danym stanowisku odpowiada pracy wymienionej w wykazie A stanowiącym załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów. Odwołującemu zaliczono do pracy w szczególnych warunkach łącznie 2 lata 11 miesięcy i 10 dni, czyli czas pracy na stanowisku palacza

Dołączone do sprawy, wcześniej opisane świadectwo pracy dotyczące pracy operatora urządzeń sprzętu przeładunkowego, operatora wózka widłowego nie jest dowodem pozwalającym na uwzględnienie odwołania.

Przede wszystkim należy zauważyć, że z zeznań świadków S. i H. K. oraz samego odwołującego się wynika, że prace za i wyładunkowe dotyczyły wyłącznie stali. Praca więc nie dotyczyła produktów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących ani parzących – jak wskazuje się w wykazie A dział VIII poz. 1 tak przepisów ogólnych z 07.02.1983r. jak i branżowych.

Jak sama treść przepisu wskazuje- za prace w szczególnych warunkach zakwalifikować można wyłącznie

ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunkowe i to w odniesieniu do określonego rodzaju produktów: sypkich, pylistych, toksycznych, żrących i parzących, co jest uzasadnione zagrożeniem wywoływanym przez te produkty. Pojęcie „ciężkie prace” odnosi się do wysiłku potrzebnego do ich wykonania, a nie do wagi ładunku. Ciężkie mogą być prace wykonywane ręcznie, a nie prace dotyczące ciężkich wagonowo produktów, które wykonywane były przy użyciu określonego sprzętu. (

patrz wyroki Sądu Najwyższego z 26.09.2017r. w sprawie IIUK 142/16, z 12.04.2016r. w sprawie IUK137/15czy z 09.12.2015r. w sprawie IUK 523/14)

Ponadto co do wspomnianego świadectwa należy zauważyć, że nawet gdyby odwołujący się wykonywał ciężkie prace załadunkowe dotyczące produktów określonych w przepisie (czyli sypkich, pylistych, żrących …a nie stali), to dokument wskazuje czas niewystarczający na uzupełnienie do wymaganych 15 lat, bo z przedziału czasowego od 1.04.1982r. do 31.07.1997r. pomija okres przed 1.10.1995r. czyli czas ponad 6 lat gdy po powrocie z NRD od 14.01.1989r. odwołujący się pracował jako wydawca magazynowy. Poza tym świadectwo wskazuje na wykonywanie pracy operatora przed uzyskaniem przez S. O. uprawnień do obsługi tak suwnic jak i wózka widłowego, a temu odwołujący się sam zaprzeczał.

Sąd rozważał też zakwalifikowanie jako pracy w szczególnych warunkach pracy odwołującego się przy obsłudze suwnicy. Obsługa suwnic bowiem wymieniona jest we wspomnianych przepisach branżowych dotyczących przemysłu metalowego w wykazie A dzieł III poz. 86., a pkt 5 dotyczy operatora suwnicy bramiastej, o jakiej wspomniał świadek S. K.. W ocenie Sądu jednak i tej możliwości brak, gdyż odwołujący się nigdy nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako suwnicowy na produkcji, tylko posługiwał się tym sprzętem zamiennie z wózkiem widłowym i to dopiero od 1.10.1995r. gdy przeszedł do transportu.

Charakter pracy wykonywanej przez odwołującego się na stanowisku operatora suwnicy czy wózka widłowego nie upoważnia do uznania, że była to praca w szczególnych warunkach. Nie były to

ciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunkowe i to w odniesieniu do określonego rodzaju produktów: sypkich, pylistych, toksycznych, żrących i parzących o jakich mowa w wykazie A dział VIII poz. 1 stanowiącym załącznik do przepisów rozporządzenia z 07.02.1983r. Zaskarżona decyzja jest więc prawidłowa i zgodnie z art.477

14 § 1 k.p.c. orzeczono jak w pkt 1 wyroku.

Orzeczenie w pkt 2 wyroku wynika z art. 108 par 1 k.p.c. oraz 102 k.p.c., gdyż charakter sprawy wymagał przeprowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem. Odwołujący się nie powinien ponosić kosztów zastępstwa procesowego, szczególnie zważywszy, że udział pełnomocnika profesjonalnego po stronie organu rentowego sprawdzał się do sporządzenia odpowiedzi na odwołanie. Nie uczestniczył on w żadnych dalszych czynnościach i nie wyrażał swojego stanowiska w odniesieniu do materiału zgromadzonego przed sądem.

Sędzia Ewa Nowakowska