Wtorek Wydanie nr 31

Sygnatura akt
V U 698/23
Sąd
Sąd Okręgowy w Kaliszu
Wydział
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
23 listopada 2023 r.
Rozstrzygnięcie
Orzeczenie zmienione
Opublikowano w portalu
14 października 2026 r.
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Praca i ZUS
Własność intelektualna
Sąd Okręgowy w Kaliszu
© autorzy OpenStreetMap

Praca i ZUS

Sąd zmienił decyzję ZUS. Urbanistka nie podlegała ubezpieczeniom z umów z gminą

Projekty planów zagospodarowania urbanistka opracowywała w domu, a w urzędzie odbywały się tylko spotkania merytoryczne. Za wykonane projekty otrzymała pełne wynagrodzenie.

Rozstrzygnięcie
Orzeczenie zmienione
Sąd
Sąd Okręgowy w Kaliszu, V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura
V U 698/23

Prace nad projektem A. K. wykonywała w domu, natomiast w urzędzie odbywały się tylko spotkania merytoryczne.

Z uzasadnienia, Sąd Okręgowy w Kaliszu

Treść orzeczenia około 19 minut czytania

Sygn. akt V U 698/23

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 23 listopada 2023 r.

Sąd Okręgowy w Kaliszu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Stanisław Pilarczyk

Protokolant: st.sekr.sądowy Anna Sobańska

po rozpoznaniu w dniu 24 października 2023 r. w Kaliszu

odwołania Urzędu Gminy i Miasta S., A. K.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

z dnia 30 czerwca 2023 r. Nr (...)

w sprawie Urząd Gminy i Miasta S., A. K.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O.

o ustalenie ubezpieczenia A. K.

1. Zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 30 czerwca 2023 r., znak (...) w ten sposób, iż ustala, że A. K. nie podlega od dnia 20 grudnia 2021 r. do 30 grudnia 2022 r. u płatnika składek Urzędu Gminy i Miasta S. obowiązkowo ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu.

2. Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz Urzędu Gminy i Miasta S. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od daty prawomocności orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty .

3. Zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. na rzecz A. K. kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od daty prawomocności orzeczenia o kosztach procesu do dnia zapłaty.

sędzia Stanisław Pilarczyk

Uzasadnienie

Decyzją z dnia 30 czerwca 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. stwierdził, że A. K. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu w okresie od 20 grudnia 2021 roku do 30 grudnia 2022 roku u płatnika składek Urząd Gminy i Miasta S. jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w trakcie kontroli ustalono, że A. K. dla Urzędu Gminy i Miasta S. wykonywała jednocześnie pracę na podstawie czterech umów nazwanych przez płatnika składek umowami o dzieło, które w trakcie kontroli zostały zakwalifikowane jako umowy zlecenia.

Odwołanie od powyższej decyzji złożył Urząd Gminy i Miasta S. zaskarżając ją w całości oraz wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu odwołujący wskazał, że zawarte z A. K. umowy spełniają wszystkie przesłanki do zakwalifikowania tych umów jako umów o dzieło. Odwołujący wskazał, że rezultatem prac przyjmującego zamówienie było powstanie utworu urbanistycznego.

W odpowiedzi na powyższe odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującego na rzecz ZUS Oddział w O. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Odwołanie od powyższej decyzji wniosła także A. K., zaskarżając ją w całości. Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. naruszenie przepisu art. 83 ust. 1 pkt 1 i 3, w zw. z art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a i c i art. 68 ust. 1 pkt 6 , art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 9 ust. 2 i 2c, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 2, art. 18 ust 1 i 3 oraz art. 36 ust. 1, 2 i 11 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych

(Dz. U. 2023 r. poz. 1230 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że umowy nazwane przez strony jako umowy o dzieło stanowią podstawę do objęcia wykonawcy ubezpieczeniami społecznymi: emerytalnym, rentowym, wypadkowym i zdrowotnym,

2. art. 734 kc i art. 627 kc, poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że umowy zawarte przez strony są umowami zlecenia, podczas gdy umowy te mają charakter umowy o dzieło, o czym świadczy również cel tychże umów i zgodny zamiar stron ją zawierających oraz potwierdzenie w przepisach prawa

