Sąd przyznał zasiłek chorobowemu, który w czasie zwolnienia pojechał nad morze

Decyzją z dnia 25 lipca 2025 r. znak: (...).604.(...).2025-(...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w M. odmówił W. I. prawa do zasiłku chorobowego za okres od 21 maja 2025r. do 18 czerwca 2025r. oraz zobowiązał go do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku wraz z odsetkami w łącznej kwocie 1914,62 zł. Organ wskazał, iż na ustaloną kwotę składa się należność główna w wysokości 1.886,78 zł oraz odsetki w wysokości 27,84 zł.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z informacji przekazanych przez ubezpieczonego w okresie od 09 czerwca 2025r. do 15 czerwca 2025r. przebywał pod adresem, w którym mieści się hotel oraz restauracja. W związku z tym, należało stwierdzić, że zmiana miejsca pobytu nosi znamiona wyjazdu wypoczynkowego.

(decyzja z dnia 25.07.2025 r.- a.r.)

Od powyższych decyzji W. I. wniósł odwołanie, zaskarżając je w całości. W uzasadnieniu wskazał, że jego pobyt w M. miał charakter wyłącznie terapeutyczny, wynikający z zaleceń lekarza psychiatry. Apartament w którym przebywał był udostępniany przez osobę prywatną i nie był wykorzystywany w celach zarobkowych.

(odwołanie- k. 1-2)

W odpowiedzi na odwołania ZUS wniósł o ich oddalenie, posługując się argumentacją zawartą w zaskarżonych decyzjach

(odpowiedź na odwołanie- 4-5v)

Postanowieniem z dnia 17 listopada 2025r. Sąd zawiadomił zainteresowanego (...) sp. z o.o. o toczącym się postepowaniu.

(postanowienie- k. 26)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

Odwołujący W. I. jest zatrudniony u płatnika składek (...) sp. z o.o. U odwołującego lekarz psychiatra zdiagnozował epizod depresji umiarkowany. W okresach od 24 kwietnia 2025r. do 23 maja 2025r., od 21 maja 2025r. do 18 czerwca 2025r. oraz od 16 czerwca 2025r. do 20 lipca 2025r. odwołujący był niezdolny do pracy. Organ rentowy wypłacił odwołującemu zasiłek chorobowy od 21 maja 2025r. do 31 maja 2025r. oraz od 16 czerwca 2025r. do 18 czerwca 2025r. w kwocie 1.886,78 zł. Odwołujący poinformował ZUS, że w okresie od 09 czerwca 2025r. do 15 czerwca 2025r. będzie przebywał pod adresem ul. (...), (...)-(...). Apartament, w którym przebywał został mu udostępniony nieodpłatnie przez J. A. (koleżankę żony). Do M. dotarł własnym samochodem. Pomimo przyjmowanych leków, nie było przeciwskazań do prowadzenia pojazdów. Pobyt nad morzem miał charakter terapeutyczny, wpłynął korzystnie na poprawę stanu zdrowia odwołującego oraz był zgodny z zaleceniami lekarza psychiatry.

(zaświadczenie lekarskie- k. 16, dokumentacja medyczna- k. 38-42, zeznania odwołującego- k. 44-44v)

Powyższy stan faktyczny został ustalony przez Sąd na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy, aktach organu rentowego, oraz w oparciu o zeznania odwołującego. Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującego w całości, gdyż były one spójne, logiczne oraz znajdowały potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Sąd zważył, co następuje

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U. 2023.2780 t.j.) stanowi, że ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia. Art. 84 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych stanowi zaś, osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:

1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia;

3) świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co, do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Wykorzystywaniem zwolnienia lekarskiego w sposób naruszający jego cel w postaci odzyskania przez osobę ubezpieczoną zdolności do pracy jest podejmowanie aktywności życiowych, które mogą skutkować przedłużeniem okresu niezdolności do pracy oraz czynności, które nie powinny być wykonywane przez osobę chorą, gdyż może rodzić to wątpliwości w zakresie rzeczywistej kondycji zdrowotnej osoby ubezpieczonej. Czynności mogące utrudnić leczenie i rekonwalescencję należy uznać za niezgodne z celem zwolnienia (

por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2005 r., III UK 120/05). Przeszkodą w osiągnięciu celu zwolnienia lekarskiego może być zarówno wykonywanie pracy zarobkowej, jak i działalność ubezpieczonego w innych sferach funkcjonowania człowieka. Należy stwierdzić, że nie istnieje zamknięty katalog czynności niezarobkowych, których podjęcie może być przejawem wykorzystania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem. W doktrynie i orzecznictwie wskazuje się, iż „za zachowania niezgodne z celem zwolnienia uznać należy nadużywanie alkoholu, podejmowanie działań, których chory powinien unikać, wzięcie udziału w wycieczce zagranicznej, wzięcie udziału w imprezie towarzyskiej czy rozrywkowej, nieprzestrzeganie wskazań lekarskich, np. nakazu leżenia w łóżku, zakazu wykonywania różnych prac domowych, prac w ogrodzie lub gospodarstwie rolnym, jak się wydaje za wyjątkiem prac i czynności życiowo uzasadnionych” (Karolina Stopka;

Świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Komentarz, nadto

wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 30 lipca 1991 r., III AUr 144/91), za działanie niezgodne z celem zwolnienia uznać należy także wzięcie udziału w imprezie towarzyskiej i rozrywkowej, demontaż okien w budynku należącym do spółdzielni mieszkaniowej w celu wykorzystania ich dla potrzeb własnych (

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 1999 r., I PKN 553/98), udział w pielgrzymce zagranicznej (

wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 1999 r., I PKN 308/99).

