Syndyk upadłej spółki zapłaci 720 zł kosztów, bo sąd oddalił odwołanie od kary URE

Decyzją z 30 grudnia 2024 r. nr (...) ( (...): (...)) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (dalej:

Prezes URE, pozwany), na podstawie art. 39 ust. 1 pkt 1 oraz pkt 2 w związku z art. 39 ust. 2 oraz art. 40 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (Dz. U. z 2024 r. poz. 1047, ze zm., dalej:

uoee) oraz z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. – Prawo energetyczne (Dz. U. z 2024 r. poz. 266, ze zm., dalej:

p.e.) a także z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572) dalej:

k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej przedsiębiorcy

(...) sp. z o.o. w upadłości (dalej:

powód), orzekł, że:

1. przedsiębiorca:

(...) sp. z o.o. w upadłości, nie wywiązał się

za rok 2017 r. z określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.), obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy – z zastrzeżeniem art. 11,

2. za zachowanie opisane w punkcie pierwszym wymierzył przedsiębiorcy:

(...) sp. z o.o. w upadłości karę pieniężną w kwocie

15.875,83 zł.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył powód zaskarżając ją w całości, zarzucając naruszenie:

1. art. 42 ust. 1

uoee w zw. z 68 § 1 i § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. ordynacja podatkowa (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 z późn. zm., dalej:

op-) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na wydaniu Decyzji w sytuacji, gdy zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej, której przepisy należy stosować odpowiednio na gruncie postępowania przed Prezesem URE, karalność za niewykonanie obowiązku wynikającego z OEE uległa przedawnieniu,

2. art. 40 ust. 1 pkt 1 uoee w zw. z art. 12 ust. 3 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 z późn. zm., dalej: „ustawa o CIT”) w zw. z art. 535 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm., dalej: „kc”), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na :

a) przyjęciu jako przychodu z działalności za rok 2023 kwot, które nie stanowią przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2023 r., ale przychód osiągnięty w 2018 roku, kiedy to Powód zawierał umowy sprzedaży energii elektrycznej,

b) ustaleniu podstawy wymiaru kary na kwotę 158.785,30 zł, w sytuacji gdy w udostępnionym na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości rachunku zysków i strat w żadnym polu nie widnieje taka liczba.

W związku z powyższym, powód wniósł o:

1. uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej,

2. zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł,

3. przeprowadzenie dowodów z załączonych dokumentów tj. sprawozdania finansowego powoda za rok 2023 -, rachunku zysków i strat pobranego z systemu Ministerstwa Sprawiedliwości, w celu wykazania, braku uzyskania przez powoda przychodu z działalności w roku 2023, przyjęcia przez pozwanego podstawy wymierzenia kary w oderwaniu od przeprowadzonych dowodów z dokumentów, braku podstawy do wymierzenia kary Powodowi.

W odpowiedzi na odwołanie, Prezes URE wniósł o oddalenie odwołania, o pominięcie wniosku o dopuszczenie dowodów z dokumentów jako nieistotnych dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie i stwierdzonych dokumentami zgromadzonymi w aktach postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

Decyzją Prezesa URE z dnia 20.07.2011 r., znak: (...), została udzielona (...) sp. z o.o. koncesja na obrót energią elektryczną na okres od dnia 25 lipca 2011 r. do dnia 31 grudnia 2030 r., która pozostawała w obrocie prawnym do dnia 30 marca 2021 r.

Ponadto, decyzją Prezesa URE z dnia 11 czerwca 2013 r., znak: (...) została udzielona Przedsiębiorcy koncesja na obrót paliwami gazowymi, na okres od dnia 17 czerwca 2013 r. do dnia 31 grudnia 2030 r., która pozostawała w obrocie prawnym do dnia 20 stycznia 2021 r.

(okoliczności bezsporne)

Postanowieniem Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, X Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych w sprawie o sygn. akt GU 1536/18 z dnia 20 listopada 2018 r. została ogłoszona upadłość (...) sp. z o.o. w upadłości z siedzibą w J..

(okoliczności bezsporne)

Pismem z dnia 25 października 2023 r. Prezes URE zwrócił się do przedsiębiorcy – (...) sp. z o.o. z prośbą o przekazanie informacji dotyczącej sprzedaży energii elektrycznej w latach 2017-2019. Przedsiębiorca nie udzielił żądanych informacji.

