Spółka z produkcji płytek spóźniła się o 88 dni. Sąd obniżył karę do 4.297 zł

Decyzją z dnia 18 listopada 2024 r. nr (...)Prezes Urzędu Regulacji Energetyki:

- na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz-. 572) - dalej „Kpa", art. 31 ust. 1 pkt 2, art. 31 ust. 2 pkt 2 oraz art. 31 ust. 3-4 w związku z naruszeniem art. 25 ust. 1 ustawy z dnia 27 października 2022 r. o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku oraz w 2024 roku (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1622) w związku z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 266 ze zm.) po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o środkach nadzwyczajnych przez (...) sp. z o.o. (NIP: (...), KRS: (...)) z siedzibą w D., w związku z nieprzekazaniem do zarządcy rozliczeń w terminie do 20 października 2023 r. sprawozdania potwierdzającego odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny za wrzesień 2023 r.

w punkcie 1.

stwierdził, że (...) sp. z o.o. naruszyła normę wyrażoną w art. 25 ust. 1 ustawy o środkach nadzwyczajnych, nie dotrzymując terminu do złożenia sprawozdania potwierdzającego odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny za poprzedni miesiąc i nie przekazując go do Zarządcy Rozliczeń S.A. w terminie do 20 października 2023 r. - opóźnienie to wynosiło 88 dni, albowiem sprawozdanie zostało ostatecznie złożone w dniu 16 stycznia 2024 r.;

w punkcie 2. za działanie opisane w punkcie 1) na podstawie art. 31 ust. 2 pkt 2 ustawy o środkach nadzwyczajnych

wymierzył

(...) sp. z o.o. karę pieniężną w wysokości 29 428,81 zł (słownie: dwadzieścia dziewięć tysięcy czterysta dwadzieścia osiem złotych 81/100).

(...) sp. z o.o. w D. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w części tj. w zakresie punktu 2 decyzji ustalającego karę pieniężną w wysokości 29.428,81 złotych.

Zaskarżonej decyzji zarzuciła:

1. błędną wykładnię art. 56 ust. 6 i 6a ustawy prawo energetyczne w związku z art. 31 ust. 2 pkt 2 ustawy o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku oraz w 2024 roku - poprzez ustalenie przez organ, że w przedstawionym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary oraz przyjęcie przez organ, iż zachodzą przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej w kwocie powyżej 0 złotych.

2. niewłaściwe zastosowanie art. 56 ust. 6 i 6a ustawy prawo energetyczne w związku z art. 31 ust. 2 pkt 2 ustawy o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w 2023 roku oraz w 2024 roku - poprzez ustalenie przez organ, że w przedstawionym stanie faktycznym nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary oraz przyjęcie przez organ, iż zachodzą przesłanki do wymierzenia kary pieniężnej w kwocie powyżej 0 złotych.

Podnosząc powyższe zarzuty Powódka wniosła o uchylenie decyzji w części

– tj. punktu 2. decyzji ustalającego karę pieniężną w wysokości 29.428,81 złotych.

Ewentualnie - o zmianę decyzji w części poprzez:

- orzeczenie kary pieniężnej w wysokości 0 złotych

- albo orzeczenie kary pieniężnej w wysokości niższej niż wymierzona w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny.

Od września 2021 r. na rynkach energii elektrycznej w Unii Europejskiej zaobserwowano znaczny wzrost cen spowodowany głównie spadkiem dostaw gazu związanych z rosyjską wojną napastniczą przeciwko Ukrainie. W reakcji na powyższe, na poziomie Unii, w celu przeciwdziałania temu wzrostowi cen było uchwalenie rozporządzenia Rady (UE) 2022/1854 z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii (Dz.Urz. UE LI 261 z 07.10.2022, str. 1). Rozporządzenie Rady pozwalało w istocie państwom członkowskim na tymczasowe ustanowienie adekwatnych narzędzi interwencji. Krajowy ustawodawca w celu

„stosowania rozporządzenia Rady (UE) 2022/1854” uchwalił obowiązującą od 4 listopada 2022 r.

