Odszkodowanie za wypadek w Policji przekroczyło próg zasiłku stałego. NSA oddalił kasację

Wyrokiem z dnia 10 czerwca 2025 r., sygn. akt II SA/Bd 32/25 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: "Sąd I instancji"), na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), oddalił skargę J. W. (dalej: "Skarżący", "Skarżący kasacyjnie") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu (dalej: "Kolegium") z 12 grudnia 2024 r. nr SKO-80-167/24 w przedmiocie zasiłku stałego.

Decyzją z 8 kwietnia 2022 r. Burmistrz Miasta C. (dalej: "Burmistrz", "organ I instancji") przyznał Skarżącemu zasiłek stały - jako pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej.

Następnie 19 czerwca 2023 r. Skarżący oświadczył, że otrzymał odszkodowanie z powodu wypadku na służbie w Policji. Mając na uwadze powyższe, zgodnie z art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r. poz. 901 ze zm., dalej: "u.p.s."), pracownik socjalny przeprowadził aktualizację wywiadu środowiskowego. Na podstawie zebranych danych ustalono, że Skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe oraz posiada orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności wydane do dnia 31 marca 2024 r. Zgodnie ze złożonym oświadczeniem, Skarżący uzyskał 14 czerwca 2023 r. dochód w wysokości 21.350 złotych z tytułu 25% uszczerbku na zdrowiu powstałego na skutek wypadku pozostającego w związku ze służbą, który miał miejsce 3 października 1986 r.

W tak ustalonym stanie faktycznym i prawnym Burmistrz, na podstawie art. 8 ust. 11, art. 37 ust. 1 pkt 1 i art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzją z 8 marca 2024 r. nr MOPS.5020.144.2023.IF uchylił od 1 lipca 2023 r. w całości swoją decyzję z 8 kwietnia 2022 r. o przyznaniu Skarżącemu zasiłku stałego oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Zaskarżoną decyzją z 12 grudnia 2024 r. Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, stwierdzając zasadność uchylenia prawa do zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne od 1 lipca 2023 r. W ocenie Kolegium, prawidłowe jest bowiem stanowisko organu I instancji, że dochód Skarżącego przekroczył kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej i w związku z tym Skarżący nie kwalifikował się do pomocy w formie zasiłku stałego.

Powołanym na wstępie wyrokiem Sąd I instancji oddalił wniesioną skargę. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że warunkiem korzystania ze świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej jest nieprzekroczenie przez osobę kryterium dochodowego, które w dla osoby samotnie gospodarującej ustalono na poziomie 776 złotych. Zgodnie natomiast z treścią art. 8 ust. 11 pkt 1 u.p.s. otrzymaną przez Skarżącego kwotę 21.350 złotych podzielić należy na 12 miesięcy począwszy od czerwca 2023 r., tj. po 1.779,16 złotych miesięcznie. Tym samym, dochód Skarżącego w czerwcu 2023 r. wyniósł 1.779,16 złotych, a zatem przekracza kryterium dochodowe dla osoby samotnie gospodarującej uprawniające do zasiłku stałego. W konsekwencji, zdaniem Sądu I instancji, słusznie organy orzekające w sprawie uchyliły uprawnienie do zasiłku stałego od 1 lipca 2023 r., czyniąc to na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., gdyż zmianie uległa sytuacja dochodowa.

Sąd I instancji podał również, że organ dokonał w zaskarżonej decyzji prawidłowej kwalifikacji przyznanego Skarżącemu odszkodowania z powodu wypadku, zasadnie wskazując, iż nie mieści się ono ani w zakresie pomniejszeń, ani wyłączeń od dochodu. Konsekwencją powyższego jest również prawidłowe obliczenie dochodu Skarżącego z uwzględnieniem odpowiedniej części tego odszkodowania, co czyni również prawidłowym poczynienie ustaleń faktycznych na okoliczność przekroczenia przez Skarżącego progu dochodowego jako uprawniającego do przyznania wnioskowanego świadczenia, progu stanowiącego jedyną przeszkodę przyznania tego świadczenia. Skoro zaś dochód miesięczny Skarżącego po doliczeniu części przyznanej Skarżącemu kwoty odszkodowania z powodu wypadku, co nie jest sporne w tej sprawie, przekracza limit ustawowy, to prawidłowo, zdaniem Sądu I instancji, organy uchyliły z dniem 1 lipca 2023r. prawo do zasiłku.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Skarżący, reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. prawa materialnego przez jego błędną wykładnię, tj. art. 106 ust. 5 u.p.s. polegające na uznaniu, że przywołany przepis uprawnia organ do uchylenia decyzji przyznającej prawa do określonych świadczeń z pomocy społecznej z mocą wsteczną, podczas gdy zgodnie z prawidłową wykładnią wydanie przez organ na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s. decyzji konstytutywnej oznacza, że kształtuje ona na nowo zakres uprawnień strony, istniejący dopiero od momentu wydania nowej decyzji orzekającej o utracie prawa lub zmianie dotychczas pobieranego świadczenia, a tym samym, wydając decyzję w tym trybie, organ nie może wyeliminować decyzji przyznającej świadczenie za okres poprzedzający jej wydanie (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2711/13);

2. przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. naruszenie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie i błędne uznanie, że zaskarżone decyzje nie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy.

Wobec powyższego Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie zaskarżonej decyzji Kolegium oraz poprzedzającej ją decyzji Burmistrza. Nadto, wniósł o przyznanie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną Skarżącemu z urzędu oraz zrzekł się przeprowadzenia rozprawy.

Odpowiedzi na skargę kasacyjnej nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie podać należy, że sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a., ponieważ Skarżący kasacyjnie zrzekł się rozprawy, a organ, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.

Przystępując do rozważań na tle podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienia należało wspomnieć, że według art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., w brzmieniu obowiązującym od 15 sierpnia 2015 r., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie określony został zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku, gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym Sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny mógł zrezygnować z przedstawienia pełnej relacji co do przebiegu sprawy i sprowadzić swoją dalszą wypowiedź już tylko do rozważań mających na celu ocenę zarzutów postawionych wobec wyroku Sądu I instancji.

Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności, o których mowa w § 2 powołanego przepisu, co oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznawał sprawę w granicach podstaw i zarzutów powołanych w skardze kasacyjnej.

W niniejszej sprawie Skarżący w podstawach skargi kasacyjnej powołał się zarówno na pkt 1 art. 174 p.p.s.a., jak i na pkt 2 tego przepisu prawa.

Rozpoznając wniesioną w niniejszej sprawie skargę kasacyjną, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zawarte w niej zarzuty nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny i ustaleń, dokonanych przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku.

Określone w art. 183 § 1 p.p.s.a. związanie granicami skargi kasacyjnej oznacza, że Naczelny Sąd Administracyjny związany jest podstawami i wnioskami skargi kasacyjnej. Związanie podstawami skargi kasacyjnej polega na tym, że wskazanie przez stronę skarżącą naruszenia konkretnego przepisu prawa materialnego czy też procesowego określa zakres kontroli Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Podstawy skargi kasacyjnej mogą dotyczyć zarówno tych przepisów, które Sąd I instancji wskazał jak przepisy, które miały zastosowanie w toku rozpoznania sprawy, jak też tych przepisów, które powinny być stosowane w toku rozpoznania sprawy, choć nie zostały przez sąd wskazane (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego

z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 261/11 - wyrok dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http:/orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej jako "CBOSA"). Jednakże, jako podstawę skargi kasacyjnej należy wskazać konkretny przepis prawa i określić sposób jego naruszenia, gdyż sąd nie powinien domyślać się intencji skarżącego i formułować za niego zarzutów pod adresem skarżonego wyroku (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2012 r., sygn. akt II OSK 2193/12 - źródło CBOSA).

Sąd kasacyjny nie jest uprawniony do domyślania się ani też uzupełniania za skarżącego zarzutów kasacyjnych. Koniecznym warunkiem uznania, że strona prawidłowo powołuje się na jedną z podstaw kasacyjnych, jest wskazanie, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało oraz jaki mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zatem zakres kontroli dokonywanej przez Naczelnego Sądu Administracyjnego, który nie bada całokształtu sprawy, ale ogranicza się do weryfikacji zasadności zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.

Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Podstawa kasacyjna wskazana w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. dotyczy naruszenia prawa materialnego. Właściwe sformułowanie tej podstawy kasacyjnej powinno się sprowadzać do powołania jako naruszonego art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w związku z odpowiednimi przepisami prawa materialnego, a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Z kolei zawarta w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. podstawa kasacyjna dotyczy naruszenia przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Ta podstawa kasacyjna służy przede wszystkim zakwestionowaniu ustaleń faktycznych dokonanych w sprawie będącej przedmiotem sądowej kontroli (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r., sygn. I OSK 2652/20 - źródło CBOSA).

Skarga kasacyjna wniesiona w niniejszej sprawie wbrew twierdzeniom zawartym w jej petitum nie zawiera w istocie zarzutów dotyczących naruszenia przepisów postępowania, a jedynie zarzuty naruszenia przez Sąd I instancji prawa materialnego. Powyższa okoliczność ma istotne znaczenie, albowiem wpływa na zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny może skontrolować zaskarżony wyrok.

Zauważyć bowiem należy, że skarga kasacyjna jako zarzut naruszenia przepisów postępowania wskazuje art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., który zgodnie z jego brzmieniem dotyczy naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy. Dodać też trzeba, że normy z art. 145-151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej, ponieważ są normami o charakterze wynikowym i określają wyłącznie sposób rozstrzygnięcia danej sprawy przez sąd I instancji. Podstawą skargi kasacyjnej mogą być z kolei jedynie przepisy regulujące proces dochodzenia do rozstrzygnięcia a nie przepisy regulujące samo rozstrzygnięcie. Dlatego, skuteczne zakwestionowanie tego rodzaju normy w ramach zarzutów kasacyjnych wymaga powiązania ich z zarzutem naruszenia konkretnych przepisów prawa materialnego lub procesowego, których nie dostrzegł lub też nieprawidłowo dostrzegł sąd I instancji wydając wyrok o określonej treści. Nie jest więc możliwe skuteczne podważenie wyroku sądu I instancji wyłącznie w oparciu o zarzut naruszenia normy o charakterze wynikowym. W szczególności zarzut naruszenia tego przepisu, nie może służyć podważeniu oceny sądu I instancji wyrażonej w zaskarżonym wyroku. Mówiąc innymi słowy, przepisy art. 145 - art. 151 p.p.s.a. nie mogą stanowić samodzielnej podstawy skargi kasacyjnej, gdyż błąd w postaci uwzględnienia lub oddalenia skargi sąd I instancji popełnia w fazie wcześniejszej niż etap orzekania, czyli w fazie kontroli zaskarżonego aktu lub czynności poprzedzającej wydanie orzeczenia. Orzeczenie oddalające skargę nie jest skutkiem zastosowania tylko art. 151 p.p.s.a. lecz jest następstwem ustaleń poprzedzających wydanie wyroku i zastosowania przepisów prawa nakazujących sądowi takie ustalenia czynić.

Skoro zaś w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie dopatrzył się naruszenia przepisów prawa materialnego i procesowego, to nie miał podstaw do uwzględnienia skargi, a tym samym prawidłowo oparł swoje rozstrzygnięcie na normie prawnej z art. 151 p.p.s.a., a nie na art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) p.p.s.a. Zgodnie bowiem z art. 151 p.p.s.a. w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonym w niniejszej sprawie wyroku Sądu I instancji jest zatem zgodne z dyspozycją zastosowanej normy prawnej.

W konsekwencji, konstrukcja zarzutu skargi kasacyjnej, dotyczącego naruszenia przepisów postępowania, nie spełniała powyższych wymogów. Również w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, nie przytoczono żadnych innych przepisów postępowania, które wskazywałyby na takie powiązanie.

W tej zaś sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny był obowiązany przyjąć za w pełni miarodajny stan faktyczny przyjęty przez Sąd I instancji. Niepodważenie stanu faktycznego przyjętego przez Sąd I instancji, poprzez brak prawidłowo sformułowanych, czy też nieskutecznych zarzutów procesowych, opartych na podstawie wskazanej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., powoduje bowiem, że Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując skargę kasacyjną, jest związany ustaleniami faktycznymi poczynionymi przez organy i zaakceptowanymi przez sąd I instancji i nie ma podstaw do ich kwestionowania.

