Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
II OSK 1120/26
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
23 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałej części skargę kasacyjną oddalono
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Czekała na pobyt ponad dwa lata. NSA: bezczynność wojewody bez rażącego naruszenia prawa

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Obywatelka Ukrainy, żona obywatela Polski, skarżyła Wojewodę Pomorskiego o bezczynność i przewlekłość w sprawie wniosku o zezwolenie na pobyt czasowy.

Ustalenia sądu

Wniosek wpłynął 27 lutego 2024 r. Według WSA organ pierwszą czynność podjął 14 maja 2024 r., a wezwanie do potwierdzenia opłaty mandatu wystosował 24 października 2025 r. Skarżąca twierdziła, że doznała uszczerbku w życiu rodzinnym.

Rozstrzygnięcie

NSA uchylił wyrok WSA w punkcie 2, stwierdzając, że bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, oddalił skargę kasacyjną w pozostałej części i odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.

Dlaczego

NSA uznał, że art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie wyłączał skargi na bezczynność, ale kwalifikacja naruszenia jako rażącego nie może abstrahować od tego, że organ stosował przepisy wymagające wykładni, dlatego uchylił tę część wyroku.

Dla firm

Stosowanie przepisów ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie wyłącza skargi na bezczynność, ale ocena rażącego naruszenia musi uwzględniać, że organ te przepisy interpretował.

Więcej o sprawie

Wniosek złożono 27 lutego 2024 r., a pierwsze czynności organu nastąpiły dopiero 14 maja tego roku. NSA uchylił część wyroku WSA w Gdańsku dotyczącą rażącego naruszenia prawa.

Organ wezwał cudzoziemkę do osobistego złożenia wniosku dopiero w maju 2024 r., a w październiku 2025 r., już po skardze, wezwał ją do potwierdzenia opłaty mandatu.

Oznacza to, że przez ponad rok organ nie podejmował żadnej czynności w sprawie.

Z uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok w części i stwierdzono, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, w pozostałej części skargę kasacyjną oddalono
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
II OSK 1120/26

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Gdesz sędzia del. WSA Grzegorz Antas (sprawozdawca) po rozpoznaniu w dniu 23 września 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Pomorskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 lutego 2026 r. sygn. akt III SAB/Gd 489/25 w sprawie ze skargi T. D. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w punkcie 2. i stwierdza, że bezczynność Wojewody Pomorskiego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. oddala skargę kasacyjną w pozostałej części; 3. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wyrokiem z 12 lutego 2026 r., III SAB/Gd 489/25, w wyniku rozpoznania skargi T. D. na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie przez Wojewodę Pomorskiego postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, zobowiązał Wojewodę Pomorskiego do rozpoznania wniosku skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (pkt 1), stwierdził, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (pkt 2), przyznał od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej sumę pieniężną w wysokości 1500 zł (pkt 3), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 4), zasądzając równocześnie na rzecz skarżącej zwrot kosztów postępowania (pkt 5).