(pismo Prezesa URE z dnia 25 października 2023 r. k. 3-12 akt adm., okoliczności bezsporne)

Z informacji złożonych Prezesowi URE przez operatorów sieci dystrybucyjnych wynikało, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej (...) sp. z o.o. w upadłości w 2017 r. dokonał sprzedaży do odbiorców końcowych energii elektrycznej w ilości 282.046,200 MWh, co odpowiada 24.251,607 toe.

(pisma operatorów sieci dystrybucyjnych k. 13-20 akt adm.)

Przedsiębiorca (...) sp. z o.o. w upadłości zobowiązany był do uzyskania oszczędności energii finalnej w wysokości 363,774 toe, przedstawił jedynie do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej w ilości 161,000 toe oraz w pozostałym zakresie, do dnia 30 czerwca 2018 r., nie uiścił opłaty zastępczej.

(okoliczności bezsporne)

Brakująca ilość energii finalnej koniecznej do wypełnienia obowiązku za 2017 rok, wyniosła 202,774 toe (co odpowiada 304.161,00 zł).

(okoliczności bezsporne)

Prezes URE w dniu 9 maja 2024 r. wszczął wobec D. B. Syndyka Masy Upadłości Przedsiębiorcy (...) sp. z o.o. w upadłości postępowanie w sprawie wymierzenia Przedsiębiorcy kary pieniężnej, w związku z możliwością nieprzestrzegania za rok 2017 obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w ustawie o efektywności energetycznej, potwierdzonych audytem efektywności energetycznej, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej.

(zawiadomienie Prezesa URE o wszczęciu postępowania z dnia 09.05.2024 r. k. 1-2 akt adm.)

Przychody Przedsiębiorcy w 2023 r. wyniosły (...) zł. Spółka posiadała środki pieniężne w wysokości (...) zł oraz osiągnęła zysk w 2023 r. w wysokości (...) zł.

(bilans k. 28, 28 v - 29akt adm.)

W dniu 30 grudnia 2024 r. Prezes URE wydał zaskarżoną decyzję.

decyzja Prezesa URE z dnia 30.12.2024 r. k. 42-46 akt adm.)

Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym i sądowym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane.

Sąd Okręgowy w Warszawie, Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje:

Odwołanie Przedsiębiorcy nie zasługiwało na uwzględnienie, gdyż decyzja Prezesa URE była zgodna z prawem.

Powód podniósł zarzut przedawnienia karalności popełnionego deliktu oraz wadliwy sposób ustalenia wysokości nałożonej kary pieniężnej, w oparciu o osiągnięty przychód.

W sprawie bezspornym było, że przedsiębiorca (...) sp. z o.o. w upadłości nie wywiązał się za rok 2017 z określonego w art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 20 maja 2016 r. o efektywności energetycznej (w brzmieniu obowiązującym do dnia 21 maja 2021 r.) obowiązku realizacji przedsięwzięcia lub przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorcy końcowego, w wyniku których uzyskuje się oszczędność energii finalnej w wysokości określonej w art. 14 ust. 1, potwierdzonego audytem efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 25, lub uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki świadectwa efektywności energetycznej, o którym mowa w art. 20 ust. 1 tej ustawy – z zastrzeżeniem art. 11. Okoliczność ta, stwierdzona w punkcie I zaskarżonej decyzji, nie była kwestionowana przez odwołującego.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia, powód podniósł, iż w sprawie znajduje zastosowanie przepis art. 68 § 1 ordynacji podatkowej, przewidujący 3 - letni okres przedawnienia.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na to, że uoee, nie przewiduje przedawnienia dla tego typu czynu.

Należy jednak przypomnieć, iż przepis art. 189 g k.p.a. został wprowadzony ustawą o zmianie ustawy - kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz. U. z 2017 r. poz. 935), która weszła w życie w dniu 1 czerwca 2017 r. Brzmienie przepisów przejściowych tej ustawy wskazuje, że jedynie do postępowań administracyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia ustawy ostateczną decyzją lub postanowieniem stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu dotychczasowym.