(art. 1, ust. 2 pkt 1 i pkt 6 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych) wynika, że utwory urbanistyczne są objęte przedmiotem praw autorskich – tj. umów: Nr PKiB.(...) z 20 grudnia 2021 roku, Nr PKiB. (...).37.2021 z 20 grudnia 2021 roku, Nr PKiB. (...).38.2021 z 20 grudnia 2021 roku, Nr PKiB. (...).39.2021 z 20 grudnia 2021 roku,

3. niezgodność stanowiska ZUS ze zgromadzonym materiałem dowodowym, polegającą na nieprawidłowym ustaleniu, iż odwołująca świadczyła usługi na rzecz płatnika składek na podstawie umowy zlecenie, podczas gdy łączył ją z płatnikiem w zakresie objętym zaskarżoną decyzją stosunek wynikający z umów o dzieło,

4. brak wszechstronnej analizy stanu faktycznego i błędną ocenę materiału dowodowego poprzez przyjęcie, że łączące strony umowy są umowami zlecenia, podczas gdy umowy te są umowami o dzieło.

Z uwagi na powyższe odwołująca wniosła o:

1. zmianę zaskarżonej decyzji w całości i ustalenie, że odwołująca w okresie wskazanym w zaskarżonej decyzji nie podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym i zdrowotnym z tytułu wykonywania umów o dzieło

oraz o

2. zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.

W odpowiedzi na powyższe odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz o zasądzenie od odwołującej na rzecz (...) Oddział w O. kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Postanowieniem z dnia 28 września 2023 roku, sygn. V U 728/23, Sąd Okręgowy w Kaliszu zarządził połącznie spraw V U 728/23 z odwołania A. K. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 30 czerwca 2023 roku ze sprawą o sygn. akt V U 698/23 z odwołania Urzędu Gminy i Miasta S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w O. z dnia 30 czerwca 2023 roku, do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Sąd Okręgowy ustalił co następuje:

Odwołujący Urząd Gminy i Miasta S. zawarł z odwołującą A. K. umowy cywilnoprawne tj.:

- umowę nr (...). (...).36.2021 z 20 grudnia 2021 roku, której przedmiotem było opracowanie projektu zmiany „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta S.”, dla wybranego obszaru położonego na terenie gminy S. – określonego w uchwale o przystąpieniu do sporządzenia zmiany „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta S.. Podstawę opracowania i granice zmiany Studium stanowiła uchwała Rady Miejskiej w S. nr(...) z dnia 23 lutego 2021 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany „Studium uwarunkowań kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy i miasta S.”,

- umowę Nr (...). (...).37.2021 z 20 grudnia 2021 roku, której przedmiotem było opracowanie projektu „Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości P.”. Podstawę opracowania i granice opracowania planu stanowiła uchwała Rady Miejskiej w S. (...) z dnia 23 lutego 2021 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia „Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości P.”,

- umowę Nr (...). (...).38.2021 z 20 grudnia 2021 roku, której przedmiotem było opracowanie projektu „Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości D.”. Podstawę opracowania i granice opracowania planu stanowiła uchwała Rady Miejskiej w S. nr (...) z dnia 23 lutego 2021 roku w sprawie przystąpienia do sporządzenia „Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości D.”,

- umowę Nr (...). (...).39.2021 z 20 grudnia 2021 roku, której przedmiotem było opracowanie projektu „Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości Z. Cukrownia”. Podstawę opracowania i granice opracowania planu stanowiła uchwała Rady Miejskiej w S. nr (...) z dnia 23 lutego 2021 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia „Miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu położonego w miejscowości Z. Cukrownia”.

(dowód: umowa Nr (...). (...).36.2021 z 20.12.2021 r. – k. 194-196, umowa Nr (...). (...).37.2021 r. – k. 203-205, umowa Nr (...). (...).38.2021 r. - k. 197-199, umowa Nr (...). (...).39.2021 z 20.12.2021 r. - k. 200-202 – akt organu rentowego)

A. K. z zawodu jest urbanistą, posiada uprawnienia urbanistyczne od 2002 roku. Od 2020 roku jest na emeryturze. W ramach umów zawartych z Urzędem Miasta i Gminy S., A. K. sporządzała projekty zagospodarowania przestrzennego z rysunkami i załącznikami, które wynikają z ustawy. Projekty po opracowaniu, prezentowała na posiedzeniu komisji urbanistycznej gminy. Były one również udostępnione na stronie internetowej. Jeżeli pojawiały się uwagi do projektu, to były one rozpatrywane wewnętrznie przez urbanistę i burmistrza. Jeżeli były zasadne, to były uwzględniane, jeżeli nie, to przedstawiał to burmistrz Radzie Gminy.

