Sąd zmienił wyrok i przyznał zasiłek chorobowy za okres od lutego do kwietnia 2025

Zaskarżonym wyrokiem z dnia 9 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygnaturze akt:

X U 399/25 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2026 roku w O. na rozprawie sprawy z odwołania H. I. przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi

w R. o zasiłek chorobowy w związku z odwołaniem od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w R. z dnia 15 kwietnia 2025 r., (...) oddalił odwołanie.

Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne:

W styczniu 2015 r. (...) zawarła ze szpitalem (...)

N. w F. /(...) Sp. z o.o./ umowę zlecenia na czas nieokreślony na pełnienie dyżurów położnej.

Z tytułu w/w zlecenia wnioskodawczyni nie była objęta ubezpieczeniem chorobowym; nigdy nie wnosiła o to.

Wynagrodzenie za dyżury stanowiło marginalną część dochodów wnioskodawczyni.

W praktyce zlecenia dotyczyły maksymalnie 2-ch dyżurów 24 godzinnych w miesiącu. Rzadko wzywano H. I. na nieplanowane dyżury. Zapłata za dyżury w danym miesiącu następowała w kolejnym miesiącu /za styczeń w lutym/. Na koniec miesiąca dyżurująca podpisywała rachunek do umowy przygotowany przez oddziałową.

Od 17 lipca 2018 r. do 3 lutego 2025 r. wnioskodawczyni pełniła funkcję dyrektora szpitala w U. w oparciu o umowę o pracę. Na początku 2025r przeprowadzono konkurs na w/w stanowisko na kolejną kadencję. H. I. nie została wybrana. Wpłynęło to na jej stan psychiczny; pogorszyło samopoczucie, rozczarowało, ponieważ uważała, że zasłużyła na wybór swoją dotychczasową pracą i zaangażowaniem.

W zw. z powyższym, wnioskodawczyni udała się do lekarza psychiatry.

W okresie od 3 lutego 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r. H. I. korzystała ze zwolnień lekarskich wystawianych przez lekarza psychiatrę z powodu zaburzeń psychicznych.

W dniu 3 lutego’25 wnioskodawczyni po raz pierwszy udała się do lekarza psychiatry

z uwagi na niepokój, napięcie, drażliwość, kłopoty z koncentracją, bezsenność. Rozpoznano wtedy zespół lękowo-depresyjny-adaptacyjny /F43.2/; zalecono farmakoterapię

w minimalnych dawkach; wystawiono zwolnienie lekarskie. Na kolejnych wizytach wnioskodawczyni podawała podobne zaburzenia i dolegliwości; utrzymano leczenie, wystawiono kolejne zwolnienie lekarskie. Na wizycie w dniu 1 kwietnia’25 (...) zgłaszała już poprawę samopoczucia, lepszą tolerancję stresu, uspokojenie, większą aktywność. Zalecono wówczas planową redukcję farmakoterapii z końcowym odstawieniem leków

i wystawiono zwolnienie lekarskie do 30 kwietnia’25.

Szpital w L. wystąpił w dniu 12 lutego’25 oraz 05 marca’25 do ZUS

z wnioskiem na druku ZUS Z-3 o wypłatę H. I. zasiłku za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia.

Wniosek o wypłatę zasiłku chorobowego za w/w okresy czasu wnioskodawczyni złożyła w ZUS w dniu 5 marca’25 i 8 kwietnia’25.

W okresach spornych, objętych zwolnieniami lekarskimi, wnioskodawczyni nie pełniła dyżurów w (...) (...) w F.. Za luty, marzec, kwiecień 2025r nie otrzymała więc żadnych wypłat z (...) Sp. z o.o. Do prac zleconych H. I. wróciła od czerwca 2025r. Umowa zlecenia trwa do chwili obecnej.

W dniu 13 marca’25 Zarząd Województwa (...) ogłosił konkurs na stanowisko Dyrektora (...) (...)

w W.. /numer naboru (...).(...)

(...) Ogłoszenie umieszczono na stronie internetowej Urzędu Marszałkowskiego w O. w w/w dacie z datą ważności do dnia 03 kwietnia’25.

Na stanowisko objęte procedurą konkursową poszukiwano osoby, która: posiada wykształcenie wyższe, wiedzę i doświadczenie dające rękojmię prawidłowego wykonywania obowiązków kierownika, posiada co najmniej pięcioletni staż pracy na stanowisku kierowniczym albo ukończone studia podyplomowe na kierunku zarządzanie i co najmniej trzyletni staż pracy; nie została prawomocnie skazana za przestępstwo popełnione umyślnie. Jako wymagania pożądane wskazano: dobrą znajomość rynku usług medycznych i systemu ochrony zdrowia; znajomość zagadnień dotyczących działalności podmiotów leczniczych; umiejętność podejmowania strategicznych decyzji i konsekwencja w działaniu.

Kandydaci powinni przedłożyć: podanie o przyjęcie na stanowisko objęte konkursem; dokumenty stwierdzające kwalifikacje zawodowe wymagane do zajmowania danego stanowiska tj. dotyczące posiadanego wykształcenia i stażu pracy; opisany przebieg pracy zawodowej; inne dokumenty, w szczególności potwierdzające dorobek i kwalifikacje zawodowe kandydata; informację o kandydacie z Krajowego Rejestru Karnego (oryginał) opatrzoną datą nie wcześniejszą niż miesiąc przed dniem zgłoszenia do konkursu; koncepcję funkcjonowania i rozwoju (...) (...) w W. na najbliższe 6 lat. Oferty należało złożyć w terminie do 21 dni od daty ukazania się ogłoszenia /drogą listowną na adres Urzędu Marszałkowskiego albo osobiście

w Biurze Podawczym Urzędu Marszałkowskiego.

