Sąd przyznał ubezpieczonej zasiłek chorobowy i uchylił żądanie zwrotu 2064,89 zł od ZUS

Decyzją z dnia 2 października 2024 roku znak: 420000/603/CW/843187/2024-ZAS Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. odmówił A. M. prawa do zasiłku chorobowego od 5 czerwca 2024 roku do 14 czerwca 2024 roku oraz zobowiązał ją do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za okres od 5 czerwca 2024 roku do 14 czerwca 2024 roku w kwocie 2064,89 zł. W uzasadnieniu ZUS wskazał, że ubezpieczona w czasie zwolnienia lekarskiego wykonywała czynności z umowy zlecenie.

(decyzja z dnia 2.10.2024 r. – a.r.)

Od powyższej decyzji ZUS A. M. wniosła odwołanie, wskazując, że nie wykonywała czynności z umowy zlecenia, a czynności z umowy zlecenia z (...) S.A. wykonywał (...). o.o. Sp. k.

(odwołanie – k. 1-1v)

W odpowiedzi na odwołanie ZUS wniósł o jego oddalenie.

(odpowiedź na odwołanie – k. 3-3v)

Sąd ustalił, co następuje

Odwołująca była zatrudniona w (...) Sp. z o.o. w W.. Otrzymała wynagrodzenie chorobowe na podstawie art. 92 k.p. za okres od 14 maja 2024 roku do 4 czerwca 2024 roku oraz zasiłek chorobowy wypłacony przez ZUS od 5 czerwca 2024 roku do 14 czerwca 2024 roku.

Odwołująca w czasie zatrudnienia w (...) Sp. z o.o. miała jednocześnie zawartą umowę zlecenia z (...) S.A. z dnia 27 maja 2024 roku. Umowa ta polegała na obsłudze ubezpieczenia pracowniczego zgłoszonych pracowników przez (...) Sp. z o.o., miała za zadanie wprowadzać dane do systemu ubezpieczyciela.

Od 14 maja 2024 roku odwołująca była niezdolna do pracy w związku z ciążą. Od tego dnia nie wykonywała pracy zarówno w (...), jak i umowy zlecenia. Dane zdarzeń ubezpieczeniowych w czasie, kiedy powódka była niezdolna do pracy wprowadzał prezes zarządu spółki (...) Z. W..

Odwołująca otrzymywała miesięcznie kwotę około 160 zł prowizji od (...) NA (...) niezależnie od tego, czy wykonywała czynności ze zlecenia, ale wynikało to z prowizji, która była za ilość zapisanych pracowników do ubezpieczenia. Prowizja wpływała co miesiąc niezależnie od ilości zgłoszeń, także czy takie zgłoszenia odwołująca w ogóle wprowadzała. Prowizja nie stanowiła źródła utrzymania dla odwołującej.

(zeznania odwołującej A. M., zeznania świadka Z. W.; wniosek o zasiłek chorobowy – a.r.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego, a także wiarygodnych zeznań świadka Z. W. oraz odwołującej A. M.. Strony nie składały dodatkowych wniosków dowodowych.

Sąd zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Podstawą ww. rozstrzygnięcia organu rentowego jest regulacja zawarta w art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: - Dz. U. z 2019 r. poz. 645; dalej jako: ustawa o świadczeniach). Zgodnie z tym przepisem ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

W przedmiotowej sprawie Sąd ustalił, że w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim, w dniu 14 marca 2019 r. odwołująca poświęciła ok. 1 minutę na wprowadzenie danych do systemu (...), polegających na potwierdzeniu liczby ubezpieczonych i zatrudnionych w firmie. Podjęcie przez odwołującą powyższych działań w trakcie przebywania na zwolnieniu lekarskim zostało przez organ rentowy określone jako wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, a więc jako naruszenie wspomnianego wyżej art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach.

Jak wynika z powyższego kluczowym zagadnieniem do rozważenia w niniejszej sprawie było prawidłowe zakwalifikowanie zachowania odwołującej w świetle regulacji z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach. Przepis ten zawiera dwie przesłanki utraty prawa do zasiłku: wykonywanie pracy zarobkowej w okresie orzeczonej niezdolności do pracy, bądź też wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem. Warto w tym miejscu dodać, że stwierdzenie choćby jednej z tych przesłanek wystarczy do uznania utraty prawa do zasiłku chorobowego (tak też wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 marca 2010 r., sygn. akt III UK 71/09). W przedmiotowej sprawie organ rentowy powołał się na wykonywanie pracy zarobkowej przez odwołującą w okresie orzeczonej niezdolności do pracy.