W odniesieniu do ustaleń faktycznych i prawnych, które stały za wydanym orzeczeniem, Sąd I instancji przyjął, że skarżąca, obywatelka Ukrainy 27 lutego 2024 r. wystąpiła do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, a następnie w związku z niezałatwieniem sprawy wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność i przewlekłe prowadzenie przez organ postępowania, poprzedzoną ponagleniem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie jako niezasadnej, zwracając uwagę na treść art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2025 r. poz. 337), dalej: u.p.o.u. Uznając skargę za uzasadnioną, Sąd I instancji stwierdził, że przypisaniu organowi bezczynności w postępowaniu z wniosku skarżącej nie stała na przeszkodzie regulacja art. 100d u.p.o.u. Wynika to zarówno z przyjmowanej przez Sąd wykładni przepisów u.p.o.u. ograniczającej krąg podmiotów objętej jej regulacjami do osób wymienionych w jej art. 1, jak i uznania, że przedłużenie po dniu 30 czerwca 2024 r. mocy obowiązującej ograniczeń przewidzianych w art. 100d u.p.o.u. jest sprzeczne z Konstytucją, co powoduje konieczność merytorycznego rozpoznania sprawy. Zdaniem Sądu I instancji, w realiach badanej sprawy Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, a naruszenie to miało charakter rażący. Sąd przypomniał, że zasada szybkości postępowania wynikająca z art. 12 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej: k.p.a., wymaga, by organ administracji publicznej prowadził postępowanie w sposób sprawny, bez nieuzasadnionego wstrzymywania i przewlekania czynności procesowych, tak by zakończenie postępowania nastąpiło w najkrótszym możliwym terminie. W realiach badanej sprawy, jak zauważył Sąd, skoro momentem wszczęcia postępowania był dzień doręczenia podania organowi, to postępowanie zostało wszczęte w dniu 27 lutego 2024 r. i od tego dnia na organie ciążył już obowiązek podejmowania przewidzianych prawem czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcie czynności służących doprowadzeniu do uzupełnienia braków formalnych tego wniosku. Wynikającym z art. 64 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), dalej: k.p.a., jak również ujętym m.in. w przepisie art. 105 ust. 2 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 ze zm.), dalej: u.c., wymogom organ nie uczynił zadość niezwłocznie, lecz dopiero w dniu 14 maja 2024 r., a więc po upływie ponad 2 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Od dnia wpływu wniosku do organu w dniu 27 lutego 2024 r. do dnia podjęcia przez organ pierwszej czynności w dniu 14 maja 2024 r. upłynął już określony w art. 112a ust. 1 u.c. termin załatwienia sprawy i to niezależnie od podjęcia przez organ kolejnych czynności w sprawie. Zdaniem Sądu, czynność polegająca na wezwaniu do osobistego złożenia wniosku powinna być podjęta niezwłocznie przez organ, jeśli weźmie się pod uwagę, iż wezwanie takie nie wymaga istotnego nakładu pracy lub dodatkowego personelu i w zasadzie może być wystosowane do wnioskodawcy w ciągu kilku dni. W ocenie Sądu, należało uznać w stanie faktycznym sprawy, że organ dopuścił się rażącego naruszenia prawa, albowiem ze znacznym opóźnieniem podjął pierwsze czynności zmierzające do rozpoznania złożonego przez skarżącego wniosku, nadto pomimo upływu prawie 2 lat od złożenia wniosku do dnia wydania wyroku nie podjął rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd zauważył, że organ pozyskał wiedzę o nałożeniu na skarżącą mandatu karnego kredytowego za wykroczenie w ruchu drogowym w dniu 10 października 2024 r. Pomimo tego, dopiero po wniesieniu skargi, wezwał skarżącą (wezwanie z 24 października 2025 r.) do przedłożenia potwierdzenia opłaty mandatu. Oznacza to, że przez ponad rok organ nie podejmował żadnej czynności w sprawie. Ustalając wysokość sumy pieniężnej należnej skarżącej, Sąd ocenił, że będzie ona adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności, jak i trudności, z jakimi cudzoziemka musi się zmagać, nie