Sąd przyznał wdowie rentę rodzinną mimo mieszkania małżonków w dwóch miejscowościach

Decyzją z dnia 10.07.2025r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w X.. odmówił A. N. prawa do renty rodzinnej po mężu O. N. (1) zmarłym w dniu (...)., gdyż w chwili śmierci nie pozostawała z nim we wspólności małżeńskiej skoro zamieszkiwali w odległych miejscowościach .

Odwołanie od tej decyzji wniosła do Sądu A. N. domagając się przyznania prawa do renty rodzinnej po mężu , gdyż mimo zamieszkiwania w innych miejscowościach utrzymywali stałą więź rodzinną , a nawet posiadali wspólny rachunek bankowy .

Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd ustalił i zważył co następuje.

Poza sporem w niniejszej sprawie jest ,że O. N. (1) , urodzony w (...) zmarł w dniu (...) w miejscowości R. w województwie (...) , gdzie był zameldowany , natomiast odwołująca się mieszka w J. w województwie (...) przy ul (...), gdzie mieścił się jej dom rodzinny. Według google maps odległość między tymi miejscowościami wynosi 47 km. Z X. do R. odległość wynosi 42km, a do (...) 82 km.

W R. znajduje się dom rodzinny O. N. (1) oraz gospodarstwo rolne o pow. 5,95 ha fizycznych ( 2,31 ha przeliczeniowych ) . Mieszkała też tam jego matka , a wcześniej rodzina siostry , która po jej śmierci, przed wielu laty, wyprowadziła się do Niemiec. Gospodarstwo z domem przejął O. N. (1).

Z akt rentowych O. N. (2) wynika ,że cała jego aktywność zawodowa miała miejsce na terenie X. . Był spawaczem . Nie zmienił miasta pracy mimo zawarcia związku małżeńskiego. Podlegał też okresowo ubezpieczeniu społecznemu rolników na przestrzeni od 01.01.1993r. do 30.06.2014r.

( dowód-zaświadczenie KRUS Oddział Regionalny w X.

k 24)

A. N. i jej mąż od początku małżeństwa przyjęli ,że będą funkcjonować w dotychczasowych sposób: każde w powiązaniu z miejscowością , w której miało dom rodzinny. Małżonkowie mieli czwórkę synów , które wychowywali w porozumieniu , wspólnie . Dzieci uczyły się w J. i dom w tym mieście traktowały jako centrum życia rodziny. W J. też pracowała zawodowo odwołująca się . Mąż odwołującej się dzielił swój czas na dwa domy . W każdym tygodniu część czasu spędzał u matki w R. , część u żony i dzieci w J.. Nocował to w jednym , to w drugim domu zależnie od bieżącej sytuacji. Każdy weekend rodzina spędzała wspólnie w R. , tak jak i wakacje czy ferie. Małżonkowie w zasadzie nigdy nie stworzyli jednego centrum życiowego , gdyż O. N. (1) w R. miał obowiązki rodzinne . Do końca jego życia mieszkała tam jego matka , która okresowo potrzebowała pomocy. Był tam duży dom , do którego przyjeżdżała też rodzina z Niemiec .Wówczas także odwołująca się z synami dołączała do rodziny. W ostatnim czasie planowano ,że na emeryturze odwołująca się przeniesie się na stałe do R..

Małżonkowie mimo zameldowania w dwóch różnych miejscowościach pozostawali we wspólności małżeńskiej. Wspólnie spędzali czas wolny, planowali wydatki ,dzielili się zakupami , prowadzili wspólne kontro bankowe w (...) . Wspólnie nabyli mieszkanie przy ul (...) w J. , które aktualnie przejął ich najstarszy syn B. . Byli zgodną rodziną .

(

dowód- zeznania świadków L. N. [00:08-00:22] i B. N. [00:23-00:32] z rozprawy w dniu 03.12.2025r. , zaświadczenie z banku (...) z 22.08.2025r. k 13 )

Sąd zważył co następuje

Zgodnie z treścią art. 65 ust 1 ustawy z dnia 17.12.1999r. o emeryturach i rentach z FUS ( tj. Dz.U. 2024 r. poz.1631 ), renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny zmarłego :

1. mającego ustalone prawo do emerytury albo renty z tytułu niezdolności do pracy , lub

2. który w chwili śmierci spełniał warunki do uzyskania jednego z tych świadczeń.

