Refundacja za mięso bez ustalonego pochodzenia nienależna, NSA oddalił skargę spółki

Wyrokiem z 29 września 2023 r., sygn. akt V SA/Wa 659/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, po rozpoznaniu skargi Z (...) Sp. z o.o. w G. (dalej: "skarżąca", "Spółka"), na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z 15 lutego 2023 r., nr DRE.łr.027.7.2023, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, oddalił skargę.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym.

Prezes Agencji Rynku Rolnego decyzją z 22 października 2010 r. udzielił Spółce pozwoleń na wywóz do Turcji odpowiednio 9.000 kg i 18.000 kg towaru o kodzie CN 0201 20 50 9110 (mięso wołowe ćwierci tylne).

Dyrektor Generalny Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa (dalej: "Dyrektor KOWR", "organ I instancji") decyzją z 21 września 2018 r., nr (...), przyznał Spółce refundację wywozową do wniosku z 26 października 2010 r. MRN (...), w wysokości 2.678,21 €, tj. 10.648,83 zł z tytułu wywozu towaru o kodzie ERN: (...)w ilości 8.781,00 kg. Do wniosku o refundację Spółka dołączyła inne wymagane dokumenty, m.in.: kartę kontrolną T5, deklarację importową, dokumenty transportowe i weterynaryjne świadectwo zdrowia.

W wyniku kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu (dalej: "Naczelnik WUCS") przeprowadzonej w Spółce od 10 września 2020 r. do 10 listopada 2021 r. w zakresie prawidłowości wypłaty refundacji wywozowych, stwierdzono nieprawidłowości w stosunku do części mięsa wołowego m.in. w obszarze pochodzenie towaru. Nieprawidłowości dotyczyły pochodzenia towaru dla mięsa wołowego w ilości 1.351,60 kg. Wobec powyższego Naczelnik WUCS uznał, że wystąpiły przesłanki do wszczęcia postępowania celnego w przedmiocie uznania za nieprawidłowy zapis zawarty w polu 34a (kraj pochodzenia) zgłoszenia celnego do procedury wywozu z 26 października 2010 r.

W efekcie tego postępowania Naczelnik WUCS decyzją z 26 czerwca 2022 r. dokonał zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym z 26 października 2010 r. nr MRN (...). Zmianie uległy zapisy dotyczące pola 34a (kod kraju pochodzenia) i 38 (masa netto). Pozycja 1 została podzielona na dwie pozycje: pozycja 1a - brak kodu kraju pochodzenia dla ilości 1.351,60 kg, pozycja 1b - kod kraju pochodzenia PL dla ilości 7.429,40 kg.

Mając na względzie ustalenia zawarte w protokole kontroli z 10 listopada 2021 r. i w decyzji Naczelnika WUCS z 22 czerwca 2022 r., Dyrektor KOWR decyzją z 30 grudnia 2022 r. uznał refundację, jaką uzyskała Spółka do wniosku WPR1 nr (...) dla ilości 1.351,60 kg mięsa wołowego, dla którego nie można ustalić kraju pochodzenia, za nienależnie wypłaconą i ustalił kwotę nienależnie pobranych środków w wysokości 412,24 €, tj. 1.639,11 zł.

Minister, decyzją z 15 lutego 2023 r. utrzymał w mocy decyzję Dyrektora KOWR z 30 grudnia 2022 r.

W uzasadnieniu decyzji Minister wyjaśnił, że obowiązkiem eksportera ubiegającego się o refundację jest wykazanie, na żądanie właściwego organu, że towary spełniają wszelkie określone przepisami wymagania i poparcie tego faktu odpowiednimi dokumentami, a weryfikacja przedłożonych dokumentów należy do organu podejmującego decyzję o wypłacie bądź odmowie wypłaty refundacji.