Wykładnia

a contrario pozwala więc na konkluzję, że do spraw wszczętych po 31 maja 2017 r. stosuje się znowelizowane przepisy, w tym art. 189g k.p.a. Zgodnie z tym przepisem administracyjna kara pieniężna nie może zostać nałożona, jeżeli upłynęło 5 lat od dnia naruszenia prawa albo wystąpienia sutków naruszenia prawa. W omawianej sprawie naruszenie nastąpiło w dniu 1 lipca 2020 r. i w tym dniu rozpoczął bieg 5-cio letni termin przedawnienia (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 marca 2022 r. sygn. akt VII AGa 778/21, z dnia 21 września 2021 r. sygn. akt VII AGa 1048/20, niepubl.). Oznacza to, że przedawnienie w świetle przywołanego przepisu nastąpiłoby dopiero w dniu 30 czerwca 2025 r., zaś postępowanie przed Prezesem URE zostało wszczęte w dniu 9 maja 2024 r., tj. przed upływem terminu przedawnienia.

Wobec przywołanych przepisów Sąd wskazuje, że do dnia 1 czerwca 2017 r. przepisy prawa administracyjnego w ogóle nie przewidywały przedawnienia karalności za delikty administracyjne. Kwestia ta ewentualnie była regulowana w przepisach szczególnych. W kontekście naruszenia prawa do jakiego w omawianej sprawie doszło w dniu 1 lipca 2020 r. r., w odniesieniu do kar nakładanych na podstawie art. 56 ust. 1 Prawa energetycznego ustawa ta w art. 56 ust. 7a odsyłała do działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 68 § 1-3 (a więc z wyłączeniem przepisów regulujących kwestie przedawnienia), a od dnia 1 czerwca 2017 r. dodatkowo obowiązuje art. 189g k.p.a. Oznacza to, że faktycznie do stanu faktycznego sprawy mógł mieć zastosowanie jedynie pięcioletni okres przedawnienia przewidziany w art. 189g k.p.a.

Strona odwołująca, uzasadniając przedstawione zarzuty, powołała się nadto na normę art. 42 ust. 3 uoee, w myśl której do kar pieniężnych stosuje się odpowiednio przepisy działu III ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2021 r. poz. 1540 i 1598), z powołaniem na normę art. 68 § 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Po pierwsze przywołany przepis art. 42 uoee nie mógł mieć zastosowania, wobec normy art. 53 tej ustawy, który zakłada, że do wykonania i rozliczenia wykonania obowiązku, o którym mowa w art. 12 ust. 1 i art. 23 ust. 3 ustawy uchylanej w art. 59, za okres przed dniem wejścia w życie ustawy, oraz w zakresie kar pieniężnych za niedopełnienie tego obowiązku, stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że do kar pieniężnych zastosowanie ma ustawa o efektywności energetycznej i, która w swej treści w ogóle nie przewidywała przedawnienia. Taka sytuacja tj. brak przedawnienia karalności deliktu związanego z naruszeniem obowiązku wynikającego z art. 12 ust. 1 tej ustawy, występowała - na co już zwrócono uwagę wyżej - do dnia 1 czerwca 2017 r., kiedy to wszedł w życie omówiony już wyżej art. 189g k.p.a. Niewątpliwie sytuacja, w której następuje przedawnienie karalności w okresie 5-cio letnim, jest bardziej względniejsza dla strony.

Po drugie należy wyjaśnić, że przeciwko stosowaniu art. 68 op przemawia istotna różnica merytoryczna pomiędzy podatkiem, a karą pieniężną. Analizę w tym zakresie przeprowadził Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 listopada 2021 r. sygn. akt VII AGa 403/21 (niepubl.), która następnie została przytoczona w wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2022 r. sygn. akt VII AGa 106/23 (niepubl.). W orzeczeniach tych wyjaśniono, co przytacza Sąd orzekający