Ustawę o środkach nadzwyczajnych mających na celu ograniczenie wysokości cen energii elektrycznej oraz wsparciu niektórych odbiorców w latach 2023-2025.

Powołana Ustawa nakłada na wytwórców energii w niej określonych szereg obowiązków, wprowadzając instytucję odpisów, tj. obowiązkowych wpłat środków finansowych na rachunek Funduszu Wypłaty Różnicy Cen („Fundusz”), będących w istocie podatkiem od ponadwymiarowych zysków

(tzw. (...)).

W wyniku prac legislacyjnych powstał projekt Ustawy, który wpłynął do Sejmu 14 października 2022 r., zaś 2 listopada 2022 r. został podpisany przez Prezydenta.

Ustawą z dnia 15 grudnia 2022 r., podpisaną przez Prezydenta 19 grudnia 2022 r., ogłoszoną w Dzienniku Ustaw 20 grudnia 2022 r., a mającą wejść w życie 1 stycznia 2023 r., została dokonana zmiana art. 22 ust. 1 Ustawy - prowadząca do objęcia również małych wytwórców energii szeregiem obowiązków wynikających z Ustawy.

Kolejna istotna w kontekście niniejszego postępowania nowelizacja Ustawy została wprowadzona Ustawą o zmianie ustawy - Prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw z dnia 28 lipca 2023 r. (Dz.U. z 2023 r. poz. 1681), która znowelizowała m.in. art. 31 Ustawy. Zgodnie z art. 48 pkt 9) powołanej nowelizacji zmiana w zakresie kar administracyjnych miała 7-dniowy okres

vacatio legis. Wysokość kar za brak raportowania o dokonanym odpisie była do wejścia w życie powołanej nowelizacji skorelowana wyłącznie z wysokością odpisu. Za naruszenie obowiązku sprawozdawczego kara ta wyniosła bowiem do 50% należnej sumy odpisu na Fundusz za dany miesiąc rozliczeniowy (art. 31 ust. 1 pkt 3 i ust. 2 pkt 3 Ustawy w brzmieniu obowiązującym do 31 sierpnia 2023 r.).

Począwszy od 1 września 2023 r. wprowadzono karę wynoszącą do 15% przychodu za brak realizacji obowiązku sprawozdawczego.

Jak podkreślono w uzasadnieniu ustawy, projektowana regulacja miała pozwolić na uruchomienie nadzwyczajnego instrumentu zwiększającego bezpieczeństwo energetyczne gospodarstw domowych, niektórych podmiotów świadczących usługi użyteczności publicznej oraz sektora mikro, małych i średnich przedsiębiorstw i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. W tym aspekcie nie można też abstrahować od wyjątkowych okoliczności towarzyszących wprowadzeniu ustawy o środkach nadzwyczajnych, a co za tym idzie konieczności zastosowania szczególnych rozwiązań w reakcji na te ekstraordynaryjne okoliczności (na co zresztą wprost wskazuje także sama nazwa ustawy) wojny na Ukrainie i związanego z tym kryzysu energetycznego. Nie ulega zatem wątpliwości, że

ratio legis omawianej regulacji jest bardzo istotne z punktu widzenia funkcjonowania rynku energii, w tym w szczególności kształtowania cen energii dla odbiorców końcowych. Realizacji tych celów służy m.in. przewidziane w ustawie o środkach nadzwyczajnych wprowadzenie ceny maksymalnej i rekompensat, mechanizmu odpisów na Fundusz oraz związanego z tym obowiązku sprawozdawczego dla zobowiązanych do tego podmiotów, o których mowa w art. 21 omawianej ustawy. Realizacja obowiązku sprawozdawczego powiązana jest z wykonywaniem ściśle określonych zadań, w tym kontrolnych i nadzorczych przez Prezesa URE i ZRSA, m.in. art. 26 i 28 ustawy. W przypadku obowiązku sprawozdawczego dobrem podlegających ochronie jest m.in. terminowość przekazywanych informacji.

Pismem z dnia 18 lipca 2024 r. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zawiadomił wytwórcę energii elektrycznej spółkę (...) o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie naruszenia art. 25 ust. 1 ustawy o środkach nadzwyczajnych.