W orzecznictwie silnie jest jednocześnie zakorzeniony pogląd, iż podejmowanie w trakcie zwolnienia lekarskiego czynności, które nie generują zagrożenia dla procesu leczenia i rekonwalescencji, nie stanowią podstawy do utraty prawa do zasiłku chorobowego. Każdorazowo uwzględnić należy specyfikę danego schorzenia i potencjalny wpływ danej czynności na proces rekonwalescencji. Przykładowo, nie każdy wyjazd za granicę w okresie niezdolności do pracy oraz nie każda podróż samolotem pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku (

por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 stycznia 2024 r., I USKP 93/22), gdyż o tym, czy w danych okolicznościach ubezpieczony powinien utracić prawo do zasiłku chorobowego decyduje to, jak określona czynność wpłynie na odzyskanie zdolności do pracy i proces leczenia, a nie sam fakt jej podjęcia. Podobnie uczestnictwo pracownika w zajęciach edukacyjnych w czasie usprawiedliwionej nieobecności w pracy, niesprzeczne z zaleceniami lekarza, nie stanowi wykorzystania zwolnienia niezgodnie z jego celem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 1999 r., I PKN 613/98).

Odnosząc się zaś do uregulowania, w myśl którego ubezpieczony wykonujący podczas niezdolności do pracy jakąkolwiek pracę zarobkową traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia, Sąd zważył, iż z orzecznictwa wynika, że w zależności od stanu faktycznego, Sąd może uznać, iż przewidywana sankcja w postaci utraty prawa do zasiłku chorobowego za cały okres zwolnienia jest zbyt dolegliwa, zważywszy na okoliczności w postaci incydentalnego, sporadycznego i wymuszonego okolicznościami charakteru i rodzaju innego zajęcia zarobkowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2022 r., sygn. III PUNPP 2/21). Ponadto, na powyższe może wpłynąć wysokość uzyskiwanego z tego tytułu dochodu w postaci niskich kwot, stanowiących minimalną część należnego zasiłku chorobowego i wynoszących od kilkudziesięciu do kilkuset złotych (por. wyrok Sądu Najwyższego z 19 lutego 2021 r., I USKP 12/21).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż odwołanie zasługiwało na uwzględnienie, albowiem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie wykazał, aby odwołujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy wykonywał pracę zarobkową lub wykorzystał zwolnienie lekarskie w sposób niezgodny z jego celem. Wyjazd odwołującego nad morze do M. nie stanowił naruszenia obowiązujących przepisów ani zaleceń lekarskich. Pobyt ten miał charakter rekonwalescencyjny i był zgodny z celem zwolnienia lekarskiego, jakim jest odzyskanie zdolności do pracy. Co istotne, apartament, mimo że przeznaczony do celów komercyjnych, został udostępniony ubezpieczonemu nieodpłatnie przez przyjaciółkę żony. Ponadto zmiana otoczenia wpłynęła pozytywnie na proces leczenia ubezpieczonego, u którego zdiagnozowano epizod depresji umiarkowanej, a więc schorzenie, w przypadku którego poprawa samopoczucia psychicznego oraz warunki sprzyjające regeneracji mają istotne znaczenie terapeutyczne. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że ubezpieczony poinformował organ rentowy o zmianie miejsca pobytu w okresie zwolnienia lekarskiego. Działanie to miało charakter celowy i świadomy, a tym samym nie ukrywał faktu czasowej zmiany miejsca pobytu, nie utrudniał ewentualnej kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnienia lekarskiego. Takie zachowanie potwierdza także brak zamiaru obejścia prawa i celowego wykorzystania zwolnienia lekarskiego w sposób niezgodny z jego celem.

Resumując, w przedmiotowej sprawie zachowanie ubezpieczonego nie wyczerpywało dyspozycji art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, a w konsekwencji także art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej, co skutkowało zmianą zaskarżonej decyzji z 25 lipca 2025r. znak (...).604.(...).2025-(...) poprzez przyznanie odwołującemu się prawa do zasiłku chorobowego za okres od 21 maja 2025r. do 18 czerwca 2025r. oraz ustalenie, że ubezpieczony nie jest zobowiązany do zwrotu pobranego zasiłku chorobowego za wskazany wyżej okres.

Z tych względów, na podstawie art. 477

14 § 2 k.p.c., zgodnie z którym w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego lub zaskarżone orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności lub decyzję tego zespołu i orzeka co do istoty sprawy, Sąd uwzględnił odwołanie od decyzji i orzekł jak w sentencji wyroku.