Jak wynika z treści art. 70 ust.1 cyt. ustawy wdowa ma prawo do renty rodzinnej m.in. jeżeli w chwili śmierci męża osiągnęła wiek 50 lat życia lub była niezdolna do pracy albo wychowuje co najmniej jedno a dzieci , wnuków lub rodzeństwa uprawnione do renty rodzinnej po zmarłym mężu , które nie osiągnęło 16 lat , a jeżeli kształci się w szkole -18 lat życia lub jeżeli sprawuje pieczę nad dzieckiem całkowicie niezdolnym do pracy oraz do samodzielnej egzystencji lub całkowicie niezdolnym do pracy , uprawnionym do renty rodzinnej.

W niniejszej sprawie problem z oceną sytuacji małżonków wynikał z faktu ich odrębnego zamieszkiwania i to w innych województwach. Rzeczywista odległość nie byłą jednak szczególnie duża , wynosiła około 47 km.

Małżonkowie przy tym mieli usprawiedliwione powody aby każde z nich zachowało związek ze swoim domem rodzinnym i taką formę życia rodzinnego przyjęli od początku małżeństwa. Mimo osobnego zamieszkiwania utrzymywali stały ,ścisły kontakt ze sobą . Wspólnie wychowywali aż czterech synów . O prowadzeniu wspólnej gospodarki finansowej świadczy też fakt, że prowadzili wspólne konto bankowe w banku (...) .Samo odrębne zamieszkiwanie małżonków nie może być więc jedynym elementem oceny pozostawania przez nich we wspólności małżeńskiej, jeśli mimo z odrębnego zamieszkania nie doszło do zerwania wspólności małżeńskiej .

Art.70 ust.3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS nie zawiera definicji ustawowej wspólności małżeńskiej a rozbieżności występujące w orzecznictwie usunęła uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 26.10.2006r. w sprawie IIIUZP 3/06 . Wskazano tam ,że warunkiem przyznania renty rodzinnej jest pozostawanie przez małżonków do dnia śmierci jednego z nich w stanie faktycznej wspólności małżeńskiej. Alimentacyjna funkcja renty rodzinnej może i powinna być odnoszona do objęcia tego rodzaju ubezpieczeniową ochroną prawną małżonków , którzy do dnia śmierci współmałżonka byli zobowiązani do wspólnego pożycia, wzajemnej pomocy i wierności oraz współdziałania dla dobra rodziny , która przez swój związek założyli

( art.23 k.r.o.) ,a zatem faktycznie realizowali wspólne cele małżeństwa. Ponadto oboje małżonkowie obowiązani sią każdy według swych sił i możliwości zarobkowych i majątkowych , przyczyniać się zaspokojenia potrzeb rodziny( art.27 k.r.o.) Nieistotne lub przemijające zakłócenia dotyczące wspólnego pożycia nie podważają stanu pozostawania w faktycznej wspólności małżeńskiej .

Pozostawanie we wspólności małżeńskiej nie może być postrzegane tylko jako następstwo formalnie zawartego związku małżeńskiego ale również jako wspólność małżeńska wynikająca kreowania wspólnoty w jej rozmaitych wymiarach : duchowym, materialnym ,rodzinnym. Art.70 ust.3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS obejmuje więc nie tylko wspólność majątkową małżeńską ale i więź duchową , osobistą , emocjonalną i uczuciową.

Jak zauważył Sąd Najwyższy w wyroku z 12.06.2002r. przepis art. 41 ust.3 ustawy z 14.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS nie uzależnia prawa do renty rodzinnej wdowy pozostającej z mężem w chwili jego śmierci we wspólności majątkowej małżeńskiej od spełnienia warunku pozostawania z nim we wspólnym pożyciu.

( patrz wyrok Sąd Najwyższy w wyroku z 12.06.2002r. sygn. akt IIUK 443/01)

Wspólnota małżeńska może istnieć nawet przy długotrwałym oddzielnym zamieszkiwaniu małżonków ,jeśli stan taki jest wymuszony konkretnymi okolicznościami .

Wobec pozostawania przez małżonków do końca we wspólności małżeńskiej odwołująca się spełnia więc warunki do nabycia renty rodzinnej po mężu od miesiąca złożenia wniosku.

Odwołanie podlegało wiec uwzględnieniu i zgodnie z art. 477

14 § 2 kpc orzeczono jak w wyroku.

Sędzia Ewa Nowakowska