W rozpoznawanej sprawie wystąpiły niezgodności dotyczące pochodzenia towaru, tj. zwierząt, z których mięso stanowiło towar zadeklarowany w zgłoszeniu celnym. W zakresie pochodzenia towaru stwierdzone rozbieżności dotyczyły m.in.: płci zwierząt – różnice pomiędzy dokumentacją przedsiębiorcy i organów nadzorujących, a danymi w bazie IRZ; wieku ubijanych zwierząt; wagi WBC; błędnych numerów ubojowych na listach ćwierci; dwukrotnego wywozu mięsa uzyskanego z bydła o tych samych numerach identyfikacyjnych. W związku z tym, w niektórych przypadkach nie można było uznać, że zwierzęta poddane ubojowi były tożsame ze zwierzętami, dla których wydano określone numery kolczyków - brak jest możliwości stwierdzenia, że zgodnie z zasadami niepreferencyjnego pochodzenia towarów, krajem pochodzenia mięsa uzyskanego z przedmiotowych zwierząt, zgodnie z deklaracją złożoną w zgłoszeniu celnym, jest Polska. Kontrola służb celnych wykazała, że nie można zidentyfikować, a tym samym ustalić pochodzenia sztuk bydła, z których pozyskano mięso będące przedmiotem wywozu konkretnych zgłoszeń celnych.

Minister podkreślił, że sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych.

Dalej Minister wyjaśnił, że w niniejszej sprawie Naczelnik WUCS decyzją z 22 czerwca 2022 r. dokonał zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym z 26 października 2010 r. Decyzja ta stanowi dokument urzędowy w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. i jako taki stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Ponadto decyzja Naczelnika WUCS korzysta z wynikającej z art. 16 k.p.a. zasady domniemania legalności, co oznacza, że jest ona ważna i powinna być wykonywana dopóty, dopóki nie zostanie zmieniona, uchylona lub nie zostanie stwierdzona jej nieważność.

W rezultacie, Minister stwierdził, że organ I instancji prawidłowo uznał, że refundacja wywozowa, jaką Spółka uzyskała do mięsa wołowego, dla którego nie jest możliwe ustalenie pochodzenia, jest nienależna. Kwoty nienależnie pobranej refundacji, zgodnie z art. 49 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2009 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L nr 186 z 17 lipca 2009 r., str. 1, dalej jako: "rozporządzenie nr 612/2019"), podlegają zwrotowi.

WSA w Warszawie oddalając skargę skarżącej Spółki wyjaśnił, że nie mogło być przedmiotem rozważań Sądu postępowanie celno-administracyjne, w wyniku którego Naczelnik WUCS wydał decyzję z 22 czerwca 2022 r. o zmianie zapisów zgłoszenia celnego z 26 października 2010 r. nr MRN (...). Sąd pierwszej instancji podkreślił, że opisane wyżej postępowanie prowadzone przez organ celny, było postępowaniem odrębnym, które zmierzało do ustalenia, czy zadeklarowany przez spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzeniu towaru (pole 34a) był prawidłowy. Przypomniał, że to organy celne są wyspecjalizowane i mają kompetencje do oceny, czy deklarowane w zgłoszeniach celnych pochodzenie towaru jest prawidłowe. Sąd pierwszej instancji zauważył, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Minister w sposób prawidłowy to zaznaczył, wskazując, że sprawy dotyczące pochodzenia towaru ostatecznie określane są przez służby celne na podstawie przepisów celnych.

Natomiast przedmiot niniejszego postępowania stanowi następstwo stwierdzenia, że zadeklarowany przez Spółkę w wywozowym zgłoszeniu celnym kraj pochodzenia towaru był nieprawidłowy. Nie można było bowiem stwierdzić, czy część zadeklarowanego towaru (mięsa wołowego) była pochodzenia polskiego, wspólnotowego. Oznacza to, że przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, a nie kwestia pochodzenia spornego towaru. Przy czym Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że w decyzji Naczelnika WUCS z 22 czerwca 2022 r., podjętej w przedmiocie zmiany zapisów zgłoszenia celnego, spółka została prawidłowo pouczona o możliwości wniesienia odwołania do organu II instancji. Z uzupełnionych akt administracyjnych sprawy wynika także, że decyzja ta została doręczona spółce, która z możliwości złożenia odwołania nie skorzystała. W związku z tym decyzja ta stała się ostateczna, co znalazło potwierdzenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Ministra.