meriti, „że nie można utożsamiać administracyjnej kary pieniężnej z niepodatkową należnością publicznoprawną. Przepisy Działu III Ordynacji podatkowej mają zastosowanie do opłat i innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe, chyba że odrębne przepisy stanowią inaczej (art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej). Niepodatkowe należności budżetowe to niebędące podatkami i opłatami, należności stanowiące dochód budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego, wynikające ze stosunków publicznoprawnych (art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej). Należnościami budżetowymi w ww. znaczeniu nie są administracyjne kary pieniężne nakładane w związku z deliktem administracyjnym, mimo że wpływ z administracyjnych kar pieniężnych jest dochodem budżetu państwa. Charakter kar administracyjnych nie pozwala bowiem utożsamiać ich z należnościami wynikającymi ze stosunków publicznoprawnych nakazujących określonym podmiotom świadczenia pieniężne na rzecz Państwa, o których stanowi art. 3 pkt 8 Ordynacji podatkowej”. Podobnie Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu wydanym w dniu 13 lutego 2019 r. w sprawie sygn. akt VII AGz 6/19 (niepubl.), stwierdził, że "kara pieniężna nie stanowi "daniny publicznej" bowiem jej nałożenie następuje na mocy aktu indywidualnego niebędącego ustawą, (...) podstawą wymierzenia kary pieniężnej nie jest przepis prawa a decyzja, która dotyczy działania lub zaniechania określonego podmiotu naruszającego prawo, nie służy ona również realizacji przez Państwo celów publicznych, bowiem ma charakter incydentalny i nie przyczynia się do stałego pokrywania publicznych potrzeb finansowych, jej funkcja, w głównej mierze represyjna, ma na celu zmobilizowanie indywidualnego podmiotu do postępowania zgodnie z przyjętym przez ustawodawcę katalogiem norm prawnych, w celu zachowania porządku publicznego". Podobnie stanowisko wyraził Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 22 marca 2002 r. sygn. akt VII AGa 778/21 (niepubl.). Powyższe wskazuje, że kara pieniężna nie jest daniną publiczną, co także uniemożliwia stosowanie art. 68 Ordynacji podatkowej do kwestii jej przedawnienia

(tak też tut Sąd w: Wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 27 kwietnia 2023 r. XVII AmE 191/22, LEX nr 3713298).

Uzupełniająco Sąd wskazuje, że ugruntowany w orzecznictwie jest nadto pogląd, że kara pieniężna nałożona na podstawie przepisów uoee oraz Prawa energetycznego ma charakter kształtujący stosunek prawny. Dlatego na gruncie art. 56 ust. 7a p.e. w pierwotnym brzmieniu tj. z odesłaniem do ustawy Ordynacja podatkowa, bez wyłączenia stosowania art. 68 § 1 -3, przyjmuje się, że mógłby mieć ewentualnie zastosowanie jedynie art. 68 § 2 Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że jeżeli podatnik:

1) nie złożył deklaracji w terminie przewidzianym w przepisach prawa podatkowego,

2) w złożonej deklaracji nie ujawnił wszystkich danych niezbędnych do ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego,

zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w § 1, nie powstaje, pod warunkiem że decyzja ustalająca wysokość tego zobowiązania została doręczona po upływie 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy.

Natomiast uwzględniając, że spoczywający na spółce obowiązek powstał w dniu 1 lipca 2020 r., a decyzja Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki została doręczona 3 stycznia 2025 r., to termin przewidziany w wyżej przedstawionym przepisie nie upłynął.

Przedstawione wywody prowadziły do wniosku, że podniesiony zarzut przedawnienia karalności nie miał oparcia w obowiązujących przepisach prawa.

Drugi zarzut odwołania odnosił się do naruszenia art. 40 ust. 1 pkt. 1 uoee, poprzez przyjęcie jako przychodu z działalności za rok 2023 kwot, które nie stanowią przychodu osiągniętego przez Przedsiębiorcę w 2023 r., a przychód wynikający z zawartych w 2018 umów, kiedy to Powód zawierał umowy sprzedaży energii elektrycznej. W konsekwencji, naruszenie polegało również na niewłaściwym zastosowaniu art. 12 ust. 3 Ustawa z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 2805 z późn. zm., dalej jako „ustawa o CIT”) w zw. z art. 535 Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 1061 z późn. zm., dalej jako „kc”).

Dodatkowo powód twierdził, że błędnie została ustalona podstawa wymiaru kary na kwotę 158.785,30 zł, w sytuacji gdy w udostępnionym na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości rachunku zysków i strat w żadnym polu nie widnieje taka liczba.

