Kupiec roszczenia o zwrot działki po nacjonalizacji bez skutku, NSA oddalił skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1027/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi (dalej: "Sąd I instancji"), oddalił skargę R. L., G. O., A. O. (dalej: "Skarżący", "Skarżąca kasacyjnie") na decyzję Wojewody Łódzkiego (dalej: "Wojewoda") z 12 października 2022 r. nr GN-III.7581.53.2022.PP w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości oraz wypłaty odszkodowania z tytułu jej wywłaszczenia.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli Skarżący, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucili naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej: "p.p.s.a.") polegające na oddaleniu skargi, w sytuacji gdy zachodziły przesłanki do uchylenia zaskarżonej skargą decyzji, które to miało istotny wpływ na wynik sprawy:

a) art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: "k.p.a.") poprzez brak podjęcia próby wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy tym, że w księdze wieczystej o numerze [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], V Wydział Ksiąg Wieczystych w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, zaś ograny uznają, że objęta wnioskiem z dnia 13 sierpnia 2021 roku nieruchomość nie została wywłaszczona;

b) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez wadliwą ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, która w konsekwencji doprowadziła do uznania, że R. L. nie jest osobą uprawioną do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości z uwagi na fakt, że uprawnienie nabył na podstawie cesji wierzytelności;

c) art. 8 k.p.a. przez niepodjęcie dostatecznych kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia, dlaczego organ II stopnia utrzymał w mocy decyzję Starosty Z. (dalej: "Starosta") o umorzeniu postępowania o zwrot nieruchomości oraz zapłatę odszkodowania pomimo, że z księgi wieczystej o numerze [...] prowadzonej przez Sąd Rejonowy w [...], V Wydział Ksiąg Wieczystych wyraźnie wynika, że w dziale II jako właściciel wpisany jest Skarb Państwa, zaś powyższe działanie sprzeczne jest z naczelną zasadą wydawania rozstrzygnięć w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej;

d) art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez wybiórczą ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy co nastąpiło na skutek braku odniesienia się do zgromadzonych w sprawie dowodów poprzez szczegółowe wskazanie które z dowodów posiadają zdatność dowodową, zaś którym taki przymiot nie został przyznany, co w konsekwencji doprowadziło do tego, że nie można poznać motywów jakimi kierował się Wojewódzki Sąd Administracyjny

w Łodzi oddalając skargę.

2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a to art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r. poz. 1899 ze zm., dalej: "u.g.n.") poprzez ich niestosowanie, pomimo istnienia przesłanek do żądania przez Skarżących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości.

Wobec powyższego Skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania oraz o przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na wniesioną skargę kasacyjną – uczestnik postępowania N. Sp. z o.o. z siedzibą w M. wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.

Przepis art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4

w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W takim uzasadnieniu Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc opisu ustaleń faktycznych

i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i sąd pierwszej instancji.

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone

w art. 183 § 2 p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy był związany granicami skargi kasacyjnej. Granice te są wyznaczone wskazanymi w niej podstawami, którymi może być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt 1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Jeśli skarga kasacyjna oparta jest na obydwu podstawach kasacyjnych, co do zasady rozpatrzeniu w pierwszej kolejności podlegać powinny zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania, albowiem zarzuty dotyczące naruszenia prawa materialnego mogą być oceniane przez Naczelny Sąd Administracyjny wówczas, gdy stan faktyczny sprawy i motywy rozstrzygnięcia nie budzą wątpliwości. Jednak w przypadku sformułowania w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego przez błędną wykładnię, konieczne jest odniesienie się do zarzutu błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, bowiem prawidłowe rozumienie prawa materialnego wytycza kierunek i zakres przeprowadzonego postępowania dowodowego.

Rozpoznając skargę kasacyjną wniesioną w tej sprawie należy stwierdzić, iż nie jest zasadna.

Przytaczane w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym

w art. 174 i art. 176 p.p.s.a.

W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 § 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej,

a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1– 3 p.p.s.a.) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16; 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 466/22, źródło CBOSA).

W świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć sąd pierwszej instancji, nie wskazując konkretnie na czym polega naruszenie każdej z tych norm, jest nieprawidłowe (pogląd ten wielokrotnie już wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, źródło CBOSA).

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi w jej treści (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2187/21, źródło CBOSA. Por. J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, źródło CBOSA; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek. Warszawa 2024, s. 650–669).

Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesiona skarga kasacyjna od wyroku Sądu I instancji nie odpowiada w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a. na gruncie zrealizowanego postepowania administracyjnego.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 8 k.p.a. zawarty w petitum skargi kasacyjnej został wadliwie skonstruowany. Przepis ten dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Skarżący kasacyjnie nie wskazali konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który,

w ich ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzowali zarzutu, nie przytoczyli właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwili ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 8 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżący kasacyjnie muszą wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny

w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA). Z kolei podnoszony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie został zbudowany zgodnie z wymogami sądowej ustawy procesowej (p.p.s.a.). Art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego, natomiast w środku zaskarżania nie wskazano dokładnie, która

z nich została naruszona przez Sąd wojewódzki i jaki miało to wpływ na wynik sprawy (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r., sygn. akt. I OSK 414/21, źródło CBOSA). Podobne uwagi należy odnieść do art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Sąd kasacyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej – co wskazywano wyżej – nie jest m. in. uprawniony do formułowania czy doprecyzowywania (konkretyzowania) zarzutów kasacyjnych.

W realiach rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy należy wskazać, że środek zaskarżania jest przede wszystkim polemiką z prawidłowymi ustaleniami Sądu I instancji i nie zachodzi zatem potrzeba ich ponownego, pełnego przytoczenia w tym miejscu uzasadnienia.

Istotą sporu w rozpoznawanej przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawie jest to, czy zasadnie Sąd I instancji oddalił skargę, przyjmując iż decyzja Wojewody utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji – nie narusza prawa.

Na wstępie należy zaznaczyć, że działka nr [...] stanowi część pierwotnego placu zabudowanego i łąki o ogólnej powierzchni 1 ha 11a 169 m2, położonego

w 1948 r. przy ul. [...] w [...]. Aktem notarialnym

z dnia 24 sierpnia 1946 r. oraz na podstawie postanowienia Sądu Grodzkiego

w [...] z dnia 16 września 1948 r. K. O. oraz S. i E. Z. nabyli prawo do spadku po S. – T. i S. W. W skład spadku wchodziła zaś nieruchomość uregulowana w Rep. Hip. [...], której część stanowi obecnie działka oznaczona obecnie numerem [...]. Postanowieniem z dnia 16 grudnia 1948 r. Sąd Grodzki w [...] urządził dla opisywanej nieruchomości księgę wieczystą nr [...], gdzie na podstawie wyżej wskazanych dokumentów wpisał jako współwłaścicieli K. O. w udziale 1/2 części oraz S. i E. małż. Z. w udziale 1/2 części.

Z księgi wieczystej 948 odłączono plac z zabudowaniami położony ówcześnie przy ul. [...]o pow. 1630 m2 i urządzono dla niego księgę wieczystą nr [...]. Powyższych czynności dokonano na podstawie wniosku z dnia 9 lipca 1970 r. W księdze wieczystej nr [...] jako właściciela ujawniono Skarb Państwa. Wpisu dokonano na podstawie orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 45 z 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, Zarządzenia Ministra Przemysłu Lekkiego z dnia 31 października 1950 r., protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania nieruchomości w zarząd i użytkowanie Powiatowej [...] w [...] z 14 listopada 1956 r. oraz protokołu zdawczo-odbiorczego z przekazania nieruchomości [...] w [...] z 30 sierpnia 1962 r.

Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z 24 sierpnia 2018 r. stwierdził nieważność orzeczenia Nr 45 z dnia 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "[...], właściciel nieruchomości, która stanowiła składnik znacjonalizowanego przedsiębiorstwa zmarł w dniu 27 grudnia 1990 r. Zgodnie z aktem poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 sierpnia 2016 r. spadek po K. O. nabyli: Z. O., M. O. i K. O.. Natomiast z aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 18 sierpnia 2016 r. wynika, że spadek po zmarłej w dniu 14 marca 1997 r. Z. O. nabyli M. O. i K. O.

Wniosek o zwrot nieruchomości i wypłatę 1 miliona złotych za jej wywłaszczenie złożyli: K. O. (którego następcami prawnymi są: G. O. i A. O.) oraz R. L., który na podstawie umowy sprzedaży z dnia 15 stycznia 2019 r. nabył od M. O. wierzytelność tj. roszczenie zwrotu działki nr [...] w [...] przy ul. [...] wraz z odszkodowaniem od Skarbu Państwa.

