Zasiłek stały 1000 zł, a kryterium wzrosło do 1010 zł. NSA uchylił odmowę zasiłku celowego

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie wyrokiem z dnia 3 lipca 2025 r., sygn. akt II SA/Ol 210/25, oddalił skargę D.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 8 stycznia 2025 r., nr Rep. 1941/PS/24 (punkt I wyroku) i przyznał adwokat M.C. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie kwotę 480 zł powiększoną o należny podatek VAT, tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (punkt II wyroku).

Decyzją tą, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu utrzymało w mocy, wydaną na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 oraz art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283) po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 7 października 2024 r., decyzję Burmistrza Miasta O. z dnia 19 listopada 2024 r. o odmowie przyznania skarżącemu pomocy finansowej w formie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leków i leczenia.

Organ I instancji, uzasadniając wydaną decyzję, wskazał, że niewątpliwe skarżący spełnia przesłanki z art. 7 ustawy o pomocy społecznej, tj. niepełnosprawność, długotrwała lub ciężka choroba, jednak nie spełnia określonego w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy kryterium dochodowego, które dla osoby samotnie gospodarującej wynosi 776 zł, gdyż dochód skarżącego z tytułu zasiłku stałego wynosi 1000 zł. Tym samym, nie było możliwe przyznanie skarżącemu zasiłku celowego. Nadto, w ocenie organu, brak było podstaw do przyznania skarżącemu wsparcia w formie specjalnego zasiłku celowego, która to pomoc może być udzielona osobie o dochodzie przekraczającym kryterium dochodowe. W ocenie organu, sytuacja skarżącego nie stanowi bowiem szczególnie uzasadnionego przypadku, gdyż sytuacja materialno-bytowa i zdrowotna skarżącego nie jest na tyle krytyczna, ani odbiegająca od sytuacji innych osób ubiegających się o pomoc, aby uzasadniała przyznanie pomocy na szczególnych zasadach. Schorzenia, z jakimi się zmaga skarżący i jego niepełnosprawność nie są zdarzeniami nagłymi i niespodziewanymi. Co więcej, skarżący wielokrotnie informowany był przez pracownika socjalnego o możliwościach i własnych zasobach, które może wykorzystać by poprawić swoją sytuację materialno – bytową. Ponadto, na podstawie decyzji z dnia 2 października 2024 r., po rozpatrzeniu wniosku skarżącego z dnia 9 września 2024 r., przyznano mu specjalny zasiłek celowy na częściowe pokrycie kosztów leków w wysokości 100 zł. Podczas prowadzonego postępowania skarżący oświadczył zaś, że środków tych nie przeznaczył na zakup niezbędnych lekarstw, lecz zostawił je na "czarną godzinę".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu podzieliło stanowisko organu I instancji, że ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego, które wynosi 776 zł, skarżącemu nie mógł być przyznany zasiłek celowy. Dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku wynosił bowiem 1000 zł. Jednocześnie, Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, że nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek do przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Kolegium podkreśliło przy tym, że organ pomocy społecznej nie pozostawia skarżącego bez jakiejkolwiek pomocy. Praktycznie w każdym miesiącu wspiera go finansowo w różnych kwotach. W dniach 23-24 października 2024 r. skarżący był objęty pomocą w formie wydawanej żywności dla osób najbardziej potrzebujących.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie orzekając w powołanym na wstępie wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), o oddaleniu skargi wniesionej przez skarżącego wskazał, że zaskarżona decyzja wydana została zgodnie z przepisami ustawy o pomocy społecznej a także odpowiada wymogom art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.

Jednocześnie, Sąd podzielił stanowisko orzekających w sprawie organów, że skarżącemu nie mógł zostać przyznany zasiłek celowy na podstawie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Sąd wskazał przy tym, że niewątpliwie zakup leków stanowi niezbędną potrzebę bytową, na którą może być przyznany zasiłek celowy. Poza tym, bezsprzecznie zaistniały przyczyny, określone w art. 7 ustawy o pomocy społecznej do objęcia skarżącego pomocą społeczną, albowiem stan zdrowia skarżącego jest ciężki, choruje on przewlekle, porusza się o kulach, legitymuje się orzeczeniem o niepełnosprawności w stopniu umiarkowanym i utrzymuje się z zasiłku stałego. Jednakże, na dzień wydania zaskarżonej decyzji skarżący otrzymywał zasiłek stały w kwocie 1000 zł, którego wysokość przekraczała kryterium dochodowe ustanowione przepisami ustawy o pomocy społecznej, tj. 776 zł, uprawniające do przyznania zasiłku celowego.

Zdaniem Sądu, w tej sytuacji orzekające organy prawidłowo rozpatrzyły wniosek skarżącego w kontekście art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, który stanowi, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Sąd ocenił przy tym, że orzekające w sprawie organy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego odmawiając przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Skarżący nie tylko otrzymuje bowiem zasiłek stały, ale jest objęty również innymi formami pomocy. Tym samym, organ pomocowy w miarę posiadanych możliwość wspiera skarżącego w jego potrzebach. Sama zaś okoliczność, że sytuacja zdrowotna skarżącego jest zła, a nawet ulega systematycznemu pogorszeniu, podobnie jak fakt, że skarżącemu dotychczas przyznawano regularnie świadczenia w postaci zasiłków celowych czy specjalnych zasiłków celowych, nie oznacza obowiązku organu do dalszego uwzględniania wszystkich wniosków skarżącego.

Nadto, Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego złożony na rozprawie w dniu 3 lipca 2025 r. o odroczenie rozprawy z powodu braku możliwości osobistego uczestnictwa w niej skarżącego, który chciałby złożyć dodatkowe wyjaśnienia w sprawie. Sąd wskazał przy tym, że w celu ochrony interesów skarżącego przyznano skarżącemu pełnomocnika z urzędu.

Skarżący wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając:

I. na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a., naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a) naruszenie art. 7, art. 77 oraz art. 80 k.p.a., poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji, że organy I i II instancji naruszyły wskazane normy nie podejmując wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż skutkowało błędnym uznaniem, że udzielenie skarżącemu wnioskowanej pomocy w okolicznościach niniejszej sprawy nie jest zasadne;

b) art. 94 k.p.a. w zw. z art. 10 § 1 k.p.a. i w zw. z art. 95 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku pełnomocnika o odroczenie rozprawy, w sytuacji, gdy nieobecność skarżącego nastąpiła na skutek zaistnienia trudnej do przezwyciężenia przeszkody, co doprowadziło do pozbawienia skarżącego możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu sądowym i złożenia wyjaśnień co do okoliczności istotnych w niniejszej sprawie;

c) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie i oddalenie skargi, mimo tego, że uzasadnienie decyzji organu administracji jest zbyt ogólnikowe i nie wskazuje precyzyjnie możliwości finansowych organu do udzielania zasiłków celowych;

II. na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

a) naruszenie art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że odmowa udzielenia skarżącemu pomocy finansowej nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego, a sytuacja życiowa skarżącego nie jest sytuacją, która może zostać zakwalifikowana jako "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu powołanego przepisu nawet przy uwzględnieniu sytuacji innych potrzebujących i niezależnie od kryterium dochodowego, podczas gdy katalog przypadków w rozumieniu tego przepis ma charakter otwarty, a okoliczności niniejszej sprawy i zgromadzony materiał dowodowy przemawiają za uznaniem, że sytuacja skarżącego wypełnia znamiona "szczególnie uzasadnionego przypadku", co prowadzi do wniosku, że specjalny zasiłek celowy powinien zostać przyznany;

b) naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 41 pkt 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej w zw. z art. 68 ust. 1 – 3 Konstytucji RP poprzez błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że przyznanie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego na zakup leków i koszty leczenia nie jest uzasadnione w sytuacji korzystania przez skarżącego z prywatnej opieki medycznej, podczas gdy stanowisko takie godzi w fundamentalne prawa obywatela do ochrony własnego zdrowia;

c) naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię, polegającą na braku uwzględnienia, że rozpatrując wnioski o przyznanie pomocy społecznej, pierwszeństwo należy przyznać tym, które dotyczą elementarnych potrzeb egzystencjalnych;

d) naruszenie art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 41 pkt 1 i 2 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że odmowa udzielenia skarżącemu pomocy finansowej nie została podjęta z przekroczeniem granic uznania administracyjnego i jest uzasadniona przekroczeniem przez skarżącego kryterium dochodowego, a ponadto nie zachodzą inne okoliczności uzasadniające udzielenie wnioskowanej pomocy społecznej, gdyż sytuacja skarżącego jest "stabilna", podczas gdy całokształt zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego nie daje podstaw do przyjęcia takiego założenia, a wręcz przemawia za uznaniem, że wnioskowana pomoc powinna zostać przyznana ze względu na szczególnie uzasadnione okoliczności, nawet pomimo przekroczenia kryterium dochodowego;

e) naruszenie art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że znaczenie tej zasady odnosi się wyłącznie do obowiązku jednostki pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień, podczas gdy w świetle doktryny i orzecznictwa zasada ta nie oznacza uchylenia się Państwa od obowiązku niesienia pomocy osobie znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej.

Zarzucając powyższe, skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku Sądu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania temu Sądowi oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez wyznaczonego adwokata z urzędu za obie instancje według norm przypisanych na podstawie art. 250 p.p.s.a., oświadczając, że koszty nie zostały uiszczone ani w całości, ani w części.

Jednocześnie, skarżący zrzekł się rozprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zasługuje ona na uwzględnienie.

Kontrolowana w niniejszej sprawie decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 8 stycznia 2025 r. i poprzedzająca ją decyzja Burmistrza Miasta O. z dnia 19 listopada 2024 r. wydane zostały po rozpoznaniu wniosku skarżącego z dnia 7 października 2024 r. o przyznanie pomocy finansowej na pokrycie kosztów leków i leczenie.

Zgodnie z art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1283 ze zm.) w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Może on być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków i leczenia, opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (art. 39 ust. 2).

Przy tym, zgodnie z treścią art. 7 tej ustawy pomocy społecznej udziela się osobom i rodzinom w szczególności z powodu: 1) ubóstwa; 2) sieroctwa; 3) bezdomności; 4) bezrobocia; 5) niepełnosprawności; 6) długotrwałej lub ciężkiej choroby; 7) przemocy domowej; 7a) potrzeby ochrony ofiar handlu ludźmi; 8) potrzeby ochrony macierzyństwa lub wielodzietności; 9) bezradności w sprawach opiekuńczo-wychowawczych i prowadzenia gospodarstwa domowego, zwłaszcza w rodzinach niepełnych lub wielodzietnych; 10) (uchylony); 11) trudności w integracji cudzoziemców, którzy uzyskali w Rzeczypospolitej Polskiej status uchodźcy, ochronę uzupełniającą lub zezwolenie na pobyt czasowy udzielone w związku z okolicznością, o której mowa w art. 159 ust. 1 pkt 1 lit. c lub d ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach; 12) trudności w przystosowaniu do życia po zwolnieniu z zakładu karnego; 13) alkoholizmu lub narkomanii; 14) zdarzenia losowego i sytuacji kryzysowej; 15) klęski żywiołowej lub ekologicznej.

Jednocześnie, stosownie do art. 8 tej ustawy, zasiłek celowy jako świadczenie pieniężne jest zależne od kryterium dochodowego. Jak wynika bowiem z treści art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kryterium dochodowego - przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2 - 15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej.

W ocenie orzekających w sprawie organów i Sądu I instancji nie budziło wątpliwości, że skarżący znajduje się w sytuacji uprawniającej go na podstawie art. 7 ustawy o pomocy społecznej do uzyskania pomocy w formie zasiłku celowego. Jednakże, odmówiono przyznania skarżącemu tego świadczenia wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego, wynikającego z art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej.

Prawidłowo przyjęto przy tym, że w kontekście tym uwzględnia się dochód skarżącego z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Zgodnie bowiem z art. 8 ust. 3 ustawy o pomocy społecznej dochód pozwalający ustalić spełnienie kryterium dochodowego wskazanego w art. 8 ust. 1 nakazuje badać sytuację dochodową wnioskodawcy na podstawie dochodu z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku. Z ustaleń organu wynika zaś, że dochód skarżącego w październiku 2024 r. stanowił zasiłek stały w wysokości 1000 zł.

Jednakże, kryterium dochodowe powinno być ustalane na dzień orzekania przez organy.

W tej sytuacji, organ I instancji prawidłowo uznał, że dochód skarżącego przekracza kryterium dochodowe, które na dzień orzekania przez ten organ stanowiło dla osoby samotnie gospodarującej kwotę 776 zł.

W dacie orzekania przez organ I instancji przepis art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej stanowił bowiem, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kwota ta wynikała z § 1 ust. 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2021 r., poz. 1296). Rozporządzenie to obowiązywało od dnia 1 stycznia 2022 r. do dnia 31 grudnia 2024 r.

Z kolei, organ II instancji, wydając decyzję w dniu 8 stycznia 2025 r., nie uwzględnił, że od dnia 1 stycznia 2025 r. kwota kryterium dochodowego uległa zmianie. W dacie orzekania przez Kolegium przepis art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej stanowił bowiem, że prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 40, art. 41, art. 53a i art. 91, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 1010 zł przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednego z powodów wymienionych w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kwota ta wynikała z § 1 ust. 1 lit a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 12 lipca 2024 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r., poz. 1044). Przy tym, w § 2 tego rozporządzenia wskazano, że traci moc rozporządzenie z 2021 r. a zgodnie z § 3 tego rozporządzenia wchodzi ono w życie z dniem 1 stycznia 2025 r. Jednocześnie, zarówno w treści rozporządzenia z 2021 r., jak i w treści rozporządzenia z 2024 r., nie występują przepisy przejściowe.

Tym samym, organ odwoławczy powinien uwzględnić kryterium dochodowe wynikające z tego właśnie rozporządzenia. Zgodnie bowiem z treścią art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Z zasady praworządności (legalizmu), określonej w art. 6 k.p.a., wynika obowiązek organów administracji działania na podstawie przepisów prawa i stosowania przez organ przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji do stanu faktycznego obowiązującego w dniu wydania decyzji. Zasada ta dotyczy również organu odwoławczego, który wydając decyzję musi uwzględnić zmianę przepisów prawa, jeżeli taka nastąpiła po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Dlatego też, zmiana przepisów prawa w toku postępowania administracyjnego, w okresie pomiędzy wydaniem decyzji przez organ I instancji a rozpoznaniem sprawy w postępowaniu odwoławczym, zobowiązuje organ II instancji do uwzględnienia nowego stanu prawnego, jeśli przepisy intertemporalne nie stanowią inaczej. Jeżeli ustawodawca nie wypowiada się w tej kwestii wyraźnie, należy przyjąć jako obowiązującą zasadę bezpośredniego zastosowania nowej ustawy. Ustawa taka znajdzie więc zastosowanie do zdarzeń, stosunków prawnych czy stanów zarówno powstałych po dniu jej wejścia w życie, jak też do tych które co prawda miały miejsce wcześniej, ale trwają dalej, a więc nie zostały zamknięte w przeszłości. W takiej sytuacji nie dochodzi do naruszenia zasady lex retro non agit, bowiem zmiana prawa nie dotyka sytuacji zakończonych w dawnym porządku prawnym, a tym samym nie dochodzi do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP).

Dlatego też, zmiana kryterium dochodowego w trakcie postępowania przed rozpoznaniem odwołania wymagała od organu odwoławczego ponownej weryfikacji wniosku w oparciu o właściwy przepis prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 2 marca 2017 r., sygn. akt I OSK 2319/16, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu, nie uwzględniając zaś obowiązującego w dniu orzekania przez ten organ kryterium dochodowego naruszyło przepisy prawa materialnego i procesowego, które niewątpliwie miały wpływ na wynik sprawy.

Jak już bowiem wyżej wskazano, z okoliczności sprawy wynika, że dochód skarżącego w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku, tj. w październiku 2024 r. wynosił 1000 zł a więc nie przekraczał obowiązującego w dniu orzekania przez Kolegium kryterium dochodowego, które wynosiło 1010 zł.

Tym samym, w tych okolicznościach, uznać należało, że orzekające w sprawie Kolegium bezpodstawnie odmówiło przyznania skarżącemu zasiłku celowego z powołaniem się na przekroczenie przez skarżącego kryterium dochodowego.

Sąd I instancji nie zauważył zaś tego błędu Kolegium, uznając, że decyzja o odmowie przyznania zasiłku celowego z uwagi na przekroczenie kryterium dochodowego jest prawidłowa.

Z kolei, w tej sytuacji, niezasadne było rozważanie przez Kolegium i Sąd I instancji możliwości przyznania skarżącemu specjalnego zasiłku celowego. Zgodnie bowiem z treścią art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej jedynie w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Przyznanie tego zasiłku jest więc możliwe jedynie w przypadku przekroczenia kryterium dochodowego, z czym w rzeczywistości nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za zasadny zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 39 ust. 1 i 2 w zw. z art. 41 pkt 1 i 2 i w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej. Nadto, stwierdzone uchybienie świadczy o naruszeniu art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

W tej sytuacji, pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej wskazujące zarówno na naruszenie przepisów postępowania, jak i prawa materialnego, w zakresie dotyczącym rozstrzygnięcia w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, uznać należało za bezprzedmiotowe.

Nadto, jako niezasługujący na uwzględnienie Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. poprzez oddalenie przez Sąd I instancji wniosku skarżącego o odroczenie rozprawy.

Przywołany w zarzucie art. 10 § 1 k.p.a. nie dotyczy bowiem odroczenia rozprawy sądowej. Zgodnie z tym przepisem organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Odroczenia rozprawy dotyczy zaś przepis art. 99 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny. Przepis ten nie został jednak przywołany w zarzutach skargi kasacyjnej a Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 183 § 1 p.p.s.a., jest związany zarzutami skargi kasacyjnej. Określona w art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej oznacza również związanie wskazanymi w niej podstawami zaskarżenia, które determinują zakres kontroli kasacyjnej, jaką Naczelny Sąd Administracyjny powinien, a ściślej, może podjąć - działając na podstawie i w granicach prawa w celu stwierdzenia ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie może domniemywać intencji strony i samodzielnie uzupełniać bądź konkretyzować zarzutów kasacyjnych, uściślać ich ani w inny sposób korygować. Nie jest powołany do uzupełniania ani interpretowania niejasno sformułowanych zarzutów kasacyjnych.

Mając to wszystko na uwadze i uznając, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i rozpoznał skargę, orzekając o uchyleniu zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Elblągu z dnia 8 stycznia 2025 r.

Ponownie rozpoznając sprawę, Kolegium uwzględni ocenę prawną wyrażoną w niniejszym wyroku, stosownie do treści art. 153 w zw. 193 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, ponieważ wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa na podstawie art. 250 p.p.s.a., przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny przy zastosowaniu przepisów art. 258-261 p.p.s.a.

Skargę kasacyjną rozpoznano na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a., gdyż skarżący zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna nie zażądała jej przeprowadzenia.