Strona została wezwana m.in. do przesłania wyjaśnień w sprawie przyczyn opóźnienia w złożeniu sprawozdania potwierdzającego odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny oraz przedstawienia wszelkich dokumentów i informacji, mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w prowadzonym postępowaniu, oświadczenia o wysokości uzyskanego przychodu z działalność regulowanej w zakresie wytwarzania/obrotu energią elektryczną w roku podatkowym 2023.

Dowód: zawiadomienie (k. 1 akt adm).

W odpowiedzi spółka wyjaśniła, że jej przychody z działalności regulowanej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej wyniosły (...) zł. Spółka posiada dwie koncesje – na obrót energią elektryczną i na wytwarzanie energii elektrycznej. Ta druga udzielona została na okres od 31 maja 2023 r. do 31 maja 2043 r. Wyjaśniła, że głównym przedmiotem jej działalności gospodarczej jest produkcja płytek ceramicznych, a działalność w zakresie obrotu i wytwarzania energii elektrycznej stanowi działalność poboczną, wspierającą podstawową działalność Spółki. (...) sp. z o.o. sporadycznie dokonuje transakcji obrotu energią elektryczną, a działalność w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w jednostce kogeneracji zlokalizowanej w D. prowadzona jest przede wszystkim w celu zaspokojenia zapotrzebowania na energię elektryczną przez zakłady produkcyjne Spółki. Strona przyznała, że opóźnienie w złożeniu sprawozdania potwierdzającego odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny za miesiąc wrzesień 2023 roku spowodowane było brakiem świadomości, co do podlegania przez Spółkę obowiązkowi sporządzania i przedkładania przedmiotowych sprawozdań z uwagi na błędną interpretacją przepisów. Strona podkreśliła, że nie posiada rozbudowanych struktur odpowiedzialnych za prowadzenie działalności koncesjonowanej, jak inne przedsiębiorstwa, dla których działalność ta jest działalnością główną. Stara się sumiennie wykonywać swoje obowiązki związane z prowadzeniem działalności koncesjonowanej, a opóźnienie w złożeniu sprawozdania wynikało z błędu ludzkiego, a nie z zamierzonego i celowego działania. W momencie powzięcia wiedzy, że jest zobowiązana do sporządzania i składania sprawozdań potwierdzających odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny, niezwłocznie złożyła wszystkie zaległe sprawozdania do Zarządcy Rozliczeń S.A. - dalej „ZRSA" przed otrzymaniem jakiekolwiek wezwania lub wszczęciem postępowania. Spółka dodała, iż wdrożyła odpowiednie procedury w zakresie monitorowania i wdrażania w organizacji zmian prawnych w obszarze działalności koncesjonowanej. Wyjaśniła ponadto, iż zgodnie z przedłożonymi sprawozdaniami suma odpisów na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny wynosiła 0,00 złotych w całym okresie sprawozdawczym (tj. grudzień 2022 r. - grudzień 2023 r.).

Dowód: pismo z załącznikiem (k. 4-6 akt adm).

Organ w toku postępowania pismem z dnia 3 września 2024 r. zwrócił się do ZRSA o wskazanie dat przekazania sprawozdań, potwierdzających odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny za poprzedni miesiąc oraz podania odpowiednio wykazanych sum odpisów należnych (ostatecznych, po ewentualnych korektach).

Dowód: wezwanie (k. 8 akt. adm.)

W odpowiedzi ZRSA podał, że sprawozdania potwierdzające odpis na Fundusz Wypłaty Różnicy Ceny za czerwiec, lipiec, sierpień, wrzesień, październik oraz listopad 2023 r. zostały przekazane przez (...) po ustawowym terminie - sprawozdanie za wrzesień wpłynęło 16 stycznia 2024 r. W piśmie Zarządca wskazał, iż ostateczna suma odpisów należnych wynikająca ze sprawozdania za wrzesień 2023 r„ złożonego przez Stronę wynosi 0,00 zł.

Dowód: pismo (k. 8-11 akt adm).

Pismem z dnia 17 września 2024 r. (...) sp. z o.o. została zawiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego w toku postępowania administracyjnego i o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, złożenia ewentualnych uwagi, jak i dodatkowych wyjaśnienia. Do dnia wydania decyzji Spółka nie skorzystała z przysługującego jej prawa.

