Wniosek o pobyt czasowy czekał u wojewody ponad rok. Cudzoziemiec dostanie 1500 zł

Wnioskiem z dnia 4 maja 2025 r. (data wpływu 13 maja 2025 r.) T. K. – obywatel Pakistanu (zwany także "cudzoziemcem", "wnioskodawcą" lub "skarżącym") – wystąpił do Wojewody Pomorskiego z wnioskiem o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy.

Pismem z dnia 4 listopada 2025 r. Wojewoda Pomorski wezwał wnioskodawcę do osobistego stawiennictwa w siedzibie organu i dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku.

W dniu 1 grudnia 2025 r. cudzoziemiec przedłożył dodatkowe dokumenty.

W dniu 12 stycznia 2026 r. wnioskodawca wykonał zobowiązanie organu, złożył odciski linii papilarnych i przedłożył dodatkowe dokumenty. Przeprowadzona w tym dniu analiza formalna wniosku nie wykazała występowania braków formalnych wniosku.

Pismem z dnia 25 czerwca 2026 r. cudzoziemiec wystąpił za pośrednictwem Wojewody Pomorskiego z ponagleniem.

Następnie, w dniu dnia 29 czerwca 2026 r., T. K. przedłożył organowi dodatkowe dokumenty i wystąpił ze skargą na bezczynność oraz przewlekłe prowadzenie postępowania przez Wojewodę Pomorskiego.

Skarżący zarzucił organowi naruszenie przepisów:

1. art. 112a ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1079 - zwanej w skrócie: "u.o.c.") - poprzez jego niezastosowanie i w konsekwencji niewydanie decyzji w sprawie o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy w terminie 60 dni;

2. art. 8 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 1691 - zwanej w skrócie: "k.p.a.") - poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania uczestników do władzy publicznej poprzez brak wydania decyzji na skutek ponaglenia;

3. art. 12 § 1 k.p.a. - poprzez brak działania w sprawie w sposób wnikliwy i szybki, tj. prowadzenie postępowania przez prawie dwa lata bez wyjaśnienia przyczyn;

4. art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 103 - zwanej: "ustawą pomocową") - poprzez jego zastosowanie mimo sprzeczności ww. przepisu z Konstytucją RP, a także poprzez przyjęcie, że przepis ten ma zastosowanie do wszystkich cudzoziemców przebywających na terytorium RP.

Skarżący wniósł o:

1/ stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynnego lub przewlekłego prowadzenia postępowania oraz zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie;

2/ stwierdzenie, że bezczynne lub przewlekłe prowadzenie postępowania miało miejsce z rażącym naruszeniem prawa;

3/ wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art 154 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm. - zwanej w skrócie: "p.p.s.a.");

4/ przyznanie od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.;

5/ zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw na rzecz skarżącego w przypadku uwzględnienia skargi.

Z daleko idącej ostrożności procesowej, w razie uznania, że nie zachodzi bezczynność organu, skarżący zaskarżył przewlekłe postępowanie, jednocześnie podtrzymując zarzuty i wnioski skargi.

W uzasadnieniu skarżący wyjaśnił, że w Polsce mieszka od 2020 r. Dotychczas miał dwie karty pobytu. Ostatnia karta pobytu jest ważna do 27 lipca 2026 r. W dniu 13 maja 2025 r. skarżący złożył wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy jako cel wskazując pobyt z obywatelem Rzeczypospolitej Polskiej. W Polsce jest zatrudniony na umowę o pracę na stanowisku specjalista w Instytucie [...]. Praca wiąże się z udziałem w konferencjach naukowych. Niedawno skarżący był prelegentem na konferencji w A., a w najbliższym czasie planuje udział w Konferencjach w B. oraz C. Jest obywatelem Pakistanu, dlatego bez ważnej karty pobytu nie będzie to możliwe, a to może mieć wpływ na karierę zawodową i przyszłość. Sprawa ma więc dla skarżącego charakter priorytetowy. O tych okolicznościach skarżący informował Wojewodę. Taka sytuacja jest niedopuszczalna w świetle art. 12 § 1 k.p.a.

Następnie, powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądowe, skarżący wyjaśnił, że przepisy ustawy pomocowej nie mają w jego przypadku zastosowania.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Pomorski wniósł o:

1/ oddalenie skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy pomocowej, zgodnie z którymi przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się oraz zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawie o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie od 15 kwietnia 2022 r. do dnia 4 marca 2027 r. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki;

a w przypadku uznania przez Sąd przepisu art. 100d ustawy pomocowej za sprzeczny z Konstytucją RP o:

2/ zobowiązanie organu do zakończenia postępowania w terminie nie krótszym niż 30 dni od przekazania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy;

3/ stwierdzenie na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., że bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organu nie miały charakteru rażącego z uwagi na:

a) art. 6 k.p.a. w zw. z art. 100d ust. 1 pkt 1a, ust. 3 pkt 1 i ust. 4 ustawy pomocowej, bowiem organy administracji publicznej obowiązane są do działania na podstawie obowiązujących ich przepisów, w tym również na podstawie wskazanych przepisów ustawy pomocowej lub

b) niezawinione przez organ przyczyny, bowiem działania organu nie były zamierzone i nie nosiły znamion złej woli, a były wynikiem dużej ilości wniosków cudzoziemców i ograniczonych możliwości kadrowych organu;

4/ niewymierzanie organowi na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. w zw. z art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej grzywny ani sumy pieniężnej, bowiem zgodnie z powołanym przepisem specustawy w okresie do dnia 4 marca 2027 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa, a także z uwagi na wyżej wymienione niezawinione przez organ przyczyny.