W tym stanie rzeczy, WSA w Warszawie uznał, że nie jest uprawniony do kontroli legalności decyzji Naczelnika WUCS z 22 czerwca 2022 r. Tymczasem złożona skarga ma w istocie taki właśnie cel, tj. zawiera zarzuty odnoszące się przede wszystkim do kwestii związanych z zasadnością zmiany określenia pochodzenia towaru (mięsa wołowego). Jak już wskazano, zarzuty Spółki nie mogą być uwzględnione, gdyż nie odnoszą się do decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu, tj. wskazanej przez Spółkę w skardze decyzji Ministra z 15 lutego 2023 r.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro doszło do zmiany zgłoszenia celnego i uznania, że dla części mięsa wołowego, na które była przyznana refundacja, brak jest możliwości ustalenia kraju pochodzenia, zaszły podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków z tytułu przyznanej refundacji.

Skargę kasacyjną – stosownie do treści art. 173 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (aktualnie t.j. Dz.U. z 2026 r., poz. 143; dalej: "p.p.s.a.") – wywiodła Spółka, zaskarżając wyrok w całości, a w granicach wskazanych w przepisie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przez Sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:

1. art. 151 p.p.s.a., w powiązaniu z niżej wskazanymi przepisami, przez nieuzasadnione oddalenie skargi na decyzję Ministra utrzymującą w mocy decyzję Dyrektora KOWR ustalającą kwotę nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, pomimo naruszenia tych przepisów przez organ I i/lub II instancji, tj.:

1) art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 612/2019 z dnia 7 lipca 2009 r. ustanawiającego wspólne szczegółowe zasady stosowania systemu refundacji wywozowych do produktów rolnych (Dz. Urz. UE L z 2009 r., poz. 186, str. 1, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie nr 612/2019) przez jego błędną wykładnię a w konsekwencji zastosowanie, tj. przyjęcie, iż rozbieżności (ustalone w protokole kontroli Naczelnika WUCS z dnia 10 listopada 2021 r.) w następującym zakresie: (1) płci pomiędzy kategorią ubojową, a płcią zgłoszoną do rejestracji w bazie IRZ; (2) dwukrotne uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym; (3) uboje zwierząt o tym samym numerze identyfikacyjnym w dwóch różnych ubojniach; (4) niezgodności w wieku pomiędzy danymi w paszporcie, a wiekiem wynikającym z uzębienia ubitych sztuk; (5) rozbieżności między wagą bitą ciepłą (WBC), a wagą schłodzonych ćwierci; stanowią nieprawidłowości w odniesieniu do pochodzenia towaru – mięsa wołowego, a tym samym, iż przesądza to o tym, iż strona dokonała wywozu towaru, którego pochodzenia nie można ustalić w sposób jednoznaczny i niebudzący wątpliwości, w sytuacji gdy ww. rozbieżności odnoszą się do zwierząt, a nie do produktów o których stanowi przepis art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 (w sprawie nie ma bowiem wątpliwości, iż mięso będące przedmiotem wywozu zostało całkowicie uzyskane we Wspólnocie/pochodzi ze Wspólnoty – ww. mięso uzyskane zostało w zakładzie/pochodzi z zakładu skarżącej, zlokalizowanego na terenie Polski),

