Niedziela Wydanie nr 36

Sygnatura akt
I OSK 1891/23
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Rodzaj
Wyrok
Data orzeczenia
16 września 2026 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
W serwisie od

Zestawienie z tego dnia
Kategorie
Sądy administracyjne
Naczelny Sąd Administracyjny
© autorzy OpenStreetMap

Sądy administracyjne

Spadkobiercy nie mogli wzruszyć komunalizacji działek w K. Skargę kasacyjną oddalono

Przejdź do orzeczenia, 16 min czytania

Spór

Spadkobiercy byłego właściciela działek w K. domagali się stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 1993 r. o przekazaniu tych gruntów gminie. Minister odmówił wszczęcia postępowania, bo wnioskodawcy nie byli stroną.

Ustalenia sądu

Sąd ustalił, że na dzień 27 maja 1990 r. wnioskodawcy nie mieli dokumentu potwierdzającego prawo rzeczowe do nieruchomości. Decyzja Wojewody Pomorskiego z 2019 r. o nieważności wcześniejszej decyzji przejęciowej nie była prawomocna.

Rozstrzygnięcie

Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną i sprostował oczywistą omyłkę pisarską w nazwisku skarżącej w sentencji wyroku WSA.

Dlaczego

Brak legitymacji procesowej był oczywisty już na etapie wszczęcia postępowania, więc organ prawidłowo zastosował art. 61a § 1 k.p.a. Nieostateczna decyzja nie wywołuje skutków prawnych, a zarzuty dotyczące uzasadnienia wyroku WSA okazały się nietrafne.

Dla firm

Osoba wnosząca o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej musi dokumentem wykazać prawo rzeczowe do nieruchomości według stanu na 27 maja 1990 r. Sama nieostateczna decyzja o nieważności poprzedniej decyzji tego nie zastępuje.

Więcej o sprawie

Decyzja Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. przekazała działki Gminie S., a wpis w księdze wieczystej na Skarb Państwa pojawił się już 20 grudnia 1979 r. Wcześniejsza decyzja o przejęciu gruntów nie była wtedy ostateczna.

Jednakże, na dzień wydawania kontrolowanego postanowienia decyzja ta nie była ostateczna.

Z uzasadnienia, Naczelny Sąd Administracyjny
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną
Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Sygnatura
I OSK 1891/23

Treść orzeczenia około 16 minut czytania

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Jolanta Górska (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sędziego Marek Szwed-Lipiński po rozpoznaniu w dniu 16 września 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Z.G. i L.G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1197/22 w sprawie ze skargi Z.G. i L.G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 marca 2022 r. nr DAP-WN-727-115/2021/KKW w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego 1. prostuje z urzędu oczywistą omyłkę pisarską zawartą w sentencji wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1197/22, w ten sposób, że w miejsce błędnie wpisanego nazwiska skarżącej "L.G." wpisuje "L.G."; 2. oddala skargę kasacyjną.

Uzasadnienie

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 18 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1197/22, oddalił skargę Z.G. i L.G. na postanowienie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 marca 2022 r., nr DAP-WN-727-115/2021/KKW.

Postanowieniem tym, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy, wydane na podstawie art. 157 § 1 w zw. z art. 61a § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postepowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 r., poz. 735 ze zm.) – zwanej dalej k.p.a., własne postanowienie z 17 listopada 2021 r., nr DAP-WPK-727-1-233/2021/DP, o odmowie wszczęcia, na wniosek skarżących z dnia 5 maja 2021 r., postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r., nr G-VI-7223/50/84/93.

Wojewoda Gdański decyzją z 27 grudnia 1993 r., sprostowaną postanowieniem z 23 lutego 1994 r., przekazał nieodpłatnie na własność Gminy S. nieruchomości gruntowe Państwowego Funduszu Ziemi położone w obrębie K. obejmujące działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...].

Z kolei, na podstawie decyzji Naczelnika Gminy S. z 10 listopada 1979 r., nr 8220/3/79, przejęto na własność państwa bez odszkodowania w stanie wolnym od obciążeń, jako opuszczone, gospodarstwo rolne położone we wsi K., gmina S., województwo gdańskie, obejmujące wg rejestru gruntów działki nr [...] i [...] o łącznej pow. 8,40 ha stanowiące własność L.K.