W skład projektu wchodzi projekt tekstu uchwały, załącznik graficzny i inne załączniki typu rozstrzygnięcia burmistrza w sprawie skutków finansowych. Dodatkowym elementem są dane przestrzenne, które też stanowią załączniki graficzne. W toku opracowania, jeżeli są potrzebne, opracowuje się dokumentację dotyczącą gruntów rolnych i leśnych. Projekt planu opracowuje się w oparciu o przepisy o zagospodarowaniu przestrzennym i inne przepisy, które wiążą się z danym terenem i uwarunkowaniami.

Prace nad projektem A. K. wykonywała w domu, natomiast w urzędzie odbywały się tylko spotkania merytoryczne. Specyfika wykonywanego projektu wymagała osobnej analizy każdego terenu, który był ujęty projektem. Nie można było przenieść danych z jednej wsi do drugiej albowiem każdy teren wymagał nowych analiz. Za wykonane projekty A. K. otrzymała pełne wynagrodzenie.

Przy opracowywaniu planów A. K. była związana z odwołującym umową i przepisami prawa. W uchwale Rady Miasta zamieszcza się informację o przystąpieniu do projektu i krótkie uzasadnienie. Jeżeli występuje się o jakąś zabudowę, to w uzasadnieniu uchwały powinno być to zawarte.

(dowód: zeznania odwołującej A. K. – k. 25-25v w zw. z k. 23-24v, zeznania świadka P. G. – k. 24v -25, zeznania świadka D. P. – k. 25)

Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dokumentów zawartych w aktach ZUS, uznając je za wiarygodne i wystarczające do poczynienia przedmiotowych ustaleń. Powołane dokumenty nie były kwestionowane w toku postępowania przez żadną ze stron, nadto Sąd nie znalazł podstaw, ażeby czynić to z urzędu.

Sąd oparł się także na zeznaniach odwołującej oraz świadków pracowników Urzędu Miasta i Gminy S., w których zgodnie zrelacjonowano przebieg realizacji zawartej umowy i które zawierały wyczerpujący opis wykonanych przez odwołującą czynności.

Dodatkowo wskazać należy, że odwołujący się nie zakwestionowali wskazanego przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji okresu podlegania przez A. K. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako zleceniobiorcy u płatnika składek, ani podstaw wymiaru składek za ten okres, wobec czego były to okoliczności niesporne.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych z dnia 13 października 1998 roku

(Dz.U.2023.1230 t.j.) osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu.

Z mocy art. 13 pkt 2 wspomnianej ustawy zleceniobiorcy obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu podlegają od dnia oznaczonego w umowie, jako dzień rozpoczęcia jej wykonywania do dnia rozwiązania lub wygaśnięcia tej umowy.

Stosownie do art. 36 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych każda osoba objęta obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym podlega zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Obowiązkiem płatnika składek – z mocy art. 46 ust. 1 i art. 47 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – jest obliczanie, rozliczanie i opłacanie należnych składek za każdy miesiąc kalendarzowy oraz przesyłanie w wyznaczonym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłacanie składek za dany miesiąc.

Zgodnie z art. 18 ust. 1 i 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy oświadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 (to jest przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu umowy agencyjnej lub umowy zlecenia), jeżeli w umowie określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.

Natomiast art. 20 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi, iż podstawę wymiaru składek ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2.

Zgodnie z art. 81 ust. 1, 5, 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych

(Dz.U.2022.2561 t.j. z dnia 9 grudnia 2022 roku) do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób zatrudnionych na podstawie umowy oświadczenie usług, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe tych osób, bez stosowania ograniczeń, o których mowa w art. 19 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było dokonanie oceny charakteru prawnego umów zawartych przez Urząd Gminy i Miasta S. z A. K., a których przedmiotem było sporządzenie projektów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych we wskazanych w umowach lokalizacjach oraz opracowanie projektu zmiany „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S.” dla wybranych obszarów położonych na terenie gminy S. – określonych w uchwale.