W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że rozpoznając sprawę należy mieć na uwadze jej przedmiot i związane z tym szczególne okoliczności, w tym przede wszystkim mające zastosowanie przepisy oraz zmiany stanu prawnego, które obowiązywały w okresie wpływu wniosku i jego procedowania.

Do wskazanych przepisów należy art. 100d ustawy pomocowej, zgodnie z którym w okresie jego obowiązywania od dnia 1 stycznia 2023 r., aktualnie do dnia 4 marca 2027 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy (pkt 1 lit. a), stały (pkt 1 lit. b) oraz rezydenta długoterminowego UE (pkt 1 lit. c) w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulegał zawieszeniu na ten okres. Stosownie do jego ust. 3, w okresie, o którym mowa w ust. 1, przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie, nie stosuje się. Natomiast art. 100c ust. 3 pkt 2 ww. ustawy określił, że organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Stosownie do art. 100c ust. 4 ww. ustawy, zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Z kolei przepis art. 100d ustawy pomocowej wyznaczył nowy okres spoczywania terminów do dnia 24 sierpnia 2023 r., a kolejne jego nowelizacje przedłużyły ten okres do dnia 4 marca 2027 r.

Wyrokiem z dnia 13 lutego 2024 r. w sprawie II OSK 2362/23 Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że: "przepisy art. 100c i art. 100d ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawy ukraińskiej) stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców - niezależnie od ich narodowości, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 tej ustawy", jak również, iż: "Okres zawieszenia i nierozpoczęcia w ogóle biegu terminu do załatwienia sprawy wynikający z art. 100c ust. 1 i art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej powinien być jednakowo uwzględniany przez sąd administracyjny przy ustalaniu okresu bezczynności, jak i przy ocenie stanu przewlekłości. Skoro bowiem, zgodnie z art. 100c ust. 1 i identycznie art. 100d ust. 1 specustawy ukraińskiej, czasowo termin na załatwienie sprawy był (jest) zawieszony lub nie rozpoczął biegu, to do przekroczenia tego terminu nie dochodzi, a więc oczywistym jest brak podstaw do stwierdzenia bezczynności organu. Podobnie brak jest podstaw do stwierdzenia przewlekłości postępowania, ponieważ zawieszenie, jak i nierozpoczęcie w ogóle biegu terminu ustawowego do załatwienia sprawy pozbawia sąd punktu odniesienia przy ocenie, czy organ prowadzi postępowanie dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy (w szczególności wobec dopuszczenia przez ustawodawcę "rozciągnięcia" czasu trwania postępowania, do którego dochodzić może wskutek zaprzestania czynności organu lub dokonywania ich z opóźnieniem - w aktualnym stanie prawnym bez wskazania momentu końcowego utrzymywania się tego stanu). Innymi słowy, stronie należy zapewnić możliwość wniesienia skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, jednakże ewentualne uznanie, że w sprawie, z uwagi na datę złożenia wniosku, znajdują zastosowanie przepisy art. 100c i art. 100d specustawy ukraińskiej, powoduje, że skarga nie może przynieść oczekiwanego rezultatu w postaci stwierdzenia bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania".

Zgodnie z uzasadnieniem rządowego projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu weryfikacji prawa do świadczeń na rzecz rodziny dla cudzoziemców oraz o warunkach pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa, zamieszczonym na oficjalnej stronie Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej (druk nr 1685 z 9 września 2025 r.), "Dodatkowo propozycja przedłużenia art. 100d ust. 1 ustawy specjalnej zmierza do wydłużenia okresu "spoczywania" terminów załatwiania przez wojewodów określonych spraw administracyjnych cudzoziemców do dnia 4 marca 2026 r. Dotyczy to postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały, udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, cofnięcia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, cofnięcia zezwolenia na pobyt stały oraz cofnięcia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej. Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla rozpatrzenia spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu cudzoziemców, głównie obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (...). W ocenie projektodawcy powody dla ustanowienia czasowego "spoczywania" terminów trwają dalej i zasadne jest, aby okres tego "spoczywania" przedłużyć do dnia 4 marca 2026 r., tj. do dnia proponowanej w całokształcie perspektywy stosowania instytucji pomocowych wobec obywateli Ukrainy w związku z wojną trwającą na terytorium tego państwa. Podkreślenia wymaga fakt, że liczbę obywateli Ukrainy posiadających status "UKR" szacuje się w Polsce na ponad 992 tys. osób. Natomiast przez cały 2024 r. do wszystkich wojewodów wpłynęło, według aktualnych danych statystycznych, ponad 600 tysięcy wniosków o legalizację pobytu. Przy tak dużej liczbie wniosków rezygnacja z zawieszenia terminów na załatwienie spraw wiązałaby się ze składaniem ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów przez pośredników w sprawach cudzoziemców, które miałyby wymusić na organie procedowanie wniosków poza przyjętą organizacją pracy, tj. realizacją wniosków według kolejności wpływów. W związku z powyższym część pracowników, która obecnie prowadzi postępowania dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców musiałaby zostać przekierowana do obsługi tychże skarg i ponagleń, kosztem wydawania decyzji administracyjnych. Wszystkie powyższe czynności paraliżowałyby działania organów administracji zmuszając je do procedowania w pierwszej kolejności ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów, co wydłużałoby o kolejne tygodnie procedowanie wniosków pobytowych, jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten w żaden sposób nie zwalnia wojewodów z obowiązku prowadzenia postępowań administracyjnych".