posiadając stosownego zezwolenia na pobyt czasowy. W ocenie Sądu, zasądzona kwota zrekompensuje skarżącej negatywne przeżycia związane z bezczynnością organu oraz z naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Wojewoda Pomorski złożył skargę kasacyjną, którą zaskarżył powyższy wyrok w części, tj. w zakresie pkt. 1, 2, 3 i 5, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a u.p.o.u. poprzez: a) jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że przepis ten ma zastosowanie jedynie do postępowań o wydanie zezwolenia na pobyt czasowy prowadzonych w stosunku do cudzoziemców, o których mowa w art. 1 u.p.o.u., czyli obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa, oraz obywateli Ukrainy posiadających Kartę Polaka, którzy wraz z najbliższą rodziną z powodu tych działań wojennych przybyli na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, podczas gdy przepisy te mają zastosowanie do wszystkich cudzoziemców, w tym do skarżącej, która jest obywatelką Ukrainy, która nie jest objęta zakresem art. 1; b) jego niezastosowanie, bowiem ustalony przez Sąd a meriti stan faktyczny w sprawie jest odmienny od ustalonego w sprawie wyroku NSA w sprawie II OSK 2926/24, gdyż ilość przyjmowanych przez Wojewodę Pomorskiego wniosków cudzoziemców w latach 2024-2025 była znacznie wyższa niż w latach 2020-2022 i uzasadnia stosowanie wskazanego przepisu do dnia 4 marca 2026 roku, mimo uznania przez Naczelny Sąd Administracyjny we wskazanym wyroku, iż dokonane po 30 czerwca 2024 r. przedłużenie jego obowiązywania utraciło ratio status w przypadku przyjmowania przez wojewodów mniejszej ilości wniosków po tym dniu z uwagi na zmniejszenie się ich liczby; 2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 6 k.p.a. poprzez uwzględnienie skargi cudzoziemki, mimo iż organy administracji publicznej obowiązane są do stosowania obowiązujących przepisów prawa, w tym art. 100d ust. 1 pkt 1 ppkt a u.p.o.u., zgodnie z którym w okresie od 1 stycznia 2023 r. do dnia 4 marca 2026 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących zezwolenia na pobyt czasowy, w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres; 3) art. 149 § 1 pkt 1 i 3 p.p.s.a. poprzez uznanie, iż w niniejszej sprawie doszło do bezczynność organu, mimo iż stosownie do art. 100c ust. 4 oraz art. 100d ust. 4 u.p.o.u. w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1 tych przepisów, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; 4) art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez uznanie, iż bezczynność organu w sprawie z wniosku skarżącej miała charakter rażący, bowiem w ocenie sądu bezczynność organu była nieuzasadniona, mimo iż organ wskazywał na obiektywne przeszkody w załatwieniu sprawy w terminie ustawowym; 5) art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącej sumy pieniężnej, mimo iż stosownie do art. 100c ust. 3 pkt 2 oraz art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2026 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa; 6) art. 149 § 2 p.p.s.a. poprzez przyznanie skarżącej sumy pieniężnej z uwagi na wskazane w skardze ogólne okoliczności, mimo iż skarżący nie przedstawił na poparcie swoich twierdzeń dowodów, jak również trwające postępowanie nie stanowi przeszkody w realizacji wskazanych planów cudzoziemca; 7) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 112a ust. 2 pkt 3 u.c. poprzez błędną kontrolę legalności działania organu, polegającą na nieprawidłowym ustaleniu momentu rozpoczęcia biegu terminu do rozpoznania wniosku cudzoziemca od momentu złożenia przez cudzoziemca wniosku, a nie od dnia uzupełnienia załącznika nr 1 w dniu 27 czerwca 2024 r.; 8) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 36 k.p.a. poprzez błędną kontrolę legalności działania organu administracji i przyjęcie, iż organ był zobowiązany do zawiadomienia strony o niezałatwieniu sprawy w terminie, podczas gdy obowiązek ten był w realiach sprawy wyłączony z uwagi na art. 100d ust. 3 pkt u.p.o.u.;

Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej Wojewoda Pomorski wniósł o uchylenie wyroku w zaskarżonej części i rozpoznanie skargi na zasadzie art. 188 p.p.s.a., a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, oświadczając, że zrzeka się rozpoznania skargi kasacyjnej na rozprawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki, enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.

Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że została ona oparta przez skarżący kasacyjnie organ na usprawiedliwionej podstawie wyłącznie w zakresie, w jakim Wojewoda Pomorski wskazał na wadliwe zastosowanie przez Sąd I instancji art. 149 § 1a p.p.s.a. Pozostałe kwestie, które miały zdaniem skarżącego kasacyjnie organu zostać przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku błędnie rozważone, nie uzasadniają jego uchylenia, albowiem Sąd, wydając orzeczenie, prawidłowo stwierdził, że Wojewoda Pomorski, rozpoznając wniosek skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, dopuścił się bezczynności i zobowiązał w tych warunkach organ do wydania wymaganego aktu w terminie 30 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Odnosząc się do zarzutu przypisującego Sądowi I instancji naruszenie art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.p.o.u., zgodzić się trzeba ze stanowiskiem skarżącego kasacyjnie organu, że zakres zastosowania ww. regulacji prawnej nie jest kształtowany w sposób bezpośredni przez dyspozycję art. 1 u.p.o.u. W dotychczasowym orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego za ugruntowane należy uznać stanowisko interpretacyjne, zgodnie z którym przepis art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u. stanowi rozwiązanie generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich narodowości, jak też tego, czy ich pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, do czego nawiązuje treść art. 1 ust. 1 u.p.o.u. (por. wyrok NSA z 22 maja 2025 r., II OSK 1349/24; wyrok NSA z 27 lutego 2025 r., II OSK 2585/24; wyrok NSA z 10 stycznia 2025 r., II OSK 1341/24; wyrok NSA z 18 grudnia 2024 r., II OSK 1883/24; wyrok NSA z 18 listopada 2024 r., II OSK 286/24; wyrok NSA z 24 października 2024 r., II OSK 1182/24; wyrok NSA z 24 września 2024 r., II OSK 1256/24; wyrok NSA z 28 sierpnia 2024 r., II OSK 226/24; wyrok NSA z 25 lipca 2024 r., II OSK 469/24; wyrok NSA z 27 czerwca 2024 r., II OSK 2194/23; wyrok NSA z 27 maja 2024 r., II OSK 31/24; wyrok NSA z 3 kwietnia 2024 r., II OSK 1114/23; wyrok NSA z 10 sierpnia 2023 r., II OSK 2521/22; wyrok NSA z 4 lipca 2023 r., II OSK 2421/22; wyrok NSA z 5 czerwca 2023 r., II OSK 2059/22). Sformułowanie powyższego wniosku interpretacyjnego nie stanowi jednakże wystarczającej podstawy do uznania, że skarga wniesiona przez skarżącą, zarzucająca organowi bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania, powinna zostać, jak przyjmuje Wojewoda Pomorski, oddalona, Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela bowiem przekonanie, na którym oparł się Sąd I instancji, że rozwiązanie przyjęte w art. 100d ust. 1 u.p.o.u. w brzmieniu nadanym temu przepisowi przez art. 1 pkt 3 ustawy z dnia 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw - wobec niespełnienia warunku niezbędności ograniczenia - musi być traktowane jako naruszające zasadę proporcjonalności, a tym samym uchybiające m.in. art. 45 ust. 1 w zw. z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP oraz art. 47 w zw. z art. 52 ust. 1 Karty Praw Podstawowych.

Nie może ulegać wątpliwości, że rozwiązania legislacyjne warunkowane zaistnieniem nadzwyczajnych okoliczności mogą być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy okoliczności te trwają. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi nieodzowny element testu proporcjonalności, co nakazuje sądom poddawanie stałej ocenie podstaw ich wprowadzenia (utrzymywania). Niewątpliwie nadzwyczajne okoliczności wywołane działaniami wojennymi prowadzonymi od wiosny 2022 r. na terytorium Ukrainy, czemu towarzyszyła potrzeba udzielenia pomocy jej obywatelom przybyłym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, nie pozostawały bez wpływu na sposób wykonywania przez właściwe organy prowadzące postępowania w sprawach dotyczących udzielania/zmiany/cofnięcia cudzoziemcom zezwoleń pobytowych powierzonych im zadań. Okres ponad dwóch lat jest tym niemniej czasem, w jakim władze publiczne zobowiązane były dostosować potencjał kadrowy oraz organizacyjny służb migracyjnych celem realizacji zasady szybkości postępowania w sprawach dotyczących legalizacji pobytu cudzoziemców na terytorium Polski niezależnie od utrzymującej się wysokiej liczby składanych przez nich wniosków. Takie zapatrywanie jest jednolicie wyrażane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego i Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną je w pełni podziela (por. wyrok NSA z 18 lipca 2026 r., II OSK 85/26; wyrok NSA z 21 kwietnia 2026 r., II OSK 2452/25; wyrok NSA z 16 lutego 2026 r., II OSK 1087/25; wyrok NSA z 21 stycznia 2026 r., II OSK 290/25; wyrok NSA z 16 grudnia 2025 r., II OSK 173/25; wyrok NSA z 20 listopada 2025 r., II OSK 31/25; wyrok NSA z 22 października 2025 r., II OSK 3011/24; wyrok NSA z 26 sierpnia 2025 r., II OSK 3112/24; wyrok NSA 5 sierpnia 2025 r., II OSK 3111/24; wyrok NSA z 5 sierpnia 2025 r., II OSK 2719/24; wyrok NSA z 13 czerwca 2025 r., II OSK 2939/24; wyrok NSA z 12 czerwca 2025 r., II OSK 2942/24; wyrok NSA z 19 maja 2025 r., II OSK 2921/24).

Powyższe prowadzi do wniosku, że przepis objęty podstawą kasacyjną - art. 100d ust. 1-4 u.p.o.u., wbrew przyjmowanemu przez Wojewodę Pomorskiego poglądowi interpretacyjnemu, nie uniemożliwiał skarżącej postawienia zarzutu, że sposób prowadzenia przez organ postępowania zainicjowanego wnioskiem skarżącej z 27 lutego 2024 r. powinien być kwalifikowany jako równoważny stanowi opisanemu w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a., gdy sprawa nie została terminowo załatwiona. Powyższe każe za nieuzasadniony uznać również zarzut przypisujący Sądowi I instancji naruszenie art. 36 k.p.a. Odnośnie do zarzutu powołującego naruszenie przez Sąd art. 112a ust. 2 pkt 3 u.c., zgodzić się trzeba z twierdzeniem organu, że bieg terminu opisanego w art. 112a ust. 1 u.c. mógł się rozpocząć od dnia uzupełnienia przez cudzoziemkę załącznika nr 1, co nastąpiło w dniu 27 czerwca 2024 r. (k. 50 akt adm.). Tego rodzaju ustalenie jednakże nie powoduje, że w kontrolowanym przez Sąd I instancji postępowaniu stan bezczynności nie wystąpił. Powiązanie w skardze kasacyjnej naruszenia art. 36 k.p.a. i art. 112a ust. 2 pkt 3 u.c. z uchybieniem przez Sąd art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. pomija przedmiot zawartej we wskazanym przepisie p.p.s.a. regulacji prawnej zorientowanej na określenie konsekwencji procesowych wadliwego zastosowania przepisów postępowania w razie dokonywania przez sąd administracyjny kontroli legalności objętego skargą rozstrzygnięcia przybierającego formę decyzji administracyjnej lub postanowienia, a nie bezczynności zarzucanej organowi administracji publicznej.