W skardze kasacyjnej podniesiono także zarzut oparty na podstawie określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a więc zarzut dotyczący naruszenia prawa materialnego. Należy mieć jednakże na uwadze, że zarzut naruszenia prawa materialnego nie może być skutecznie uzasadniony próbą zwalczania ustaleń faktycznych, która mogłaby ewentualnie odnieść zamierzony skutek, ale wyłącznie w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Ocena zasadności zarzutu naruszenia prawa materialnego może być dokonywana wyłącznie na podstawie stanu faktycznego, którego ustalenia nie są kwestionowane lub nie zostały skutecznie podważone. Z kolei sformułowana w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. podstawa kasacyjna dotycząca naruszenia prawa materialnego może przejawiać się w dwóch postaciach: na błędnej jego wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu. Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego przez błędną wykładnię wymaga z jednej strony wykazania błędu w wykładni popełnionego przez organy lub Sąd I instancji, a z drugiej - wskazania, jak prawidłowo powinno się interpretować te przepisy. Błędna wykładnia prawa materialnego, to wadliwe zrekonstruowanie normy prawnej z konkretnego przepisu prawa, wyrażające się w mylnym zrozumieniu jego treści, a przez to w wadliwym ustaleniu jego sensu normatywnego przez sąd administracyjny I instancji. Zatem błędna wykładania musi dotyczyć prawa materialnego, a nie okoliczności dotyczących stanu faktycznego.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w ustalonym w sprawie, niezakwestionowanym w skardze kasacyjnej, stanie faktycznym, prawidłowo w sprawie zastosowano przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., co właściwie ocenił Sąd I instancji.

Wskazać należy, że decyzja zmieniająca, wydawana na podstawie powołanego przepisu pozostaje w związku ze zmianą określonego stanu faktycznego i skutki prawne nią wywoływane są powiązane w czasie z zaistnieniem tego stanu faktycznego. Zmiana w stanie faktycznym, który przyjęty został do orzekania przez organy w sprawie dotyczącej przyznania Skarżącemu zasiłku stałego, generowała konieczność wydania aktu administracyjnego właściwego dla nowego stanu faktycznego.

W rozpoznawanej sprawie prawidłowo Sąd I instancji ocenił, że właściwie zastosowano art. 106 ust. 5 u.p.s. bowiem po powzięciu informacji o uzyskaniu przez Skarżącego 14 czerwca 2023 r. odszkodowania z powodu wypadku na służbie w Policji w wysokości 21 350 złotych, należało ponownie ustalić sytuację dochodową strony. Zmiana stanu faktycznego i nowe okoliczności istotne w sprawie zakończoną decyzją ostateczną z 8 kwietnia 2022 r. o przyznaniu świadczenia w formie zasiłku stałego oraz opłacaniu składek na ubezpieczenie zdrowotne spowodowały konieczność ponownego jej skonkretyzowania w formie decyzji, a podstawę ku temu stanowił właśnie przepis art. 106 ust. 5 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną zmienia się lub uchyla na niekorzyść strony bez jej zgody w przypadku zmiany przepisów prawa, zmiany sytuacji dochodowej lub osobistej strony, pobrania nienależnego świadczenia, a także można zmienić lub uchylić decyzję, jeżeli wystąpiły przesłanki, o których mowa w art. 11, art. 12 i art. 107 ust. 5. Zmiana decyzji administracyjnej na korzyść strony nie wymaga jej zgody. Powołany przepis zawiera zatem regulację szczególną, w stosunku do przewidzianej w Kodeksie postępowania administracyjnego, możliwości zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Przepis szczególny, o którym mowa w art. 163 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm., dalej: "k.p.a.") charakteryzuje się zwykle określonymi cechami, które można odnieść tylko do art. 106 ust. 5 u.p.s., a mianowicie: właściwy do wzruszenia decyzji jest zwykle organ, który ją wydał, wzruszenie aktu administracyjnego nie zawsze jest obligatoryjne i nie wymaga zgody, decyzja podlegającą weryfikacji nie jest dotknięta wadą, ale może być wadliwie wykonywana przez stronę. Wskazany przepis ustawy o pomocy społecznej stwarza możliwość zmiany (uchylenia) decyzji bez zgody strony zarówno wtedy, gdy jest to dla niej korzystne, jak i wówczas, gdy jest to niekorzystne. W regulacji art. 106 ust. 5 u.p.s. mieszczą się przypadki obligatoryjnej i fakultatywnej weryfikacji decyzji. Wśród przesłanek obligatoryjnych wymieniono: zmianę przepisów prawa, zmianę sytuacji osobistej albo dochodowej strony, jak również pobranie nienależnego świadczenia. Przyczyną fakultatywnych działań organu prowadzących do uchylenia lub zmiany decyzji są okoliczności wymienione w art. 11, art. 12, i art. 107 ust. 5 u.p.s., do których można m.in. zaliczyć brak współdziałania świadczeniobiorcy z jednostkami i pracownikami pomocy społecznej czy odmowę złożenia oświadczenia o dochodach i stanie majątkowym. Pomimo, że są to działania fakultatywne, organ powinien je podejmować, mając zwłaszcza na uwadze ograniczone środki pomocy społecznej (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 188/21 - źródło CBOSA).