Decyzją z dnia 10 stycznia 2022 r. Starosta, na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz art. 104 i 105 § 1 k.p.a. orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie zwrotu nieruchomości. Organ wyjaśnił, że działka numer [...] (obecny nr działki) o pow. 0,1405 ha, w części dotyczącej 1/2 udziału K. O., wskutek wydania przez Ministra Przedsiębiorczości i Technologii decyzji z 24 sierpnia 2018 r. stwierdzającej nieważność orzeczenia Nr 45 z 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "[...]", nie przeszła na własność Państwa w drodze nacjonalizacyjnej, co skutkuje brakiem możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie określonym w art. 136 i następnych u.g.n. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, zaś Sąd I instancji oddalając skargę podzielił stanowisko organów.

W skardze kasacyjnej podniesiony został zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n. poprzez ich niestosowanie, pomimo istnienia przesłanek do żądania przez Skarżących zwrotu wywłaszczonej nieruchomości. Zarzut ten jest niezasadny.

W obecnym stanie prawnym problematyka wywłaszczenia oraz zwrotu wywłaszczonych nieruchomości uregulowana jest przepisami ustawy o gospodarce nieruchomościami. W przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami roszczenie o zwrot nieruchomości zostało unormowane w trzech odrębnych regulacjach, w zależności od sposobu i formy nabycia nieruchomości na realizację celu wywłaszczenia. W art. 136-142 u.g.n. zawarto zasadnicze elementy materialnoprawne i procesowe tego roszczenia odnosząc je do nieruchomości wywłaszczonych w przeszłości na podstawie klasycznego aktu wywłaszczeniowego, tj. indywidualnego aktu administracyjnego (decyzji administracyjnej), zaś art. 142a u.g.n. jest odrębnym przepisem normującym odpowiednie stosowanie przepisów dotyczących zwrotu nieruchomości także wobec nieruchomości nabytych w czasie obowiązywania ustawy o gospodarce nieruchomościami umową określoną w art. 114 ust. 1 u.g.n. W art. 216 u.g.n. określono katalog przypadków, do których - ze względu na sposób lub formę przejęcia nieruchomości przed wejściem w życie ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zwrotu nieruchomości. Przepis ten rozszerza możliwość zwrotu nieruchomości na inne niż wywłaszczenie, wymienione w tym przepisie przypadki przejęcia lub nabycia nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa.

Sąd I instancji dokonując wykładni art. 216 u.g.n. przytoczył treść tego przepisu (ust. 1 i ust. 2) wymieniając wszystkie przypadki nieruchomości przejętych lub nabytych na rzecz Skarbu Państwa do których stosuje się odpowiednio rozdział

6 działu III ustawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zasadnie stwierdził, że wymieniony katalog aktów prawnych pełni istotną funkcję, pozwala bowiem na zwrot nieruchomości wywłaszczonych na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw, które obecnie nie obowiązują. Podkreślił również, że przepisy prawne zawarte w art. 216 u.g.n. nie podlegają wykładni rozszerzającej i tylko wymienione w nim akty prawne pozwalają na zwrot wywłaszczonych nieruchomości.

Naczelny Sąd Administracyjny uznaje zasadność poglądu prawnego Sądu I instancji. Powszechnie przyjmuje się w judykaturze, że art. 216 u.g.n. konstruuje w wyczerpujący sposób zakres odesłania i zawarte w nim wyliczenia aktów normatywnych to lista zamknięta. Jest to bowiem norma o charakterze szczególnym nie podlega więc interpretacji rozszerzającej.

W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, niebudzącym wątpliwości jest fakt, iż w związku z decyzją o stwierdzeniu nieważności, nie doszło do przejścia na własność Skarbu Państwa przedmiotowej nieruchomości mocą orzeczenia Nr 45 z 14 lipca 1948 r. Tym samym przesłanka nabycia nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w drodze wywłaszczenia, nie występuje. Skoro działka numer [...] (obecny nr działki) o pow. 0,1405 ha, w części dotyczącej 1/2 udziału K. O., nie przeszła na własność Państwa w drodze nacjonalizacji, co skutkuje brakiem możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w trybie określonym w art. 136 i n. u.g.n.