Sąd I instancji nie dopuścił się również naruszenia art. 149 § 2 p.p.s.a. Zdaniem Wojewody Pomorskiego podważenie orzeczenia Sądu I instancji w zakresie przyznania skarżącej cudzoziemce sumy pieniężnej jest konieczne, albowiem wskazane przez Sąd powody mające nawiązywać do okoliczności wskazanych w skardze ("niemożność znalezienia lepiej płatnej pracy oraz niemożność odwiedzenia najbliższych", s. 10 skargi kasacyjnej) nie uzasadniają skorzystania przez Sąd z kompetencji opisanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. Tak sformułowane stanowisko trudno uznać jednakże za odpowiadające okolicznościom sprawy, w której zapadł zaskarżony wyrok Sądu I instancji, jeżeli z treści skargi (pismo z 10 października 2025 r., s. 3) jednoznacznie wynika, że uszczerbek, jakiego doznać miała skarżąca - żona obywatela Rzeczypospolitej Polskiej, prowadząca życie rodzinne w Polsce i tu posiadająca centrum interesów życiowych, wskutek niesprawnego prowadzenia postępowania, miał mieć zupełnie inną postać. Poczynione wcześniejsze uwagi wskazują równocześnie, że skarżący kasacyjnie organ uchybienia przez Sąd art. 149 § 2 p.p.s.a. nie może łączyć ze stanowiskiem, że art. 100d ust. 3 pkt 2 u.p.o.u. sprzeciwia się orzekaniu przez sąd administracyjny o przyznaniu sumy pieniężnej cudzoziemcom w okresie wyznaczonym przez dyspozycję art. 1 pkt 3 cyt. ustawy z dnia 15 maja 2024 r.

Przyjmując powołaną wyżej ocenę, należy tym niemniej podzielić stanowisko wyrażone w skardze kasacyjnej, że uwarunkowania kontrolowanej przez Sąd I instancji sprawy nie uzasadniają stwierdzenia, iż bezczynność Wojewody Pomorskiego miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Kwalifikacja przypisywanego organowi uchybienia nie może abstrahować od faktu, że elementem dokonywanych przez niego ustaleń w ramach procesu stosowania prawa, dla potrzeb jego konkretyzacji, pozostawały przepisy u.p.o.u. Nawet jeżeli w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości doszło do zrównania obowiązku organów sądowych i organów administracji publicznej państw członkowskich w zakresie zapewnienia efektywności prawa unijnego (por. wyrok z 22 czerwca 1989 r., Costanzo, C-103/88, EU:C:1989:256, pkt 33; wyrok z 29 kwietnia 1999 r., Ciola, C-224/97, EU:C:1999:212, pkt 30; wyrok z 28 czerwca 2001 r., Larsy, C-118/00, EU:C:2001:368, pkt 52), kierowanie się przez organ administracji przepisem rangi ustawowej ze względu na niestwierdzenie warunków nakazujących powstrzymanie się od jego zastosowania w związku ze sprzecznością z prawem unijnym, tylko w wyjątkowych przypadkach, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, powinno podlegać sankcji, do której nawiązuje art. 149 § 1a p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 2 czerwca 2026 r., II OSK 2467/25). Pozostawiając w tym miejscu na boku kwestię przypisanej przez krajowe prawo konstytucyjne pozycji organów administracji, trafnie w piśmiennictwie wskazuje się na trudności, jakie wiążą się z podjęciem przez organ administracji publicznej samodzielnej decyzji o niestosowaniu prawa krajowego sprzecznego z prawem UE, jak też na potrzebę dokonywania oceny różnicującej sytuację, w której sprzeczność prawa krajowego z prawem unijnym jest oczywista, jasna i niepodlegająca większym wątpliwościom, od przypadku, gdy na płaszczyźnie rozważanego konfliktu norm trudno o taką jednoznaczność (por. M. Taborowski, recenzja "M. Verhoeven, The Costanzo Obligation - The Obligations of National Administrative Authorities in the Case of Incompatibility between National Law and European Law, Antwerpia 2011", EPS 2012, nr 10, s. 57-59).

Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 w zw. z art. 149 § 1a oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. Uznając, że w sprawie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a.

Podstawa prawna: Dz.U. 2024 poz 935 art. 182 § 2, art. 188 w zw. z art. 149 § 1a, art. 151, art. 207 § 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)

Hasła tematyczne: Inne

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.