Z kolei w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw ustawodawca wskazał, że: "Ponadto w związku z decyzją wykonawczą Rady (UE) 2025/1460 z dnia 15 lipca 2025 r. w sprawie przedłużenia tymczasowej ochrony do dnia 4 marca 2027 r. przedłużono: (...) d) okres spoczywania terminów załatwiania przez wojewodów określonych spraw administracyjnych wszystkich cudzoziemców. Dotyczy to postępowań w sprawach udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, udzielenia zezwolenia na pobyt stały, udzielenia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, zmiany zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, cofnięcia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt czasowy, cofnięcia zezwolenia ha pobyt stały oraz cofnięcia zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej.

Ustanowienie podstawy prawnej dla "spoczywania" terminów dla rozpatrzenia spraw administracyjnych cudzoziemców przez wojewodów uzasadnione było od początku kolejnymi wzrostami liczby wniosków o udzielenie zezwoleń pobytowych, stanowiącymi skutki pośrednie agresji Federacji Rosyjskiej na Ukrainę w dniu 24 lutego 2022 r. oraz masowego napływu wysiedleńców, głównie obywateli Ukrainy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. (...)

Przy tak dużej liczbie wniosków rezygnacja z zawieszenia terminów na załatwienie spraw wiązałaby się ze składaniem ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów przez pośredników w sprawach cudzoziemców, które miałyby wymusić na organie procedowanie wniosków poza przyjętą organizacją pracy, tj. realizacją wniosków według kolejności wpływów. W związku z powyższym część pracowników, która obecnie prowadzi postępowania dotyczące legalizacji pobytu cudzoziemców musiałaby zostać przekierowana do obsługi tychże skarg i ponagleń, kosztem wydawania decyzji administracyjnych. Wszystkie powyższe czynności paraliżowałyby działania organów administracji zmuszając je do procedowania w pierwszej kolejności ponagleń, skarg zwykłych, podań oraz skarg do sądów wojewódzkich na bezczynność wojewodów, co wydłużałoby o kolejne tygodnie procedowanie wniosków pobytowych. Jednocześnie należy podkreślić, że przepis ten w żaden sposób nie zwalnia wojewodów z obowiązku prowadzenia postępowań administracyjnych".

Biorąc pod uwagę powyższe należy uznać, że wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt został złożony przez cudzoziemca w okresie obowiązywania ww. przepisu art. 100d ustawy pomocowej, w związku z czym termin na załatwienie przedmiotowej sprawy nie rozpoczął biegu, a organowi nie można zarzucić bezczynności czy przewlekłego prowadzenia sprawy.

Organ powołał się na orzecznictwo sądowe dotyczące obowiązku stosowania przepisów art. 100d ustawy pomocowej z uwagi na obowiązującą organ zasadę praworządności.

Następnie organ dodał, że długi okres oczekiwania na rozstrzygnięcie nie wynika z zaprzestania przez organ czynności wobec obowiązywania art. 100d ustawy pomocowej, a z opóźnień organu spowodowanych trudnościami kadrowymi i dużą liczbą składanych wniosków, znacznie przekraczającą organizacyjne możliwości organu.

Na przestrzeni 4 lat liczba złożonych wniosków wzrosła z poziomu 23.925 do 38.419 (na dzień 25 lipca 2024 r.), co oznacza wzrost o 61%. W 2020 r. liczba spraw przypadająca na jeden etat wynosiła 460 sztuk. Przy liczbie 460 spraw przypadających na 1 etat, średni czas załatwiania spraw wynosił w 2020 r. 421 dni, a ilość wydanych decyzji pozwalała na pokrycie jedynie 59,8% liczby wpływających wniosków. Wzrost liczby etatów w trakcie 2022 r. pozwolił na osiągnięcie szybszego okresu rozstrzygania sprawy. W latach 2022 i 2023 liczba wpływających wniosków pokrywała się bowiem z liczbą wydawanych rozstrzygnięć, pomimo że statystycznie obciążenie sprawami jednego etatu jeszcze wzrosło. Na skutek zmian organizacyjnych przeprowadzonych w okresie od 2020 do 2023 r. w celu usprawnienia obsługi cudzoziemców przez organ, nastąpił wyraźny wzrost odsetka liczby wniosków złożonych osobiście (z 15,2% do 50,3%), skrócony został średni czas załatwiania spraw (z 421 do 311 dni) niemal trzykrotnie wzrosła liczba spersonalizowanych dokumentów (z poziomu 10.045 do 27.301) przy niemal dwukrotnym zwiększeniu liczby wydanych rozstrzygnięć (z poziomu 14.267 do 37.837) oraz zrównane zostały ze sobą liczby wniosków wpływających i wydanych decyzji kończących postępowania administracyjne.