Decyzją z dnia 9 października 2002 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji odmówił wszczęcia, na wniosek skarżących, postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Ministra z 6 lutego 2003 r. Organ wskazał, że w dacie wydania decyzji komunalizacyjnej, objęte nią nieruchomości stanowiły własność Skarbu Państwa, zaś Z.G. nie wykazał się prawem własności do przedmiotowej nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 21 września 2004 r., sygn. akt I SA 397/03, oddalił skargę skarżących na decyzję z 6 lutego 2003 r. a Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2006 r., sygn. akt I OSK 669/05, oddalił skargę kasacyjną skarżących od tego wyroku.

Po rozpatrzeniu kolejnego wniosku skarżących, decyzją z 11 lipca 2016 r., Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji umorzył postępowanie administracyjne w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r., wskazując, że skarżący nie legitymują się przymiotem strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Następnie, decyzją z 20 sierpnia 2019 r., nr NSP-II.7515.2.2014.DA, wydaną na wniosek skarżących, Wojewoda Pomorski stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy S. z 10 listopada 1979 r. w sprawie przejęcia na własność państwa gospodarstwa rolnego położonego w K. gmina S., stanowiącego własność L.K., obejmującego według rejestru gruntów działki nr [...] i [...], jako opuszczonego, w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie K., gmina S. oraz stwierdził wydanie powyższej decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...] i [...] położonych w obrębie K., gmina S., z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.

Wnioskiem z dnia 5 maja 2021 r., sprecyzowanym w piśmie z 15 czerwca 2021 r., skarżący zwrócili się o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa, podnosząc, że nieruchomości objęte tą decyzją, tj. działki nr [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], stanowiły własność ich poprzednika prawnego L.K..

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowieniem z dnia 17 listopada 2021 r., orzekł o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r.

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 23 marca 2022 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy postanowienie z dnia 17 listopada 2021 r. W ocenie Ministra, skarżący nie wykazali bowiem, że w dniu 27 maja 1990 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych im lub ich poprzednikom prawnym przysługiwało prawo własności do nieruchomości wskazanych we wniosku z 5 maja 2021 r., co powoduje, że nie można ich uznać za strony w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. Minister wskazał przy tym, że samo stwierdzenie nieważności decyzji z 10 listopada 1979 r., gdy orzeczenie w tej sprawie stanie się ostateczne, nie jest wystarczające, do uznania skarżących za strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. W tym celu konieczne jest dokonanie - na drodze postępowania cywilnego - stosownej zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej odnoszącej się do skomunalizowanej nieruchomości. Organ administracji nie ma bowiem możliwości w toku postępowania administracyjnego dokonywać odmiennych ustaleń prawnych od tych, jakie wynikają z prawomocnych orzeczeń sądowych, w tym z wpisów dokonanych w księdze wieczystej.

Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2021 r., poz. 137 ze zm.), uznając, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.