Konsekwencją tej oceny jest kontrola zasadności decyzji wydanej w przedmiotowej sprawie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych i stwierdzenie, czy A. K. w związku z zawartymi umowami, powinna podlegać ubezpieczeniom społecznym w zakresie emerytalnym, rentowym i wypadkowym z tytułu wykonywania umów oświadczenie usług, do których stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu

(art. 750 k.c.) czy też jako strony umów o dzieło

(art. 627 k.c.) nie jest objęta obowiązkiem ubezpieczeń społecznych w powyższym zakresie.

Stosownie do treści art. 353

1 k.c., strony mogą dokonać wyboru rodzaju łączącego je stosunku prawnego, co nie oznacza jednak całkowitej dowolności w tym zakresie zwłaszcza w aspekcie oddziaływania rodzaju stosunku zobowiązaniowego na sferę zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Stąd też o kwalifikacji danej umowy nie może przesądzać wyłącznie wola stron, wyrażona przede wszystkim nadaną jej nazwą, bądź też wskazany przez strony przedmiot umowy. Nie ulega wątpliwości, że treść umowy nie powinna sprzeciwiać się naturze danego stosunku prawnego, jego społeczno-gospodarczemu przeznaczeniu oraz obowiązującym w tym zakresie przepisom prawa, a strony zobligowane są przestrzegać pewnych zasadniczych elementów stosunku zobowiązaniowego, stanowiących jego części składowe, które decydują o istocie tworzonego węzła prawnego.

Stosownie do treści art. 734 § 1 k.c. przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Zgodnie z treścią przepisu art. 750 k.c. do umów o świadczenie usług, które nie są uregulowane innymi przepisami, stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Ma to miejsce wtedy, gdy przedmiotem umowy jest dokonywanie czynności faktycznych, natomiast umowa taka nie jest unormowana w przepisach dotyczących innych umów np. agencyjnej, komisu itp.

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 8 października 2013 r., III AUa 401/13 Lex nr 1386066)

Zgodnie zaś z treścią art. 627 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.

Objęcie ubezpieczeniem na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 2 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przez stwierdzenie, że umowy nazwane „umowami o dzieło” miały w istocie charakter umów zlecenia, wymaga ustalenia, że obowiązki wynikające z zawartej umowy nie miały cech określonych w art. 627 k.c. Nie można pomijać, że określona przez strony kwalifikacja musi uwzględniać zgodny zamiar stron i cel umowy

(art. 65 § 2 k.c.), a to, czy ich czynność prawna nie jest sprzeczna z istotą objętego umową stosunku zobowiązaniowego, zależy od ustaleń

(por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 września 1013 roku, II UK 39/13, Lex nr 1378531).

W świetle powyższego, w przedmiotowej sprawie wykładni podlega dokonana przez strony kwalifikacja prawna umowy, a dla właściwej oceny tej kwestii decydująca jest treść samych czynności, które na podstawie danej umowy są wykonywane.

W tym kontekście podkreślenia wymaga, że przy umowie o dzieło koniecznym jest, by działania przyjmującego zamówienie doprowadziły w przyszłości do konkretnego, indywidualnie oznaczonego rezultatu – w postaci materialnej lub niematerialnej. Przy tym każda umowa o dzieło należy do kategorii umów rezultatu, jednak nie każda umowa rezultatu może być podporządkowana przepisom dotyczącym umowy o dzieło.

Dla stosunku prawnego wynikającego z umowy o dzieło typowym jest, że nie ma on charakteru zobowiązania trwałego, ciągłego, powtarzalnego, lecz stanowi zobowiązanie do świadczenia jednorazowego po obu stronach tego stosunku zobowiązaniowego. Zarówno świadczenie zamawiającego jak i wykonawcy dzieła uznawane są za świadczenia jednorazowe, a jego ramy czasowe wyznacza powierzenie wykonania i wykonanie dzieła, przy czym czas ten jest z zasady warunkowany właściwościami samego dzieła, determinowany przez jego wykonawcę, a nie zamawiającego. Przedmiotem umowy o dzieło jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez zamawiającego w momencie zawierania umowy.