Mając więc na uwadze liczbę spraw dotyczących cudzoziemców rozstrzyganych przez Wojewodę Pomorskiego w dniu złożeniu wniosku w niniejszej sprawie i w okresie późniejszym możliwości kadrowe urzędu i kolejność wpływu spraw, nie sposób obiektywnie uznać, że urząd może procedować szybciej w niniejszej sprawie.

Pomimo, że zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych dla stwierdzenia przewlekłości nie mają znaczenia przyczyny organizacyjne czy kadrowe leżące po stronie organu, to nie powinny one być pomijane przy ocenie zasadności wniesionej skargi. Znacząca ilość spraw podlegających rozpoznaniu, niedostateczna obsada kadrowa stanowią poważną przeszkodę w takiej organizacji pracy, aby rozpoznawanie spraw odbywało się z zachowaniem ustawowych terminów (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SAB/Wr 1127/19).

W Biuletynie Informacyjnym Rzecznika Praw Obywatelskich z dnia 13 listopada 2025 r. (aktualizacja z dnia 14 listopada 2025 r.) wskazano, że wszystkie urzędy wojewódzkie w Polsce borykają się z niemożnością terminowego rozpatrywania wniosków z powodu drastycznego wzrostu liczby cudzoziemców przy jednoczesnym niewystarczającym poziomie zasobów kadrowych. Podkreślono również, że problem ten nie tylko nie został rozwiązany, ale w ostatnich latach uległ pogłębieniu.

Analogiczne ustalenia zawiera raport Najwyższej Izby Kontroli z dnia 28 listopada 2023 r., który jednoznacznie stwierdza, że obecne obciążenie urzędów wpływającymi sprawami migracyjnymi znacząco przewyższa ich realne możliwości organizacyjne, uniemożliwiając zachowanie terminów ustawowych, mimo podejmowania licznych działań usprawniających.

Z uwagi na rozpoznawanie wniosków cudzoziemców zgodnie z przyjętą organizacją pracy, tj. według kolejności ich wpływu organ wskazał, że z uwagi na liczbę wniosków i możliwości kadrowe rozpoznawane są aktualnie wnioski cudzoziemców z I kwartału 2024 r. W związku z tym – w przypadku nałożenia na organ obowiązku zakończenia postępowania w sprawie – organ wniósł o zakreślenie terminu nie krótszego niż 30 dni od przekazania prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, z uwagi na okres niezbędny do zakończenia postępowania zgodnie z regułami k.p.a., w szczególności w zakresie ewentualnego uzupełnienia materiału dowodowego w sprawie i umożliwienia stronie zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji w sprawie.

W kwestii dochodzonej sumy pieniężnej organ wskazał, że kwestię tę uregulowano bezpośrednio w art. 100d ust. 3 pkt 2 ustawy pomocowej, zgodnie z którym w okresie do dnia 4 marca 2027 r. organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa. Ponadto wniosek o przyznanie sumy pieniężnej winien zawierać uzasadnienie, a w sprawie takie uzasadnienie żądania skarżącej nie zostało przedstawione. Wobec tego, że skarżący nie wykazał, aby wskutek bezczynności organu poniósł jakiś uszczerbek, stratę lub krzywdę, w ocenie organu, błędne byłoby orzekanie w tym zakresie i przyznanie skarżącemu sumy pieniężnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Na wstępie należy wyjaśnić, iż – jak wskazuje się w orzecznictwie – w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 p.p.s.a., jeżeli nie ma podstaw do odrzucenia albo oddalenia skargi, bądź umorzenia postępowania sądowego (por. wyrok NSA z dnia 19 września 2013 r., sygn. akt II OSK 1302/13). W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie ocenie podlegała bezczynność Wojewody Pomorskiego.

Ustawa o pomocy weszła w życie w zasadniczej części w dniu 12 marca 2022 r. z mocą obowiązującą od dnia 24 lutego 2022 r. (art. 116 ustawy). Następnie na mocy art. 1 pkt 44 ustawy z dnia 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r., poz. 830 - powoływana w dalszej części uzasadnienia jako "ustawa zmieniająca"), wprowadzono do ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy art. 100c, który stanowi, że:

1. W okresie do dnia 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących:

1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej,

2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji;

3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Unii Europejskiej

- w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres.

2. Czynności dokonane w okresie, o którym mowa w ust. 1, w postępowaniach w sprawach, o których mowa w ust. 1, są skuteczne.

3. W okresie, o którym mowa w ust. 1:

1) przepisów o bezczynności organu oraz o obowiązku organu prowadzącego postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, do powiadamiania strony lub uczestnika postępowania o niezałatwieniu sprawy w terminie nie stosuje się;

2) organowi prowadzącemu postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, nie wymierza się grzywny ani nie zasądza się od niego sum pieniężnych na rzecz skarżących za niewydanie rozstrzygnięć w terminach określonych przepisami prawa.

4. Zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach, o których mowa w ust. 1, lub ich dokonywanie z opóźnieniem, w okresie, o którym mowa w ust. 1, nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, przewlekłości lub naruszenia prawa strony do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki.