Sąd podzielił bowiem stanowisko Ministra, że skarżącym nie przysługuje status strony postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a. i nie mogą oni skutecznie wystąpić z wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. Sąd wskazał przy tym, że stronami postępowania komunalizacyjnego co do zasady jest Skarb Państwa jako dotychczasowy właściciel skomunalizowanego mienia oraz jednostka samorządu terytorialnego, na rzecz której następuje przeniesienie jego własności. Inny podmiot może być stroną tego postępowania tylko wówczas, gdy wykaże, że skomunalizowane mienie na dzień 27 maja 1990 r. stanowiło jego własność, a zatem nie powinno być skomunalizowane. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika zaś, że skarżący na dzień 27 maja 1990 r., jak i na dzień wydania decyzji komunalizacyjnej, nie byli właścicielami nieruchomości objętych decyzją Wojewody Gdańskiego z 27 grudnia 1993 r. i nie przysługiwał im jakikolwiek inny tytuł prawnorzeczowy do komunalizowanego mienia. Nieruchomości te stanowiły własność Skarbu Państwa, który nabył je na podstawie decyzji Naczelnika Gminy S. z 10 listopada 1979 r. o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa stosownie do przepisów dekretu o uwłaszczeniu i uregulowaniu innych spraw związanych z reformą rolną i osadnictwem rolnym. Z akt sprawy wynika przy tym, że na podstawie tej decyzji w dziale II księgi wieczystej nr [...] tytuł własności L.K. (poprzednika prawnego skarżących) z dniem 20 grudnia 1979 r. został zastąpiony wpisem na rzecz Skarbu Państwa. Niewątpliwie, Wojewoda Pomorski decyzją z 20 sierpnia 2019 r. po rozpatrzeniu wniosku skarżących stwierdził nieważność decyzji z 10 listopada 1979 r. w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...], [...] i [...] (pkt 1) oraz stwierdził wydanie powyższej decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...] i [...], z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych. Decyzja ta nie jest jednak prawomocna. Z pisma Ministerstwa Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 18 marca 2022 r. wynika, że Gmina S. wniosła odwołanie od powyższej decyzji i sprawa nie została zakończona. Niezależnie od tego, Sąd I instancji wskazał, że samo stwierdzenie nieważności decyzji z 10 listopada 1979 r. nie jest wystarczające do uznania skarżących za strony w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 27 grudnia 1993 r. W tym celu konieczne jest dokonanie - na drodze postępowania cywilnego - stosownej zmiany wpisu prawa własności w księdze wieczystej odnoszącej się do skomunalizowanej nieruchomości.

Skarżący wnieśli skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie:

1. przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy w postaci art. 61a § 1 k.p.a. poprzez brak podjęcia przez organ wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i ustalenia czy skarżącemu przysługuje przymiot bycia stroną postępowania, podczas gdy pozostaje on spadkobiercą rzeczywistego właściciela nieruchomości;

2. przepisów postępowania art. 7 i art. 77, art. 157 § 2 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie i nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego w minimalnym nawet zakresie oraz oparcie się wyłącznie na okoliczności, iż decyzja z dnia 10 listopada 1979 r. nie została dotychczas wyeliminowana z obrotu prawnego i niepoczynienie własnych ustaleń przez organ, a tym samym niewzięcie pod uwagę całokształtu okoliczności sprawy, nie w szczególności faktu, iż poprzednicy prawni skarżących składali zastrzeżenia także przed wydaniem kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej, które nie zostały rozpatrzone, a tym samym decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem prawa;

3. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne wskazanie podstaw prawnych wydanego rozstrzygnięcia w sporządzonym przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uzasadnieniu, podczas gdy Sąd winien w sposób wyczerpujący uzasadnić podstawy prawne w sporządzonym uzasadnieniu, w odniesieniu do wszystkich zarzutów, które nie zostały uwzględnione przez Sąd, a zwłaszcza w zakresie niewydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzji uchylającej zaskarżoną decyzję Wojewody Gdańskiego.

Zarzucając powyższe, skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zwrot na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

Wójt Gminy S. w odpowiedzi na skargę kasacyjną wniósł o jej oddalenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej wyznaczonymi wskazanymi podstawami.

Zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w niej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Kontrolowane przez Sąd I instancji postanowienia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 17 listopada 2021 r. i z dnia 23 marca 2022 r. wydane zostały na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., zgodnie z którym, gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.

Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., ze względu na wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 K.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że skarżący w dniu wydania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 23 marca 2022 r. nie posiadali przymiotu strony umożliwiającego im wystąpienie z żądaniem wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody Gdańskiego z dnia 27 grudnia 1993 r.

Wskazać bowiem należy, że stosownie do treści art. 28 k.p.a. stroną jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny lub obowiązek wyznaczają normy prawa materialnego. W przypadku postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji stroną jest nie tylko strona postępowania zwykłego, zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji. Przy tym, art. 28 k.p.a. nie stanowi samoistnej normy prawnej dla wywodzenia przymiotu strony postępowania, a ustalenie interesu prawnego może nastąpić jedynie w związku z konkretną normą prawa materialnego. Taki przepis prawa materialnego stanowi podstawę przyznania legitymacji strony w konkretnym postępowaniu administracyjnym.

Podstawę prawną decyzji komunalizacyjnej, o której stwierdzenie nieważności skarżący wnoszą, stanowił art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. nr 32, poz. 191 z późn. zm.), zgodnie z którym mienie ogólnonarodowe (państwowe) należące do:

1) rad narodowych i terenowych organów administracji państwowej stopnia podstawowego,

2) przedsiębiorstw państwowych, dla których organy określone w pkt 1 pełnią funkcję organu założycielskiego,

3) zakładów i innych jednostek organizacyjnych podporządkowanych organom określonym w pkt 1 - staje się w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy z mocy prawa mieniem właściwych gmin.

Wydawana przez Wojewodę (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r.) decyzja komunalizacyjna, co do zasady, ma charakter deklaratoryjny – stwierdzający wystąpienie określonych przesłanek w konkretnym dniu (w dniu wejścia w życie ustawy, tj. 27 maja 1990 r.).

Niewątpliwie, jak prawidłowo stwierdził organ administracji oraz Sąd I instancji, w orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowany jest pogląd, że stroną postępowania administracyjnego o stwierdzenie nabycia z mocy prawa przez gminę z dniem 27 maja 1990 r. własności nieruchomości stanowiącej dotychczas własność Skarbu Państwa, prowadzonego na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 18 ust. 2 ustawy komunalizacyjnej, jest – poza daną gminą nabywającą mienie z mocy prawa i Skarbem Państwa przekazującym mienie tej gminie – jedynie podmiot, któremu do przedmiotowej nieruchomości przysługuje tytuł prawnorzeczowy albo prawo zarządu. Tylko bowiem na taki tytuł prawny – chroniony prawem materialnym – oddziałuje nowo ukształtowany stan własnościowy (tak NSA w wyrokach z: 16 listopada 2018 r., I OSK 190/17; 9 maja 2017 r., I OSK 1181/15; 10 lutego 2017 r., I OSK 2099/16; 16 maja 2012 r., I OSK 660/11; 13 kwietnia 2012 r., I OSK 511/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wobec tego, jakikolwiek podmiot trzeci, który chciałby zakwestionować taką decyzję w toku postępowania nadzwyczajnego, winien wykazać, że legitymował się interesem prawnym, który nie został uwzględniony. Co równie istotne, nie jest wystarczające powoływanie się na prawo własności lub inne prawo rzeczowe, ale konieczne jest dysponowanie wiążącym prawnie dokumentem potwierdzającym istnienie praw rzeczowych według stanu na dzień 27 maja 1990 r. W orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego zwraca się także uwagę, że brak przedłożenia takiego dokumentu uniemożliwia dowodzenie, że określony podmiot miał i ma interes prawny we wszczęciu postępowania nadzwyczajnego w celu wzruszenia decyzji komunalizacyjnej. Bez dokumentu stwierdzającego prawo rzeczowe do skomunalizowanej nieruchomości według stanu na dzień 27 maja 1990 r. nie można bowiem stwierdzić interesu prawnego i przymiotu strony w postępowaniu komunalizacyjnym (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2021 r. o sygn. akt I OSK 2188/20, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Jak słusznie uznał orzekający w sprawie Sąd I instancji, z akt niniejszej sprawy, na dzień wydawania przez Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji postanowienia z dnia 23 marca 2022 r. nie wynikało w sposób ostateczny, aby skarżącym na dzień 27 maja 1990 r. przysługiwał prawnorzeczowy tytuł do przedmiotowej nieruchomości.

Niewątpliwie, Wojewoda Pomorski decyzją z 20 sierpnia 2019 r., nr NSP-II.7515.2.2014.DA, wydaną po rozpatrzeniu wniosku skarżących, stwierdził nieważność decyzji Naczelnika Gminy S. z 10 listopada 1979 r. w sprawie przejęcia na własność państwa gospodarstwa rolnego położonego w K. gmina S., stanowiącego własność L.K., obejmującego według rejestru gruntów działki nr [...] i [...], jako opuszczonego, w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...], [...] i [...] położonych w obrębie K., gmina S. (pkt 1) oraz stwierdził wydanie powyższej decyzji z naruszeniem prawa w części dotyczącej aktualnych działek nr [...], [...] i [...] położonych w obrębie K., gmina S., z uwagi na zaistnienie nieodwracalnych skutków prawnych.