Dzieło zawsze musi być bowiem jednorazowym efektem, zindywidualizowanym już na etapie zawierania umowy i możliwym do jednoznacznego zweryfikowania po jej wykonaniu. Z taką definicją co do zasady nie koresponduje więc wykonywanie określonych czynności, czy też szeregu powtarzalnych czynności, nawet gdy prowadzą one do wymiernego efektu, jeżeli rezultat ten nie może być rozumiany jako jednorazowy i weryfikowalny w świetle indywidualnych preferencji zleceniodawcy. Przedmiotem umowy o dzieło nie może być bowiem osiąganie kolejnych, bieżąco wyznaczanych rezultatów. Tego rodzaju czynności są natomiast charakterystyczne dla umowy oświadczenie usług, którą definiuje obowiązek starannego działania - starannego wykonywania umówionych czynności. Natomiast zobowiązanie z art. 627 k.c. polega na wykonaniu nie jakiegokolwiek dzieła, ale na realizacji dzieła oznaczonego w umowie i oczekiwanego przez zamawiającego. Jednocześnie dzieło nie musi być tworem nowatorskim, swego rodzaju pierwowzorem, lecz powinno posiadać charakterystyczne, wynikające z umowy cechy, które stanowią punkt odniesienia dla sprawdzenia prawidłowości jego wykonania oraz jego zgodności z indywidualnymi wskazaniami zamawiającego

(wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 kwietnia 2022 roku., III AUa 335/19, sygn. Lex).

Podobny pogląd wyraził Sad Apelacyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 4 października 2016 roku (III AUa 68/18, Lex nr 2233032) gdzie podkreślono iż,, Umowa o dzieło należy do umów rezultatu, co oznacza, że oceny wykonania umowy dokonuje się przez pryzmat osiągnięcia konkretnego, indywidualnie oznaczonego wytworu/efektu, który może mieć postać zarówno materialną, jak i niematerialną. Należy przyjąć, że realizacja oznaczonego dzieła jest zwykle określonym procesem wykonawczym, o możliwym do wskazania momencie początkowym i końcowym, którego celem jest doprowadzenie do weryfikowalnego i jednorazowego rezultatu, zdefiniowanego przez strony w momencie zawierania umowy. Ryzyko nieosiągnięcia rezultatu obciąża przy tym przyjmującego zamówienie. Dzieło nie musi mieć przy tym cech indywidualności w takiej mierze jak utwór, nie zawsze musi być tworem niepowtarzalnym, chronionym prawem autorskim i wymagającym od jego autora posiadania specjalnych umiejętności. Tym niemniej, zawsze musi być jednorazowym efektem, zindywidualizowanym już na etapie zawierania umowy i możliwym do jednoznacznego zweryfikowania po wykonaniu.

Jednocześnie należy zaznaczyć, iż efekt w postaci utworu, w rozumieniu prawa autorskiego, nie przesądza o kwalifikacji zawartej umowy. Przepis art. 1 ust. 1 u.p.a.p.p. i art. 627 k.c. nie muszą mieć wspólnego zakresu. Dziełem może być rezultat umowy, która nie ma charakteru autorskiego. Prawo autorskie jest też samodzielną regulacją, z której wcale nie wynika, że o autorskim charakterze umowy przesądza tylko wykonanie jej w ramach umowy o dzieło. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego może być dziełem w rozumieniu art. 627 k.c., jeżeli powstał w ramach umowy o dzieło. Nie jest to reguła zamknięta, gdyż utwór może powstać również w ramach wykonywania stosunku pracy

(art. 12 i 14 u.p.a.p.p.) lub umowy oświadczenie usług. Utwór w rozumieniu prawa autorskiego nie determinuje bezwzględnie rodzaju umowy

(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 września 2020 roku, I UK 96/19, Lex nr. 3071517).

Odnosząc powyższe rozważania do spornych umów zawartych z odwołującą, w ocenie Sądu, umowy te odpowiadają w jej wykonaniu umowie o dzieło.

W niniejszej sprawie przedmiotem ww. umów było sporządzenie projektów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenów położonych we wskazanych w umowach lokalizacjach oraz opracowanie projektu zmiany „Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy S.” dla wybranych obszarów położonych na terenie gminy S. – określonych w uchwale.

Zgodnie z art. 640 KC jeżeli do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, a tego współdziałania brak, przyjmujący zamówienie może wyznaczyć zamawiającemu odpowiedni termin z zagrożeniem, iż po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu będzie uprawniony do odstąpienia od umowy.

W przedmiotowej sprawie charakter i istota przedmiotu wskazanych umów, w tym konieczność wykonania przez odwołującą prac w oparciu o ustawę z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzasadnia takie zakwalifikowanie przedmiotowych umów i ocenę wzajemnych obowiązków stron (tj. czynności odwołującej miały być wykonywane zgodnie z określonymi procedurami, w koordynacji z płatnikiem składek oraz wytycznymi uchwały Rady Miejskiej w S.) przez pryzmat zobowiązania zamawiającego do współdziałania z wykonawcą, jako elementu koniecznego do wykonania dzieła.