Ponadto zgodnie z treścią art. 136 u.g.n. z wnioskiem o zwrot nieruchomości wywłaszczonej wystąpić może wyłącznie były właściciel nieruchomości bądź jego spadkobiercy. Uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, przysługujące poprzedniemu właścicielowi lub jego spadkobiercy na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n nie może być przeniesione na osobę trzecią w drodze czynności prawnej. Możliwości takiej nie dają przepisy u.g.n. (wyłączenie cesji wierzytelności). Sąd I instancji podzielił zasadnie stanowisko organów, że odwołujący się R. L., nie ma interesu prawnego uprawniającego do ubiegania się o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Postępowanie wszczęte w dniu 1 września 2021 r. na wniosek R. L. i K. O. stało się więc bezprzedmiotowe, co skutkuje wydaniem decyzji o jego umorzeniu. W sytuacji, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stanie się bezprzedmiotowe, organ zobligowany jest z kolei umorzyć postępowanie na podstawie art. 105 k.p.a. Jedną z form bezprzedmiotowości wszczętego postępowania jest brak podstawy prawnej (przepisu powszechnie obowiązującego prawa), do rozstrzygnięcia danej sprawy w drodze decyzji administracyjnej, przy czym taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.

Ponadto zgodnie z obowiązującym od 14 maja 2019 r. art. 136 ust. 7 u.g.n., uprawnienie do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości wygasa, jeżeli od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, upłynęło 20 lat, a w tym terminie uprawniony nie złożył wniosku o zwrot. Co do zasady zatem, jeśli w ciągu 20 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nastąpi sytuacja, gdy w świetle art. 137 u.g.n., nieruchomość lub jej część stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, to osoby uprawnione mogą złożyć wniosek o zwrot niezależnie od tego, czy organ podjął czynności, o których mowa w art. 136 ust. 2 u.g.n. Jednakże mocą art. 2 ustawy nowelizującej u.g.n., dokonano modyfikacji zasady wynikającej z art. 136 ust. 7 u.g.n. poprzez przyjęcie, że w przypadku gdy termin, o którym mowa w art. 136 ust. 7 u.g.n., upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy albo gdy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy do upływu tego terminu pozostało nie więcej niż 12 miesięcy, wniosek o zwrot nieruchomości, o którym mowa w art. 136 ust. 3 u.g.n., w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, może zostać złożony w terminie 12 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Z art. 5 ustawy zmieniającej wynika, że ustawa ta wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, które nastąpiło w dniu 29 kwietnia 2019 r., co oznacza, że wniosek o zwrot nieruchomości mógł być złożony do dnia 14 maja 2020 r. Z prawidłowo ustalonego stanu faktycznego sprawy niniejszej wynika, że Skarżący z takim wnioskiem wystąpili dopiero w dniu 13 sierpnia 2021 r.

Jednakże jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, okoliczności te mają wtórne znaczenie, a to z tego powodu, że - jak wskazano wyżej - Minister Przedsiębiorczości i Technologii decyzją z 24 sierpnia 2018 r., stwierdził nieważność orzeczenia Ministra Przemysłu i Handlu Nr 45 z 14 lipca 1948 r. o przejściu przedsiębiorstw na własność Państwa, w części dotyczącej przedsiębiorstwa pn. "[...]" oraz orzeczenia Ministra Przemysłu Lekkiego z 5 grudnia 1958 r. w sprawie zatwierdzenia protokołu zdawczo-odbiorczego pn. "[...]". Ww. orzeczenia stanowiące o przejęciu nieruchomości zostały więc wyeliminowane z obrotu prawnego z mocą wsteczną, co bezzasadnym czyni żądanie zwrotu na podstawie art. 136 ust. 3 u.g.n. oraz przyznania odszkodowania.

Mając na uwadze powyższe rozważania oraz stan faktyczny niniejszej sprawy, za nieskuteczny należy uznać zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów postępowania, tj. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. (pkt 1 petitum skargi kasacyjnej). Powyższe zarzuty są w istocie ściśle powiązane z zarzutem naruszenia prawa materialnego a ich konstrukcja wskazuje bowiem, że zarzucane Sądowi wadliwe stwierdzenie naruszeń w zakresie przepisów postępowania przed organami administracji jest następstwem uznania przeprowadzonej przez organy wykładni stosowanych przepisów prawa materialnego za niewłaściwą. Natomiast do postawionych w skardze kasacyjnej zarzutów naruszenia przepisów prawa materialnego odniesiono się już powyżej.

Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Reasumując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty nie mogły znaleźć uzasadniania i jako takie podlegały oddaleniu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.