Wobec tego Sąd wskazuje, że na podstawie art. 39 ust. 1 pkt. 1 i 2 uoee, karze pieniężnej podlega ten, kto:

- nie dopełnia obowiązku, o którym mowa w art. 10 ust. 1;

- nie uiszcza opłaty zastępczej w przypadku, o którym mowa w art. 11;

Natomiast w myśl zastosowanego art. 40 ust. 1 pkt. 1 uoee, wysokość kary pieniężnej wymierzonej w przypadkach, o których mowa w art. 39 ust. 1: pkt 1-5, nie może być wyższa niż 10 % przychodu ukaranego przedsiębiorstwa energetycznego lub odbiorcy końcowego, lub towarowego domu maklerskiego, lub domu maklerskiego, o których mowa w art. 10 ust. 2, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym; jako że w omawianej sprawie decyzja wydana została w 2024 r., Prezes Urzędu Regulacji Energetyki słusznie uwzględnił przychody spółki, jakie ta osiągnęła w roku poprzedzającym tj. w 2023 r.

Powyższe przepisy stanowią samodzielną podstawę do wymierzenia kary przedsiębiorcy za niedochowanie obowiązku realizacji przedsięwzięcia, uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectwa efektywności energetycznej lub nie uiszczenie opłaty zastępczej i nie wymaga wykazania zawinionego działania lub zaniechania przedsiębiorcy. Wynika to z tego, że zasadniczo odpowiedzialność w prawie administracyjnym ma charakter odpowiedzialności obiektywnej, a więc niezależnej od winy.

Wyjaśnić przy tym należy, że ustawodawca określając w art. art. 40 ust. 1 pkt. 1 uoee jedynie górną granicę nałożenia kary pozostawił Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki pewien luz decyzyjny. To Prezes bowiem kształtuje politykę wymiaru kar wobec przedsiębiorców popełniających delikty administracyjne, znając specyfikę rynku energii i problemy tego sektora gospodarki, to Sąd jedynie wyjątkowo może w tak określoną sankcje ingerować (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2019 r., sygn. akt I NSK 95/18, opubl. system Legalis). Oznacza to, że Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu, co prawda jest władny zmienić tę decyzję, jakkolwiek ku temu konieczne jest wykazanie, że pozwany organ przekroczył zasady uznania administracyjnego w stopniu uzasadniającym miarkowania kary administracyjnej. W niniejszej sprawie strona odwołująca nie sprostała w tym zakresie na spoczywającym na niej ciężarze dowodowym.

Ponadto, na podstawie art. 40 ust. 2 uoee, ustalając wysokość kar pieniężnych, o których mowa w art. 39 ust. 1, Prezes URE uwzględnia zakres naruszeń, powtarzalność naruszeń oraz możliwości finansowe ukaranego podmiotu.

W tym zakresie Sąd miał na uwadze, że spółka w 2023 r. posiadała środki pieniężne w kwocie (...) zł (k. 28 akt adm.) oraz osiągnęła zysk w 2023 r. w wysokości (...) zł. W związku z powyższym, wymierzona kara pieniężna mieści się w granicach ustawowych, a nadto zdaniem Sądu uwzględnia wytyczne jej wymiaru.

Analiza powyższych przepisów nie daje również podstaw do przyjęcia, że skoro spółka od dnia ogłoszenia upadłości tj. 20 listopada 2018 r., nie prowadzi żadnej działalności, w tym działalności w zakresie obrotu paliwami, nałożenie kary pieniężnej nie jest możliwe.

Ponadto, fakt postawienia w stan upadłości likwidacyjnej oraz braku uzyskiwania przychodu z działalności, nie przesądza o tym, że brak jest podstaw do wymierzenia kary pieniężnej przez Prezesa URE.

Prezes URE może nałożyć na przedsiębiorcę karę pieniężną w związku z niewywiązywaniem się z obowiązku określonego w art. 10 ust 1 oraz art. 11 ww. ustawy. Pozwany na etapie prowadzenia postępowania administracyjnego nie analizował czy masa upadłości dysponuje wystarczającymi środkami do uiszczenia nałożonej kary, gdyż tego typu działania nie są przewidziane ani w przepisach prawa materialnego – w ustawie o efektywności energetycznej ani w przepisach prawa procesowego – w kodeksie postępowania administracyjnego. Natomiast okoliczność czy z uwagi na skład masy upadłości będzie możliwe zaspokojenie nałożonej kary pieniężnej, nie miała znaczenia na tym etapie postępowania.

Powód podniósł także, że ujawnione w sprawozdaniu kwoty stanowią głównie wyegzekwowane należności i odsetki od należności, które powstały na podstawie umów zawartych w 2018 r. oraz faktur wystawionych w tym okresie, a zatem biorąc pod uwagę przepisy ustawy o CIT nie stanowią one przychodu osiągniętego w 2023 r.