O terminie i miejscu przeprowadzenia rozmowy kwalifikacyjnej kandydaci byli powiadomieni indywidualnie drogą pisemną/elektroniczną lub telefonicznie, a informacje

o stanie prawnym, organizacyjnym i ekonomicznym (...) (...) (...) w W., były udostępnione przez Departament Polityki Zdrowotnej Urzędu Marszałkowskiego. Każdy z kandydatów otrzymywał jednakowy zestaw materiałów w formie plików (...), które przesyłano drogą elektroniczną albo przesyłano link do strony, z której będzie można je pobrać. Prośbę o materiały można było składać na adres (...)

(...).pl.

Od 9 maja’25 H. I. podjęła zatrudnienie w (...) w W. jako jego dyrektor. Umowę zawarto na czas określony do 09 maja 2031r w pełnym wymiarze zadaniowego czasu pracy, z miejscem pracy w szpitalu w W., za wynagrodzeniem 18.500 zł + dodatek za wysługę lat w wymiarze 20% i premia uznaniowa do 30% wynagrodzenia zasadniczego /w wykonaniu uchwały (...) (...) (...) z 7 maja’25 w sprawie nawiązania stosunku pracy/. Wcześniej zgłosiła się do konkursu, który rozstrzygnięto pod koniec kwietnia’25.

Ofertę konkursową wnioskodawczyni złożyła w Urzędzie Marszałkowskim w dniu

31 marca’25 /zawiózł ją mąż wnioskodawczyni/. Wcześniej, przygotowywała dokumenty obligatoryjne w procedurze konkursowej, tj.: podanie o przyjęcie, opis przebiegu pracy zawodowej, kopie świadectw pracy, kopie dyplomów i certyfikatów, zaświadczenia

o ukończeniu kursów i szkoleń, kopie świadectwa ukończenia studiów podyplomowych, informacje o niekaralności, 6 oświadczeń określonych tematycznie, koncepcję funkcjonowania i rozwoju (...) im. W. L. w W. na 6 lat /2025-2031/.

H. I. od przełomu stycznia i lutego’25 poszukiwała zatrudnienia. Ogłoszenie

o konkursie na stanowisko dyrektora szpitala im. (...) (...) w W. umieszczono na stronie internetowej (...) Urzędu Marszałkowskiego w O.. Wnioskodawczyni odpowiedziała pisemnie na w/w ofertę, wskazując na wieloletnie doświadczenie zawodowe, umiejętności oraz wykształcenie. Ponadto, prosiła o osobiste spotkanie i rozmowę, podczas której „bardziej szczegółowo przedstawi dotychczasowe osiągnięcia, przebieg pracy zawodowej, umiejętności”. Do odpowiedzi na ofertę załączyła dokumenty potwierdzające wyksztalcenie, doświadczenie zawodowe, kwalifikacje.

W dniu 20 marca’25 wnioskodawczyni uzyskała informację o niekaralności z (...);

a w dniu 25 marca’25 przygotowała oświadczenie o niekaralności oraz o braku zakazu wykonywania zawodu, pełni praw publicznych i zdolności do czynności prawnych; braku zakazu pełnienia funkcji kierowniczych, znajomości ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, ze zgoda na przetwarzanie danych osobowych.

Wnioskodawczyni przygotowała także 23 stronicową „koncepcję funkcjonowania

i (...) (...) (...) w W. na najbliższe 6 lat -2025-2031”, w której przedstawiła: analizę sytuacji ekonomiczno-finansowej szpitala ze sposobami poprawy sytuacji finansowej, wdrożenie zasad wynikających ze standardów akredytacyjnych, dostosowanie do wyzwań rynkowych, znaczenie informatyzacji dla zarządzania szpitalem i leczenia, status i znaczenie przychodni POZ, koncepcję zakładu opiekuńczo-leczniczego jako priorytetowy projekt rozwojowy szpitala, koncepcję rozwoju oddziału położniczo-ginekologicznego, leczenia onkologicznego, neurologicznego, poradni diabetologicznej, kompleksową ścieżkę leczenia dzieci, pozyskiwanie funduszy zewnętrznych na programy profilaktyczne, tworzenie dobrej atmosfery w szpitalu. Koncepcja została opatrzona wstępem i podsumowaniem; zamieszczono w niej wykresy, grafiki, itp.

Kopie powyższej dokumentacji wnioskodawczyni przygotowywała w drugiej połowie marca 2025r; poświadczała je za zgodność z oryginałami w dniu 26 marca’25 /daty umieściła na każdej kserokopii wskazując, że poświadcza je „za zgodność z oryginałem”/.

W piśmie z 29 maja’25 (...) zwróciła się do Urzędu Marszałkowskiego

o zgodę na wykonywanie prac zleconych w zawodzie położonej, uzasadniając to zamiarem utrzymania prawa wykonywania zawodu położnej.

W dniu 3 czerwca’25, w odpowiedzi na w/w prośbę, Urząd Marszałkowski wystosował pismo do wnioskodawczyni, aby doprecyzowała wymiar pracy dodatkowej oraz miejsce jej wykonywania.

W dniu 6 czerwca’25 wnioskodawczyni wystosowała pismo do Urzędu Marszałkowskiego w O. z deklaracją ograniczenia dyżurów położnej do dni wolnych od pracy w szpitalu oraz świątecznych, aby nie kolidowały z funkcją dyrektora.