Powyższy stan faktyczny Sąd nie był pomiędzy stronami sporny. Sąd ustalił go w oparciu o wyżej przywołane dokumenty, zgromadzone w aktach postępowania administracyjnego.

W tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:

Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie w zakresie wysokości wymierzonej kary.

Powód nie podniósł zarzutów co do punktu 1 decyzji, w tym co podlegania obowiązkowi sprawozdawczemu, o jakim mowa w ustawie, a jedynie zarzuty dotyczące wymierzenia mu kary, wskazując, że wobec powoda zachodziły przesłanki do odstąpienia od jej wymierzenia.

Zgodnie z przepisem art. 21. 1. ustawy, wytwórca energii elektrycznej wykorzystujący do wytwarzania energii elektrycznej:

1) energię wiatru,

2) energię promieniowania słonecznego,

3) energię geotermalną w rozumieniu art. 2 pkt 10 ustawy o odnawialnych źródłach energii,

4) hydroenergię w rozumieniu art. 2 pkt 12 ustawy o odnawialnych źródłach energii,

5) biomasę oraz biopłyny w rozumieniu odpowiednio art. 2 pkt 3 i 4 ustawy o odnawialnych źródłach energii, Dziennik Ustaw – 15 – poz. 2243)

6) odpady w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2022 r. poz. 699, 1250, 1726 i 2127),

7) węgiel brunatny,

8) paliwa ciekłe w rozumieniu art. 3 pkt 3b ustawy – Prawo energetyczne,

9) węgiel kamienny,

10) paliwa gazowe w rozumieniu art. 3 pkt 3a ustawy – Prawo energetyczne, z wyłączeniem biogazu i biogazu rolniczego w rozumieniu odpowiednio art. 2 pkt 1 i 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii

– przekazuje odpis na Fundusz, na zasadach określonych w art. 23.

2. Obowiązek, o którym mowa w ust. 1, stosuje się także do przedsiębiorstwa energetycznego wykonującego działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną.

Zgodnie zaś z treścią art. 25. 1. ustawy podmioty, o których mowa w art. 21, przekazują do zarządcy rozliczeń w terminie do 20 dnia każdego miesiąca sprawozdanie potwierdzające odpis na Fundusz za poprzedni miesiąc. Termin przypadający w dzień wolny od pracy przypada w pierwszy dzień roboczy po tym terminie.

Zgodnie natomiast z art. 31 ust. 1 pkt 2 ustawy o środkach nadzwyczajnych karze pieniężnej podlega ten, kto nie przestrzega poszczególnych obowiązków, o których mowa w art. 21, art. 25 ust. 1, art. 25a ust. 1, art. 28a lub art. 28b.

Zgodnie z definicją zawartą w art. 2 pkt 10 wskazanej wyżej ustawy, odpis na Fundusz stanowi kwotę środków finansowych podlegającą przekazaniu przez wytwórcę energii elektrycznej oraz przedsiębiorstwo energetyczne wykonujące działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną na rachunek Funduszu Wypłaty Różnicy Ceny, o którym mowa w art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 28 grudnia 2018 r. o zmianie ustawy o podatku akcyzowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2538, z późn. zm.), kalkulowaną w odniesieniu do umów sprzedaży energii elektrycznej oraz w ramach sprzedaży energii elektrycznej na rynku bilansującym energii elektrycznej, na podstawie których dostawa energii elektrycznej została zrealizowana w danym dniu w przypadku wytwórców energii elektrycznej albo dla okresu wskazanego w art. 23 ust. 2a w przypadku przedsiębiorstw energetycznych wykonujących działalność w zakresie obrotu energią elektryczną.

Katalog podmiotów zobowiązanych do uiszczenia odpisu na Fundusz został zawarty w art. 21 ustawy o środkach nadzwyczajnych, w kręgu których z racji parametrów znajduje się też powód.