Analogiczne rozwiązanie na dalszy okres do dnia 24 sierpnia 2023 r. przewidywała norma art. 100d ustawy o pomocy, wprowadzona ustawą z dnia 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r., poz. 185), a konkretnie przez art. 1 pkt 32 tej ustawy, który wszedł w życie z mocą wsteczną z dniem 1 stycznia 2023 r.

Przepis art. 100d ustawy o pomocy był parokrotnie nowelizowany; na dzień wydania niniejszego wyroku art. 100d ustawy o pomocy określał przywołany okres "do dnia 4 marca 2027 r." (art. 17 pkt 50 ustawy z dnia 23 stycznia 2026 r.; Dz. U. z 2026 r., poz. 203 - zmieniającej niniejszą ustawę z dniem 5 marca 2026 r.).

W wyroku z dnia 19 maja 2025 r. w sprawie o sygn. akt II OSK 2926/24, Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę na epizodyczny (czasowy) charakter regulacji art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy, których wprowadzenie do ustawy spowodowane było kryzysem migracyjnym, związanym z rozpoczęciem przez Rosję działań zbrojnych na terytorium Ukrainy, a zatem sytuacją nadzwyczajną. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że ponad dwuletni okres – od 15 kwietnia 2022 r. do 30 czerwca 2024 r. – należało uznać za wystarczający do zapewnienia przez państwo (administrację rządową) rozwiązań pozwalających na terminową obsługę wniosków pobytowych. W powołanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, że po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu, w związku z czym nie powinna być ona stosowana.

Stanowisko to jest już utrwalone w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Zgodnie zatem z powyższym poglądem ograniczenia wynikające z art. 100c i art. 100d ustawy o pomocy nie mogły być stosowane po 1 lipca 2024 r.

Pojęcie bezczynności zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. przez wskazanie, że jest to stan, w którym nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub przepisach szczególnych, ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 k.p.a. Stosownie natomiast do art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki, z uwzględnieniem terminów określonych w § 3 i 3a. W myśl art. 35 § 4 k.p.a. przepisy szczególne mogą określać inne terminy załatwiania spraw niż określone w k.p.a. Taką szczególną normę stanowi 112a ust. 1 ustawy z dnia 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 1079 - zwanej w skrócie: "u.o.c."), który stanowi, że decyzję w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy wydaje się w terminie 60 dni. Zgodnie natomiast z ust. 2 tego przepisu termin ten biegnie od dnia, w którym nastąpiło ostatnie z następujących zdarzeń: 1) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy osobiście lub nastąpiło jego osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu tego wniosku, chyba że wobec cudzoziemca nie stosuje się wymogu osobistego stawiennictwa, lub 2) cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione, lub 3) cudzoziemiec przedłożył dokumenty, o których mowa w art. 106 ust. 2 pkt 2, lub wyznaczony przez wojewodę termin, o którym mowa w art. 106 ust. 2a, upłynął bezskutecznie.

Należy w tym miejscu wyjaśnić, że przywołane brzmienie przepisu art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c., odpowiada stanowi prawnemu obowiązującemu do dnia 27 kwietnia 2026 r., kiedy to na mocy art. 1 pkt 15 lit. a ustawy z dnia 21 listopada 2025 r., o zmianie ustawy o cudzoziemcach oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r., poz. 1794) zmieniono treść wskazywanej normy. Pomimo dokonanej nowelizacji wskazanego przepisu w sprawie znajduje zastosowanie regulacja obowiązująca przed dniem 27 kwietnia 2026 r., albowiem zgodnie z art. 12 wskazanej ustawy nowelizującej, do postępowań w sprawach uregulowanych w ustawach zmienianych niniejszą ustawą wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie art. 1 pkt 3-5, 8-41, 44 lit. b, pkt 47-49, 50 i 52, art. 2, art. 5-7, art. 8 pkt 1 lit. b oraz c, art. 10, art. 11, art. 13, art. 14 oraz art. 18 ust. 1 i 2 stosuje się przepisy dotychczasowe.

Przywołane przepisy regulują w sposób ścisły terminy załatwienia wniosku o udzielenie zgody na pobyt czasowy, wydłużając ten termin do 60 dni od dnia spełnienia wymogów określonych w art. 112a ust. 2 u.o.c.

Jak wynika z akt sprawy, wniosek strony skarżącej został złożony w Pomorskim Urzędzie Wojewódzkim w Gdańsku w dniu 13 maja 2025 r. (data wpływu). Wojewoda Pomorski wezwał stronę skarżącą do dopełnienia obowiązku osobistego złożenia wniosku stosownie do art. 105 u.o.c. pismem z dnia 4 listopada 2025 r. Strona obowiązek ten dopełniła w dniu 12 stycznia 2026 r., dopełniając jednocześnie obowiązku złożenia odcisków linii papilarnych. Ze znajdującej się w aktach sprawy adnotacji pracownika organu wynika, że w tym samym dniu (12.01.2026 r.) wniosek strony nie był obarczony żadnymi brakami formalnymi (k. 98 akt administracyjnych). W tym też samym dniu – jak wynika z akt sprawy (k. 99 akt administracyjnych) – organ zwrócił się o "opiniowanie wniosku", co należy rozumieć jako wniosek organu złożony w trybie art. 109 u.o.c. do wskazanych tam organów (służb) o przekazanie informacji, czy wjazd cudzoziemca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej i jego pobyt na tym terytorium mogą stanowić zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Z przekazanych Sądowi akt sprawy nie wynika, by po tej dacie Wojewoda Pomorski podejmował jakiekolwiek czynności w niniejszej sprawie. To strona skarżąca z własnej inicjatywy przedstawiała określone dokumenty prosząc o przyśpieszenie rozpoznania jej sprawy (w dniach: 1 grudnia 2025 r., 12 stycznia 2026 r. czy 25 i 29 czerwca 2026 r.).

Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że 60-dniowy termin na załatwienie sprawy dotyczącej wniosku o wydanie w przedmiotowej sprawie skarżącemu cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy rozpoczął swój bieg 12 stycznia 2026 r. Tym samym ustawowy termin na rozpoznanie przedmiotowej sprawy upływał z dniem 13 marca 2026 r. Termin ten nie został jednak zachowany i nie wydano w sprawie decyzji. Z odpowiedzi na skargę nie wynika, aby postępowanie zostało zakończone a sprawa została przez organ załatwiona. Sąd nie uzyskał takiej informacji do dnia wyrokowania.

Istotą kontroli sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na bezczynność jest zbadanie, czy organ administracji w terminie zakreślonym przepisami prawa procesowego załatwił sprawę, czy też nie i ewentualne przymuszenie organu do podjęcia żądanego działania, a w następstwie tego, do likwidacji stanu opieszałości występującego po stronie tego organu. Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia okoliczność, z jakich powodów określony akt nie został podjęty lub czynność dokonana, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinionym albo też niezawinionym opóźnieniem organu, czy też wiąże się z przeświadczeniem organu, że stosowny akt w ogóle nie powinien zostać wydany.

Zdaniem Sądu, działania organu administracji powinny być nacechowane aktywnością, nakierowaną na sprawne i odpowiednie załatwienie konkretnej sprawy. Z akt administracyjnych nie wynikają żadne obiektywne okoliczności usprawiedliwiające zwłokę w załatwieniu sprawy. Należy również zwrócić uwagę, że – co wynika z akt sprawy - organ nie skorzystał z art. 36 k.p.a. i nie zawiadomił skarżącego o tym, że nie załatwi sprawy w terminie, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Takie postępowanie organu niewątpliwe godzi w sformułowaną w art. 8 § 1 k.p.a. zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów administracji publicznej.

Podsumowując, organ nie dotrzymał terminu załatwienia sprawy, czym naruszył zasadę szybkości postępowania określoną art. 12 § 1 k.p.a. i dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego.

Z uwagi na powyższe, wobec braku – do dnia wydania niniejszego wyroku - informacji o rozpoznaniu przez organ wniosku strony skarżącej o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku w terminie 30 dni od dnia przekazania organowi odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, o czym orzeczono w punkcie 1. sentencji wyroku. Będzie to czas adekwatny do możliwości organu i uwzględniający prawa strony.

Biorąc pod uwagę całokształt okoliczności sprawy, Sąd jednocześnie ocenił, że stwierdzona w niniejszej sprawie bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, o czym orzekł w punkcie 2. sentencji wyroku na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a.

Orzekając w zakresie uregulowanym tym przepisem Sąd miał na uwadze, że ustawodawca nie zdefiniował kryteriów stanu rażącego naruszenia prawa, pozostawiając dokonanie kwalifikacji w tym zakresie uznaniu sądu orzekającego, opierającemu się na analizie całokształtu okoliczności sprawy. Uznanie to cechuje brak sztywnych ram wartościowania danego stanu rzeczy, opiera się ono na analizie całokształtu okoliczności sprawy, przy uwzględnieniu wskazań ustawowych, zasad doświadczenia życiowego i zawodowego.

Ocena naruszenia prawa jako rażącego będzie zasadna, gdy stan bezczynności jest znaczny, uporczywy i nie daje się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa. W orzecznictwie sądowym zwraca się też uwagę, że rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego, długotrwałego braku podejmowania przez organ jakichkolwiek czynności. Rażącym naruszeniem prawa będzie zatem stan, w którym bez wątpliwości i wahań można powiedzieć, że prawo naruszono w sposób oczywisty i znaczący (por. wyrok NSA z dnia 26 lutego 2016 r., sygn. akt I OSK 2451/14). Jednocześnie też akcentuje się w orzecznictwie, że kwalifikacja naruszenia jako rażącego musi posiadać pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako zwykłe naruszenie. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia (por. postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r., sygn. akt II OSK 468/13).