2) art. 7 w zw. z art. 77 § 1 oraz art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualnie: tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; zwanej dalej: "k.p.a.") w taki sposób, że w toku postępowania zarówno organ I jak i II instancji nie dokonały wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, a także nie zebrały w sposób wyczerpujący nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego, podczas gdy:

a) organy nie wzięty pod uwagę innych dokumentów urzędowych "korzystających" z domniemania o którym mowa w art. 76 § 1 k.p.a., tj. świadectw zdrowia wystawionych przez organ urzędowej kontroli żywności wraz z załącznikami (ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postepowania administracyjnego nie "wartościuje" dokumentów urzędowych, a tym samym nie przyznaje pierwszeństwa niektórym/wybranym z nich);

b) w/w organy zaniechały ustalenia czy doręczono skarżącej decyzję Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno – Skarbowego w Poznaniu zmieniającą zgłoszenie celne;

c) w/w organy nie włączyły do akt postępowania następujących dokumentów urzędowych: rejestru z systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt (IRZ) oraz dzienników badania przedubojowego i poubojowego;

- co w konsekwencji doprowadziło do wydania skarżonej decyzji w oparciu o wybrane dowolnie (wybiórczo) przez w/w organy jedynie dwa dokumenty, tj. protokół kontroli Naczelnika WUCS oraz decyzję WUCS zmieniającą zgłoszenie celne oraz do błędnego uznania. Iż środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej stanowią "kwotę nienależnie pobraną";

3) art. 107 § 1 pkt 6 k.p.a., art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 6, 7, 8, 11 k.p.a., przez brak uzasadnienia prawnego decyzji – w/w organy nie wyjaśniły podstaw prawnych, tj. nie dokonały wykładni przepisów stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia zawartego w decyzji (ograniczyły się jedynie do ich przytoczenia), tj. zaniechały m.in. wyjaśnienia stronie dlaczego środki uzyskane na mocy decyzji o przyznaniu refundacji wywozowej zakwalifikowane zostały - w rozumieniu art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – jako "kwota nienależnie pobrana" (organy nie wskazały m.in. dlaczego ww. środki stanowią "kwotę nienależnie pobraną" a nie "kwotę pobraną w nadmiernej wysokości"), co w konsekwencji uniemożliwiło stronie odniesienie się do rozstrzygnięcia skarżonej decyzji, a także doprowadziło do naruszenia podstawowych zasad postępowania i prawa administracyjnego;

2. art. 133 § 1 w zw. z art. 62 pkt 1 oraz art. 113 § 1 p.p.s.a. przez wydanie wyroku oddalającego skargę na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi:

1) na podstawie niekompletnych akt sprawy, tj. w sytuacji zaniechania skompletowania akt niezbędnych do rozpoznania sprawy, m.in. załączników do protokołu kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z dnia 10 listopada 2021 r. (załącznikami do w/w protokołu są m.in. świadectwa urzędowe potwierdzające polskie pochodzenie zwierząt), pisma skarżącej skierowanego do Dyrektora (...) w sprawie połączenia spraw dot. nienależnie pobranych środków z tytułu refundacji wywozowej, pisma Dyrektora (...)stanowiącego odpowiedź na ww. pismo skarżącej,

2) na podstawie własnych ustaleń, tj. dowodach oraz informacjach nieznajdujących się w aktach sprawy - zarówno organ I jak i II instancji w momencie wydawania decyzji administracyjnych nie posiadały zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu z dnia 22 czerwca 2022 r. oraz informacji o tym, że ww. decyzji jest ostateczna (zwrotne potwierdzenie doręczenia decyzji celnej Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi otrzymał już po zakończeniu postępowania administracyjnego, tj. dopiero przed rozprawą przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie);

3. art. 113 § 1 i 2 w zw. z art. 12a § 4 p.p.s.a. przez zamknięcie rozprawy pomimo tego, iż skarżąca nie miała możliwości zapoznania się z pismem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi przekazującym Sądowi pierwszej instancji zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji celnej, a zatem w sytuacji pozbawienia skarżącej możliwości ustosunkowania się do niego, co powinno skutkować nieważnością postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.;

4. art. 134 § 1 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez nierozpoznanie istoty sprawy w wyniku nieuprawnionego przyjęcia, że "(...) przedmiotem niniejszego postępowania było wyłącznie ustalenie kwoty nienależnie pobranych środków refundacji wywozowej, a nie kwestia pochodzenia spornego towaru", w sytuacji gdy kwestie te są ze sobą nierozerwalnie powiązanie albowiem postępowanie w sprawie dot. pobranych środków refundacji wywozowej nie ogranicza się wyłącznie do ustalenia samej kwoty (tj. jej wysokości określonej w EUR/PLN), a przede wszystkim zmierza (a przynajmniej powinno zmierzać) do ustalenia, czy rzeczywiście ww. środki można uznać za "nienależnie pobrane";

5. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez nie zawarcie w uzasadnieniu skarżonego wyroku stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia, tj. zaniechania przez Sąd pierwszej instancji wyjaśnienia skarżącej powodów uznania, iż w sprawie protokół kontroli Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu oraz decyzja Naczelnika Wielkopolskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Poznaniu zmieniająca zgłoszenie celne, są "wartościowszymi" dokumentami urzędowymi aniżeli inne dokumenty urzędowe, tj. świadectwa urzędowe, które wskazują na polskie pochodzenie zwierząt (świadectwa urzędowe wskazujące na pochodzenie towaru nie zostały zmienione).

W związku z powyższym wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi w oparciu o art. 188 p.p.s.a., ewentualnie, uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, a także o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego oraz o przeprowadzenie rozprawy przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Minister wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania kasacyjnego zgodnie z art. 204 pkt 1 p.p.s.a. Organ wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu potwierdzającego odbiór przez skarżącą kasacyjnie decyzji Naczelnika WUCS z dnia 22 czerwca 2022 r., nr 398000-COC2.4322.9.2021, dotyczącej zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym nr MRN (...) z dnia 26 października 2010 r.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany podstawami określonymi przez ustawodawcę w art. 174 p.p.s.a. i wnioskami skargi zawartymi w art. 176 p.p.s.a.

Zasada związania granicami skargi kasacyjnej nie dotyczy jedynie nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a.; żadna jednak ze wskazanych w tym przepisie przesłanek w stanie faktycznym sprawy nie zaistniała. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Zaznaczenia wymaga, że zakres kontroli instancyjnej dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny jest ograniczony w tym sensie, że jest wyznaczony zarzutami i żądaniami strony zawartymi w skutecznie wniesionej skardze kasacyjnej. Innymi słowy, NSA może uwzględnić tylko te zarzuty kasacyjne, które zostały wyraźnie wskazane w skardze kasacyjnej. Nie może natomiast zastępować strony i uzupełniać przytoczonych podstaw kasacyjnych oraz badać, czy sąd administracyjny pierwszej instancji nie naruszył innych przepisów.

W tym miejscu zauważyć należy, że problem prawny objęty zarzutami skargi kasacyjnej w zbliżonym stanie faktycznym był już przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego m.in. w wyrokach z 2 czerwca 2026 r., sygn. akt I GSK 42/26 i sygn. akt I GSK 1477/25 (te i kolejne powoływane orzeczenia dostępne są na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela argumenty wyrażone w uzasadnieniach wskazanych wyroków, uznając że są one trafne również na gruncie tej sprawy.

Przechodząc do postawionych w tej sprawie zarzutów naruszenia przepisów postępowania, przypomnieć należy, że dla ich skuteczności koniecznym jest wykazanie, że naruszenie konkretnych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. np. wyroki NSA z: 21 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2162/13; 27 listopada 2014 r., sygn. akt I FSK 1752/13; 10 października 2014 r., sygn. akt II OSK 793/13). Przez "wpływ", o którym mowa w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. należy rozumieć istnienie związku przyczynowego pomiędzy uchybieniem procesowym podniesionym w zarzucie skargi kasacyjnej, a wydanym w sprawie zaskarżonym orzeczeniem, zaś związek ten, jakkolwiek nie musi być realny (uchybienie mogło mieć istotny wpływ), to jednak musi uzasadniać istnienie hipotetycznej możliwości odmiennego wyniku sprawy, co wymaga uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia na wynik sprawy, a więc innymi słowy oznacza obowiązek wykazania oraz uzasadnienia, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia, a w sytuacji gdyby do nich nie doszło, wyrok sądu administracyjnego pierwszej instancji byłby (mógłby być) inny (por. wyrok NSA z 12 marca 2025 r., sygn. akt II GSK 1888/21). Skoro przy tym na gruncie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. jest mowa o "naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy", to za trafny trzeba uznać wniosek, że nie chodzi o każde (jakiekolwiek) naruszenia przepisów postępowania, lecz o naruszenie kwalifikowane jego skutkiem, a mianowicie skutkiem, którego wpływ może nie pozostawać bez wpływu na inny wynik sprawy, co wymaga – jak powyżej wyjaśniono – uprawdopodobnienia istnienia wpływu zarzucanego naruszenia prawa na wynik sprawy.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego wskazanego elementu nie zawierają. Skarżąca kasacyjnie Spółka, mimo wskazania szeregu przepisów, których naruszenia – jej zdaniem – dopuścił się Sąd pierwszej instancji nie wykazała w uzasadnieniu skargi kasacyjnej w czym miał wyrazić się "istotny wpływ" naruszenia przywołanych przepisów prawa na wynik sprawy.

Można byłoby na tym poprzestać, jednak Sąd drugiej instancji odnosząc się do najdalej idącego zarzutu (to jest naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a.), pragnie wskazać, że nie zasługuje on na uwzględnienie także i z przyczyn merytorycznych. Przepis ten wymienia podstawowe elementy uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji. W sprawie – wbrew twierdzeniom skargi kasacyjnej – WSA w Warszawie uzasadnił swój wyrok zgodnie dyspozycją tego przepisu. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji zawarł bowiem wszystkie elementy przewidziane w tym przepisie. Wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić przedmiot skutecznego zarzutu kasacyjnego wówczas, gdy uzasadnienie sporządzone jest w taki sposób, że niemożliwa jest kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia. Funkcja uzasadnienia wyroku wyraża się również w tym, że jego adresatem, oprócz stron, jest także Naczelny Sąd Administracyjny. Tworzy to więc po stronie wojewódzkiego sądu administracyjnego obowiązek wyjaśnienia motywów podjętego rozstrzygnięcia w sposób, który umożliwi przeprowadzenie kontroli instancyjnej zaskarżonego orzeczenia w sytuacji, gdy strona postępowania zażąda, poprzez wniesienie skargi kasacyjnej, jego kontroli (por. wyrok NSA z 12 października 2010 r., sygn. akt II OSK 1620/10; wyrok NSA z 12 stycznia 2012 r., sygn. akt II GSK 1399/10). Omawiany przepis może stanowić także samodzielną podstawę kasacyjną wówczas, gdy uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę rozstrzygnięcia. Wiążący pogląd w tym zakresie został wyrażony w uchwale siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 15 lutego 2010 r., sygn. akt. II FSK 8/09 (ONSAiWSA 2010, z. 3, poz. 39).

Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że żadna z wyżej wskazanych okoliczności w tej sprawie nie występuje. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku pozwala na dokonanie kontroli instancyjnej i na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd pierwszej instancji.