Przepisy ustawy w tym zakresie stanowiły implementację Rozporządzenia Rady (UE) 2022/1854 z dnia 6 października 2022 r. w sprawie interwencji w sytuacji nadzwyczajnej w celu rozwiązania problemu wysokich cen energii (Dz.U. UE. L. z 2022 r. poz. 261). Akt ten zezwalał państwom członkowskim na „ustanowienie narzędzia interwencji w sytuacji nadzwyczajnej, które pozwalałby na tymczasowe ograniczenie ryzyka, że ceny energii elektrycznej i koszt energii elektrycznej dla odbiorców końcowych osiągną jeszcze mniej zrównoważone poziomy oraz że państwa członkowskie przyjmą nieskoordynowane środki krajowe, które mogłyby zagrozić bezpieczeństwu dostaw na szczeblu Unii i stanowić dodatkowe obciążenie dla unijnego przemysłu i odbiorców końcowych". Efektem rozwiązania wprowadzanego na rynku energii elektrycznej miało być ograniczenie nadmiarowego przychodu wytwórców energii elektrycznej i przedsiębiorstw obrotu i redystrybucja uzyskanych z tego tytułu środków do odbiorców końcowych.

Celem wprowadzonego mechanizmu była, z jednej strony ochrona odbiorców końcowych przed nadmiernymi wzrostami cen energii elektrycznej, a z drugiej niedopuszczenie do nadmiarowych zysków przedsiębiorstw energetycznych poprzez redystrybucję środków pochodzących z ograniczenia zysków nadzwyczajnych pojawiających się na rynku energii elektrycznej i konieczność równoważenia interesów uczestników rynku. Okres obowiązywania odpisu na Fundusz został precyzyjnie określony w przepisach prawa krajowego, tj. w przepisach ustawy o środkach nadzwyczajnych. Zgodnie z art. 39 ustawy, obowiązek dokonania odpisu na Fundusz wykonuje się w odniesieniu do okresu od 1 grudnia 2022 r. do 31 grudnia 2023 r.

Sprawozdanie zawiera:

1) oznaczenie podmiotu, o którym mowa w art. 21 - jego firmę, siedzibę i adres poczty elektronicznej;

2) numer w rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, o ile wytwórca energii elektrycznej taki numer posiada, albo numer równoważnego rejestru państw członkowskich Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Turcji albo numer identyfikacji podatkowej (NIP);

3) oznaczenie okresu, którego dotyczy sprawozdanie;

4) łączny wolumen sprzedanej energii elektrycznej, wyrażony w MWh, z dokładnością do czterech miejsc po przecinku, w przypadku podmiotów, o których mowa w art. 21 ust. 1, określony na podstawie:

a) rzeczywistych odczytów układów pomiarowo-rozliczeniowych w rozumieniu art. 3 pkt 63 ustawy - Prawo energetyczne, z podziałem na technologie wytwarzania energii elektrycznej określone w art. 21 ust. 1, albo

b) szacunków, w przypadku gdy rzeczywiste odczyty układów pomiarowo- rozliczeniowych w rozumieniu art. 3 pkt 63 ustawy - Prawo energetyczne są niemożliwe do pozyskania

c) w okresie objętym sprawozdaniem;

5) sumy należnych odpisów na Fundusz, za miesiąc kalendarzowy objęty sprawozdaniem;

6) sumy wymagalnych odpisów na Fundusz, za które została zrealizowana płatność w miesiącu kalendarzowym objętym sprawozdaniem;

7) dane dotyczące umów sprzedaży energii elektrycznej oraz w ramach sprzedaży energii elektrycznej na rynku bilansującym energii elektrycznej:

a) wolumen sprzedaży energii elektrycznej,

b) średnią ważoną wolumenem cenę rynkową sprzedanej energii elektrycznej,

c) średnią ważoną wolumenem cenę limitów ceny sprzedanej energii elektrycznej,

d) termin płatności

- za poszczególne dni, w przypadku podmiotów, o których mowa w art. 21 ust. l, albo za poszczególne okresy w przypadku podmiotów, o których mowa w art. 21 ust. 2, za które ustalano odpisy na Fundusz w miesiącu kalendarzowym objętym sprawozdaniem;

7a) dane wykorzystane do obliczenia limitu ceny zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 23 ust. 3;