W kwestii wykładni pojęcia "wykonywanie pracy zarobkowej", mającej zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia, czy wskazane w decyzji organu rentowego i potwierdzone w ustaleniach faktycznych czynności odwołującej stanowiły taką pracę, należy wskazać, że orzecznictwo Sądu Najwyższego przyjmuje wąską wykładnię tej przesłanki utraty prawa do zasiłku chorobowego, uznając zasadniczo, że wszelka aktywność zarobkowa w okresie pobierania zasiłku powoduje taki skutek.

Sąd Najwyższy uznaje jednak, że od ww. zasady mogą istnieć odstępstwa uzasadnione zwłaszcza sporadycznym i formalnym charakterem czynności ubezpieczonego lub ich niezbędnością dla kontynuacji działalności gospodarczej, jak niektóre czynności związane z zatrudnianiem pracowników, opłacanie czynszu itp. Możliwość uznania, że nie dochodzi do utraty prawa do zasiłku chorobowego, w przypadku aktywności zmierzającej do osiągnięcia zarobku w czasie pobierania tego zasiłku, występuje jednak tylko wówczas, gdy ma ona charakter incydentalny i wymuszony okolicznościami (por. wyrok SN z 15 czerwca 2007 r., II UK 223/06). Stanowisko dopuszczające tego rodzaju wyjątki jest już wyraźnie ukształtowane w orzecznictwie (wyroki SN z: 9 października 2006 r., II UK 44/06; 15 czerwca 2007 r., II UK 223/06; 11 grudnia 2007 r., I UK 145/07; 6 lutego 2008 r., II UK 10/07; 5 czerwca 2008 r., III UK 11/08; 3 października 2008 r., II UK 26/08; 6 maja 2009 r., II UK 359/08).

Przenosząc powyższe rozwiązania na grunt tej sprawy, Sąd zważył, że odwołująca się nie wykonywała pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ustawy zasiłkowej, albowiem w okresie zwolnienia lekarskiego – niezdolności do pracy, czyli od 5 czerwca 2024 roku do 14 czerwca 2024 roku nie wykonywała czynności z umowy zlecenia zawartej z (...) NA (...). W tym czasie będąc niezdolną do pracy nie wprowadzała danych do systemu ubezpieczenia grupowego pracowników, nie logowała się do niego, nie sprawdzała systemu. Czynności z umowy zlecenia związane z koniecznością logowania do systemu ubezpieczenia były realizowane przez prezesa zarządu Z. W., a nie przez odwołującą. Otrzymywane przez nią wynagrodzenie prowizyjne co miesiąc nie było zależne od tego, czy odwołująca wykonywała czynności z umowy zlecenia, otrzymywała je z samego tytułu, że pracownicy podlegali do ubezpieczenia w (...). Tak więc reasumując nie zostały spełnione przesłanki z art. 17 ust. 1 ustawy zasiłkowej, zasadnym było więc przyznanie odwołującej prawa do zasiłku chorobowego za okres od 5 czerwca 2024 roku do 14 czerwca 2024 roku.

Kwestię zwrotu nienależnie pobranych świadczeń regulują m.in. art. 66 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa i art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Obydwie te normy prawne wskazują, że organ rentowy może domagać się zwrotu nienależnie pobranego świadczenia tylko wówczas, gdy ubezpieczonemu można przypisać złą wolę. Obowiązek zwrotu obciąża tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, wiedząc, że mu się nie należy, co dotyczy zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach, w jakich nie powinna pobierać świadczeń, jak też tej osoby, która uzyskała świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd instytucji ubezpieczeniowej. W prawie ubezpieczeń społecznych "świadczenie nienależnie pobrane", to nie tylko "świadczenie nienależne" (obiektywnie, np. wypłacane bez podstawy prawnej), ale także "nienależnie pobrane", a więc pobrane przez osobę, której można przypisać określone cechy dotyczące stanu świadomości (woli) lub określone działania (zaniechania). Brak jest podstaw do żądania zwrotu pobranego zasiłku chorobowego od 5 czerwca 2024 roku do 14 czerwca 2024 roku, albowiem odwołująca ma prawo do zasiłku chorobowego za ten okres.

Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.