Istotne jest, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, w którym następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu

(art. 4 powołanej ustawy).

Z zapisów zamieszczonych w art. 5, 15, 17 i 20 ustawy wynika, iż wójt, burmistrz albo prezydent miasta jest autorem projektu planu miejscowego, a przeprowadzenie wewnętrznej procedury planistycznej, zmierzającej do wykonania projektu planu ma być powierzone osobom posiadającym stosowne uprawnienia.

Oznacza to, iż dla wykonania przez odwołującą powierzonych jej prac dopuszczalne było uzyskiwanie od burmistrza wytycznych i wskazówek co do rozwiązań jakie miały znaleźć się w projekcie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy akceptowanie przezeń rozwiązań proponowanych przez odwołującą.

Wymienione powyżej okoliczności – charakterystyczne dla umowy o dzieło – zdaniem Sądu Okręgowego jednoznacznie dowodzą, iż pomiędzy odwołującym się a A. K. zostały zawarte umowy o dzieło.

Podobny pogląd przyjął Sąd Okręgowy w Łodzi w wyroku z dnia 9 grudnia 2015 roku

(XGC883/14, LEX nr 2128323), a następnie Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 października 2016 roku

(I ACa 511/16, Lex nr 2166465), gdzie przyjęto, iż umowa w zakresie wykonania projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego gminy K. jest typową umową o dzieło gdyż strona powodowa zobowiązała się do wykonania określonego dzieła.

Również Sąd Okręgowy w Warszawie w wyroku z dnia 12 września 2014 roku

(II C 362/13, LEX nr 2058172), a następnie Sąd Apelacyjny w w Warszawie w wyroku z dnia 19 października 2015 roku

(I ACa 1994/14, LEX nr 1929541) przyjął, iż wykonanie projektu zmiany zagospodarowania przestrzennego, jest umową o dzieło. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Okręgowy między innymi podniósł, iż „Zgodnie z art. 627 k.c., przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła (tu: projektu zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego Śródmieścia B. „Planu Rewitalizacji i Rozwoju Śródmieścia”), a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Zapisy zamieszczone w § 4 i § 5 umowy stron nakazują przyjęcie, iż jest to umowa, w której do wykonania dzieła potrzebne jest współdziałanie zamawiającego, w rozumieniu art. 640 k.c. Sam przedmiot umowy i konieczność wykonania przez pozwanych prac w oparciu o ustawę z dnia 27 marca 2003 roku o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, uzasadniałyby takie zakwalifikowanie umowy i ocenę wzajemnych obowiązków stron przez pryzmat zobowiązania zamawiającego do współdziałania z wykonawcą, jako elementu koniecznego do wykonania dzieła. Istotne jest, iż miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego jest aktem prawa miejscowego, w którym następuje ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenia inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu

(art. 4 powołanej ustawy). Z zapisów zamieszczonych w art. 5, 15, 17 i 20 ustawy wynika, iż prezydent miasta jest autorem projektu planu miejscowego, a przeprowadzenie wewnętrznej procedury planistycznej, zmierzającej do wykonania projektu planu ma być powierzone osobom posiadającym stosowne uprawnienia. Oznacza to, iż dla wykonania przez pozwanych powierzonych im prac konieczne było uzyskiwanie od prezydenta Miasta B. wytycznych i wskazówek co do rozwiązań jakie miały znaleźć się w projekcie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego czy akceptowanie przez prezydenta Miasta B. rozwiązań proponowanych przez pozwanych.

Wykonywanie pracy na podstawie umowy o dzieło tytułu do ubezpieczeń społecznych nie stanowi.

Stąd odwołania jako zasadne podlegały uwzględnieniu, a decyzja zmianie w myśl art. 477

14 § 2 k.p.c. o czym sąd orzekł w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach procesu w pkt 2 i 3 sąd orzekł w oparciu o przepis art. 98 § 1 i 3 k.p.c.

sędzia Stanisław Pilarczyk

Hasła tematyczne: Podleganie ubezpieczeniom społecznym

1056 dni od wyroku do publikacji

  1. Wyrok 23 listopada 2023 r.
  2. Portal: 14 października 2026 r.

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Portal Orzeczeń Sądów Powszechnych. Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.