Wykładnia „przychodu osiągniętego w poprzednim roku podatkowym” nie budzi wątpliwości Sądu.

Sąd Najwyższy wprost wypowiedział się już w analogicznej kwestii na gruncie ustawy - Prawo energetyczne wskazując w wyroku z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt III SK 39/08, że

"Wbrew skardze nie budzi także zastrzeżeń interpretacja "roku poprzedniego", o którym jest mowa w art. 56 ust. 3 Prawa energetycznego. Przepis ten określa tę przesłankę wysokości kary pieniężnej, która dotyczy sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy, uwzględniającej przychód osiągnięty "w poprzednim roku podatkowym". Chodzi tu o określenie górnej granicy kary pieniężnej, która "nie może przekroczyć 15% przychodu ukaranego przedsiębiorstwa". Powyższa norma, co należy podkreślić, dotyczy tylko ekonomicznego aspektu kary pieniężnej i to tylko w odniesieniu do sytuacji w jakiej znajduje się ukarany przedsiębiorca. Represyjność kary ma być ustalana, a nawet miarkowana (ograniczona) sytuacją podlegającego karze przedsiębiorcy, mierzoną poziomem uzyskanego przychodu. Przyjęta w zaskarżonym wyroku wykładnia „roku poprzedniego” jako roku poprzedniego w stosunku do daty orzeczenia o karze (ukarania) jest odpowiednia do celu regulacji; chodzi przecież o uwzględnienie aktualnej sytuacji ekonomicznej ukaranego przedsiębiorcy".

Powyższe znalazło swoje potwierdzenie w kolejnych orzeczeniach Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 19 października 2012 r. w sprawie sygn. akt III SK 15/12, postanowienie z dnia 29 czerwca 2011 r. sygn. akt III SK/13/11) i Sądu Apelacyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 1 marca 2016 r. w sprawie sygn. akt VI ACa 190/15, wyrok z dnia 3 października 2012 r. w sprawie sygn. akt VI ACa 401/12, wyrok z dnia 24 stycznia 2022 r., sygn. akt VII AGa 704/21).

Natomiast, wysokość przychodów spółki Prezes URE ustalił na kwotę (...) zł, gdyż na sumę przychodów składały się pozostałe przychody operacyjne w wysokości (...) zł oraz przychody finansowe w wysokości (...) zł (k. 29 akt adm.).

Sąd przypomina, że celem art. 12 uoee było stworzenie ram prawnych dla działań na rzecz poprawy efektywności energetycznej gospodarki, m.in. przez wprowadzenie mechanizmu wsparcia tych działań, co w konsekwencji miało wpłynąć na ograniczenie szkodliwego oddziaływania sektora energetycznego na środowisko. Wskazany przepis stanowił bowiem zachętę do inwestycji mających na celu zwiększenia efektywności energetycznej, w szczególności oszczędności energii. Omawiana ustawa miała zatem za zadanie ustanowienie systemu promującego i wspierającego uzyskiwanie oszczędności energii zwłaszcza na polu końcowego wykorzystania energii. Zakładaną konsekwencją ustawy było ograniczenie szkodliwego oddziaływania sektora energetycznego na środowisko oraz przyczynienie się do poprawy bezpieczeństwa energetycznego kraju. Wydawanie świadectw efektywności energetycznej miało przy tym na celu zmotywowanie podmiotów objętych zakresem regulacji, w tym w szczególności przedsiębiorstw energetycznych i odbiorców końcowych, do podjęcia działań inwestycyjnych przyspieszających osiągnięcie krajowego celu w zakresie oszczędnego gospodarowania energią oraz przyczyniających się, poprzez zmniejszenie zużycia energii, do ograniczenia emisji gazów cieplarnianych i innych substancji szkodliwych do atmosfery (zob. uzasadnienie projektu ustawy VI.3514, Efektywność energetyczna). Przypomnieć także należy, że ustawa o efektywności energetycznej z 2011 r. stanowiła wypełnienie postanowień dyrektywy 2006/32/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 5 kwietnia 2006 r. w sprawie efektywności końcowego wykorzystania energii i usług energetycznych oraz uchylającej dyrektywę Rady 93/76/EWG (Dz. Urz. WE L 114 z 27.04.2006, str. 64). W preambule tej dyrektywy wskazano na konieczność poprawy zabezpieczenia niezawodności dostaw energii oraz efektywności wykorzystania energii przez odbiorców końcowych co przyczynić się ma do zmniejszenia zużycia energii pierwotnej oraz do zmniejszenia emisji CO2 i innych gazów cieplarnianych i tym samym do zapobiegania niebezpiecznym zmianom klimatycznym. Wskazano także, że poprawa efektywności wykorzystania energii umożliwi wykorzystanie potencjalnych oszczędności energii w sposób ekonomicznie efektywny. Środki poprawy efektywnego wykorzystania energii mogą prowadzić do tych oszczędności, w ten sposób wspomagając Wspólnotę w zmniejszaniu jej uzależnienia od importu energii.