Należy przy tym podkreślić, że postępowanie administracyjne jest postępowaniem, w którym pozycja strony postępowania i organu administracji publicznej nie jest równa. Dlatego też Kodeks postępowania administracyjnego statuuje zasady rządzące tym postępowaniem mające za zadanie wyrównać relacje między organem a stronami postępowania, w szczególności zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwowych wyrażoną w art. 8 k.p.a. Pogłębieniu zaufania obywateli do organów państwa służy zaś m.in. zasada szybkości postępowania, którą statuuje art. 12 k.p.a. Wskazane zasady ogólne postępowania administracyjnego, wraz konstytucyjnymi zasadami demokratycznego państwa prawnego i zasadą legalizmu, służą realizacji prawa obywateli do dobrej administracji. Prawo do rozpoznania sprawy administracyjnej w rozsądnym terminie, jako element prawa do dobrej administracji, jest również jednym z praw podstawowych w porządku prawnym Unii Europejskiej (zob. art. 41 ust. 1 Karty Praw Podstawowych - Dz.U.UE.C.2007.303.1). Powołany przepis Karty, uznany w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego za wiążący dla państw członkowskich jako zasada ogólna prawa unijnego (zob. np. wyrok NSA z dnia 10 lutego 2016 r., sygn. akt II GSK 2294/14 i cyt. tam orzecznictwo), stanowi, że podstawowym prawem obywatela Unii Europejskiej jest domaganie się od organów zgodnego z prawem rozpatrzenia sprawy bez zbędnej zwłoki. Nadto, zasada załatwienia sprawy w rozsądnym terminie wynika z art. 6 ratyfikowanej przez Polskę Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284, ze zm.).

Wskazać ponadto należy, że Europejski Trybunału Praw Człowieka (ETPCz) rozpoznając skargi na naruszenie prawa do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie w rozumieniu art. 6 ust. 1 Konwencji, bierze pod uwagę czas trwania postępowania od jego rozpoczęcia do prawomocnego zakończenia. W sprawie Majewski przeciwko Polsce (wyrok z dnia 11 października 2005 r., nr 52690/99) ETPCz negatywnie ocenił rozpoznanie skargi na przewlekłość postępowania z uwzględnieniem jedynie zachowania sądu niższej instancji w toczącym się w chwili wniesienia skargi etapie postępowania. ETPCz podkreślił, że przedmiotem oceny sądu rozpoznającego skargę był jedynie okres postępowania od chwili ponownego skierowania sprawy do sądu pierwszej instancji, co jest niezgodne ze standardami wynikającymi z orzecznictwa Trybunału, który rozpoznając zasadność zarzutu naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji, uwzględnia cały okres trwania postępowania, od chwili jego rozpoczęcia do chwili wydania prawomocnego orzeczenia i obejmuje postępowanie przed sądami wszystkich instancji. Ocena naruszenia art. 6 ust. 1 Konwencji nie ogranicza się bowiem, według ETPCz, do konkretnego etapu postępowania, w szczególności postępowania przed sądem danej instancji, ponieważ o tym, czy prawo strony nie zostało naruszone decyduje łączny czas trwania postępowania, nawet jeśli poszczególnym jego etapom nie można przypisać cech przewlekłości (Beller przeciwko Polsce, wyrok z dnia 1 lutego 2005 r., nr 51837/99).

Mając na względzie przedstawione wyżej poglądy oraz ustalony stan faktyczny, należało uznać, że w rozpatrywanej sprawie zaistniały okoliczności, które uzasadniały stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, bowiem (przyjmując – w związku z odmową stosowania art. 100d ustawy pomocowej w wyniku jego 4. nowelizacji - iż bieg terminu na rozpoznanie sprawy zaczął biec najpóźniej od momentu, w którym stwierdzono, iż przedmiotowy wniosek nie zawierał braków formalnych, tj. w niniejszej sprawie od dnia 12 stycznia 2026 r.), należało tym samym stwierdzić, iż – na dzień orzekania – organ pozostaje już w prawie 8-miesięcznej zwłoce w załatwieniu niniejszej sprawy, od upływu ustawowego terminu na jej załatwienie, czyli od 13 marca 2026 r. Przy czym – co należy w ocenie Sądu z całą mocą podkreślić – wniosek skarżącego cudzoziemca został złożony w maju 2025 r., a "rutynowe" wezwanie organu do osobistego stawiennictwa zostało przez organ wystosowane do skarżącej dopiero w listopadzie 2025 r. W ocenie Sądu w sprawie nie wystąpiły niezależne od organu przyczyny takiego stanu procedowania sprawy, w szczególności - zdaniem Sądu - tak długiego toku postępowania nie uzasadniał stopień skomplikowania sprawy. Wniesione też do organu w czerwcu 2026 r. ponaglenie również nie wywołało żadnej reakcji po jego stronie.

Należy zauważyć, że stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone w przywołanym powyżej wyroku z dnia 19 maja 2025 r., zaakceptowane w kolejnych wyrokach tego Sądu, zgodnie z którym po czwartym przedłużeniu obowiązywania art. 100d ustawy o pomocy, tj. po dniu 30 czerwca 2024 r., zachodzi sprzeczność tej regulacji z konstytucyjną zasadą prawa do sądu i nie powinna być ona stosowana, powinno być znane organowi przynajmniej od roku.