(...) uzyskała zgodę na pełnienie dyżurów położnej także w okresie pełnienia funkcji dyrektora szpitala w W. /do 72 h miesięcznie/.

W ocenie Sądu Rejonowego, odwołanie podlegało oddaleniu jako niezasadne.

W oparciu o ustalony stan faktyczny oraz obowiązujące przepisy prawa zaskarżoną decyzję w ocenie Sądu Rejonowego należało uznać za prawidłową. H. I. nie nabyła prawa do zasiłku chorobowego z uwagi na treść przepisów powołanych przez organ rentowy jako podstawa prawna rozstrzygnięcia.

Zasiłek wypłacony za w/w okres czasu byłby w ocenie SR świadczeniem nienależnym

i ubezpieczona musiałaby go zwracać. Ponawiane przez byłego pracodawcę

i wnioskodawczynię wnioski o wypłatę świadczenia za czas choroby były – w ocenie SR – nieuzasadnione w okolicznościach stanu faktycznego.

Sąd Rejonowy zważył, że zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia

nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową

stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby /art. 13 ust/1 pkt.2 ustawy zasiłkowej/.

Sąd Rejonowy przytoczył pogląd, zgodnie z którym, zasiłek chorobowy, udzielany po przekroczeniu okresu objętego składką – w kontekście ogólnych zasad nabywania prawa do zasiłku chorobowego - jest świadczeniem

wyjątkowym, przysługującym tylko osobom niepodlegającym ubezpieczeniu, i to z tytułu zdarzeń nieobjętych ryzykiem ubezpieczenia chorobowego, skoro przyczyną utraty przez nie zarobków nie jest sama choroba, lecz także zaprzestanie wykonywania działalności stanowiącej tytuł ubezpieczenia. Zasiłek ten różni się zatem od zasiłku przysługującego w trakcie trwania tytułu ubezpieczenia nie tylko pod względem konstrukcyjnym (wymaganie wystąpienia co najmniej trzydziestodniowej niezdolności do pracy w krótkim czasie od ustania tytułu ubezpieczenia), ale również co do charakteru tego świadczenia w systemie świadczeń na wypadek choroby. Natomiast konstrukcja przesłanek "nienabycia" prawa do tego zasiłku pozwala na stwierdzenie, że ryzykiem chronionym jest niemożność wykonywania (kontynuowania lub podjęcia) każdej działalności zarobkowej, a także nowej działalności dającej źródło utrzymania, niemożność otrzymywania zasiłku dla bezrobotnych, świadczenia emerytalnego, rentowego

etc. (por. uchwała SN z dnia 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/01, OSNP 2002, nr 1, poz. 18; X.. SN 2001, nr 8, s. 3; OSNP-wkł. 2001, nr 20, poz. 2; Prok. i Pr. 2002, nr 1, s. 44; Wokanda 2002, nr 2, s. 17; OSP 2002, z. 12, poz. 151).

Sąd Rejonowy zwrócił przy tym uwagę, że w art. 13 ust. 1 wymieniono przesłanki negatywne. Brak wszystkich tych przesłanek powoduje, że zasiłek chorobowy przysługuje; natomiast zaistnienie którejkolwiek z nich wyłącza prawo do zasiłku chorobowego. Przyczyny objęte katalogiem z art. 13 to wszystkie te okoliczności, kiedy nie dochodzi do spełnienia się ryzyka ubezpieczenia (por. uchwała SN z dnia 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/01, OSNP 2002, nr 1, poz. 18; Biul. SN 2001, nr 8, s. 3; OSNP-wkł. 2001, nr 20, poz. 2; Prok. i Pr. 2002, nr 1, s. 44; Wokanda 2002, nr 2, s. 17, OSP 2002, z. 12, poz. 151). Wspólną cechą przyczyn wyłączających prawo do zasiłku jest istnienie innych źródeł dochodów z ubezpieczenia społecznego (emerytura lub renta z tytułu niezdolności do pracy), z Funduszu Pracy (zasiłek dla bezrobotnych, zasiłek lub świadczenie przedemerytalne, nauczycielskie świadczenie kompensacyjne) bądź z własnej kontynuowanej lub podjętej działalności zarobkowej (dochód z tej działalności lub zasiłek chorobowy z tytułu kontynuowanej równolegle lub nowej aktywności zawodowej, nabyty na ogólnych zasadach). We wszystkich tych przypadkach wypłata zasiłku chorobowego po ustaniu ubezpieczenia byłaby sprzeczna z

ratio legis omawianej regulacji, która sprowadza się do dostarczenia środków utrzymania byłemu ubezpieczonemu, który z powodu ustania pracy zarobkowej traci dotychczasowe dochody,

a któremu choroba przeszkodziła w znalezieniu i podjęciu nowej pracy zarobkowej, a tym samym nowego źródła dochodów (H. Pławucka, glosa do uchwały SN z dnia 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/2001, OSP 2002, z. 12, poz. 599). Wspólną cechą i uzasadnieniem wszystkich przyczyn wyłączających prawo do zasiłku jest więc okoliczność, że dotyczą one sytuacji, gdy osoba niezdolna do pracy ma inne źródło dochodu.

W ocenie Sądu I instancji, zgodnie z wolą ustawodawcy, wyrażoną w przepisie art. 13 ust. 1 pkt. 2 ustawy zasiłkowej, wystarczająca jest sama potencjalna podstawa do uzyskania zasiłku /np. trwająca umowa zlecenia/ w związku z istnieniem jakiekolwiek tytułu do ubezpieczenia, także chorobowego dobrowolnego. Decyzję co do zgłoszenia się do takiego ubezpieczenia i czasu, w którym to nastąpi, ustawodawca pozostawił ubezpieczonym. Tak jak i poziom zabezpieczenia na wypadek choroby, odzwierciedlony w wysokości składki. Od ubezpieczonego będzie więc zależało, czy i kiedy zgłosi się do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego. Jednocześnie wskazuje się, że o ile w art. 7 ustawy ustawodawca wyróżnił sytuacje „nadające się” do ochrony ze względów społecznych, to jednocześnie uznał, że prawa do zasiłku nie można nabyć w okolicznościach opisanych w art. 13, jako niewymagających tej ochrony (por. uchwała SN z dnia 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/01, OSNP 2002, nr 1, poz. 18; Biul. SN 2001, nr 8, s. 3; OSNP-wkł. 2001, nr 20, poz. 2; Prok. i Pr. 2002, nr 1, s. 44; Wokanda 2002, nr 2, s. 17; OSP 2002, z. 12, poz. 151). Jeżeli po ustaniu tytułu ubezpieczenia dojdzie do kontynuowania lub podjęcia działalności zarobkowej, to - zależnie od jej rodzaju - zostanie ona objęta ubezpieczeniem chorobowym. Wówczas zdarzenie

ubezpieczeniowe (zachorowanie) będzie już pozostawać w związku z nowym tytułem ubezpieczenia, a prawo do zasiłku przewidzianego w art. 7 ustawy zasiłkowej, jako „słabsze” od prawa do innych świadczeń, mających tytuł zakotwiczony w ubezpieczeniu, odpadnie wobec braku potrzeby wprowadzenia tej szczególnej ochrony (por. uchwała SN z dnia 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/01, OSNP 2002, nr 1, poz. 18; Biul. SN 2001, nr 8, s. 3; OSNP-wkł. 2001, nr 20, poz. 2, Prok. i Pr. 2002, nr 1, s. 44; Wokanda 2002, nr 2, s. 17; OSP 2002, z. 12, poz. 151). Sama ustawa nie definiuje pojęcia działalności zarobkowej, nie wskazuje też zakresu tego pojęcia. Czyniąc próby zdefiniowania tego pojęcia, wskazuje się, że znaczenie tego terminu na gruncie art. 13 ustawy powinno być rozumiane szeroko. To oznacza, że w sensie rodzajowym wchodzi tu więc w grę każda praca (działalność) zarobkowa, mogąca stanowić źródło dochodów (H. Pławucka, glosa do uchwały SN z dnia 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/200, OSP 2002, z. 12, poz. 599). W orzecznictwie, wskazywano, że „działalnością zarobkową” jest działalność stanowiąca źródło dochodu z tytułu własnej pracy, niezależnie od podstawy jej wykonywania. Może nią być na przykład zatrudnienie na podstawie umowy o pracę czy umowy zlecenia lub umowy agencyjnej. Jedną z form działalności zarobkowej jest prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek. Dodatkowo przyjmowano, że jest to tego rodzaju działalność zarobkowa, która stanowi tytuł do ubezpieczenia społecznego, ponieważ tylko taka działalność może być podstawą do wypłaty zasiłku w miejsce utraconego dochodu, a więc uczynić zbędną ochronę ubezpieczeniową z tytułu poprzedniej, zakończonej działalności. Podkreślano więc, że działalność zarobkowa to "działalność stanowiąca tytuł podlegania obowiązkowi ubezpieczenia chorobowego" (wyrok SN z dnia 5 sierpnia 1999 r., II UKN 68/99, OSNP 2000, nr 19, poz. 726). Kontynuacja umowy zlecenia po rozwiązaniu stosunku pracy stanowi zaś negatywną przesłankę przysługiwania zasiłku chorobowego za okres po ustaniu stosunku pracy jako tytułu ubezpieczenia chorobowego, o której mowa w art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy z 1999 r.

o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby

i macierzyństwa./wyrok SN z dnia 28 maja 2013 r., I UK 626/12/.

W ocenie Sądu Rejonowego, argumentacja wnioskodawczyni okazała się niezasadna. Zdaniem SR, z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w spornym okresie ubezpieczona podjęła czynności, będące też przejawem przygotowania się do wykonywania pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r. Nr 77, poz. 512 z późn. zm.; dalej ustawa zasiłkowa), z natury swej sprzeczne z celem zwolnienia lekarskiego, udzielanego w celu leczenia lub rehabilitacji mających doprowadzić do odzyskania zdolności do pracy /zdolności do zarobkowania i uzyskiwania własną aktywnością środków utrzymania z pominięciem systemu zabezpieczenia społecznego/. W tym okresie ubezpieczona nadal była też zleceniobiorcą, przy czym bez znaczenia pozostaje, że w tym okresie w rzeczywistości nie wykonywała jakichkolwiek czynności zmierzających do realizacji umowy zlecenia. Miało to się wiązać ze złym stanem zdrowia. Analiza ustalonych okoliczności sprawy prowadzi też do wniosku, że w tym czasie wnioskodawczyni była również zaangażowana w znalezienie nowego miejsca zatrudnienia, podobnego do poprzedniego.

W tym celu przeglądała portale internetowe, przygotowywała ofertę, brała udział w procedurze konkursowej, podejmowała czynności mające doprowadzić do zawarcia umowy o pracę

i objęcia stanowiska dyrektora szpitala.

Z uwagi na treść art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, ubezpieczonej – w ocenie Sądu

I instancji – nie przysługiwał zasiłek chorobowy w okresie przypadającym po ustaniu tytułu ubezpieczenia wynikającego ze stosunku pracy, czyli od dnia 04 lutego 2025 r., ponieważ od tej daty dysponowała tytułem dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego (w oparciu o umowę zlecenia). Nie ma przy tym znaczenia, że ubezpieczona nie złożyła wniosku o objęcie ubezpieczeniem chorobowym z tytułu zlecenia; ani też jaki dochód uzyskiwała z tego tytułu. W tym wypadku liczy się tylko to, że ubezpieczona miała prawnie zagwarantowaną możliwość wystąpienia z takim wnioskiem. Mogła też umowę zlecenia rozwiązać, aby zapobiec sytuacji

z cytowanej powyżej regulacji.

Według Sądu I instancji należało też stwierdzić, wbrew argumentom odwołującej się, że w sprawie zostały też spełnione przesłanki z art. 17 ustawy zasiłkowej. Czynności wykonywane przez H. I. w spornym okresie nie były incydentalne, jednorazowe, wywołane okolicznościami wymagającymi jej osobistej aktywności w okresach niezdolności do pracy. Nie było to czynności nieobciążające, ani niewymagające nadzwyczajnego zaangażowania, powinny więc być traktowane jako niewłaściwe wykorzystanie zwolnienia lekarskiego, jak i wykonywanie czynności zmierzających do podjęcia pracy w celach zarobkowych. Omawiany przepis art. 17 ustawy jest jednoznaczny. Z jego wykładni językowej wynika, iż każda praca zarobkowa wykonywana w okresie zasiłkowym powoduje utratę prawa do zasiłku, choćby wykonywanie pracy było zalecane i przyczyniło się do poprawy stanu zdrowia. Szczególne zasady interpretacji wypracowano w orzecznictwie sądowym.

W ocenie Sądu Rejonowego, celem przepisów omawianej ustawy jest zapewnienie pracownikowi/zleceniobiorcy będącemu na zwolnieniu lekarskim środków utrzymania. Ustawodawca, wprowadzając zakaz podejmowania przez ubezpieczonego w okresie pobierania zasiłku pracy zarobkowej, przyjął trafne założenie, że już samo wykonywanie takiej pracy sprzeciwia się celom, dla których zasiłek został przyznany. Analogiczne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wielu orzeczeniach wydanych co prawda pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy, jednakże w zakresie omawianej przesłanki mającej brzmienie analogiczne (por. wyrok z dnia 31 maja 1985r. II (...) 75/85 opubl. OSNCP z 1986r. nr 3 poz.32, wyrok SN z dnia 12 sierpnia 1998r. II UKN 172/98 opubl. w OSNAPiUS z 1999r. nr 16 poz.522, wyrok SN z dnia 21 października 1998r. II UKN 267/98 opubl. OSNAPiUS z 1999r. nr 22 poz.371). Jak zostało ustalone w toku niniejszego postępowania, wnioskodawczyni nie świadcząc pracy na dyżurach w szpitalu w F. z uwagi na orzeczoną niezdolność do pracy, powstrzymywała się od wykonywania pracy. Nie rozwiązała jednak umowy zlecenia, a wręcz przeciwnie była zainteresowana utrzymaniem zlecenia na dalszy czas, aby okresowo dyżurować i zachować prawo do wykonywania zawodu położnej.

Zdaniem Sądu Rejonowego, w razie wystąpienia ryzyka niezdolności do pracy wskutek choroby ubezpieczony ma obowiązek powstrzymania się od wszelkich czynności wykonywanych zawodowo, ponieważ to świadczenia z ubezpieczenia chorobowego społecznego mają rekompensować brak możliwości uzyskiwania dochodów.

Za niedopuszczalne uznaje się zaś pobieranie takich świadczeń (połączone z brakiem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenie społeczne za okresy choroby) w razie uzyskiwania przez ubezpieczonego dochodów z kontynuowanej działalności, nawet gdyby polegało to na wykonywaniu czynności w istotny sposób nieobciążających jego organizmu. Utratę prawa do zasiłku chorobowego powoduje wykonywanie pracy zarobkowej

o jakimkolwiek charakterze, w szczególności bez znaczenia jest wpływ tej pracy na stan zdrowia ubezpieczonego, to, czy był on pozytywny, neutralny czy negatywny /np. wyrok SN

z dnia 6 lutego 2008 r.; II UK 10/07/. Przedłożenie zaświadczenia lekarskiego ((...)) oraz jednoczesne świadczenie pracy zarobkowej w okresach orzeczonej niezdolności do pracy oznacza wprowadzenie organu rentowego w błąd co do okoliczności uzasadniających pobieranie zasiłku chorobowego. Niedopuszczalne jest pobieranie takiego świadczenia

(co połączone jest z brakiem obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne za okresy choroby) w razie uzyskiwania dotychczasowych dochodów wynikających

z kontynuowania prowadzonej działalności gospodarczej w nieumniejszonym zakresie, czego każdy ubezpieczony ma świadomość (art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.

o systemie ubezpieczeń społecznych, tekst jedn.: Dz. U. z 2024 r., poz. 497 z późn. zm.

w związku z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa).

Według Sądu I instancji, wnioskodawczyni nie nabyła prawa do spornego zasiłku.

Z kolei, spełnienie się przesłanek z art. 17 ust. 1 ustawy wyłączałoby prawo do zasiłku, gdyby ono powstało.

Sąd Rejonowy zwrócił uwagę, iż w okresie od 3 lutego 2025 r., gdy ustawał dotychczasowy stosunek pracy, do 30 kwietnia 2025 r. H. I. korzystała ze zwolnień lekarskich wystawianych przez lekarza psychiatrę z powodu zaburzeń psychicznych. Na kolejnych wizytach wnioskodawczyni podawała podobne zaburzenia i dolegliwości; utrzymano leczenie. Na wizycie w dniu 1 kwietnia’25 zgłaszała już poprawę samopoczucia, lepszą tolerancję stresu, uspokojenie, większą aktywność. Zalecono wówczas planową redukcję farmakoterapii z końcowym odstawieniem leków i wystawiono zwolnienie lekarskie do 30 kwietnia’25. Poprawa, zbiegła się w czasie z zakończeniem procedury konkursowej na stanowisko w W., a wnioskodawczyni była już pewna, że nawiąże stosunek pracy. Od 9 maja’25 H. I. podjęła zatrudnienie w (...) w W. jako jego dyrektor.

Sąd I instancji zwrócił przy tym uwagę, że H. I. od przełomu stycznia

i lutego’25 poszukiwała zatrudnienia. Ogłoszenie o konkursie na stanowisko dyrektora szpitala im. (...) w W. umieszczono na stronie internetowej (...) Urzędu Marszałkowskiego w O.. Wnioskodawczyni odpowiedziała pisemnie na w/w ofertę, wskazując na wieloletnie doświadczenie zawodowe, umiejętności oraz wykształcenie; prosiła o osobiste spotkanie i rozmowę, podczas której „bardziej szczegółowo przedstawi dotychczasowe osiągnięcia, przebieg pracy zawodowej, umiejętności”. W dniu 20 marca’25 wnioskodawczyni uzyskała informację o niekaralności z (...); a w dniu 25 marca’25 przygotowała oświadczenie o niekaralności oraz o braku zakazu wykonywania zawodu, pełni praw publicznych i zdolności do czynności prawnych; braku zakazu pełnienia funkcji kierowniczych, znajomości ustawy o ograniczeniu prowadzenia działalności gospodarczej przez osoby pełniące funkcje publiczne, ze zgoda na przetwarzanie danych osobowych,. Do odpowiedzi na ofertę załączyła dokumenty potwierdzające wyksztalcenie, doświadczenie zawodowe, kwalifikacje. Ofertę konkursową wnioskodawczyni złożyła w dniu 31 marca’25 /zawiózł ją mąż/. Wcześniej, przygotowywała dokumenty obligatoryjne w procedurze konkursowej, tj.: podanie o przyjęcie, opis przebiegu pracy zawodowej, kopie świadectw pracy, kopie dyplomów i certyfikatów, zaświadczenia o ukończeniu kursów i szkoleń, kopie świadectwa ukończenia studiów podyplomowych, informacje o niekaralności, 6 oświadczeń określonych tematycznie, koncepcję funkcjonowania i rozwoju (...) im. W. L. w W. na 6 lat /2025-2031/-/23 stronicową „koncepcję funkcjonowania i rozwoju (...) (...) w W. na najbliższe 6 lat -2025-2031”, w której przedstawiła: analizę sytuacji ekonomiczno-finansowej szpitala ze sposobami poprawy sytuacji finansowej, wdrożenie zasad wynikających ze standardów akredytacyjnych, dostosowanie do wyzwań rynkowych, znaczenie informatyzacji dla zarządzania szpitalem i leczenia, status i znaczenie przychodni POZ, temat zakładu opiekuńczo-leczniczego jako priorytetowy projekt rozwojowy szpitala, koncepcję rozwoju oddziału położniczo-ginekologicznego, rozwoju leczenia onkologicznego ,neurologicznego, poradni diabetologicznej, kompleksową ścieżkę leczenia dzieci, pozyskiwanie, funduszy zewnętrznych na programy profilaktyczne, tworzenie dobrej atmosfery w szpitalu. Koncepcja została opatrzona wstępem i podsumowaniem; zamieszczono w niej wykresy, grafiki, itp./ Kopie powyższej dokumentacji wnioskodawczyni przygotowywała w drugiej połowie marca 2025r; dokumenty poświadczała za zgodność z oryginałami w dniu 26 marca’25 /daty umieściła na każdej kserokopii/.

Według Sądu Rejonowego, poszukiwanie miejsca zatrudnienia, przygotowanie się do procedury konkursowej i udział w niej, były czasochłonne, złożone, rozłożone w dłuższym czasie, angażujące, wymagające skupienia, pracy psychicznej, wysiłku. Wszystkie składowe w/w procesu przypadały na okres spornych zwolnień lekarskich, były sprzeczne z celem zwolnienia, które nie służy temu, aby uzyskać zabezpieczenie społeczne na czas przygotowywania się do kolejnego zatrudnienia. Jeżeli w czasie choroby, wnioskodawczyni zamierzała utrzymać zlecenie oraz podejmować szereg opisanych powyżej czynności, mogła zrezygnować z domagania się zasiłku chorobowego. W piśmie z 29 maja’25 H. I. zwróciła się do Urzędu Marszałkowskiego o zgodę na wykonywanie prac zleconych

w zawodzie położnej, a w czerwcu 2025r podjęła czynnie zlecenia na dyżury.

Apelację od powyższego wyroku – zaskarżając go w całości złożyła H. I. reprezentowana przez adwokata.

Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów prawa:

A)

materialnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.:

- przepisu art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez błędną wykładnię i uznanie, że odwołująca nie ma prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia ze względu na dysponowanie tytułem dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, podczas gdy związanie odwołującej umową zlecenia miało charakter wyłącznie formalny, nieukierunkowany na uzyskanie dochodu, a umowa nie była wykonywana ze względów obiektywnych, tj. ze względu na stan zdrowia powódki, co stanowi okoliczność bezsporną;

- przepisu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa poprzez błędną wykładnię i uznanie, że odwołująca utraciłaby prawo do zasiłku chorobowego ze względu na podejmowanie aktywności niezgodnie z celem zwolnienia, podczas gdy za wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z jego celem można uznać wyłącznie wykonywanie czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy,

a odwołująca poprzez poszukiwanie zatrudnienia dążyła w istocie do poprawy swojej sytuacji zdrowotnej i pełnej rekonwalescencji oraz odbudowy sytuacji finansowej opartej na indywidualnych, a nie publicznych zasobach pieniężnych;

B) procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj. przepisu art. 233 § 1 k.p.c., polegające na całkowicie dowolnym uznaniu przez Sąd I instancji, że zwolnienia lekarskie, dokumentujące chorobę odwołującej były „sporne”, podczas gdy w zebranym w sprawie materiale dowodowym brak jest dowodów mogących świadczyć o tym, że zarówno pochodzenie, jak i treść tych zwolnień mogą budzić jakiekolwiek wątpliwości tj. wskazywać ich „sporny” charakter.

W konsekwencji apelująca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez uwzględnienie odwołania w całości oraz zasądzenie na rzecz odwołującej kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych za obie instancje.

(apelacja k. 66-68v.)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że w niniejszym postępowaniu Sąd Okręgowy rozpoznał sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 374 k.p.c., zgodnie z którym Sąd

II instancji może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w apelacji lub odpowiedzi na apelację złożyła wniosek

o przeprowadzenie rozprawy, chyba że cofnięto pozew lub apelację albo zachodzi nieważność postępowania.

Odnosząc się zaś do kwestii merytorycznych niniejszej sprawy, to

z niekwestionowanych w tym zakresie przez strony ustaleń Sądu Rejonowego, że odwołująca po zakończeniu zatrudnienia w (...) (błędnie wskazanym przez Sąd Rejonowy jako szpital w U.) nie wykonywała na podstawie umowy zlecenia z dnia 19 grudnia 2014 r. żadnych czynności na rzecz zleceniodawcy (...) sp. z o.o., ani nie świadczyła na rzecz ww. zleceniodawcy żadnej pracy zgodnie z ww. umową zlecenia. Jak bowiem prawidłowo ustalił Sąd Rejonowy, w okresach objętymi zwolnieniami lekarskimi wnioskodawczyni nie pełniła dyżurów w (...) (...) N. w F.. Nie otrzymała ona również żadnego wynagrodzenia za luty, marzec i kwiecień 2025 r. od zleceniodawcy (...) Sp. z o.o., a do wykonywania zlecenia powróciła dopiero od czerwca 2025 r.

Dla porządku wywodu przypomnienia wymaga, że spór w przedmiotowej sprawie sprowadzał się do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego – czy ubezpieczona powinna zostać pozbawiona prawa do zasiłku chorobowego za okres orzeczonej niezdolności do pracy

w oparciu o art. 13 ust. 1 pkt 2 z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 854 ze zm., dalej także: ustawa zasiłkowa) w okresie od 4 lutego 2025 r. do 30 kwietnia 2025 r.

Przy tym, jak słusznie zauważa pełnomocnik ubezpieczonej w apelacji, w niniejszej sprawie organ nie kwestionował wiarygodności wystawionych ubezpieczonej zwolnień.

Organ rentowy konsekwentnie podnosił jedynie, że skoro po ustaniu zatrudnienia pracowniczego z dniem 3 lutego 2025 r. odwołująca kontynuowała działalność zarobkową na podstawie umowy zlecenia zawartej 19 grudnia 2014 r. z (...) Sp. z o.o.,

to w konsekwencji tego ubezpieczona nie miała prawa do zasiłku chorobowego za sporny okres. Z tytułu zawartej umowy zlecenia ubezpieczona mogła bowiem przystąpić do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego, czego jednak nie uczyniła. Przy tym w odpowiedzi (k. 10v.) na odwołanie organ rentowy wprost wskazywał, że nie opiera zaskarżonej decyzji

na art. 17 ustawy zasiłkowej, nie zarzuca wnioskodawczyni wykonywania zatrudnienia w trakcie zwolnienia lekarskiego, a podnosi, że po ustaniu ubezpieczenia wnioskodawczyni miała inny tytuł do podlegania ubezpieczeniu chorobowemu i mogła z niego korzystać.

Ubezpieczona zaś podnosiła, że mimo zawartej umowy zlecenia w okresie niezdolności do pracy nie wykonywała i nie otrzymała z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. W odwołaniu wskazała (k. 5), że ostatnie dyżury w (...) (...) – czyli na rzecz (...) sp. z o.o. wykonała w dniach 18 i 25 stycznia 2025 r.

Dokonując oceny prawidłowości zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd II instancji zważył, że stosownie do literalnego brzmienia art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak

i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy kontynuuje działalność zarobkową lub podjęła działalność zarobkową stanowiącą tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającą prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby.

Zgodnie zaś z art. 13 ust. 2 ustawy zasiłkowej, zasiłek chorobowy nie przysługuje za okres niezdolności do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli ubezpieczenie to ustało po wyczerpaniu prawa do zasiłku chorobowego.

Wyłączenie prawa do zasiłku chorobowego na podstawie art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, dotyczy sytuacji, gdy osoba niezdolna do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego nie podlega żadnemu ubezpieczeniu, natomiast kontynuuje lub podejmuje działalność zarobkową uprawniającą ją do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 29 października 2003 r., II UK 176/03, I. nr (...)).

Przyczyny odmowy prawa do świadczenia ujęte zostały w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy, którego poszczególne elementy opisują (przez negację) ryzyko chronione świadczeniem chorobowym z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Możliwość kontynuowania działalności zarobkowej wskazuje na to, że choroba nie ogranicza zdolności do pracy, a zatem nie zachodzą przesłanki przyznania prawa do zasiłku. Zdarzenie ubezpieczeniowe (zachorowanie) pozostaje już w związku z nowym tytułem ubezpieczenia,

a prawo do zasiłku przewidzianego w art. 7 ustawy o świadczeniach pieniężnych

z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, odpadnie wobec braku potrzeby wprowadzenia tej szczególnej ochrony (por. uchwała Sądu Najwyższego z 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/01, OSNP 2002, nr 1, poz. 18).

Zauważenia przy tym wymaga, że pojęcie działalności zarobkowej, niezdefiniowane ani na gruncie ustawy zasiłkowej ani w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, należy rozumieć szeroko. W sensie rodzajowym wchodzi tu w grę każda praca (działalność) zarobkowa, mogąca stanowić źródło dochodów (H. (...), glosa do uchwały Sądu Najwyższego z 30 sierpnia 2001 r., III ZP 11/200, OSP 2002, z. 12, poz. 599).

Kontynuacja, czy też podjęcie stosunku prawnego w rozumieniu art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej wiąże się bowiem z wykonywaniem działalności zarobkowej, jako potencjalnego źródła zarobkowania, będącego tytułem do objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym. W art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej ustawodawca kładzie akcent na czynnik zarobkowy, a więc każdy przejaw zachowania człowieka, który przynosi dochód. Dlatego istotne jest szczegółowe ustalenie okoliczności faktycznych dotyczących kontynuowania umowy zlecenia po ustaniu stosunku pracy, a następnie dokonanie ich prawnej oceny pod kątem, czy umowa zlecenia trwała po rozwiązaniu umowy o pracę.

Pojęcie „innej działalności zarobkowej” z art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, musi przejawiać się rzeczywistą aktywnością ubezpieczonego ukierunkowaną na uzyskanie zarobku (tak wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach, III AUa 67/99, OSA 2000/7-8/37). Potwierdzają to poglądy prezentowane przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cytowanej uchwały z 30 sierpnia 2001 r. (III ZP 11/01 oraz Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 27 lutego 2001 r. (III AUa 91/01, OSA 2001/11/42).

Jak trafnie wskazał Sądu Najwyższego w wyroku z 19 czerwca 2024 r., III USKP 132/23 (LEX nr 3727726), regulacja art. 13 ust. 1 pkt 2 ustawy zasiłkowej, pozbawia ubezpieczonego prawa do zasiłku chorobowego jedynie za taki okres po ustaniu zatrudnienia, w którym osoba zainteresowana rzeczywiście kontynuuje wykonywanie działalności zarobkowej stanowiącej tytuł objęcia jej obowiązkowym lub dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym albo zapewniającej prawo do świadczeń za okres niezdolności do pracy z powodu choroby.

Nadto Sąd II instancji miał na uwadze, że Sądu Najwyższego w postanowieniu

z 25 października 2018 r., III UZP 7/18 (LEX nr 2575525) słusznie stwierdził, że zasiłek chorobowy, o którym stanowi art. 7 ustawy zasiłkowej, ma charakter wyjątkowy, gdyż przysługuje osobie, która nie podlega ubezpieczeniu chorobowemu wskutek utraty takiego tytułu związanego z ochroną ryzyka socjalnego (zdrowie), bez ekwiwalentu zmaterializowanego w postaci składki na to ubezpieczenie. Zatem uprawnienie do zasiłku realizuje się przez „niezdolność do pracy po ustaniu tytułu ubezpieczenia” (por. wyrok Sądu Najwyższego z 25 lipca 2006 r., I UK 42/06, OSNP 2006 nr 15-16, poz. 232 oraz uzasadnienie uchwały tego Sądu z 12 czerwca 2002 r., III UZP 4/02, OSNAPiUS 2002 nr 24, poz. 601).

Na powyższe orzeczenie trafnie powołał się także Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.

Odnosząc się do niniejszej sprawy, Sąd Okręgowy uznał, że nie może budzić żadnych wątpliwości, że umowa zlecenia łącząca odwołującą z (...) Sp. z.o.o. w okresie korzystania przez ubezpieczoną ze zwolnienia lekarskiego nie była w ogóle faktycznie wykonywana przez strony i ubezpieczona nie otrzymała w związku z tą umową żadnego wynagrodzenia.

Jak zaś słusznie wskazuje się w orzecznictwie „zasiłek chorobowy po ustaniu określonego (pracowniczego) tytułu obowiązkowego ubezpieczenia chorobowego nie przysługuje w razie podjęcia lub kontynuowania tylko takiej działalności zarobkowej stanowiącej tytuł do objęcia obowiązkowo lub dobrowolnie kolejnym lub nowym ubezpieczeniem chorobowym, która zapewnia „źródło utrzymania”, w tym choćby minimalny standard ochrony ubezpieczeniowej, a zatem zapewnia taką wysokość świadczeń zasiłkowych za okres orzeczonej niezdolności do pracy, która nie powinna być symboliczna ani ustalana w wysokości „oderwanej” lub pomijającej zasady ustalania podstawy wymiaru świadczeń dla osób, którym przysługuje ochrona zasiłkowa po ustaniu poprzedniego tytułu ubezpieczenia chorobowego” (wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2018 r., III UZP 5/18, LEX nr 2557180).

W przypadku umów zlecenia, dla spełnienia przesłanki negatywnej prawa do zasiłku c