Jednakże, na dzień wydawania kontrolowanego postanowienia decyzja ta nie była ostateczna. Z kolei, decyzja nieostateczna nie wywołuje skutków prawnych w niej wyrażonych do czasu uzyskania waloru ostateczności, co w razie uruchomienia kontroli w administracyjnym toku instancji następuje z chwilą utrzymania w mocy decyzji I instancji przez organ II instancji. Dopiero ostateczne decyzje podlegają wykonaniu i mają moc wiążącą wobec stron postępowania.

Ponadto, z akt sprawy wynika, że na skutek wniesionego odwołania, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi decyzją z dnia 7 kwietnia 2022 r. uchylił tę decyzję i orzekł o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 10 listopada 1979 r. Następnie, decyzją z dnia 7 września 2022 r. Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził nieważność decyzji z dnia 7 kwietnia 2022 r.

Pamiętać jednak należy, że wojewódzki sąd administracyjny, dokonując sądowoadministracyjnej, kontroli bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie wydawania zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie rozstrzyga bowiem sprawy administracyjnej in merito a dokonuje wyłącznie kontroli zgodności z prawem jej rozstrzygnięcia przez organ administracji publicznej. Kontroli takiej sąd dokonuje wyłącznie na podstawie stanu faktycznego ustalonego w czasie wydawania kontrolowanego aktu lub dokonywania czynności. Rolą sądu administracyjnego, rozstrzygającego w granicach sprawy i na podstawie akt sprawy jest bowiem przeprowadzenie procesu kontroli działania organu administracji z punktu widzenia jego zgodności z prawem. Tym samym, nie mogły mieć znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy zmiany w stanie faktycznym jakie zaszły po wydaniu zaskarżonego postanowienia.

W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd I instancji prawidłowo bowiem zaakceptował stanowisko organu, że już na etapie wszczęcia postępowania nadzwyczajnego można było stwierdzić, że podmiot wnoszący o stwierdzenie nieważności decyzji komunalizacyjnej nie posiadał legitymacji procesowej. Brak legitymacji procesowej był w niniejszym przypadku oczywisty i nie wymagał dalszego badania w toku postępowania nadzwyczajnego, a zatem organ administracji publicznej prawidłowo zastosował przepis art. 61a § 1 k.p.a. i odmówił wszczęcia postępowania w sprawie. Wskazać przy tym należy, że w pewnych sytuacjach ustalenie interesu prawnego wymaga przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, jednakże nie ulega wątpliwości, że tytuł własności musi być wykazany stosownymi dokumentami. Zatem w niniejszej sprawie istotne znaczenie miała okoliczność, że na dzień orzekania w niniejszej sprawie decyzja z dnia 10 listopada 1979 r. nie została ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Stad też, nie mogło odnieść skutku twierdzenie skarżących, że ich poprzednicy prawni składali zastrzeżenia przed wydaniem kwestionowanej decyzji komunalizacyjnej.

W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny uznał za niezasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. a także art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 157 § 2 k.p.a.

Nadto, Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, aby uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone z naruszeniem art. 141 § 4 p.p.s.a. Zarzut naruszenia tego przepisu można postawić jedynie wówczas, gdy uzasadnienie nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z dnia 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09; wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2009 r., sygn. akt II FSK 568/08; https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie, co czyni ww. zarzut nietrafnym.

Jednocześnie, na podstawie art. 156 § 1 i § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny sprostował oczywistą omyłkę pisarską zawartą w sentencji wyroku Sądu I instancji, w zakresie nazwiska skarżącej. Z akt sprawy niespornie wynika, że skarżąca L. ma na nazwisko "G." a nie jak omyłkowo wpisano w sentencji "G.". Zaistniały błąd stanowił niewątpliwie oczywistą omyłkę pisarską.

Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.

Podstawa prawna: Dz.U. 2022 poz 2000 art. 61a § 1, art. 7 w zw. z art. 77 § 1 w zw. z art. 80; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.

Hasła tematyczne: Administracyjne postępowanie

Pełny tekst i metryka orzeczenia: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (CBOSA). Tytuł i streszczenie przygotował model językowy na podstawie treści orzeczenia. Orzeczenie może być nieprawomocne.