Artykuł 100d ustawy o pomocy nigdy nie stanowił zakazu sprawnego prowadzenia postępowań w przedmiocie udzielenia zezwoleń na pobyt cudzoziemców, nie zobowiązywał też organów do powstrzymania się od dokonywania niezbędnych czynności. Nie eliminował także obowiązku przestrzegania zasady szybkości postępowania wynikającej z art. 12 k.p.a. Stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, kwestionujące konstytucyjność kolejnych przedłużeń obowiązywania tej regulacji po 1 lipca 2024 r. podkreślało ten obowiązek, a dostosowanie działania organu do tego stanowiska nie wymagało bynajmniej od organu działania wbrew zasadom legalizmu i praworządności. Zasady te należałoby natomiast odnieść do wynikającego z przepisów prawa obowiązku przestrzegania wyznaczonych prawem terminów (których ustawodawca nigdy nie przedłużył) i obowiązku prowadzenia postępowań zgodnie z art. 12 k.p.a. Zdaniem Sądu, demokratyczne państwo prawne, jakim jest Rzeczpospolita Polska nie powinno unikać odpowiedzialności za uchybienie obowiązkowi załatwiania spraw w przewidzianych prawem terminach, również wówczas, gdy uchybienie to wynika ze znacznej liczby wpływających spraw. Zgodnie z orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przepis art. 100d ustawy o pomocy pozwalał wprawdzie na to z uwagi na szczególne okoliczności, lecz tylko do 30 czerwca 2024 r. Natomiast przez 4 i pół roku mijające od daty rozpoczęcia rosyjskiej agresji przeciwko Ukrainie rzeczą administracji publicznej było znalezienie systemowego rozwiązania zapobiegającego sytuacji, gdy wnioskodawcy czekają latami na wydanie decyzji pobytowych istotnych z punktu widzenia ich podstawowych interesów życiowych.

Niewydolność organizacyjna związana z dużą ilość wniosków, w ocenie Sądu, nie usprawiedliwia długotrwałej bezczynności organu i nie może być argumentem przemawiającym za tym, aby określać zaistniałą bezczynność jako niemającą rażącego charakteru. Okoliczność ta może być - zdaniem Sądu - rozważana jedynie w kontekście zastosowania środków dyscyplinująco-represyjnych.

W ocenie Sądu opisane powyżej działanie (a w istocie zaniechanie działania zgodnego z prawem) Wojewody Pomorskiego w niniejszej sprawie cechuje rażące naruszenie prawa. Podkreślenia dodatkowo też wymaga, że organ nie podejmował w sprawie w istocie żadnej czynności nakierowanej na gromadzenie materiału dowodowego i dalsze jej wyjaśnienie, mając na celu jej załatwienie i jak najszybsze zakończenie postępowania. To strona skarżąca wykazywała się inicjatywą, ponaglając organ do rozpoznania sprawy i dostarczając kolejne dokumenty.

W związku z powyższym – wobec niezakończenia sprawy po upływie prawie 18-miesięcznego okresu od złożenia przez stronę skarżącą wniosku - należało przyjąć, że opisana opieszałość organu jest znaczna a jednocześnie w żaden sposób nieuzasadniona, co musiało skutkować uznaniem przez Sąd kwalifikowalności stwierdzonej bezczynności na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 2. sentencji wyroku.

Stosownie do art. 149 § 2 p.p.s.a. sąd, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Mając na uwadze okoliczności sprawy, w ramach przyznanej w art. 149 § 2 p.p.s.a. kompetencji i nie będąc związany wnioskami skargi (art. 134 § 1 p.p.s.a.), Sąd zdecydował o przyznaniu skarżącemu od organu sumy pieniężnej w wysokości 1.500 zł, o czym orzeczono w punkcie 3. sentencji wyroku.

Fakt oczekiwania przez skarżącego przez czas znacznie przekraczający ustawowy 60-dniowy termin załatwienia sprawy oraz wynikające dla skarżącego z tego powodu niedogodności (m.in. sygnalizowane przez skarżącego utrudnienia związane z rozwojem zawodowym) powinny - jako krzywda wynikająca z opieszałego działania administracji publicznej - znaleźć swą stosowną rekompensatę w przyznaniu od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej, która jednocześnie pozwoli na zdyscyplinowanie organu administracji publicznej w celu zmiany dotychczasowego sposobu procedowania w niniejszej sprawie i załatwienia jej zgodnie z zaleceniem Sądu. Tym bardziej znajduje to uzasadnienie w sytuacji, gdy organ - jak wynika z odpowiedzi na skargę - nadal stoi na stanowisku, że nie obowiązuje go ustawowy termin załatwienia przedmiotowej sprawy. Przyznanie w tym przypadku przez Sąd sumy pieniężnej we wskazanej wysokości jest koniecznym (a jednocześnie wystarczającym) środkiem dla spełnienia też funkcji dyscyplinującej organ, aby podjął czynności w sprawie zainicjowanej wnioskiem.

W tym stanie rzeczy, w oparciu o art. 151 p.p.s.a, Sąd oddalił skargę w pozostałym zakresie, tj. co do żądania przyznania sumy pieniężnej w wyższej wysokości a także wymierzenia organowi grzywny, o czym orzeczono w punkcie 4. sentencji wyroku. W ocenie Sądu wymierzenie grzywny organowi należało przyjąć za nieuzasadnione, uznając że – pomimo dopuszczenia się przez organ bezczynności mającej miejsce z rażącym naruszeniem prawa - przyznanie sumy pieniężnej wnioskodawcy wystarczająco spełni funkcję dyscyplinująco–represyjną wobec organu.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie 3. sentencji wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Wojewody Pomorskiego na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 100 zł zapłacone tytułem wpisu sądowego od skargi.

Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, albowiem przedmiotem skargi była bezczynność organu administracji publicznej (art. 119 pkt 4 p.p.s.a.).

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl).