Wniosek o pobyt czasowy leżał u wojewody ponad rok bez decyzji. Sąd przyznał 2000 zł

S. S. (dalej: "skarżąca"), obywatelka Białorusi, wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na bezczynność Wojewody Pomorskiego (dalej: "organ") w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy. Wskazała, że wniosek o udzielenie powyższego zezwolenia złożyła w dniu 28 stycznia 2025 r. Organ w dniu 4 lutego 2025 r. wezwał skarżącą do przedłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej. Skarżąca przedłożyła wymagany dokument dwukrotnie – w dniu 5 i 25 lutego 2025 r. (przesyłki doręczono organowi w dniu 10 lutego i 3 marca 2025 r.). W dniu 14 maja 2026 r. wniosła ponaglenie. Następnie w dniu 30 września 2025 r. złożyła wniosek o niezwłoczne podjęcie działań w sprawie, a w dniu 13 listopada 2025 r. wniosła kolejne ponaglenie. Do dnia wniesienia skargi organ nie podjął dalszych czynności i nie rozstrzygnął sprawy, wbrew art. 112a ustawy o cudzoziemcach. W ocenie skarżącej przepisy ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy nie mają do niej zastosowania. Nadto, zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawy do zawieszenia biegu terminów na załatwienie sprawy, o których mowa w art. 100d ust. 1 ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy, przestały istnieć po dniu 30 czerwca 2024 r. Postępowanie organu narusza art. 6, art. 12, art. 35 § 1 i § 3, art. 36 k.p.a. oraz art. 112a ustawy o cudzoziemcach.

W związku z powyższym wniosła o: 1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, 2/ stwierdzenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 3/ zobowiązanie organu do podjęcia działań w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku, 4/ przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. oraz 5/ zasądzenie od organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

Skarżąca, uzasadniając żądanie przyznania sumy pieniężnej wskazała, że karta pobytu utraciła ważność 30 października 2025 r., w związku z czym bierność organu komplikuje jej życie, stanowi szczególną dolegliwość i obciążenie psychiczne. Banki w Polsce wymagają bowiem od obywateli Białorusi przedstawienia ważnej karty pobytu. Podniosła także, że od wielu lat związana jest z Polską (kolejny już raz ubiega się o zezwolenie na pobyt czasowy).

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z uwagi na treść art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 oraz ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 103). W przypadku uznania przepisu art. 100d ustawy pomocowej za sprzeczny z Konstytucją RP wniósł o: 1/ zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w terminie nie krótszym niż 30 dni od dnia przekazania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, 2/ stwierdzenie, że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania nie miały charakteru rażącego z uwagi na obowiązek działania na podstawie obowiązujących przepisów prawa (art. 6 k.p.a. w zw. art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy pomocowej) oraz niezawinione przyczyny, które nie były zamierzone ani nie wynikały ze złej woli, a są konsekwencją dużej ilości wniosków i ograniczonych możliwości kadrowych 3/ niewymierzanie grzywny ani sumy pieniężnej z uwagi na treść art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej oraz na ww. niezawinione przyczyny.

Argumentując swoje stanowisko organ powołał się na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie II OSK 2362/23, w którym wyrażono pogląd, że przepisy art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców, niezależnie od ich narodowości, a okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy powinien być jednakowo uwzględniany przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Nadto organ powołał się na stanowisko WSA w Poznaniu przedstawione w wyroku z dnia 27 listopada 2025 r. sygn. akt IV SAB/Po 188/25 w kwestii braku rażącego charakteru bezczynności organu z uwagi na zasadę praworządności, którego obszerny fragment uzasadnienia, w tym w części dotyczącej żądania przyznania sumy pieniężnej, przywołał. Organ odwołał się do orzeczeń NSA w kwestii oceny rażącego charakteru bezczynności lub przewlekłości. Przytoczył także uzasadnienie rządowego projektu do ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (Druk nr 1685 z 9 września 2025 r.) oraz na treść uzasadnienia projektu ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszaniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Druk nr 2172). Organ wyjaśnił, że długi czas oczekiwania na rozstrzygnięcie wynika ze zbyt dużej liczby prowadzonych postępowań w stosunku do możliwości kadrowych (powołał dane porównawcze z 4 lat). Zwrócił także uwagę, że z takimi trudnościami borykają się wszystkie urzędy wojewódzkie w Polsce, na co uwagę zwrócił Rzecznik Praw Obywatelskich oraz co potwierdziła Najwyższa Izba Kontroli. Organ wyjaśnił, że długi czas oczekiwania na rozstrzygnięcie wynika ze zbyt dużej liczby prowadzonych postępowań w stosunku do możliwości kadrowych (powołał dane porównawcze z 4 lat). Wskazał także, że obecnie rozpatrywane są wnioski złożone przez cudzoziemców w 2024 r.

W piśmie procesowym z dnia 14 października 2026 r. skarżąca odniosła się do stanowiska organu przedstawionego w odpowiedzi na skargę, w tym w zakresie żądania przyznania sumy pieniężnej oraz uzupełniła argumentację skargi w części dotyczącej przyznania od organu sumy pieniężnej. Zdaniem organu suma pieniężna powinna być stosowana w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki. W ocenie skarżącej bezczynność organu nosi cechy drastyczności. Organ proceduje bowiem wniosek od prawie 21 miesięcy od dnia jego złożenia, podczas gdy termin na jego rozpoznanie wynosi maksymalnie 60 dni zgodnie z art. 112a ust. 1 u.o.c.; przez prawie 2 lata nie podjął koniecznych działań, mimo że materiał dowodowy niezbędny do wydania decyzji został zebrany. Skarżąca podkreśliła, że od dnia 4 lutego 2025 r. nie była wzywana do uzupełnienia dokumentacji w sprawie. Brak ważnej karty pobytu uniemożliwia jej korzystanie z karty bankowej oraz bankowości elektronicznej, a funkcjonalność aplikacji została istotnie ograniczona. Ważna karta pobytu jest konieczna do potwierdzenia tożsamości skarżącej w wewnętrznym systemie bankowym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 53 § 2b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), szczególnym wymogiem dla skutecznego wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania jest poprzedzenie skargi ponagleniem skierowanym do właściwego organu.

Skarżąca wniosła ponaglenie w dniu 14 maja 2025 r., a kolejne w dniu 14 listopada 2025 r. (data stempla pocztowego, k. 110 i 135 akt administracyjnych).

Przechodząc do merytorycznej oceny zasadności skargi wskazać należy, że kwestie związane z udzielaniem zezwoleń na pobyt czasowy normuje ustawa z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach.

Istotna jest też okoliczność, że w dniu 12 marca 2022 r., z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy), weszła w życie ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (dalej: "ustawa o pomocy"). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2022 r., poz. 830, dalej: "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się,

a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach

w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku

z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz.U. 2026 r. poz. 203 – zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.).

W wyroku z dnia 19 maja 2025 r. sygn. akt II OSK 2926/24 Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. NSA stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku NSA przyjął, że dopiero po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to jest już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. przykładowo wyroki NSA z dnia 19 maja 2025 r., sygn. akt

II OSK 2921/24, II OSK 2927/24, II OSK 2587/24, II OSK 2930/24, II OSK 2924/24,

II OSK 2926/24, II OSK 2740/24, II OSK 2817/24; z dnia 12 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 3096/24; z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt II OSK 2940/24).

Zgodnie zatem z powyższym poglądem ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy nie mogły być stosowane po 1 lipca 2024 r. Od tej daty podlega zatem ocenie sposób działania organu (lub jego brak).

Pojęcie "bezczynności" należy rozumieć jako niewydanie w terminie decyzji lub postanowienia (względnie aktu lub czynności wskazanych w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a.). Chodzi o przekroczenie terminu określonego na podstawie art. 35 k.p.a. lub wynikającego z przepisów szczególnych (do których odsyła art. 35 § 4 k.p.a.), względnie terminu przedłużonego zgodnie z art. 36 k.p.a. Zgodnie z legalną definicją bezczynności, zawartą w k.p.a., stan ten zachodzi, jeżeli nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 (art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a.).

Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie zasady szybkości postępowania, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego winno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Zgodnie z art. 36 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki, wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Terminy te jednak mogą być modyfikowane przez przepisy szczególne (art. 35 § 4 k.p.a.).

Ustawa o cudzoziemcach zawiera przepisy określające czas, w jakim postępowanie w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy powinno się zakończyć. Przepisy regulujące tę materię stanowią lex specialis

w stosunku do ogólnych uregulowań k.p.a.

Wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy skarżąca złożyła osobiście w dniu 28 stycznia 2025 r.

W tym czasie przepisy ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 769 ze zm., dalej: "u.o.c."), stanowiły, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni (art. 112a ust.1 u.o.c.). Termin ten, zgodnie z art. 112a ust. 2 u.o.c., biegł od dnia,

w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń:

1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub

2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub

3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Na marginesie jedynie zaznaczyć należy, że powołana regulacja uległa zmianie na podstawie art. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2025 r. o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2025 r. poz. 1794) i – zgodnie z art. 19 tej ustawy – obowiązuje od dnia 27 kwietnia 2026 r., przy czym do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawach zmienianych niniejszą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 stosuje się przepisy dotychczasowe, o czym stanowi art. 12 tej ustawy.

W dniu złożenia przez skarżącą wniosku, tj. 28 stycznia 2025 r., organ przekazał zeskanowane odciski palców skarżącej oraz dokonał analizy formalnej wniosku, stwierdzając jedynie brak opłaty skarbowej (k. 54 i 62 akt administracyjnych). Pismem z dnia 4 lutego 2025 r. wezwał skarżącą do przedłożenia dowodu uiszczenia opłaty skarbowej (k. 64 akt administracyjnych). Skarżąca uczyniła zadość wezwaniu w dniu 5 lutego 2025 r. – żądany dokument wpłynął do organu w dniu 10 lutego 2025 r. (k. 68 akt administracyjnych). Dnia 25 lutego 2025 r. ponownie przesłała dowód uiszczenia opłaty skarbowej, który wpłynął do organu w dniu 3 marca 2025 r. (k. 74 akt administracyjnych). Przedmiotowy wniosek był zatem kompletny, nie zawierał braków formalnych od dnia 10 lutego 2025 r., co potwierdza metryka sprawy (k. 114 akt administracyjnych). W dniu 10 kwietnia 2025 r. organ zwrócił się do właściwych organów w trybie art. 109 ust. 1 u.o.c. o przekazanie informacji, czy wjazd skarżącej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jej pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego; ponowne opiniowanie miało miejsce w dniu 23 maja 2025 r. (k. 115 i 116 akt administracyjnych).

W dniach 27 marca i 15 maja 2025 r. wpłynęły do organu zaktualizowane dokumenty skarżącej dotyczącej jej dochodów, podleganiu ubezpieczeniom społecznym oraz załącznik nr 1 do wniosku (k. 94 i 107 akt administracyjnych).

Jak już wskazano, w świetle orzecznictwa NSA termin zawieszenia biegu terminów do załatwienia wniosku przestał obowiązywać z dniem 1 lipca 2024 r.

W związku z tym stwierdzić należy, że 60-dniowy termin do załatwienia sprawy (wydania decyzji pozytywnej bądź odmownej) rozpoczął bieg w dniu 10 lutego 2025 r. Termin do rozpoznania wniosku skarżącej upłynął z dniem 11 kwietnia 2025 r.

Termin ten nie został zachowany (organ przekroczył go o rok i prawie 5 miesięcy) i nie wydano w sprawie decyzji, pomimo że organ czynność zmierzające do załatwienia wniosku podjął w czasie umożliwiającym zakończenie postępowania w 60-dniowym terminie.

Powyższe okoliczności świadczą o bezczynności organu i to o rażącym charakterze. Do dnia wydania wyroku organ nie przedstawił Sądowi żadnego dokumentu, z którego wynikałoby, że postępowanie zostało zakończone, zatem pozostaje w bezczynności. Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne.

Dokonując oceny czy bezczynność organu miała charakter rażący Sąd orzekający miał na uwadze, że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia

6 sierpnia 2026 r. sygn. akt II OSK 493/26 uznał, że Wojewoda Pomorski dopuścił się bezczynności, ale bez rażącego naruszenia prawa, jak przyjął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 26 listopada 2025 r.

NSA wskazał, że "co prawda organ przekroczył wielokrotnie termin 60 dni, ale działał na zasadzie legalizmu (art. 6 k.p.a. oraz art. 7 Konstytucji RP) i w zaufaniu do normy prawa. W krajowym porządku prawnym obowiązywał bowiem art. 100d u.o.p. w brzmieniu po kolejnej nowelizacji dokonanej na mocy art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw, czyli przedłużał działanie art. 100d u.o.p. do 30 września 2025 r. Dopiero linia orzecznicza zapoczątkowana wyrokami NSA z 19 maja 2025 r. (sygn. akt wymienione wyżej) oraz konsekwentnie kolejne wyroki tegoż sądu, zwróciła uwagę na kwestie niekonstytucyjności przedmiotowego przepisu. Po sporządzeniu uzasadnień do tych wyroków, na które p.p.s.a. przewiduje termin 30 dni (art. 193 p.p.s.a.), podpisaniu ich przez skład orzekający oraz umieszczeniu w bazie orzecznictwa sądów administracyjnych (CBOSA), możliwe było zapoznanie się poszczególnych Wojewodów oraz sądów wojewódzkich z aktualnym stanowiskiem sądu kasacyjnego. W tej trudnej sytuacji procesowej i materialnej niedochowanie przez organ terminu załatwienia sprawy nie może być uznane za rażąco naruszające prawo".

Należy zatem zwrócić uwagę, że w niniejszej sprawie stan faktyczny jest odmienny. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanym powyżej wyroku z dnia 19 maja 2025 r., zaakceptowane w kolejnych wyrokach NSA, zgodnie z którym po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana, powinno być znane organowi przynajmniej od roku.

Art. 100 d ustawy o pomocy nigdy nie stanowił zakazu sprawnego prowadzenia postępowań w przedmiocie udzielenia zezwoleń na pobyt cudzoziemców, nie zobowiązywał też organów do powstrzymania się od dokonywania niezbędnych czynności. Nie eliminował także obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 k.p.a. Stanowisko NSA, kwestionujące konstytucyjność kolejnych przedłużeń obowiązywania tej regulacji po 1 lipca 2024 r. podkreślało ten obowiązek i dostosowanie działania organu do tego stanowiska nie wymagało bynajmniej od organu działania wbrew zasadom legalizmu i praworządności. Zasady te należałoby natomiast odnieść do wynikającego z przepisów prawa obowiązku przestrzegania wyznaczonych prawem terminów (których ustawodawca nigdy nie przedłużył) i obowiązku prowadzenia postępowań zgodnie z art. 12 k.p.a. Zdaniem Sądu demokratyczne państwo prawne, jakim jest Rzeczpospolita Polska, nie powinno unikać odpowiedzialności za uchybienie obowiązkowi załatwiania spraw w przewidzianych prawem terminach, również wówczas, gdy uchybienie to wynika ze znacznej liczby wpływających spraw. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 100 d ustawy o pomocy pozwalał wprawdzie na to z uwagi na szczególne okoliczności, lecz tylko do 30 czerwca 2024 r. Natomiast przez 4 i pół roku, mijające od daty rozpoczęcia rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie rzeczą administracji publicznej było znalezienie systemowego rozwiązania zapobiegającego sytuacji, gdy wnioskodawcy czekają latami na wydanie decyzji pobytowych istotnych z punktu widzenia ich podstawowych interesów życiowych.

Niewydolność organizacyjna związana z dużą ilość wniosków, w ocenie Sądu, nie usprawiedliwia długotrwałej bezczynności organu i nie może być argumentem przemawiającym za tym, aby określać zaistniałą bezczynność jako niemającą rażącego charakteru. Okoliczność ta może być, zdaniem Sądu, rozważana jedynie w kontekście zastosowania środków dyscyplinująco-represyjnych.

W związku z powyższym należało przyjąć, że opisana zwłoka organu była znaczna i nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd stwierdzonej bezczynności za stanowiącą rażące naruszenie prawa.

Mając zatem powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania wniosku skarżącej w terminie 30 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy (punkt 1. sentencji wyroku).

Jednocześnie Sąd stwierdził, na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2. sentencji wyroku). W rozpoznawanej sprawie stan bezczynności jest oczywisty, okres prowadzenia tego rodzaju postępowania jest zbyt długi. Wniosek skarżącej nie miał braków formalnych od 10 lutego 2025 r., a zatem od tego dnia brak było przeszkód do procedowania wniosku. Organy, do których Wojewoda Pomorski wystąpił z wnioskiem o konsultację na podstawie art. 109 ust. 1 u.o.c., nie przekazały informacji, ani też nie wniosły o przedłużenie 30-dniowego terminu (milczenie organów należy uznać za brak przeszkód do procedowania wniosku).

W przepisie art. 149 § 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że sąd w przypadku,

o którym mowa w § 1, może przyznać stronie skarżącej sumę pieniężną lub wymierzyć organowi grzywnę. Przyznanie sumy pieniężnej jak i wymierzenie organowi grzywny pozostawiono zatem uznaniu sądu.

Zatem – choć sąd może z urzędu wymierzyć organowi grzywnę na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. - Sąd orzekający uznał, że przyznanie skarżącej sumy pieniężnej wystarczająco spełnia funkcję dyscyplinująco – represyjną wobec organu.

W ocenie Sądu zasadne jest przyznanie skarżącej od organu sumy pieniężnej tytułem zadośćuczynienia za krzywdę, jaką poniosła ona wskutek wadliwie działającej administracji publicznej. Skarżąca zbyt długo oczekuje na zakończenie sprawy, zainicjowanej jej wnioskiem o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy. Stan oczekiwania na udzielenie zezwolenia pobytowego bez wątpienia ma wpływ na sytuację osobistą skarżącej. Okoliczności wskazane przez skarżącą tak w skardze, jak i piśmie procesowym potwierdzają, że bezczynność organu utrudnia codzienne funkcjonowanie skarżącej oraz że oczekiwanie na rozstrzygnięcie sprawy wywołuje u niej poczucie krzywdy.

W okolicznościach sprawy przyznana skarżącej suma pieniężna w wysokości 2000 zł stanowi rekompensatę za oczekiwanie na rozpoznanie sprawy i postawę konkretnego organu wobec skarżącej. W sytuacji gdy organ, jak wynika z odpowiedzi na skargę, nadal stoi na stanowisku, że nie obowiązuje go ustawowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy, przyznanie sumy pieniężnej jest koniecznym, ale i jednocześnie wystarczającym środkiem dla spełnienia także funkcji dyscyplinującej organ, aby podjął on czynności w sprawie zainicjowanej wnioskiem.

Mając powyższe na uwadze Sąd przyznał skarżącej od organu, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., sumę pieniężną w wysokości 2000 zł (punkt 3. sentencji wyroku).

Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę w części dotyczącej przyznania skarżącej sumy pieniężnej ponad przyznaną kwotę (punkt 4. sentencji wyroku). W ocenie Sądu żądana przez skarżącą suma pieniężna w maksymalnej wysokości określonej w art. 156 § 7 w związku art. 156 § 4 p.p.s.a., która wynosi 44 517,80 zł jest zbyt wygórowana.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 5. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz skarżącej 597 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, na które składa się wpis od skargi w wysokości 100 zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 480 zł, ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 215).

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, albowiem przedmiotem skargi była bezczynność organu administracji publicznej (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).