Co więcej, konieczność poprawy efektywności energetycznej w kontekście zabezpieczenia niezawodności dostaw energii jest także częścią szerszego systemu bezpieczeństwa energetycznego i sanowi podstawowy cele polityki energetycznej państwa (art. 13 ustawy p.e.).

Zaakcentować również należy, iż wspominana opłata zastępcza przekazywana jest na rzecz jednej z podstawowych instytucji ochrony środowiska tj. Narodowego Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który to przeznacza środki w wysokości stanowiącej równowartość wpływów z opłaty zastępczej na realizację przedsięwzięć służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorców końcowych.

Powyższe wskazuje, że opłata zastępcza stanowi jedną z głównych instytucji systemu efektywności wykorzystania energii i bezpieczeństwa środowiska. Z jednej strony konieczność jej uiszczenia stanowić może dla przedsiębiorstw energetycznych bodziec do wprowadzenia nowych rozwiązań służących osiągnięciu krajowego celu w zakresie oszczędnego gospodarowania energią (np. modernizacja urządzeń wytwórczych, sieci przesyłowych i dystrybucyjnych). Z drugiej strony terminowość wpłaty opłat ma kluczowe znaczenie na wypełnianie przez Narodowy Fundusz Ochrony (...) zadań służących poprawie efektywności energetycznej u odbiorców końcowych (art. 12 ust. 5 ustawy). Nie ulega przy tym wątpliwości, że postęp w dziedzinie efektywności energetycznej ma charakter priorytetowy. Służyć ma realizacji nadrzędnych celów związanych z ochroną środowiska i powstrzymaniem niebezpiecznych zmian klimatycznych. Przysłużyć się może do uzyskania większej suwerenności energetycznej, poprzez uniezależnienia krajowej gospodarki od importowanych źródeł pozyskiwania energii.

Z uwagi na istotne znaczenie wymienionych powyżej wartości oraz dóbr prawnie chronionych, wobec faktu, że odwołująca nie przedstawiła do umorzenia Prezesowi URE świadectw efektywności energetycznej na ilość energii pierwotnej odpowiadającej lub nie uiściła opłaty zastępczej, nałożona kara pieniężna w wysokości 15.875,83 zł jawi się wręcz jako symboliczna. Stanowi ona jedynie 10 % przychodu osiągniętego w roku poprzedzającym wydanie decyzji.

Wobec tego jedynie marginalnie wskazać można, że uwzględniając wskazany przez spółkę przychód uzyskany w roku 2023 r. oraz brzmienie art. 40 uoee, nałożona kara również mieści się w granicach ustawowych i stanowi niewielki procent tych przychodów. Tak określona kara pieniężna uzasadniona jest nadto zarówno wysokością brakującej opłaty zastępczej, jak i okresem przekroczenia terminu jej płatności. Dla spełnienia funkcji wychowawczej, trudno przyjąć jej niższą wysokość, a już zwłaszcza określoną poniżej poziomu brakującej opłaty zastępczej.

Przedstawione wywody, wobec braku zarzutu co do wysokości kary, a jedynie uwzględnionego przychodu dla określenia maksymalnej jej wysokości, mają jednak charakter jedynie uzupełniający.

Mając powyższe na uwadze, Sąd oddalił wniesione przez powoda odwołanie na podstawie art. 479

53§ 1 k.p.c.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Z uwagi na oddalenie odwołania, należało uznać powoda za stronę, która przegrała proces i zasądzić od niego na rzecz pozwanego zwrot kosztów procesu, które w sprawie niniejszej obejmowały wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w minimalnej stawce 720,00 zł, ustalonej w oparciu § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

SSO Dariusz Dąbrowski