Na marginesie wskazać także należy, że niezasadne są zarzuty procedowania przez WSA na podstawie niekompletnych akt sprawy, a także pozbawienia skarżącej możliwości zapoznania się z pismem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi. Nie ulega bowiem wątpliwości, że opisywane w uzasadnieniach tych zarzutów decyzje znajdowały się w aktach administracyjnych przesłanych Sądowi, a wezwanie organu do przedłożenia Sądowi zwrotnych potwierdzeń doręczeń skarżącej kasacyjnie mieściło się w dyspozycji art. 106 § 3 p.p.s.a. Nie stanowi bowiem ustalenia czy uzupełnienia stanu faktycznego w sprawie, lecz rozwiewa wątpliwości, co do ustaleń poczynionych przez organ. Trzeba podkreślić, że decyzja Naczelnika WUCS z 26 czerwca 2022 r. dotycząca zmiany zapisów w zgłoszeniu celnym zaistniała w obrocie prawnym oraz jest ostateczna i prawomocna, nie była również przedmiotem kontroli sądowadministracyjnej. Zatem protokół kontroli Naczelnika WUCS wraz załącznikami nie stanowiły dowodów niezbędnych dla rozpoznania sprawy. Z tego względu zarzuty naruszenia art. 133 § 1 w zw. z art. 62 pkt 1 oraz art. 113 § 1 p.p.s.a. należy uznać za nietrafne.

Pozostałych zarzutów także nie sposób podzielić. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zarzuty kasacyjne są oparte na nieprawidłowym założeniu poczynionym przez Spółkę, mianowicie, że wspólnotowe pochodzenie w rozumieniu art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 należy oceniać uwzględniając wyłącznie miejsce uboju zwierząt rozumiane, jako miejsce uzyskania produktu, z całkowitym pominięciem miejsca chowu tych zwierząt. Takie podejście jest sprzeczne z art. 23 ust. 2 lit. d) rozporządzenia Rady nr 2913/92, gdzie przez pojęcie "towary całkowicie uzyskane w danym kraju" rozumie się produkty uzyskane od żywych zwierząt tam wyhodowanych. Z kolei z kolumny 3 załącznika 11 do rozporządzenia Komisji (EWG) nr 2454/93 z dnia 2 lipca 1993 r. ustanawiającego przepisy w celu wykonania rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny wynika, że procesem obróbki lub przetworzenia wykonanym na materiałach niepochodzących, które nadaje im status produktów pochodzących, w przypadku mięsa wołowego (kod CN 0201 i 0202), jest ubój, poprzedzony tuczeniem przez okres co najmniej trzech miesięcy. Ponieważ, ze względu na stwierdzone nieprawidłowości, nie jest możliwa jednoznaczna identyfikacja bydła, od którego pochodzi uzyskane mięso, to tym samym nie jest możliwe ustalenie, czy bydło to zostało wyhodowane w Polsce lub czy ubój był poprzedzony tuczeniem przez okres co najmniej trzech miesięcy, a tym samym nie jest możliwe ustalenie miejsca pochodzenia mięsa uzyskanego w wyniku uboju tego bydła. W efekcie, przepis art. 12 ust. 1 i 2 rozporządzenia nr 612/2009 wyklucza możliwość przyznania refundacji wywozowych. Zgodnie bowiem z ww. przepisami refundacje przyznaje się na produkty, które niezależnie od sytuacji celnej dotyczącej opakowań zostały dopuszczone do swobodnego obrotu i pochodzą ze Wspólnoty. Jednocześnie w celu przyznania refundacji przyjmuje się, że produkty są pochodzenia wspólnotowego, jeżeli zostały całkowicie uzyskane we Wspólnocie lub, gdy zostały poddane ostatniemu istotnemu przetworzeniu lub istotnej obróbce we Wspólnocie, zgodnie z przepisami art. 23 lub 24 rozporządzenia (EWG) nr 2913/92.

Podsumowując należy stwierdzić, że prawidłowo WSA w Warszawie uczynił akceptując stanowisko organu, że refundację wypłaconą na podstawie zgłoszenia celnego MRN (...) w stosunku do ilości mięsa, co do której nie ustalono jego pochodzenia, należało uznać za nienależną.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.