Sąd oddalił odwołanie spółki od kary 10 tys. zł za stosowanie niezatwierdzonych taryf ciepła

Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, dalej: Prezes URE, decyzją z 20 listopada 2024 r., znak: (...), DKN (...) (nr sprostowany postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r.), na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 56 ust. 2, art. 56 ust. 3 pkt. 1 i art. 56 ust. 6a ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r., poz. 266 ze zm.), dalej: p.e., oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), dalej: k.p.a., w związku z art. 30 ust. 1 p.e., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorstwu energetycznemu działającemu pod firmą: (...) Sp. z o.o. z siedzibą w G., ul. (...), posiadającemu numer identyfikacji podatkowej (NIP): (...), dalej jako:

Spółka lub Odwołująca, z uwagi na stosowanie, wobec odbiorców zasilanych ciepłem wytwarzanym w źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym, w okresie od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 9 listopada 2022 r., cen i stawek opłat za ciepło bez przestrzegania obowiązku ich przedstawienia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 47 ust 1 p.e., orzekł:

1) że Spółka, w okresie od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 9 listopada 2022 r., stosowała w rozliczeniach z odbiorcami zasilanymi ciepłem wytwarzanym w źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym, ceny i stawki opłat bez zachowania obowiązku, o którym mowa w art. 47 ust 1 p.e.,

2) za działanie opisane w pkt 1 wymierzył Spółce, karę pieniężną w wysokości

10.000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych).

(decyzja k. 6-12)

Od powyższej decyzji odwołanie wniosła Spółka zaskarżając ją w całości, zarzucając zaskarżonej decyzji naruszenie:

A.

art. 56 ust. 1 pkt 5 p.e. w zw. z art. 47 ust. 1b zd. 2 p.e., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, iż powód stosował wobec odbiorców zasilanych ciepłem wytwarzanym w źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym, ceny i stawki opłat za ciepło bez przestrzegania obowiązku ich przedstawienia Prezesowi URE do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 47 ust. 1 p.e., podczas gdy powód złożył w terminie wniosek o zatwierdzenie nowej taryfy, co w konsekwencji powinno umożliwić na podstawie arrt. 47 ust. 1b zd. 2 p.e. stosowanie zaliczkowego sposobu rozliczeń z odbiorcami i nie powinno stanowić podstawy do nałożenia na powoda kary pieniężnej,

B.

art. 56 ust. 6 p.e., który daje możliwość odstąpienia od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, poprzez jego niezastosowanie, pomimo, iż w okolicznościach faktycznych oraz prawnych przedmiotowej sprawy, zarówno rodzaj i charakter chronionego dobra, rozmiary potencjalnej szkody, sposób i okoliczności popełnienia czynu, waga naruszonych obowiązków , postać zamiaru, motywacja (...) G. oraz rodzaj naruszonych reguł ostrożności i stopień ich naruszenia, przemawiały za odstąpieniem od wymierzenia kary na rzecz (...) G..

C. art. 8 k.p.a., poprzez naruszenie zasady budowania zaufania do organów Państwa,

Wobec powyższego Odwołująca Spółka wniosła o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości wraz z wytycznymi wskazującymi na zasadność umorzenia prowadzonego postępowania, względnie,

2. zmianę w całości zaskarżonej decyzji i orzeczenie o odstąpieniu od wymierzenia kary pieniężnej

oraz

3. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

(odwołanie k. 13-21)

W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o:

1. oddalenie odwołania,

2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

(odpowiedź k. 26-37)

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Sp. z o.o. z siedzibą w G., posiada koncesję

na wytwarzanie ciepła nr (...), udzieloną decyzją Prezesa URE z dnia 20.06.2018 r., nr (...)

Wnioskiem z dnia 17.03.2022 r. wystąpiła o zmianę koncesji poprzez rozszerzenie zakresu o wytwarzanie w 4 źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym.

(okoliczność bezsporna - odwołanie k. 14v, odpowiedź na odwołanie k. 28, pismo z dnia 17.06.2024 r. k. 55-65 akt adm.)

Zmiana koncesji nastąpiła decyzją z dnia

19.10.2022 r. nr (...).

(odpowiedź na odwołanie k. 28v)

W związku z wątpliwościami dotyczącymi wypełnienia wniosku o wypłatę wyrównania dla lokalnych źródeł ciepła, dla grupy taryfowej(...) spółka skierowała zapytanie do Ministerstwa Klimatu i Środowiska.

(mail z dnia 29.04.2023 r. k. 6 akt adm.)

Prezes URE wezwał Spółkę, do przedstawienia wyjaśnień dotyczących zasad dostaw ciepła i stosowanych cen w rozliczeniach z odbiorcami zasilanymi ciepłem wytwarzanym w źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym - kwalifikowanych do grupy taryfowej (...).

(wezwanie z dnia 4.05.2023 r. k. 7 akt adm.)

Dostawa ciepła do odbiorców zakwalifikowanych do grupy taryfowej (...), odbywała się w oparciu o postanowienia zawartych z nimi umów i ceny określone we wniosku o zatwierdzenie taryfy z dnia

30.06.2022 r. Spółka w oparciu o procedowany wniosek taryfowy fakturowała zaliczkowo odbiorców.

(pismo z dnia 22.05.2023 r. k. 9-12 akt adm., odwołanie k. 14)

Prezes URE pismem z dnia 21.05.2024 r., nr (...) zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej w związku ze stosowaniem w rozliczeniach z odbiorcami, zasilanymi ciepłem wytwarzanym w źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym, zakwalifikowanymi do grupy taryfowej (...), cen i stawek opłat za ciepło,

bez ich przedstawienia do zatwierdzenia, zgodnie z art. 47 pkt. 1b p.e.

(zawiadomienie z dnia 21.05.2024 r. k. 1-2 akt adm.)

Pismem z dnia 17.06.2024 r., Spółka wyjaśniła, że

„podstawę prawną dla takiego działania stanowił art. 45 ust. 1b zdanie drugie ustawy Prawo energetyczne, z którego wynika, iż Przedsiębiorstwo do czasu zatwierdzenia przez Prezesa URE taryfy i wprowadzenia jej do stosowania w rozliczeniach z odbiorcami może stosować zaliczkowy sposób rozliczeń z odbiorcami, przy czym Przedsiębiorstwo jest obowiązane do rozliczenia z odbiorcami nadpłaconych kwot za cały okres stosowania zaliczek” oraz że „konsekwentnie, w ślad za przytoczoną powyżej regulacją, grupa odbiorców ciepła zakwalifikowanych do grupy taryfowej (...), do czasu wprowadzenia do rozliczeń taryfy dla ciepła zatwierdzonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki Nr (...) z dnia 24 października 2022 r., rozliczana była wg cen i stawek opłat zawartych we wniosku dot. zatwierdzenia taryfy dla ciepła z dnia 30.06.2022 r. (…) Faktury zaliczkowe były wystawiane w oparciu o kalkulację zawartą we wniosku i proponowaną treść taryfy”. Ponadto, iż

„spółka (...) Sp. z o.o., dokonała końcowego rozliczenia z odbiorcami, po myśli art. 45 ust. 1b zdanie drugie ustawy Prawo energetyczne, a tym samym po stronie Spółki nie powstała w tym zakresie żadna nieuzasadniona korzyść finansowa”.

(pismo z dnia 17.06.2024 r. k. 55-65 akt adm.)

Do czasu wystąpienia z wnioskiem z dnia 30.06.2022 r. o zatwierdzenie taryfy Prezes URE nie wydał decyzji o zmianie koncesji zgodnej z wnioskiem spółki z dnia 17.03.2022 r.

(okoliczność bezsporna - odwołanie k. 14v, odpowiedź na odwołanie k. 28, pismo z dnia 17.06.2024 r. k. 55-65 akt adm.)

Taryfa zatwierdzona decyzją Prezesa URE nr (...) z dnia 24.10.2022 r. została wprowadzona do rozliczeń z odbiorcami od dnia 9.11.2022 r.

(mail z dnia 29.04.2023 r. k. 6 akt adm., odwołanie k. 14v)

Spółka w okresie od 1.07.2022 r. do 9.11.2022 r. stosowała w rozliczeniach z odbiorcami grupy (...) ceny i taryfy niezatwierdzone przez Prezesa URE, a dodatkowo dostarczała im ciepło wytwarzane w źródle, nie objętym jeszcze koncesją.

Ponadto w toku postępowania administracyjnego Spółka podniosła, iż „

Spółka złożyła wniosek o zmianę koncesji w dniu 17.03.2022 roku, natomiast rozpoczęcie dostaw na podstawie zmienionej koncesji planowane było na początek lipca 2022 roku. W tym zakresie, Spółka założyła, iż uzyskanie decyzji zmieniającej koncesję nastąpi w ciągu blisko 3,5 miesiąca, co mając na względzie terminy załatwienia sprawy uregulowane w ustawie Kodeks postępowania administracyjnego, należy uznać za działania racjonalne i odpowiedzialne ze strony przedsiębiorstwa energetycznego”. Zdaniem Spółki przyjęcie przez nią, że „zmiana koncesji nastąpi w terminie do dnia 1 lipca 2022 roku, pozwalając zachować ciągłość dostaw ciepła do odbiorców, było uzasadnione i wpisywało się w realizację przez przedsiębiorstwo energetyczne interesu publicznego”.

Jednocześnie Spółka wskazała, że jej zdaniem

„przyjęty w tych konkretnych okolicznościach faktycznych sposób działania Spółki spotkał się z aprobatą ze strony Prezesa URE” bowiem postępowanie o zatwierdzenie taryfy zostało wszczęte przez Prezesa URE pomimo tego, iż

„na dzień złożenia wniosku o nową taryfę, Spółka nie dysponowała jeszcze decyzją zmieniającą dotychczasowa koncesję”. „

Prezes URE wszczął oraz prowadził postępowanie taryfowe, aprobując tym samym, iż postępowanie o zatwierdzenie taryfy, jest prowadzone w związku z pozostającym w toku postępowaniem w sprawie zmiany decyzji koncesyjnej”.

Wniosek o za zatwierdzenie taryfy z dnia 30 czerwca 2022 r. obejmował jednocześnie taryfy za dostarczanie ciepła ze źródeł objętych wcześniejszą koncesją, dlatego Prezes go procedował.

Spółka w piśmie z dnia 17.06.2024 r. podkreśliła, że

„nie można przyjąć, że działanie Spółki (...) Sp. o.o. cechowało się znacznym stopniem szkodliwości”, a

„motywacja działania (…) zasługiwała na szczególne potępienie, a więc aby było to działanie/zaniechanie ukierunkowane na osiągnięcie korzyści majątkowej” oraz że

„na skutek działań podjętych przez (...) Sp. z o.o. nie doszło do wyrządzenia jakiejkolwiek szkody”. Zdaniem Spółki przytoczone okoliczności uzasadniają odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, na podstawie art. 56 ust. 6a p.e., ponieważ nie tylko stopień szkodliwości czynu był znikomy, ale również finalnie Spółka zrealizowała ciążący na niej w tym zakresie obowiązek ustawowy. Jej działanie „nie było nakierowane na uzyskanie jakiejkolwiek korzyści kosztem odbiorców końcowych, państwa czy też utrudnienia pracy i realizacji zadań Prezesa URE”.

(pismo z dnia 17.06.2024 r. k. 55-65 akt adm.)

Przedsiębiorca w 2023 r. osiągnął przychody netto ogółem (...) zł, przychody z działalności koncesjonowanej w wysokości (...) zł oraz zysk z tej działalności w wysokości (...) zł

(sprawozdanie finansowe za 2023 r. k. 72 akt adm., formularz opłaty koncesyjnej k. 82, 84, 86 akt adm.)

Pismem z dnia 15.07.2024 r. Nr (...) Spółka została powiadomiona o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie. Równocześnie została poinformowana, iż może w terminie 7 dni, licząc od dnia otrzymania zawiadomienia, zapoznać się z materiałem dowodowym zebranym w ramach postępowania i ma możliwość ostatecznego wypowiedzenia się co do zebranych materiałów i dowodów oraz zgłoszonych żądań. Spółka nie skorzystała z prawa do zapoznania się z aktami sprawy.

(pismo z dnia 15.07.2024 r. k. 115 akt adm.)

Prezes URE 20.11.2024 r. wydał zaskarżoną decyzję. Postanowieniem z dnia 27.11.2024 r. zastąpiono nr decyzji (...) na (...).

(decyzja k. 117-123 akt adm., postanowienie z dnia 27.11.2024 r. k. 125 akt adm.)

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie

dokumentów złożonych w trakcie postępowania administracyjnego i sądowego, których autentyczność nie była podważana przez żadną ze stron postępowania, jak też w oparciu o niekwestionowane twierdzenia stron.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje.

Brak było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, jak też brak było podstaw do uwzględnienia żądań odwołującej w zakresie zmiany decyzji poprzez odstąpienie od wymierzenia kary.

Na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 5) ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. prawo energetyczne (Dz.U.2024.266 t.j. z dnia 2024.02.28), dalej p.e., karze pieniężnej podlega ten, kto stosuje ceny i taryfy, nie przestrzegając obowiązku ich przedstawienia Prezesowi URE do zatwierdzenia, o którym mowa w art. 47;

Natomiast zgodnie z treścią art. 47 ust. 1 p.e. przedsiębiorstwa energetyczne

posiadające koncesję ustalają taryfy dla paliw gazowych i energii, które podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE, oraz proponują okres ich obowiązywania. Przedsiębiorstwa energetyczne posiadające koncesje przedkładają Prezesowi URE taryfy oraz ich zmiany z własnej inicjatywy nie później niż w terminie dwóch miesięcy przed upływem okresu obowiązywania taryfy poprzedniej lub na żądanie Prezesa URE.

Ponadto, w myśl art. 47 ust. 1b p.e. przedsiębiorstwo energetyczne

niezwłocznie po

uzyskaniu koncesji

i nie później niż po upływie 30 dni od dnia jej uzyskania występuje do Prezesa URE z wnioskiem o zatwierdzenie taryfy. Przedsiębiorstwo to

do czasu zatwierdzenia przez Prezesa URE taryfy i wprowadzenia jej do stosowania w rozliczeniach z odbiorcami może stosować zaliczkowy sposób rozliczeń z odbiorcami, pod warunkiem złożenia wniosku w tym terminie. Przedsiębiorstwo energetyczne jest obowiązane do rozliczenia z odbiorcami nadpłaconych kwot za cały okres stosowania zaliczek, zgodnie z zatwierdzoną taryfą.

Zgodnie z powyższymi przepisami - treścią art. 47 ust. 1 zdanie pierwsze p.e. przedsiębiorstwa energetyczne mające koncesje ustalają taryfy dla paliw gazowych i energii, które podlegają zatwierdzeniu przez Prezesa URE. Z przepisu tego wynika, po pierwsze, że podmiotem władnym ustalić taryfę jest samo przedsiębiorstwo energetyczne (w rozumieniu art. 3 pkt 12 p.e.) a po drugie, Prezes URE władny jest prowadzić postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia taryfy i zakończyć je wydaniem decyzji administracyjnej jedynie w odniesieniu do przedsiębiorstwa energetycznego mającego stosowną koncesję wydaną przez ten organ.

Dalej, z treści art. 47 ust. 1b p.e. wynika, iż przedsiębiorstwa energetyczne, które uzyskały stosowną koncesje mają 30 dni od dnia uzyskania koncesji na złożenie pierwszego wniosku o zatwierdzenie taryfy, a do czasu jej zatwierdzenia mogą stosować ceny i stawki opłat zaliczkowe, które będą podlegać wstecznemu ostatecznemu rozliczeniu po wejściu w życie zatwierdzonej taryfy po cenach i stawkach w niej zawartych.

Na gruncie niniejszej sprawy, pojawia się pytanie, co w sytuacji, w której z wnioskiem o zatwierdzenie taryfy występuje przedsiębiorstwo energetyczne, które z uwagi na rodzaj lub rozmiar prowadzonej działalności nie ma odpowiedniej koncesji tzn. ma koncesję, ale na inne źródło wytwarzania energii.

W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy, wniosek o zatwierdzenie taryfy spółka mogła złożyć

dopiero po uzyskaniu koncesji. Terminu na złożenie wniosku o zatwierdzenie taryfy nie otwiera fakt posiadania jakiejkolwiek wcześniejszej koncesji, ale konkretna koncesja, obejmująca dane źródło. Spółka uzyskała koncesję dopiero decyzją z dnia 19 października 2024 r. Oznacza to, że Spóka od tego momentu mogła niezwłocznie wystąpić z wnioskiem o zatwierdzenie taryfy. Dalej, dopiero po złożeniu wniosku o zatwierdzenie Spółka do czasu zatwierdzenia przez Prezesa URE taryfy i wprowadzenia jej do stosowania w rozliczeniach z odbiorcami mogła stosować zaliczkowy sposób rozliczeń z odbiorcami, pod warunkiem złożenia wniosku w terminie.

W związku z powyższym, spółka dopiero po uzyskaniu koncesji i złożeniu w odpowiednim terminie wniosku o zatwierdzenie taryfy, mogłaby do czasu zatwierdzenia taryfy stosować zaliczkowy sposób rozliczenia z odbiorcami.

W ocenie Sądu, uzyskanie odpowiedniej koncesji, a następnie złożenie odpowiedniego wniosku o zatwierdzenie taryfy, daje dopiero uprawnienie do stosowania zaliczek. Spółka powinna była czekać, aż decyzja rozszerzająca koncesję stanie się ostateczna, a następnie złożyć wniosek o zatwierdzenie taryfy. Stąd wniosek, że wniosku o zatwierdzenie taryfy nie można skutecznie złożyć przed tym terminem. Dopiero po złożeniu wniosku o zatwierdzenie taryfy w odpowiednim terminie i do czasu zatwierdzenia przez Prezesa URE taryfy i wprowadzenia jej do stosowania w rozliczeniach z odbiorcami, powstaje uprawnienie do stosowania zaliczkowego sposobu rozliczenia z odbiorcami. W konsekwencji, tylko okres po otrzymaniu stosownej koncesji i złożenia wniosku w terminie może być rozpatrywany w trybie art. 47 ust. 1b p.e.

W związku z powyższym, należało przyjąć, iż spółka była uprawniona do złożenia wniosku o zatwierdzenie taryfy dopiero po 19 października 2022 r. Jednocześnie, z uwagi na zatwierdzenie taryfy decyzją Prezesa URE nr (...) z dnia 24 października 2022 r. oraz wprowadzenie jej do rozliczeń z odbiorcami od dnia 9 listopada 2022 r.,

spółka stosowała niezatwierdzone taryfy od 1 lipca 2022 r. do 9 listopada 2022 r., a dodatkowo spółka dostarczała odbiorcom energię wywarzaną ze źródła, na które nie miała jeszcze koncesji. Spółka rozpoczęła stosowanie zaliczkowego sposobu rozliczania dostaw ciepła do tych odbiorców jeszcze przed rozszerzeniem przedmiotu i zakresu działalności określonego w koncesji na wytwarzanie ciepła Nr (...) udzielonej decyzją z dnia 20 czerwca 2018 r. Prezesa URE nr (...), co było niezgodne z powołanymi przepisami.

Z uwagi na powyższe należy uznać, iż należyta staranność w prowadzeniu koncesjonowanej działalności gospodarczej oraz w realizacji nałożonych na ww. przedsiębiorstwo energetyczne obowiązków ustawowych powinna przejawiać się przede wszystkim w realizacji zobowiązań wynikających z przepisów o charakterze bezwzględnie obowiązującym, w tym dotyczących obowiązku stosowania w rozliczeniach z odbiorcami cen i stawek opłat zatwierdzonych przez Prezesa URE oraz ewentualnego stosowania w rozliczeniach z odbiorcami zaliczkowego sposobu rozliczania w sytuacji złożenia wniosku o zatwierdzenie taryfy w terminie 30 dni

od daty uzyskania koncesji (przy czym nie chodzi tu o jakąkolwiek wcześniejszą koncesję, tylko koncesję na nowe źródło).

Biorąc pod uwagę wskazane wyżej przepisy prawa należy stwierdzić, że odpowiedzialność z tytułu zastosowania przez Spółkę w rozliczeniach z odbiorcami zasilanymi ciepłem wytwarzanym w źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym (grupa taryfowa (...)) niezatwierdzonych przez Prezesa URE dla tych odbiorców stawek opłat i rozpoczęcie stosowania zaliczkowego sposobu rozliczania dostaw ciepła do tych odbiorców, jeszcze przed rozszerzeniem przedmiotu i zakresu działalności określonego w koncesji na wytwarzanie ciepła, spoczywa wyłącznie na powodzie, jako podmiocie prowadzącym koncesjonowaną działalność gospodarczą. W tym stanie rzeczy działanie Spółki należało uznać jako wypełniające znamiona czynu, o jakim mowa w art. 56 ust. 1 pkt 5 p.e.

Organ regulacyjny prawidłowo więc przyjął, że stan faktyczny sprawy uzasadnia nałożenie na Odwołującą kary pieniężnej. Rozważać można jedynie, czy jej wysokość została prawidłowo ustalona przez Prezesa URE i czy są podstawy do odstąpienia od wymierzenia kary.

Brzmienie przepisu art. 56 ust. 1 p.e. przesądza, że Prezes URE jest zobligowany do nałożenia kary w razie stwierdzenia okoliczności podlegających karze. Kara przewidziana w tym przepisie jest więc karą obligatoryjną. Ponadto wskazać należy, iż przepis art. 56 ust 1 pkt 5 p.e. jest samodzielną podstawą do wymierzenia kary pieniężnej i nie przewiduje konieczności wykazania zawinionego działania przedsiębiorstwa. Dokonanie przez przedsiębiorstwo czynu określonego w art. 56 ust. 1 pkt 5 p.e. jest zatem wystarczającą przesłanką do zastosowania przepisów z art. 56 ust. 1 i 2 p.e. i wymierzenia kary pieniężnej przez Prezesa URE

(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie VI Wydział Cywilny z dnia 14 stycznia 2014 r., sygn. akt VI ACa 566/13).

Ponadto dla wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 56 ust. 1 pkt 5 p.e. nie ma znaczenia, z jakich względów przedsiębiorstwo energetyczne stosowało ceny i stawki opłat niezatwierdzone przez Prezesa URE, jak również czy stosowane ceny i stawki były korzystne dla odbiorców, czy też nie. Art. 56 ust. 1 pkt 5 p.e., jako przepis chroniący porządek prawny, przewiduje nałożenie na przedsiębiorstwo energetyczne kary pieniężnej w przypadku stosowania cen i taryf nie zatwierdzonych przez Prezesa URE, niezależnie od wywołanych skutków ekonomicznych dla odbiorców

(por. wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie – Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 17 maja 2012 r., sygn. akt XVII AmE 167/10).

Na podstawie art. 56 ust. 3 pkt 1) p.e. wysokość kary pieniężnej, o której mowa: w ust. 1 pkt 5 nie może być niższa niż 10 000 zł i wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, a jeżeli kara pieniężna związana jest z działalnością prowadzoną na podstawie koncesji,

wysokość kary nie może być niższa niż 10 000 zł i nie może być wyższa niż 15% przychodu ukaranego przedsiębiorcy, wynikającego z działalności koncesjonowanej, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym;

Sąd stanął na stanowisku, że wymierzona spółce kara pieniężna, w wysokości

kary minimalnej ustalona została w sposób prawidłowy.

Natomiast w myśl art. 56 ust. 6a p.e., prezes URE może odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli stopień szkodliwości czynu jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek.

Pierwszą z przesłanek odstąpienia od wymierzenia kary jest znikomy stopień społecznej szkodliwości czynu. Przesłanka ta nawiązuje do dyrektywy wymiaru kary w koncepcji prawa karnego, dlatego też powszechnie przyjmuje się, że przy jej interpretacji konieczne jest odwołanie się do sposobu weryfikacji stopnia szkodliwości czynu wypracowanego na gruncie art. 115 k.k. Oznacza to konieczność odniesienia się do rodzaju i charakteru naruszonego dobra, rozmiaru wyrządzonej szkody, sposobu i okoliczności popełnienia czynu, wagi naruszonych obowiązków, postaci zamiaru, motywacji sprawcy oraz rodzaju naruszonych reguł ostrożności i stopnia ich naruszenia. Wszystkie te kryteria powinny zostać uwzględnione, albowiem konieczna jest ocena całościowa, odnosząca się do całokształtu okoliczności sprawy. Niemniej jednak w orzecznictwie wskazuje się, że jednym z podstawowych czynników mających istotne znaczenie dla dokonania właściwej oceny czynu sprawcy jest rodzaj i charakter naruszonego dobra chronionego prawem

(zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 09 grudnia 2021 r. sygn. akt VII AGa 1040/20, z dnia 16 stycznia 2018 r. sygn. akt VIIAGa 763/18, z dnia 07 września 2016 r. sygn. akt VI ACa 974/15). Powszechnie także przyjmuje się, że przy ocenie przesłanki znikomej szkodliwości społecznej czynu Prezes Urzędu dysponuje pewnym luzem decyzyjnym, a dalej nawet w przypadku stwierdzenia jej ziszczenia się, uznaniem administracyjnym przy wyborze wariantu rozstrzygnięcia tj. nałożenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia. W decyzji Prezes URE ocenił, iż z uwagi na charakter stwierdzonych nieprawidłowości stopień szkodliwości czynu

jest znaczny, jak nie o bardzo dużej szkodliwości czynu. Uwzględnił okoliczności związane z czynem, tj. iż Spółka od dnia 1 lipca 2022 r. do dnia 9 listopada 2022 r. stosowała w rozliczeniach z odbiorcami zasilanymi ciepłem wytwarzanym w źródłach opalanych gazem ziemnym wysokometanowym niezatwierdzone przez Prezesa URE dla tych odbiorców stawki opłat i rozpoczęła stosowanie zaliczkowego sposobu rozliczania dostaw ciepła do tych odbiorców jeszcze przed rozszerzeniem przedmiotu i zakresu działalności określonego w koncesji na wytwarzanie ciepła.

Niewątpliwie działanie Spółki stanowiło naruszenie obowiązków publicznoprawnych wyznaczonych przez art. 47 ust. 1 p.e., co godzi w istniejący porządek prawny określający sposób działania koncesjonowanych przedsiębiorstw energetycznych w ramach realizacji obowiązków publicznoprawnych dotyczących zatwierdzania taryf (określonych przepisami art. 47 ust. 1 p.e.). Ponadto, takie działanie może wpływać na sprawność regulacji, rozumianej jako stosowanie określonych ustawą środków prawnych, służących do zapewnienia bezpieczeństwa energetycznego, prawidłowej gospodarki paliwami i energią oraz ochrony interesów odbiorców. Takie stanowisko zajął również

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r., sygn. akt XVII AmE 19/06.

Należy podkreślić ponadto, iż nie sposób zgodzić się ze stwierdzeniem Spółki, iż „przyjęty w tych konkretnych okolicznościach faktycznych sposób działania Spółki spotkał się z aprobatą ze strony Prezesa URE” bowiem postępowanie o zatwierdzenia taryfy zostało wszczęte przez Prezesa URE pomimo tego, iż „na dzień złożenia wniosku o nową taryfę, Spółka nie dysponowała jeszcze decyzją zmieniającą dotychczasową koncesję”. Prezes URE wszczął bowiem postępowanie o zatwierdzenie taryfy w związku ze złożonym wnioskiem dotyczącym także taryf z wcześniejszych źródeł (objętych koncesją), natomiast zatwierdził taryfę dla ciepła decyzją nr (...) z dnia 24 października 2022 r.

Ponadto, Prezes URE słusznie uznał, iż odwołująca nie dochowała należytej staranności do czego była obowiązana jako koncesjonariusz (art. 355 § 2 kc). Podkreślenia bowiem wymaga, że odwołująca spółka jest profesjonalistą, świadomą skutków swego działania, a naruszenie warunków koncesji ma charakter obiektywny i niezależny od okoliczności. Jak już niejednokrotnie wskazano, ogólnie ukształtowane w art. 355 § 1 k.c. zasady należytej staranności zostały w znaczny sposób zaostrzone w stosunku do profesjonalistów. Szczególnym przykładem profesjonalnej działalności gospodarczej jest wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania, przesyłania i dystrybucji oraz obrotu ciepłem, bowiem, stosownie do art. 32 ust. 1 pkt 1, 3 i 4 p.e., wymaga ona uzyskania koncesji. Zwiększone oczekiwania wobec przedsiębiorców dotyczą umiejętności, wiedzy, skrupulatności i rzetelności, zapobiegliwości oraz zdolności przewidywania. W powyższym zawiera się również znajomość obowiązujących przepisów prawa, jak też następstw z niego wynikających w zakresie prowadzonej działalności gospodarczej. Ocena tej staranności jest zatem surowsza od staranności ogólnie wymaganej, ponieważ stopień wymaganej staranności ulega podwyższeniu

(por. wyrok Sądu Najwyższego z 22.09.2005 r., sygn. akt IV CK 100/05, także wyrok SA w Poznaniu z 8.03.2006 r., sygn. akt I ACa 1018/05). Spółka nie wykazała staranności wymaganej od niej jako profesjonalnego podmiotu prowadzącego działalność gospodarczą, w tym podmiotu wykonującego działalność koncesjonowaną. Z tych względów stopień zawinienia Spółki należało ocenić jako znaczny. Natomiast w kwestii dotychczasowej działalności wzięto pod uwagę fakt, że było to pierwsze naruszenie przez Spółkę obowiązku wynikającego z art. 47 p.e.

Uwzględniając powyższe ustalenia, podkreślić należy, iż w niniejszej sprawie nie zachodziły wskazane w art. 56 ust. 6a p.e., przesłanki uzasadniające odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej. Sąd uznał za bezzasadny zarzut naruszenia przez pozwanego art. 56 ust. 6a ustawy p.e. Przepis ten mógłby zostać zastosowany w realiach niniejszej sprawy wyłącznie w przypadku uznania, iż naruszenie prawa, którego dopuściła się Odwołująca cechowało się znikomym stopniem szkodliwości. Takiej oceny nie da się jednak zastosować w przedmiotowej sprawie, z uwagi na powołane wyżej okoliczności, a dodatkowo z uwagi długi, bo ponad czteromiesięczny okres naruszania.

Odstąpienie od wymierzenia kary jest możliwe, jeśli przesłanki wskazane w tym przepisie spełnione są łącznie. Odwołująca nie wypełniła dyspozycji art. 56 ust. 6a powołanej ustawy i nie spełniła kumulatywnych przesłanek, uprawniających do skorzystania z przewidzianej w analizowanym przepisie instytucji. Nie było również podstaw do analizowania przesłanki przekroczenia uznania administracyjnego.

Dokonując oceny możliwości finansowych, Sąd doszedł do przekonania, że wymierzona kara pieniężna w kwocie 10.000 zł, która stanowi jedynie około (...), przychodów z działalności koncesjonowanej i jest minimalną przewidzianą karą za tego rodzaju naruszenie, jest adekwatna do stopnia zawinienia, szkodliwości czynu oraz pozostaje we właściwej proporcji do uzyskanego przychodu z działalności koncesjonowanej. Jednocześnie nałożona kara nie spowoduje uniemożliwienia dalszego wykonywania przez Spółkę działalności gospodarczej i w żaden sposób nie wpłynie negatywnie na sytuację finansową.

Ponadto odwołująca zarzuciła naruszenie przepisów k.p.a, który to zarzut nie zasługiwał na uwzględnienie. Co do zasady, zgodnie z utrwalonym w judykaturze poglądem, powoływanie się na naruszenie przepisów postępowania administracyjnego w postępowaniu przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów (poza pewnymi wyjątkami), jest bezskuteczne

(por. wyrok SA z 9.02.2024 r., VII Aga 1012/23).

Podsumowując – powodowa spółka wypaczyła sekwencję działań zmierzającą do uzyskania decyzji o zatwierdzeniu taryfy. Złożyła wniosek o rozszerzenie koncesji (w dniu 17 marca 2022 r.) od początku obarczony brakami, a więc założenie, że zostanie on rozpoznany w określonym terminie od początku było nieusprawiedliwione. Dopiero 30 czerwca 2022 r. spółka wystąpiła wnioskiem o przedłużenie terminu na złożenie brakujących dokumentów. Tego samego dnia złożyła wniosek o zatwierdzenie taryfy, obejmujący także taryfy dla energii wywarzanej ze źródeł objętych wcześniejszą koncesją, stwarzając w ten sposób pozór wykonania obowiązku „przedstawienia Prezesowi URE taryfy do zatwierdzenia”. Tymczasem nie jest wykonaniem tego obowiązku przedstawienie wniosku o zatwierdzenie taryfy kiedykolwiek, ale w ściśle określonej sekwencji zdarzeń i czynności tj. 1) uzyskanie decyzji koncesyjnej obejmującej dane źródło, 2) złożenie wniosku o zatwierdzenie taryfy dla energii wytwarzanej z tego źródła - niezwłocznie lecz nie później niż w terminie 30 dni. Terminu na złożenie wniosku o zatwierdzenie taryfy nie otwiera koncesja uzyskana przed laty, dotycząca innych źródeł. I jest to kwestia dla profesjonalisty oczywista. Dodatkowo – spółka zawarła z odbiorcami umowy na dostawy ciepła ze źródła objętego wnioskiem o rozszerzenie, które przewidywały ich obowiązywanie od 1 lipca 2022 r. pod warunkiem uzyskania przez (...) G. zatwierdzenia taryfy oraz zmiany koncesji, który to warunek nie został na ten dzień spełniony. Mimo tej świadomości spółka nie tylko złożyła przedwczesny wniosek o zatwierdzenie taryfy (mimo braku koncesji), stwarzając pozór wykonania obowiązku przedstawienia taryfy do zatwierdzenia, ale też rozpoczęła dostawę energii z nowego źródła, nie objętego koncesją.

Nie jest prawdą, że gdyby nie „zapobiegliwe” działania spółki, odbiorcy byliby pozbawieni dostaw. Do czasu uzyskania koncesji na nowe źródło, spółka winna dostarczać energię ze źródeł objętych wcześniejszą koncesją i na dotychczasowych zasadach rozliczeń. Począwszy od 19 października 2022 r. (data wydania decyzji o rozszerzeniu koncesji) mogła złożyć wniosek o zatwierdzenie taryf na energię wytwarzaną z nowego źródła i do czasu jego rozpoznania mogła rozliczać się z odbiorcami zaliczkowo.

Mając powyższe na uwadze Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia, oddalił wniesione odwołanie na podstawie art. 479

53 § 1 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na oddalenie odwołania, należało uznać odwołującą za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niej na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, które w sprawie niniejszej obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w minimalnej stawce 720,00 zł, ustalonej w oparciu § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Sędzia SO Monika Pawłowska