Wobec powyższego, nie można podzielić stanowiska Skarżącego kasacyjnie, że organ administracyjny, orzekając w decyzji z 12 grudnia 2024 r. o uchyleniu od dnia

1 lipca 2023 r. decyzji z dnia 8 kwietnia 2022 r. przyznającej Skarżącemu zasiłek stały na okres od dnia 1 kwietnia 2022 r. do dnia 31 marca 2024 r. w kwocie 719 złotych oraz składki na ubezpieczenie zdrowotne przez okres przyznania zasiłku stałego, uczynił to w sposób nieprawidłowy, tj. wstecznie, a Sąd I instancji w sposób niewłaściwy zaakceptował to stanowisko. W konsekwencji nie można skutecznie zarzucić Sądowi I instancji dokonania błędnej wykładni art. 106 ust. 5 u.p.s. W rozpoznawanej sprawie bezsporne jest, że od 14 czerwca 2023 r. zmianie uległa sytuacja dochodowa Skarżącego na skutek uzyskaniu przez Skarżącego odszkodowania z powodu wypadku, co w konsekwencji doprowadziło do przekroczenia przez niego ustawowego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej i obligowało organ do weryfikacji wcześniejszej decyzji z dnia 8 kwietnia 2022 r. przyznającej Skarżącemu zasiłek okresowy.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, decyzja wydana na podstawie art. 106 ust. 5 u.p.s., którą uchylono pierwotną decyzję przyznającą stronie prawo od zasiłku stałego, ma charakter konstytutywny. Deklaratoryjność czy konstytutywność decyzji nie przesądza jednak o skutkach z niej wynikających. Kwestia jaki skutek - ex tunc, czy ex nunc ma określone orzeczenie, wynika nie z samego podziału orzeczeń na konstytutywne oraz deklaratoryjne, ale zależy też od właściwości stosunku materialnoprawnego oraz stanu faktycznego konkretnej sprawy. Każdy akt stosowania prawa odnosi się do określonego stanu faktycznego i w związku z tym jego skutki prawne mogą być powiązane w czasie z zaistnieniem danego stanu faktycznego. Akt konstytutywny, kreujący określone prawa i obowiązki, pozostaje zawsze w związku z zaistnieniem przesłanek faktycznych, stanowiących podstawę powstania określonych skutków prawnych. W konsekwencji konstytutywna decyzja może działać zarówno z mocą na przyszłość, jak i z mocą wsteczną, a o temporalnej skuteczności decyzji nie przesądza jej deklaratoryjność lub konstytutywność (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 kwietnia 2014 r., sygn. akt I OSK 993/13; z dnia 13 października 2017 r., sygn. akt I OSK 2170/16; z dnia 25 stycznia 2019 r., sygn. akt I OSK 3158/18; z dnia 27 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 1406/19 oraz z dnia 11 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 188/21, a także powołane w nich orzecznictwo i stanowisko doktryny – źródło CBOSA).

Oznacza to, że organ stwierdzając, że zaszły przesłanki do zastosowania art. 106 ust. 5 u.p.s., mógł nadać decyzji wydanej na podstawie tego przepisu moc wsteczną w ten sposób, że dokonał uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia z pomocy społecznej od daty wcześniejszej niż data wydania decyzji uchylającej lub zmieniającej. W konsekwencji, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy nie miał podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i prawidłowo orzekł o oddaleniu skargi w oparciu o art. 151 p.p.s.a.

Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł w wyroku o przyznaniu pełnomocnikowi Skarżącego wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy (art. 250 § 1 p.p.s.a.), gdyż przepisy art. 209 i art. 210 p.p.s.a. mają zastosowanie do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 p.p.s.a. i art. 258-261 p.p.s.a.