8) oświadczenie o następującej treści: "Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia wynikającej z art. 233 § 6 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny oświadczam, że dane zawarte w niniejszym sprawozdaniu są kompletne i zgodne z prawdą."; klauzula ta zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń

Zarządca rozliczeń weryfikuje sprawozdanie, pod względem kompletności przekazanych danych i prawidłowości dokonanych obliczeń w zakresie danych zawartych w sprawozdaniu. W przypadku gdy sprawozdanie, zawiera braki formalne lub błędy obliczeniowe lub budzi uzasadnione wątpliwości zarządcy rozliczeń co do zgodności ze stanem rzeczywistym, zarządca rozliczeń, w terminie 21 dni od dnia otrzymania sprawozdania, wzywa podmiot, do usunięcia braków formalnych, błędów obliczeniowych lub wątpliwości zarządcy rozliczeń w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do ich usunięcia.

W przypadku:

1) nieusunięcia braków formalnych, błędów obliczeniowych zawartych w sprawozdaniu lub uzasadnionych wątpliwości zarządcy rozliczeń w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania do ich usunięcia, lub

2) negatywnej weryfikacji sprawozdania,

3) zarządca rozliczeń przekazuje Prezesowi URE wniosek o przeprowadzenie kontroli zgodności informacji i oświadczeń złożonych w tym sprawozdaniu ze stanem faktycznym oraz dokumentacją zgromadzoną w sprawie.

Powyższe normy miały gwarantować sprawność i wydolność funkcjonowania systemu odpisu na Fundusz i rekompensat, zaś naruszenie któregokolwiek z nałożonych obowiązków jest zagrożone odrębnymi karami pieniężnymi. Każdy z tych obowiązków jest istotny dla sprawnego funkcjonowania systemu.

Przechodząc na grunt przedmiotowej sprawy należy stwierdzić, że w sprawie niniejszej Powód zaskarżył decyzję w części, tj. w zakresie wymierzonej kary, wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji w punkcie drugim poprzez odstąpienie od wymierzenia kary, ewentualnie - ustalenie jej na poziomie 0 zł lub znaczne obniżenie.

Wobec takiego zakresu zaskarżenia należy uznać, że Powód nie kwestionował

de facto podstawy prawnej stwierdzonego deliktu.

W niniejszym postępowaniu Sąd badał zatem wyłącznie zarzuty dotyczące kwestii kary.

Katalog przesłanek umożliwiających odstąpienie od wymierzenia kary jest enumeratywny i nie podlega żadnej modyfikacji. Odstąpienie jest możliwe tylko w przypadku kumulatywnego wystąpienia dwóch przesłanek, tj. przesłanki znikomego stopnia szkodliwości czynu razem z przesłanką zaprzestania naruszenia prawa lub realizacji obowiązku.

Co więcej, odstąpienie od wymierzenia kary mieści się w granicach uznania Organu. Nawet wystąpienie obu wskazanych przesłanek nie skutkuje automatycznie obowiązkiem zastosowanie tejże instytucji, zależy to od Organu, który analizuje całokształt okoliczności danej sprawy. Wniesienie odwołania skutkuje ponowną oceną tej kwestii przez sąd.

Odnosząc się do przesłanki zaprzestania naruszania prawa lub zrealizowania obowiązku należy w pierwszej kolejności wskazać, że realizacja obowiązku przez powoda nastąpiła po terminie wskazanym w ustawie. Bezsporne jest w sprawie, że powód przekazał sprawozdanie bez wezwania, choć zrobił to z opóźnieniem wynoszącym 88 dni.

Jak wynika z utrwalonego już orzecznictwa

- .jedynie krótki, kilkudniowy okres naruszenia uzasadnia odstąpienie od nałożenia kary pieniężnej" (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 stycznia 2025 r., sygn. II NSKP 59/23).

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że długotrwały okres opóźnienia przemawia za wymierzeniem powodowi kary pieniężnej.

Sąd podzielił stanowisko Pozwanego, że kara pieniężna ma pełnić funkcję prewencji szczególnej i ogólnej, stanowiącej reakcję na naruszenie przepisów, ale także wyraźne ostrzeżenie na przyszłość. Zgodnie z teorią deliktów administracyjnych powodowi nie trzeba przypisywać żadnej winy. Przesłanką odpowiedzialności administracyjnoprawnej jest jedynie bezprawność czynu. Jednakże w każdym przypadku należy ustalać jej wysokość w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego, mając na względzie dyrektywy wymiaru kary pieniężnej.

Należy wskazać, że zastrzeżenie może budzić przyjęty przez Prezesa URE sztywny sposób wyliczania kary, gdzie punktem wyjścia jest kara maksymalna. Matematyczne wyliczenia poszczególnych kar w sprawach tego rodzaju wskazują, że Prezes wylicza karę według wzoru: 15% przychodu/365 x liczba dni opóźnienia.

Co więcej – w decyzji wymiar kary Pozwany uzasadnił wyjątkowo lakonicznie, przywołując ogólne zasady wymiaru kary.

Przychód(...) sp. z o.o. z działalności regulowanej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej w 2023 r. wyniósł (...) zł, więc maksymalna wysokość kary to (...)zł.

Nie można jednak pominąć, że za 2023 r. spółka odnotowała stratę netto na poziomie 61,7 mln złotych. Przedmiotem działalności spółki jest produkcja płytek ceramicznych. Koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej spółka uzyskała dopiero 31 maja 2023 r. i wytwarzała ją głównie na swoje potrzeby. Brak śledzenia wszystkich przepisów obowiązujących na rynku energetycznym jest w jej przypadku bardziej usprawiedliwiony, niż w przypadku podmiotów zajmujących się wyłącznie wytwarzaniem i obrotem energią elektryczną.

Kara nałożona przez Pozwanego jest dotkliwa, zwłaszcza że spółka pozostawała w opóźnieniu ze złożeniem sprawozdania także za pozostałe miesiące, więc kar nałożonych na spółkę jest zapewne kilka i dla każdej z nich Prezes jako punkt wyjścia przyjął wysokość kary maksymalnej.

Tak wysokie kary w ocenie sądu wypaczają cel ustawy, która miała zapobiegać wzbogacaniu się przez podmioty operujące na rynku energetycznym na wzrastających cenach energii. Powód nie był takim podmiotem. Nie był on zobowiązany do uiszczenia odpisu na Fundusz za wrzesień 2023 r. Tym samym na podstawie ustawy we wcześniejszym brzmieniu, nie byłby zobowiązany do zapłaty jakiejkolwiek kary, bo stanowiła ona do 50% należnego odpisu.

W świetle powyższego Sąd uznał, że konieczna jest ingerencja w decyzję, w zakresie wysokości wymierzonej kary i uznał, że racjonalne będzie jej wymierzenie na poziomie 0, 04% kary maksymalnej za każdy dzień opóźnienia. Kara została wyliczona w oparciu o następujący wzór: 15 (procent przychodu jako maksymalna wysokość kary) :13 (liczba miesięcy obowiązywania ustawy) = 1, 15. Następnie 1,15: 30 (liczba dni miesiąca) = 0,038, w zaokrągleniu 0,04. Dodajemy %, bo punktem wyjścia do obliczeń było 15% i daje to adekwatną karę za jeden dzień opóźnienia. Słabym punktem tego rozwiązania jest to, że punktem wyjścia jest także kara maksymalna, ale zasadne jest zastosowanie jakiegoś wzoru, aby przedsiębiorcy wiedzieli czego mogą się spodziewać, a to właśnie obrót i wyliczona od niego potencjalna maksymalna wysokość kary jest jedyną stałą. Sąd podzielił ją jednak przez liczbę miesięcy obowiązywania ustawy i to ta wartość jest punktem wyjścia do wyliczenia kary za każdy miesiąc, za który przedsiębiorca spóźnił się ze sprawozdaniem. Tak wyliczona kara jest w ocenie sądu rozsądna i spełnia wszystkie cele kary.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uwzględnił odwołanie i na podstawie art. 479

53 par. 2 k.p.c. zmienił decyzję w punkcie 2.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c., gdyż odwołanie nie zostało uwzględnione w takim zakresie, jak wnosił powód.

SSO Monika Pawłowska